“Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.
Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.
Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này “không còn hải quân và cũng không còn không quân”, hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái “đã bị xóa sổ”.
Tổng thống Mỹ nói “mối đe dọa duy nhất còn lại” của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. “Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển”, ông Trump thông báo.
Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ “một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz” mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công “trong vòng 30 phút” nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ – Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày “loạt đề xuất và lằn ranh đỏ” cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.
Thanh Danh (Theo CNN, Reuters, AFP)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/tong-thong-trump-thong-bao-my-dang-don-dep-eo-bien-hormuz-5061300.html
Mỹ - Iran: Ngừng bắn mong manh, đàm phán gian nan
Ngày 9-4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố các lực lượng Mỹ triển khai gần Iran sẽ tiếp tục hiện diện trong khu vực cho đến khi đạt được một "thỏa thuận thực sự". Tuyên bố này được đưa ra khi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran - do Pakistan làm trung gian - bước vào giai đoạn thực thi giữa bộn bề ngờ vực.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance thừa nhận đây là "thỏa thuận ngừng bắn mong manh", đồng thời cho biết ông Trump "nóng lòng đạt được tiến triển" trước các cuộc đàm phán dự kiến tại Islamabad từ ngày 11-4, nơi ông Vance sẽ đóng vai trò then chốt.
Các nhà lãnh đạo trên khắp Trung Đông đã hoan nghênh thỏa thuận và cảm ơn Pakistan vì vai trò trung gian. Song giới phân tích cho rằng sự thở phào sẽ chỉ ngắn ngủi.
"Kế hoạch 10 điểm của Iran dường như là một thỏa thuận không thể chấp nhận đối với Mỹ và cả với các bên khác" - ông Neil Crosby, Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu mỏ tại công ty nghiên cứu thị trường Sparta, nhận định trên báo Washington Post.
Hiện những khác biệt giữa hai nước quá lớn, đến mức dù eo biển Hormuz được mở lại thì lưu lượng cũng khó tăng đủ để cải thiện đáng kể tình hình.
Trong tuyên bố ngày 8-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Tehran có thể rút khỏi đàm phán nếu các vi phạm tiếp diễn, và ông liệt kê hàng loạt dấu hiệu: các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, một drone bị đánh chặn trong không phận Iran, và việc ông Trump bác bỏ quyền làm giàu uranium của Iran.
Một điểm bất đồng lớn là chiến sự tại Lebanon. Trong thông báo ban đầu hôm 7-4, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết thỏa thuận ngừng bắn bao trùm cả chiến dịch của Israel chống lại nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon.
Tuy nhiên, ông Trump không đề cập Lebanon hay Hezbollah trong tuyên bố của mình. Đến đêm cùng ngày, Tehran khẳng định việc chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah là một phần yêu cầu của họ.
Hôm 8-4, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố các cuộc tấn công tại Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận, đồng thời mô tả các đợt không kích ngày 8-4 là lớn nhất từ trước đến nay trong chiến dịch hiện tại. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 182 người đã thiệt mạng.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận Lebanon không nằm trong thỏa thuận. Ông Vance giải thích thêm: "Phía Iran đã cho rằng thỏa thuận bao trùm cả Lebanon, nhưng thực tế thì không. Chúng tôi chưa bao giờ đưa ra cam kết đó".
Tình trạng eo biển Hormuz - nơi 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua - cũng là vấn đề nóng. Ông Trump yêu cầu Iran mở lại eo biển này "hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn", nhưng theo truyền thông Iran và dữ liệu hàng hải, lưu thông qua đây vẫn đình trệ. Theo Bloomberg, Mỹ đang thúc giục các đồng minh nhanh chóng đưa ra kế hoạch bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz.
Thỏa thuận ngừng bắn được công bố sau gần sáu tuần giao tranh làm rung chuyển Trung Đông và gây xáo trộn kinh tế toàn cầu - trong đó giá xăng tại Mỹ tăng mạnh và tỉ lệ ủng hộ ông Trump giảm sút khi cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần.
Cuộc chiến cũng gây tổn thất nặng nề cho Iran khi Mỹ và Israel tấn công hơn 15.000 mục tiêu, phá hủy nhà máy, cầu cống, cơ sở nghiên cứu, cùng các cơ sở quân sự và khu phức hợp chính phủ.
Tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh (tức Bộ trưởng Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Dan Caine xác nhận các hoạt động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran sẽ tạm dừng trong thời gian thỏa thuận có hiệu lực. Song ông Caine lưu ý: "Nếu được lệnh hoặc yêu cầu, lực lượng liên hợp vẫn sẵn sàng tiếp tục các hoạt động chiến đấu".
Các cuộc tấn công của Iran vào một số nước láng giềng ở Vịnh Ba Tư vẫn tiếp diễn hôm 8-4. Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết đã đánh chặn drone và tên lửa của Iran - mà truyền thông Iran giải thích là để trả đũa một cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của nước này.
Hàng loạt vấn đề gai góc vẫn còn nguyên trên bàn đàm phán: chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, việc Tehran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực; trong khi Tehran yêu cầu chấm dứt các lệnh trừng phạt của Mỹ, được công nhận quyền làm giàu uranium và chấm dứt các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
Ông Daniel Byman, Giám đốc Chương trình chiến tranh, các mối đe dọa bất thường và khủng bố tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), nhận định: "Có khả năng chính thỏa thuận ngừng bắn sẽ là giải pháp. Mỹ, Israel và Iran sẽ không đạt được thỏa thuận cuối cùng, nhưng việc ngừng bắn sẽ tiếp tục vô thời hạn - với nguy cơ bùng phát xung đột trở lại luôn hiện hữu trong khu vực".
Tin Gốc: https://tuoitre.vn/my-iran-ngung-ban-mong-manh-dam-phan-gian-nan-20260410073803965.htm
