Tôi mới đọc báo được biết có một trại tạm giam mới tổ chức cho phạm nhân đăng ký kết hôn. Hiện nay bạn trai tôi đang thi hành án tù tại Trại tạm giam Bình Điền.
Nay chúng tôi đều có nguyện vọng muốn đăng ký kết hôn. Vậy thưa luật sư, không biết chúng tôi có được đăng ký kết hôn không và thủ tục như thế nào? Bạn đọc Minh H. (thành phố Huế).
Theo quy định pháp luật hiện hành, người đang chấp hành hình phạt tù không thuộc trường hợp bị tước hoặc bị cấm quyền kết hôn. Do đó nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, quyền kết hôn của bạn trai bạn đang chấp hành án phạt tù không bị tước bỏ và không bị cấm.
Theo Luật Hộ tịch không quy định việc đăng ký kết hôn giữa một bên là người tự do, một bên là người đang thi hành án tù, mà chỉ quy định 2 trường hợp đăng ký kết hôn gồm:
– Đăng ký kết hôn thông thường: 2 bên nam, nữ đến UBND cấp xã đề nghị được đăng ký kết hôn với nhau (theo Điều 18 Luật Hộ tịch).
– Đăng ký kết hôn lưu động: UBND cấp xã thực hiện việc đăng ký kết hôn ngoài trụ sở của UBND cấp xã trong trường hợp: 2 bên nam, nữ cùng thường trú trên địa bàn cấp xã mà 1 hoặc cả 2 bên nam, nữ là người khuyết tật, ốm bệnh không thể đi đăng ký kết hôn được (theo Điều 24 Thông tư 04/2020/TT – BTP).
– Các trường hợp khác do UBND cấp xã chủ động quyết định căn cứ điều kiện thực tế (theo khoản 2 Điều 24 Thông tư 04/2020/TT – BTP).
Như vậy, theo quy định nêu trên, dù thực hiện đăng ký kết hôn theo hình thức nào, đều phải tuân thủ hai nguyên tắc cơ bản: (i) bảo đảm đầy đủ các điều kiện kết hôn theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình; và (ii) khi đăng ký kết hôn, cả hai bên nam, nữ phải trực tiếp có mặt, không được ủy quyền cho người khác.
Đồng thời, theo khoản 17 Điều 3 Luật Thi hành án hình sự quy định về việc “trích xuất là việc thực hiện quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của luật này đưa phạm nhân, người bị kết án tử hình ra khỏi nơi quản lý và chuyển giao cho cơ quan, người có thẩm quyền để phục vụ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, khám bệnh, chữa bệnh, quản lý giam giữ, giáo dục cải tạo trong thời hạn nhất định”.
Vì vậy nếu cả bạn và bạn trai đã đáp ứng đủ điều kiện đăng ký kết hôn nhưng 1 người là công dân tự do, 1 người đang thi hành án tù thì không thể đăng ký kết hôn thông thường được.
Do đó trong trường hợp này, chỉ có thể xem xét xem có thể đăng ký kết hôn lưu động theo khoản 2 Điều 24 Thông tư 04/2020/TT-BTP quy định “các trường hợp khác do UBND cấp xã chủ động quyết định căn cứ điều kiện thực tế”.
Do đó khi cả hai có mong muốn đăng ký kết hôn mà một trong hai người đang chấp hành án tù, người có nguyện vọng và đủ các điều kiện có thể làm đơn đề nghị UBND cấp xã nơi cư trú (của một trong hai bên), trại giam, viện kiểm sát hỗ trợ tạo điều kiện và phối hợp để thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn tại nơi bạn trai bạn đang bị giam giữ.
Sau khi nhận đơn và xem xét, nếu đáp ứng đủ điều kiện đăng ký kết hôn lưu động, ủy ban nhân dân cấp xã quyết định thực hiện đăng ký kết hôn lưu động.
Đồng thời ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm bố trí thời gian, kinh phí và nhân lực để tổ chức thực hiện. Công chức tư pháp – hộ tịch được giao nhiệm vụ có trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ tờ khai, giấy tờ hộ tịch và các điều kiện cần thiết; phối hợp cùng người có yêu cầu để vào trại giam thực hiện việc đăng ký kết hôn lưu động theo quy định tại Điều 26 Thông tư 04/2020/TT-BTP.
Tối 10-4, Công an phường Thanh Khê, Đà Nẵng xác nhận đã tiếp nhận và làm hồ sơ ban đầu với người bị hại trong vụ việc shipper bị đánh trên đường. Đồng thời tiếp tục làm rõ các nội dung liên quan đến vụ việc trên.
Trước đó vào chiều 10-4, một đoạn clip ghi lại cảnh người đàn ông đánh một shipper (người giao hàng của một hãng công nghệ) giữa đường phố Đà Nẵng đang lan truyền trên mạng xã hội thu hút sự chú ý và bức xúc của dư luận.
Theo nội dung từ clip, vụ việc xảy ra trưa 10-4 trên đường Phan Thanh, phường Thanh Khê, Đà Nẵng.
Một thanh niên mặc đồng phục shipper, điều khiển xe máy dừng lại bên lề đường cãi nhau với một người phụ nữ.
Bất ngờ người đàn ông là người thân của người phụ nữ này lao vào tấn công, dùng tay đánh liên tiếp vào vùng đầu và mặt nạn nhân.
Dù nạn nhân không phản kháng, người đàn ông vẫn tiếp tục đuổi theo uy hiếp.
Anh C.T, người chứng kiến vụ việc, cũng là người ghi lại đoạn clip trên, cho biết thanh niên giao hàng và người phụ nữ kia lưu thông trên đường thì xảy ra cự cãi. Sau đó người phụ nữ này gọi điện cho người thân gần đó đến hỗ trợ.
Trong khi người phụ nữ và thanh niên giao hàng tranh luận với nhau thì người đàn ông kia lao vào đánh.
"Sự việc bất ngờ, chúng tôi chỉ tưởng là cự cãi nhau nhưng không ngờ người kia ra tay thật. Sau khi đánh người, anh ta bỏ đi, còn shipper này thì chảy máu mặt được người dân đưa đi bệnh viện" - anh T. kể lại.
Theo anh T., sau khi sự việc xảy ra, một số người đi đường và nhà dân quanh đó cũng đã cung cấp ghi âm.
Trong đó người phụ nữ trên thừa nhận chưa va chạm xe với shipper mà chỉ là thắng gấp trên đường nên dẫn đến cự cãi.
Đoạn clip sau khi được đăng tải đã nhanh chóng lan truyền, nhận hàng nghìn lượt chia sẻ và bình luận. Phần lớn ý kiến bày tỏ sự phẫn nộ trước hành vi mang tính côn đồ, coi thường pháp luật.
Với mong muốn hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi hành tạm giữ, tạm giam, Bộ Công an đang lấy ý kiến về Dự thảo Thông tư quy định Nội quy cơ sở giam giữ và danh mục đồ vật cấm đưa vào khu vực giam giữ; áp dụng với người bị tạm giữ, người bị tạm giam và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Một trong những điểm mới mang tính đột phá là sự thay đổi căn bản trong phương thức xử lý đồ vật cấm, đặc biệt là các thiết bị điện tử như điện thoại di động, theo hướng nhân văn và bảo đảm quyền tài sản của công dân hơn.
>>Người bị tạm giữ, tạm giam là những ai?
Từ "tiêu hủy" đến bước ngoặt "bảo quản để trả lại"
Theo quy định hiện hành tại Thông tư 32/2017 của Bộ Công an, các đồ vật như điện thoại di động, thiết bị lưu trữ dữ liệu, máy ghi âm, ghi hình... sau khi thu giữ phải kiểm tra, xác minh và "lập hồ sơ trước khi tổ chức tiêu hủy". Ngoại trừ thiết bị chứa dữ liệu liên quan đến vụ án mới chuyển cho cơ quan điều tra.
Tại tờ trình dự thảo Thông tư mới, Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng đánh giá, việc xử lý đồ vật cấm là thiết bị điện tử theo cách cũ là "chưa hợp lý".
Thực tế cho thấy, điện thoại di động là tài sản có giá trị và chứa đựng nhiều dữ liệu cá nhân hợp pháp của công dân. Việc mặc định tiêu hủy khi không có dấu hiệu tội phạm đã vô tình gây thiệt hại về kinh tế và quyền lợi của người bị giam giữ cũng như thân nhân của họ.
Do đó, tại dự thảo thông tư mới, quy trình xử lý đã được thay đổi để đảm bảo tính khả thi và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị tạm giữ, tạm giam.
Cụ thể đối với điện thoại di động và các thiết bị thông tin liên lạc, sau khi thu giữ sẽ tiến hành kiểm tra. Trong trường hợp không có dấu hiệu tội phạm, cơ sở giam giữ sẽ thực hiện quy trình "bảo quản, niêm phong và bàn giao lại cho chủ sở hữu hoặc bàn giao cho đối tượng sau khi ra khỏi cơ sở giam giữ". Thay đổi này sẽ giúp người bị tạm giữ, tạm giam có thể nhận lại tài sản của mình khi kết thúc thời gian giam giữ.
Đối với các thiết bị có dấu hiệu tội phạm hoặc cơ sở giam giữ không thể kiểm tra, xác minh nội dung dữ liệu bên trong, dự thảo quy định sẽ chuyển cho cơ quan điều tra có thẩm quyền xử lý. Quy định này vừa đảm bảo an ninh, vừa tránh bỏ lọt tội phạm nhưng vẫn tôn trọng quyền sở hữu tài sản.
>> 11 loại đồ vật bị cấm đưa vào khu vực tạm giữ, tạm giam
Dự thảo đang được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử Bộ Công an để lấy ý kiến đóng góp từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân đến ngày 16/4. Nếu được thông qua, quy định mới sẽ chính thức có hiệu lực từ 1/7 tới.
Cục Cảnh sát quản lý trại giam vừa qua cũng đề xuất nhiều thay đổi với phạm nhân như: gọi video call với người thân miễn phí, gặp người nhà online, dán QR Code ở khu thăm gặp, tạo điều kiện cho người nhà đơn giản hóa việc gửi tiền cho phạm nhân; xây dựng hệ thống "trại tạm giam thông minh" và "hiện đại hóa", đưa máy chiếu vào buồng giam để xem phim truyền hình, các nội dung mang tính giáo dục; xây dựng căng tin phi lợi nhuận...
Quá trình thụ lý xem xét kháng cáo của các bên, bà Nguyễn Ngọc Ánh - mẹ cố diễn viên Đức Tiến, nhiều lần có đơn kiến nghị tòa giám định chữ ký của con trai trên bản di chúc ngày 9/8/2023 lập tại Mỹ về việc để lại toàn bộ di sản cho vợ - Nguyễn Bình Phương (Hoa hậu áo dài Dallas Bình Phương).
Ngoài ra, bà Ánh còn đề nghị tòa định giá lại 2 bất động sản tranh chấp là nhà đất tại phường Hiệp Bình, TP HCM và mảnh đất tại Tây Ninh (Long An cũ). Theo bà, việc định giá lại nhằm xác định chính xác giá trị tài sản do chính sách pháp luật thay đổi và biến động thị trường dẫn đế giá theo chứng thư thẩm định tại cấp sơ thẩm không còn phù hợp.
Hồi tháng 5/2024, Đức Tiến qua đời ở tuổi 44 tại Mỹ. Sau đó, vợ anh xuất trình di chúc thể hiện chồng để lại toàn bộ tài sản cho mình. Bà Ánh (mẹ Đức Tiến) cho rằng di chúc "không hợp pháp", hai bên phát sinh tranh chấp. Không thỏa thuận được, tháng 3 năm ngoái Bình Phương khởi kiện yêu cầu chia di sản.
Ngày 28/10, TAND TP HCM xử sơ thẩm, xác định di chúc lập tại Mỹ hợp pháp và đã được hợp pháp hóa lãnh sự. Di sản của Đức Tiến gồm nhà đất tại phường Linh Đông, TP Thủ Đức (nay là Hiệp Bình), trị giá 6,2 tỷ đồng và một thửa đất ở Long An (nay là Tây Ninh), trị giá khoảng một tỷ đồng.
Quá trình giải quyết vụ kiện và tại tòa sơ thẩm, bà Ánh đề nghị HĐXX không công nhận di chúc lập tại Mỹ (Đức Tiến để lại toàn bộ tài sản cho vợ) là hợp pháp tại Việt Nam. Bà cho rằng căn nhà ở Thủ Đức là tài sản chung của bà và con trai, nên đề nghị chia đôi và bà được nhận hiện vật là căn nhà. Còn thửa đất ở Long An, bà cho rằng đó là tài sản riêng của Đức Tiến, đề nghị chia đều theo pháp luật cho bà, con dâu và cháu nội.
Tòa không chấp nhận quan điểm của Bình Phương cho rằng toàn bộ tài sản là hình thành trong thời kỳ hôn nhân, bởi căn nhà được mua trước khi kết hôn và thửa đất đã thanh toán 70% trước thời điểm đăng ký kết hôn. Với tư cách giám hộ hợp pháp của con gái, Bình Phương được hưởng và quản lý hơn 70% tổng giá trị di sản; tòa giao cô nhận phần hiện vật và hoàn trả lại tiền tương ứng cho bà Ánh.
Sau phán quyết của tòa sơ thẩm, Bình Phương kháng cáo một phần bản án sơ thẩm. Cô đề nghị cấp phúc thẩm xem xét lại và công nhận cô sở hữu 50% giá trị nhà đất tại phường Hiệp Bình (trước đây là phường Linh Đông, TP Thủ Đức) và một thửa đất tại Long An, nay là tỉnh Tây Ninh.
Ngoài ra, Bình Phương không đồng ý việc bà Ánh được hưởng 10% giá trị nhà đất tại phường Hiệp Bình vì "không có đóng góp về tài chính" trong việc hình thành khối tài sản này. Bởi Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 xác định tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung của vợ chồng, trừ khi chứng minh được là tài sản riêng.
Bình Phương cũng phản đối việc tòa sơ thẩm cho rằng bà Ánh "có công quản lý, tôn tạo tài sản" vì bà trông coi nhà chỉ là thỏa thuận tạm thời, không làm tăng giá trị tài sản. Nguyên đơn đề nghị tòa xác định di sản Đức Tiến để lại là phần tài sản sau khi trừ chi phí chữa bệnh và mai táng hợp lý tại Mỹ.
Còn bà Ánh kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, cho rằng tòa chưa xem xét đánh giá toàn diện, đầy đủ các chứng cứ trong hồ sơ; có sự nhầm lẫn trong áp dụng pháp luật dẫn tới việc ban hành bản án không khách quan cũng như đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của mình. Bà đề nghị tòa cấp phúc thẩm sửa bản án theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu phản tố của mình, được sở hữu nhà con trai để lại.
