Các biện pháp an ninh đặc biệt trước thềm cuộc đàm phán quan trọng giữa Mỹ và Iran tại Islamabad đã biến thủ đô Pakistan thành khu vực gần như bị phong tỏa. Giới chức đã cấm đường Old Airport và bố trí thùng container, dây thép gai chặn mọi ngả đường hướng tới căn cứ không quân Nur Khan.
Khách sạn Serena, nằm cạnh Bộ Ngoại giao trong khu vực an ninh nghiêm ngặt của thủ đô, được cho là nơi lưu trú của cả phái đoàn Mỹ và Iran khi tới đây đàm phán. Khách sạn đã thông báo cho tất cả khách phải trả phòng trước ngày 8/4 vì địa điểm này đã được “trưng dụng cho sự kiện quan trọng”.
Serena hiện được đặt dưới sự kiểm soát của chính phủ. Mọi tuyến đường dẫn vào khu vực bán kính 3 km quanh khách sạn đã bị phong tỏa.
Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần do Pakistan làm trung gian, nhằm tạo điều kiện cho quá trình đàm phán. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran cho biết các cuộc đàm phán ở Islamabad có thể kéo dài tới 15 ngày.
Chính phủ Pakistan vẫn giữ kín thông tin, không xác nhận địa điểm tổ chức đàm phán. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết đàm phán bắt đầu vào ngày 10/4, nhưng Nhà Trắng sau đó nói cuộc gặp đầu tiên sẽ diễn ra vào 11/4.
Tại Islamabad, lực lượng an ninh vũ trang được triển khai dày đặc trên đường phố. Giới chức cũng điều tiết giao thông, bố trí rào chắn, các trạm kiểm soát và nhóm tuần tra. Thủ đô Pakistan vốn đã yên tĩnh càng trở nên vắng lặng hơn trong ngày 10/4.
Pakistan cũng tăng cường giám sát không phận và đặt các cơ quan ứng phó tình trạng khẩn cấp trong trạng thái sẵn sàng.
Giới chức an ninh Pakistan cho biết các biện pháp này vượt xa cách thức thông thường cho một chuyến thăm cấp cao. Trong cuộc gặp với Đại biện lâm thời Mỹ Natalie Baker hôm 9/4 để thảo luận về công tác chuẩn bị cho cuộc đàm phán, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi cam kết đảm bảo an ninh tuyệt đối cho tất cả quan chức nước ngoài.
Theo Dawn, nhóm tiền trạm gồm 30 thành viên của Mỹ đã đến Islamabad để xem xét biện pháp an ninh. Phó tổng thống Mỹ JD Vance sẽ dẫn đầu đoàn đàm phán của Mỹ, trong khi phái đoàn Iran được cho là do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu.
Việc Pakistan đứng ra tổ chức cuộc đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2 được coi là bước ngoặt ngoại giao với nước này. Pakistan thường không tổ chức những cuộc đàm phán quy mô như vậy.
Vai trò trung gian hòa giải của Pakistan được cho là dựa trên mạng lưới quan hệ ngoại giao rộng lớn và quan hệ tốt với cả Iran lẫn Mỹ. Iran là quốc gia đầu tiên công nhận Pakistan sau khi nước này giành độc lập năm 1947. Hai nước láng giềng có chung đường biên giới dài 900 km cùng những gắn kết sâu sắc về lịch sử, văn hóa và tôn giáo.
Pakistan cũng là nơi sinh sống của hơn 20 triệu người Hồi giáo dòng Shiite, là cộng đồng người Hồi giáo dòng Shiite lớn thứ hai trên thế giới sau Iran.
Pakistan cũng duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ, Arab Saudi và Trung Quốc. Cuối tháng trước, Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar đã thăm Bắc Kinh để hội đàm với người đồng cấp Vương Nghị. Ông Vương bày tỏ ủng hộ những nỗ lực hòa giải của Islamabad “phù hợp với lợi ích chung của tất cả các bên”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng nói rằng Trung Quốc đã giúp đưa Iran đến bàn đàm phán. Thông tin này được các quan chức Pakistan xác nhận.
“Vào đêm trước khi đạt thỏa thuận ngừng bắn, hy vọng dần tan biến, nhưng Trung Quốc đã can thiệp và thuyết phục Iran đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ. Những nỗ lực của chúng tôi rất quan trọng, nhưng vẫn chưa đạt bước đột phá. Chính Bắc Kinh đã thuyết phục được phía Iran”, một quan chức Pakistan cho hay.
“Sáng nay là một ngày trọng đại đối với hòa bình thế giới. Iran muốn điều đó xảy ra. Như vậy là quá đủ với họ rồi. Chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Chiến dịch cuồng nộ) là chiến thắng mang tính lịch sử và áp đảo trên chiến trường”, ông Hegseth phát biểu trong buổi họp báo sáng 8-4 (giờ Mỹ).
Bộ trưởng Hegseth cho hay Washington đã thành công phá hủy “một trong những lực lượng quân sự lớn nhất thế giới”, khi chỉ sử dụng chưa đến 10% năng lực tác chiến trong chưa đầy 40 ngày, theo Đài Al Jazeera.
Phía Mỹ cho rằng Iran đã không thể hiện được năng lực tự vệ. Do đó chiến dịch tấn công phối hợp mà Mỹ và Israel triển khai nhằm vào quốc gia Hồi giáo này “thực hiện đúng tiến độ tất cả các mục tiêu theo kế hoạch”.
Theo ông Hegseth, quân đội Mỹ vẫn “hiện diện” tại Trung Đông để đảm bảo Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, cũng như để giám sát kho uranium của nước này.
“Về uranium, chúng tôi đang theo dõi. Chúng tôi biết họ có gì, họ sẽ phải giao nộp, sau đó chúng tôi sẽ tiếp nhận. Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ thu giữ”, người đứng đầu Lầu Năm Góc phát biểu trong họp báo.
Trong buổi họp báo, ông Hegseth cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel đã “phá hủy hoàn toàn nền tảng công nghiệp quốc phòng của Iran”. Đây cũng là một trong những mục tiêu then chốt của Mỹ.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cho biết: “Hải quân Iran đã nằm dưới đáy biển… Iran không còn hệ thống phòng không… Chương trình tên lửa của họ về cơ bản đã bị phá hủy”.
“Chế độ mới này không còn lựa chọn và cũng không còn thời gian. Vì vậy họ phải đạt được một thỏa thuận. Họ hiểu rằng thỏa thuận này đồng nghĩa với việc họ sẽ không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Hegseth nói thêm.
Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine cảnh báo quân đội nước này sẵn sàng chiến đấu tiếp nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.
"Chúng tôi hy vọng Iran sẽ lựa chọn một nền hòa bình lâu dài. Lệnh ngừng bắn chỉ là một sự tạm dừng. Lực lượng liên quân vẫn sẵn sàng, nếu được lệnh hoặc được yêu cầu, sẽ nối lại các hoạt động chiến đấu với tốc độ và độ chính xác như chúng tôi đã thực hiện trong 38 ngày qua", ông Caine phát biểu.
"Chúng tôi không theo đuổi chiến tranh và chúng tôi không muốn chiến tranh. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ không từ bỏ các quyền lợi chính đáng của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Về phương diện này, chúng tôi coi toàn bộ mặt trận kháng chiến là một khối thống nhất không thể tách rời", Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cho biết trong thông điệp được kênh truyền hình nhà nước Iran công bố ngày 9/4. Ông dường như nhằm ám chỉ đến Lebanon, nơi Israel đang giao tranh với Hezbollah, đồng minh thân cận của Tehran.
"Chúng tôi chắc chắn sẽ yêu cầu bồi thường cho mọi thiệt hại đã hứng chịu, cũng như cho những người thiệt mạng và bị thương", thông điệp có đoạn.
Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết nước này "sẽ đưa việc quản lý eo biển Hormuz vào giai đoạn mới" nhưng không nêu chi tiết.
Ông kêu gọi các quốc gia Arab dọc vịnh Ba Tư "cảnh giác với lời hứa hão huyền từ quỷ dữ", thêm rằng Tehran đang chờ đợi "phản hồi phù hợp" từ họ để thể hiện thiện chí và tình anh em của mình.
Ông Khamenei cũng kêu gọi người dân Iran "đừng nghĩ rằng việc xuống đường tuần hành không còn cần thiết". "Tiếng nói của các bạn ở nơi công cộng chắc chắn có ảnh hưởng đến kết quả đàm phán", tuyên bố có đoạn.
Lãnh tụ Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ, dường như ông bị thương trong vụ tấn công khiến cha ông là cố lãnh tụ Ali Khamenei thiệt mạng ngày 28/2. Các tuyên bố văn bản của ông được đọc trên kênh truyền hình nhà nước Iran.
Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đã khiến hơn 2.000 người ở Iran, hơn 1.600 người ở Lebanon, 26 người ở Israel, 13 lính Mỹ và hàng chục người tại các quốc gia vùng Vịnh thiệt mạng.
Hôm 8/4, Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn và mở cửa eo biển Hormuz trong hai tuần. Hãng thông tấn AFP dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải thu thập hôm 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ở Trung Đông.
Phái đoàn Mỹ - Iran dự kiến thảo luận tại Pakistan vào ngày 11/4.
"Đây là chiến thắng của nước Mỹ, được tạo nên bởi Tổng thống Donald Trump và quân đội hùng mạnh của chúng ta", Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 7/4 viết trong thông cáo về thỏa thuận ngừng bắn hai tuần Washington vừa đạt được với Tehran.
Bà Leavitt cho biết Tổng thống Trump đã dự tính chiến sự kéo dài 4-6 tuần ngay từ khi phát động chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng ngày 28/2. Sau 38 ngày chiến sự, bà cho rằng Mỹ đã "đạt được và vượt qua" các mục tiêu quân sự cốt lõi.
"Thành công của quân đội đã tạo ra đòn bẩy tối đa, cho phép Tổng thống và đội ngũ tiến hành các cuộc đàm phán khó khăn, mở ra cơ hội cho giải pháp ngoại giao và hòa bình lâu dài", bà cho hay.
Nhà Trắng nhận định chiến dịch của Mỹ đã buộc Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng với khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua trong thời bình.
"Đừng bao giờ đánh giá thấp khả năng của Tổng thống Trump trong việc thúc đẩy thành công lợi ích của Mỹ cũng như đàm phán hòa bình", bà Leavitt nói thêm.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran xác nhận đã chấp thuận lệnh ngừng bắn hai tuần, nhưng cho hay điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt.
"Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho hay.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi thông báo Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn. Tuy nhiên, ông cho biết eo biển không mở lại hoàn toàn, mà tàu thuyền qua lại trong thời gian này "vẫn cần được điều phối bởi lực lượng vũ trang Iran và chịu một số hạn chế kỹ thuật".
Hiện chưa rõ các "hạn chế kỹ thuật" mà Iran áp đặt với tàu thuyền ở eo biển Hormuz là gì.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho hay Iran và Oman lên kế hoạch thu phí quá cảnh với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong hai tuần ngừng bắn. Số tiền này sẽ được chi cho tái thiết, Tasnim cho hay.
Tổng thống Trump ngày 7/4 thông báo Mỹ đã nhận được đề xuất hòa bình 10 điểm từ Iran và coi đây là "cơ sở khả thi" để tiếp tục đàm phán. Ông cũng quyết định tạm dừng đòn không kích nhắm vào các cây cầu và nhà máy điện Iran trong hai tuần để tạo điều kiện hoàn tất thỏa thuận.
Nhà Trắng không nêu chi tiết nội dung những "cơ sở khả thi" này, nhưng các đề xuất từ phía Iran được cho là bao gồm nới lỏng trừng phạt và yêu cầu Mỹ rút lực lượng chiến đấu khỏi khu vực. Một số nội dung khác như "quyền tiếp tục làm giàu uranium" cũng được đề cập trong phiên bản tiếng Ba Tư của kế hoạch, song lại không xuất hiện trong phiên bản tiếng Anh. Hiện chưa rõ lý do có sự khác biệt trong hai phiên bản này.
Một số nguồn tin cho biết các cuộc đàm phán giữa hai bên có thể được tổ chức tại thủ đô Islamabad của Pakistan theo đề xuất của Thủ tướng Shehbaz Sharif vào ngày 10/4. Washington hoặc Tehran chưa đưa ra phản hồi chính thức về kế hoạch tổ chức vòng đàm phán trực tiếp sắp tới.
CNN dẫn lại tài liệu tiếng Ba Tư của Iran, cho rằng Tehran đã tuyên bố chiến thắng và buộc Mỹ chấp nhận toàn bộ kế hoạch hòa bình. Tuy nhiên, Tổng thống Trump bác bỏ, gọi thông tin của CNN là "giả mạo" và chỉ trích đài này lấy nguồn tin từ một trang tin giả ở Nigeria.
Thỏa thuận ngừng bắn được công bố chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư mà ông Trump đưa ra với Iran hết hạn vào 20h giờ miền đông của Mỹ (7h giờ Hà Nội ngày 8/4). Theo đó, Tehran phải chấp nhận mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn đối mặt với các cuộc tấn công hủy diệt cơ sở hạ tầng năng lượng và cầu đường của Iran.
