Bà Lee sống ở làng Guryong, khu ổ chuột nằm dưới bóng của những tòa tháp mới sáng loáng, nơi một căn hộ ba phòng ngủ điển hình có giá đến 2,6 triệu USD. Trong gần 40 năm, bà trú ngụ trong một căn nhà lụp xụp, thậm chí không có nhà vệ sinh.
Chính quyền thành phố đang cố gắng giải tỏa khu ổ chuột và phát triển quỹ đất, đã đề nghị bồi thường cho bà 3.300 USD và yêu cầu bà rời đi trước giữa tháng 6 nếu không sẽ bị cưỡng chế. Bà đã từ chối lời đề nghị này.
“Tôi không biết mình sẽ đi đâu khi rời khỏi nơi này”, bà Lee nói hồi tháng 3. “Chỉ riêng việc sống qua ngày hôm nay đã đủ khó khăn rồi”.
Câu chuyện về Guryong, khu định cư không phép rộng 28,7 ha nằm lọt thỏm giữa khu vực tập trung những người giàu nhất Hàn Quốc, cho thấy khoảng cách kinh tế sâu sắc ở Seoul và cuộc đấu tranh sở hữu nhà cửa mà người nghèo phải đối mặt.
Người Hàn Quốc dồn hết tiền tiết kiệm cả đời để mua nhà vì giá nhà đất, đặc biệt là ở Seoul, tăng nhanh hơn nhiều so với tiền lương. Tuy nhiên, không nơi nào giá căn hộ tăng nhanh và cao hơn ở Gangnam. Sở hữu một căn hộ tại Gangnam đồng nghĩa với giàu có và là một khoản đầu tư thông minh.
Bà Lee đi dọc một con hẻm hẹp đến mức chỉ vừa một người đi, cúi người đi qua những mái che sờn cũ và dây điện chằng chịt rủ xuống từ những căn nhà lụp xụp ở hai bên. Vịn vào khung tập đi, bà lết về phía căn nhà không cửa sổ của mình. Bên kia khu định cư là con đường 8 làn xe cùng dãy các tòa nhà chung cư mới lấp lánh.
Khi màn đêm buông xuống, các tòa chung cư cao tầng sáng rực còn ở Guryong, bóng tối bao trùm, chỉ có ánh sáng le lói phát ra từ vài căn nhà tạm và một cây thập tự giá bằng đèn neon đỏ chiếu sáng từ một nhà thờ trong làng. Khói bốc lên từ bãi rác bị đốt và than tổ ong.
Kể từ năm 2023, Seoul đã yêu cầu 1.107 hộ gia đình đang cư ngụ bất hợp pháp tại đây, trong đó một số hộ đã ở 40 năm, phải chuyển đi. Hàng trăm người đã rời đến các khu nhà ở tạm thời được trợ cấp và thành phố cam kết sẽ cho những cư dân gốc của khu vực này thuê một phần trong số 3.800 căn hộ sẽ được xây dựng tại làng.
Nhưng hàng trăm người vẫn bám trụ, yêu cầu điều kiện tốt hơn. Một số người phàn nàn rằng số tiền bồi thường quá ít, không đủ để chi trả tiền thuê các căn hộ mới ở Guryong sau khi khu vực này được tái thiết.
Thành phố đã dán thông báo giục cư dân rời đi khắp Guryong. Nhưng dân làng dựng lên một tháp canh tại lối vào, trang trí bằng những biểu ngữ phản đối màu đỏ, đen và vàng.
“Chúng tôi đã sống ở đây 40 năm. Hãy công nhận điều đó!”, một trong số họ nói.
Đối với một số người, dân làng Guryong là những kẻ chiếm dụng đất tham lam, đang giữ một khu bất động sản đắc địa làm con tin. Đối với những người khác, họ đại diện cho nhóm người bị bỏ lại phía sau trong bối cảnh đất nước tăng trưởng kinh tế thần tốc. Họ đang nỗ lực để có cơ hội sở hữu một ngôi nhà trong chính khu phố mà họ đã xây dựng.
Ngôi làng được hình thành khi Hàn Quốc bắt đầu dọn dẹp các khu ổ chuột ở trung tâm Seoul, phía bên kia sông Hán, trong chiến dịch làm đẹp thành phố để chuẩn bị đăng cai Thế vận hội Olympic 1988. Người dân các khu ổ chuột đã đụng độ dữ dội với các nhà phát triển, những người mang đến thiết bị hạng nặng, cảnh sát cơ động, thậm chí là xã hội đen. Một vài người bị cưỡng chế đã tự tử. Chính phủ sau đó thay đổi phương sách, đề nghị bồi thường cho những người phải di dời.
Rời xa trung tâm, những khu ổ chuột mới mọc lên ở các vùng chưa phát triển như Guryong. Những người cư ngụ bất hợp pháp dựng nơi ở tạm bợ bằng vật liệu tận dụng. Những tay đầu cơ sau đó xây dựng trái phép nhà thô sơ và bán lại cho người khác. Khi một người rời đi, họ lại bán nơi ở cho người khác, tạo nên thị trường nhà ở phi chính thức.
Tuy nhiên, chính quyền không cấp sổ cho nhà ở những khu ổ chuột này để ngăn cư dân đòi bồi thường nếu khu vực này được tái quy hoạch. Trong thời gian diễn ra Olympic, Seoul đã quây rào chắn Guryong khỏi tầm mắt.
“Những người sống ở đó trở thành người vô hình”, Lim Mi-ri, nhà nghiên cứu về lịch sử của Guryong, nói.
Một số cư dân đã kiện để yêu cầu thành phố cho phép đăng ký những căn nhà lụp xụp của mình là nhà ở dân cư chính thức, nhằm được quyền ở lại nếu có nhà mới xây trên khu đất cũng như có quyền tiếp cận vốn vay ngân hàng.
“Nếu những nơi chúng tôi đã sống suốt ngần ấy năm không phải là chỗ cho con người ở, thì chúng tôi là gì? Chó, lợn sao?”, bà Lee hỏi.
Seoul cũng từ chối cung cấp các dịch vụ cơ bản. Đường dây điện và đường ống nước dừng lại ở lối vào làng. Các gia đình tự kéo đường dây riêng chằng chịt khắp làng. Khi trời mưa, đường biến thành bãi sình lầy.
“Thời xưa, có một ngày con gái tôi đi học về, kể lại bạn cùng lớp đã đổ rác lên bàn của con và nói rằng gia đình chúng tôi sống trong bãi rác”, ông Kim Young-gi, 91 tuổi, kể lại.
Nhưng những người khốn cùng của thành phố vẫn tiếp tục chuyển đến đây. Guryong xây dựng cộng đồng riêng với đầy đủ cửa hàng tạp hóa, tiệm làm tóc, kim khí, vài nhà thờ và một “hội đồng tự quản” phục vụ tới 10.000 cư dân vào những năm 1990. Họ kiếm sống bằng nghề rửa bát, bốc vác và nhặt rác.
Trong một cuộc họp hội đồng năm 1994, họ cam kết sẽ “làm việc chăm chỉ” để đảm bảo rằng “con cái chúng ta sẽ không thừa kế cái nghèo của chúng ta”, theo biên bản cuộc họp. Trong những năm đầu, các quan chức đến khuyên họ rời đi đã bị ném phân vào người.
Ngày nay, Guryong là một phiên bản thu nhỏ của chính nó ngày xưa. Vài căn nhà sập mái, cỏ dại mọc um tùm. Lũ quạ từ những ngọn đồi gần đó nhảy nhót giữa những đồ nội thất bị bỏ hoang và rác rưởi.
Nhà vệ sinh ngoài trời nằm rải rác trong làng dành cho những người như bà Lee, bởi nhà quá chật chội không thể xây nhà vệ sinh bên trong. Những chậu trồng rau, bình gas nấu ăn, chồng than tổ ong tựa vào vách tường.
Phần mái được phủ bằng bông thủy tinh cách nhiệt và bạt nhựa, được cố định bằng lốp xe cũ. Những vật liệu dễ cháy này khiến ngôi làng dễ xảy ra hỏa hoạn. Một vụ cháy vào tháng 1 đã san phẳng một phần ngôi làng, buộc 180 người phải sơ tán.
Bà Ko Jae-ok, 86 tuổi, nữ hộ sinh đã nghỉ hưu, cho biết bà đã tiết kiệm từng đồng có thể, cả đời chỉ đi taxi đúng ba lần. Bà đầu tư một phần tiền tiết kiệm vào các đồng tiền hiếm và giấu chúng dưới sàn nhà. Chúng biến mất sau vụ hỏa hoạn phá hủy ngôi nhà của bà.
“Tôi không giữ được bất kỳ món tài sản nào”, bà Ko vừa khóc vừa nói. Bà đang sống trong một căn nhà chung dành cho người mất nhà cửa trong làng.
Baek Su-hyeon, 66 tuổi, người đàn ông móm mém gầy gò, ngủ trong một căn lều gần ngôi nhà bị thiêu rụi, đã từ chối lời đề nghị của thành phố là nhận 4.000 USD và chuyển đến một khu nhà thuê vì cho rằng về lâu dài không đủ tiền chi trả.
“Nó giống như việc cướp bóc những người không còn nơi nào khác để đi”, ông nói.
Bán đảo Musandam tách biệt khỏi phần còn lại của Oman bởi những rặng núi đá lởm chởm thuộc Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Nằm ở khu vực hẹp nhất của eo biển Hormuz, mũi xa nhất của bán đảo này chỉ cách bờ biển Iran gần 34 km.
Sự gần gũi với eo biển Hormuz và Iran khiến bán đảo này gần đây trở thành điểm chú ý của thế giới. Eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.
Trong một buổi sáng gần đây, một con thuyền nhỏ rẽ sóng để lại phía sau những vệt trắng xóa là hoạt động hàng hải duy nhất gần bờ biển Khasab, thủ phủ của Musandam. Người dân địa phương giải thích với phóng viên của Washington Post rằng con thuyền này nhiều khả năng đang chở dê và nông sản tươi từ Iran sang Oman.
"Mối quan hệ giữa hai bên như họ hàng vậy", Shaima Ahmed, dân địa phương 32 tuổi, nói về người Iran và người Oman. "Giờ đây ai cũng sợ hãi và sợ cả việc lên tiếng. Chúng tôi không muốn gây rắc rối và biết rằng Khasab đang kẹt ở giữa".
Khasab, thành phố với khoảng 21.000 dân, vốn dựa vào nghề đánh cá và du lịch. Mối liên kết giữa Khasab và Iran rất sâu đậm. Người Iran mở doanh nghiệp ở Khasab và phụ nữ Iran thường kết hôn với ngư dân trong thành phố. Khi thương mại sụt giảm 50% vì đại dịch Covid-19, Ahmed cho biết Iran là quốc gia đầu tiên gửi thực phẩm cứu trợ tới đây.
Giờ đây, hầu như ngày nào cư dân Khasab cũng nghe thấy những tiếng nổ vang vọng từ xa, khi Mỹ và Israel dội bom vào Iran. Ahmed cho hay nhiều người dân ở đây phản đối xung đột và lo sợ về những gì sắp tới.
"Chúng tôi chưa bao giờ hình dung điều này sẽ xảy ra", Ali Mohammed Sulaiman, thuyền trưởng 40 tuổi, nói, cho biết những mẻ hải sản ngon nhất của anh đều từng đánh bắt ở eo biển Hormuz và vùng biển gần Iran. "Trước đây, chúng tôi có thể đi bất cứ đâu".
Kể từ khi chiến sự nổ ra, eo biển đã trở thành vùng cấm đối với ngư dân và họ có thể bị giới chức Oman phạt nếu đến quá gần, theo Sulaiman. Thuyền trưởng này đến từ ngôi làng Kumzar, nằm ngay trên eo biển Hormuz.
Kumzar có mối liên hệ mật thiết với Iran đến mức nhiều từ trong ngôn ngữ Kumzari của họ là tiếng Ba Tư.
"Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra. Chúng tôi chỉ có thể hy vọng hòa bình sớm trở lại", Sulaiman nói và cho biết anh lo sợ một cuộc tấn công trên bộ xảy ra.
Tổng thống Donald Trump nói rằng ông đang chuẩn bị kết thúc cuộc chiến ở Iran, nhưng cũng đe dọa sẽ tiến hành những đòn tấn công dữ dội trong những ngày tới.
Ông Trump tuyên bố nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h sáng 8/4 giờ Hà Nội), quân đội Mỹ sẽ phá hủy toàn bộ cầu tại nước này cũng như các nhà máy điện. Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư từ ông Trump, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa".
Một liên minh gồm hơn 40 quốc gia do Anh dẫn đầu đã nhóm họp tuần trước để thảo luận về nỗ lực đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz, nhưng cách thức họ thực hiện chưa rõ ràng.
Oman, quốc gia từng làm trung gian cho vòng đàm phán hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Iran trước khi xung đột bùng phát, đã cố gắng giữ thái độ trung lập. Ngay cả sau khi Iran phóng tên lửa, UAV vào cảng của Oman, Ngoại trưởng Badr Albusaidi vẫn mô tả hành động trả đũa của Tehran là "kết quả tất yếu" của các động thái quân sự mà Mỹ - Israel tiến hành.
Dù Khasab phần lớn tránh được các cuộc tấn công từ Iran, nơi đây vẫn cảm nhận được hệ lụy của xung đột. Kinh tế của Musandam phụ thuộc nặng nề vào du lịch mùa đông và mùa xuân, nhưng các bến tàu đã trở nên im lìm gần đây.
Tại một nhà hàng vắng khách ở trung tâm thành phố, người bồi bàn 26 tuổi Shehan Majeed cho biết anh dành cả ngày lướt điện thoại để cập nhật tin tức về cuộc xung đột. Mỗi lần anh đều tự hỏi "hôm nay lại có chuyện gì nữa đây?".
Khasab từng là khu vực nổi tiếng vì phong cảnh đẹp và sự yên bình, theo Bashahir Mohammed, người có gia đình điều hành một trong khoảng 30 công ty du lịch tại đây. Nhưng trong cả tháng 3, công ty chỉ có gần 30 khách hàng và hầu hết đến từ UAE.
"Hầu hết mọi người ở đây không sợ chết, nhưng lo sợ cho cuộc sống tương lai", Mohammed nói.
Ismail Hossain, thuyền trưởng 32 tuổi người Bangladesh đã sống tại Khasab 8 năm, cho hay đây vốn là tháng đẹp nhất với khách du lịch. "Không quá nóng, cũng chẳng lạnh. Bình minh đẹp, hoàng hôn cũng tuyệt", anh nói và ngước nhìn bầu trời xanh gần như không gợn mây.
Nhưng từ ngày chiến sự nổ ra, anh cho biết nơi này hầu như không còn bóng du khách.
"Hoàn toàn không có hoạt động nào diễn ra vì những gì đang xảy ra ở bên kia eo biển. Nếu điều đó không xảy ra, Khasab lúc này sẽ rất thịnh vượng", Muhannad al-Kumzari, người dân địa phương, nói.
"Dựa trên những trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, trong đó họ đã yêu cầu tôi tạm dừng sử dụng lực lượng hủy diệt nhắm đã được điều đến Iran tối nay, và với điều kiện Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz, tôi đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian 2 tuần", Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social sáng 8.4 giờ VN, tức tối 7.4 giờ miền đông Mỹ, chỉ vài chục phút trước hạn chót mà ông đề ra.
Ông Trump gọi đây là thỏa thuận ngừng bắn hai chiều. Ông giải thích cho quyết định của mình rằng Mỹ đã đạt được toàn bộ những mục tiêu quân sự đề ra, thậm chí vượt xa mục tiêu đó, và tiến rất xa trong việc đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình tại Trung Đông.
Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã nhận được phản hồi gồm 10 điểm của Iran cho đề xuất hòa bình và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Theo ông, hầu hết những điểm bất đồng trước đây đã được hai nước nhất trí và thời hạn 2 tuần sẽ giúp hoàn thiện và thi hành thỏa thuận.
Cuối bài viết, ông Trump bày tỏ niềm vinh dự khi vấn đề tồn tại lâu năm này sắp được giải quyết.
Theo CNN, một quan chức cấp cao của Nhà Trắng nói rằng Israel cũng đã đồng ý với việc ngừng bắn tạm thời và hoãn chiến dịch oanh tạc trong khi đàm phán tiếp tục.
Trong khi đó, tờ The New York Times đưa tin rằng Iran đã chấp nhận đề xuất ngừng bắn 2 tuần của Pakistan sau nỗ lực ngoại giao khẩn trương. Các quan chức Iran được trích lời nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đã được Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei phê chuẩn.
Mặt khác, truyền thông Iran đưa tin rằng cuộc đàm phán để hoàn tất thỏa thuận với Mỹ sẽ diễn ra vào ngày 10.4 và có thể được kéo dài thêm.
"Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.
Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.
Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này "không còn hải quân và cũng không còn không quân", hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái "đã bị xóa sổ".
Tổng thống Mỹ nói "mối đe dọa duy nhất còn lại" của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. "Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển", ông Trump thông báo.
Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ "một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz" mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công "trong vòng 30 phút" nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.
