“Đây là chiến thắng của nước Mỹ, được tạo nên bởi Tổng thống Donald Trump và quân đội hùng mạnh của chúng ta”, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 7/4 viết trong thông cáo về thỏa thuận ngừng bắn hai tuần Washington vừa đạt được với Tehran.
Bà Leavitt cho biết Tổng thống Trump đã dự tính chiến sự kéo dài 4-6 tuần ngay từ khi phát động chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng ngày 28/2. Sau 38 ngày chiến sự, bà cho rằng Mỹ đã “đạt được và vượt qua” các mục tiêu quân sự cốt lõi.
“Thành công của quân đội đã tạo ra đòn bẩy tối đa, cho phép Tổng thống và đội ngũ tiến hành các cuộc đàm phán khó khăn, mở ra cơ hội cho giải pháp ngoại giao và hòa bình lâu dài”, bà cho hay.
Nhà Trắng nhận định chiến dịch của Mỹ đã buộc Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng với khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua trong thời bình.
“Đừng bao giờ đánh giá thấp khả năng của Tổng thống Trump trong việc thúc đẩy thành công lợi ích của Mỹ cũng như đàm phán hòa bình”, bà Leavitt nói thêm.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran xác nhận đã chấp thuận lệnh ngừng bắn hai tuần, nhưng cho hay điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt.
“Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi”, hội đồng cho hay.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi thông báo Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn. Tuy nhiên, ông cho biết eo biển không mở lại hoàn toàn, mà tàu thuyền qua lại trong thời gian này “vẫn cần được điều phối bởi lực lượng vũ trang Iran và chịu một số hạn chế kỹ thuật”.
Hiện chưa rõ các “hạn chế kỹ thuật” mà Iran áp đặt với tàu thuyền ở eo biển Hormuz là gì.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho hay Iran và Oman lên kế hoạch thu phí quá cảnh với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong hai tuần ngừng bắn. Số tiền này sẽ được chi cho tái thiết, Tasnim cho hay.
Tổng thống Trump ngày 7/4 thông báo Mỹ đã nhận được đề xuất hòa bình 10 điểm từ Iran và coi đây là “cơ sở khả thi” để tiếp tục đàm phán. Ông cũng quyết định tạm dừng đòn không kích nhắm vào các cây cầu và nhà máy điện Iran trong hai tuần để tạo điều kiện hoàn tất thỏa thuận.
Nhà Trắng không nêu chi tiết nội dung những “cơ sở khả thi” này, nhưng các đề xuất từ phía Iran được cho là bao gồm nới lỏng trừng phạt và yêu cầu Mỹ rút lực lượng chiến đấu khỏi khu vực. Một số nội dung khác như “quyền tiếp tục làm giàu uranium” cũng được đề cập trong phiên bản tiếng Ba Tư của kế hoạch, song lại không xuất hiện trong phiên bản tiếng Anh. Hiện chưa rõ lý do có sự khác biệt trong hai phiên bản này.
Một số nguồn tin cho biết các cuộc đàm phán giữa hai bên có thể được tổ chức tại thủ đô Islamabad của Pakistan theo đề xuất của Thủ tướng Shehbaz Sharif vào ngày 10/4. Washington hoặc Tehran chưa đưa ra phản hồi chính thức về kế hoạch tổ chức vòng đàm phán trực tiếp sắp tới.
CNN dẫn lại tài liệu tiếng Ba Tư của Iran, cho rằng Tehran đã tuyên bố chiến thắng và buộc Mỹ chấp nhận toàn bộ kế hoạch hòa bình. Tuy nhiên, Tổng thống Trump bác bỏ, gọi thông tin của CNN là “giả mạo” và chỉ trích đài này lấy nguồn tin từ một trang tin giả ở Nigeria.
Thỏa thuận ngừng bắn được công bố chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư mà ông Trump đưa ra với Iran hết hạn vào 20h giờ miền đông của Mỹ (7h giờ Hà Nội ngày 8/4). Theo đó, Tehran phải chấp nhận mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn đối mặt với các cuộc tấn công hủy diệt cơ sở hạ tầng năng lượng và cầu đường của Iran.
Theo Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV), mẫu súng điện từ này được thiết kế cho các hoạt động cần tính bí mật cao, với khả năng bắn từ 1.000 - 2.000 viên đạn mỗi phút và có thể xuyên qua các tấm gỗ ở khoảng cách hàng chục mét.
Đáng chú ý, mức công suất của súng có thể điều chỉnh linh hoạt. Khi hoạt động ở mức thấp, thiết bị được cho là giảm nguy cơ gây chết người, thay vào đó chủ yếu nhằm vô hiệu hóa mục tiêu.
Mẫu súng này có thiết kế nhỏ gọn, nòng dài khoảng 30cm và có thể sử dụng bằng một tay. Thiết bị còn được trang bị đèn laser nhằm tăng độ chính xác khi ngắm bắn.
Về nguyên lý hoạt động, súng điện từ Coil gun hay còn gọi là Gauss gun sử dụng các cuộn điện từ để gia tốc đạn kim loại lên tốc độ cao, thay vì dùng thuốc nổ như vũ khí truyền thống.
Nhờ đó khi khai hỏa, súng gần như không tạo ra ánh chớp đầu nòng, không khói, tiếng ồn rất nhỏ và không thải vỏ đạn - những yếu tố giúp tăng khả năng tác chiến bí mật.
Vũ khí này đã hoàn tất thử nghiệm và hiện đạt các yêu cầu cần thiết để đưa vào sử dụng.
Mẫu súng được giới thiệu lần này là phiên bản nâng cấp từ một nguyên mẫu thử nghiệm trước đó.
Theo báo Global Times, phiên bản nâng cấp của mẫu súng này sử dụng loại đạn có kích thước và khối lượng lớn hơn, qua đó tạo ra động năng cao hơn cho mỗi phát bắn dù tốc độ bắn có phần chậm lại.
Thiết kế "tàng hình" với không có tia lửa đầu nòng, tiếng ồn rất thấp và không có vỏ đạn giúp tăng khả năng ứng dụng trong thực thi pháp luật, kiểm soát đám đông hoặc các nhiệm vụ đặc biệt đòi hỏi sự kín đáo.
Theo báo SCMP, Trung Quốc từ nhiều năm qua đã phát triển và thử nghiệm pháo điện từ (electromagnetic railgun).
Quân đội Trung Quốc đã lắp thử một hệ thống railgun lên tàu đổ bộ lớp Haiyang Shan và tiến hành các cuộc thử nghiệm trên biển, với mục tiêu nghiên cứu khả năng phóng đạn ở tốc độ lớn, thậm chí vượt Mach 5 trong một số thử nghiệm.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 4/4 thông báo tiến hành đợt tập kích thứ 95 trong khuôn khổ chiến dịch trả đũa Mỹ - Israel mang tên "Lời hứa Đích thực 4", sử dụng các tên lửa đạn đạo Haj Qassem, Kheibar Shekan, Qadr để nhắm vào khu vực Tây Á và Israel.
Video do lực lượng này công bố cho thấy hàng loạt tên lửa rời bệ phóng.
Theo IRGC, trong số mục tiêu Mỹ bị tấn công có pháo phản lực HIMARS bố trí tại đảo Bubiyan thuộc Kuwait, hệ thống phòng không Patriot tại miền bắc Bahrain, các điểm tập kết của tổ vận hành hệ thống tên lửa do Washington sản xuất, cùng những nơi có hiện diện của chỉ huy cấp cao và huấn luyện viên quân sự Mỹ tại Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Tàu hàng MCS Ishika, được Iran cho là thuộc sở hữu của Israel và mang cờ quốc gia thứ ba, đã bị lực lượng hải quân thuộc IRGC tấn công khi đang neo đậu ở cảng Khalifa bin Salman của Bahrain. Nhiều khu vực tại Israel, trong đó có thành phố miền trung Tel Aviv, đã bị nhắm mục tiêu bằng tên lửa Qadr "mang nhiều đầu đạn".
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Báo Times of Israel cho biết Iran đã phóng nhiều đợt tên lửa vào lãnh thổ nước này trong ngày 4/4, trong đó có sử dụng loại mang đầu đạn chùm, gây thiệt hại lớn về nhà cửa và làm 6 người bị thương nhẹ.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cùng ngày thông báo đã tiến hành tấn công nhằm vào hạ tầng ở thủ đô Tehran của Iran, song không nêu chi tiết về mục tiêu. Phóng viên hãng thông tấn AFP nghe thấy nhiều tiếng nổ ở thành phố trước khi khói xám dày đặc bao phủ đường chân trời.
Truyền thông Iran cho biết các cơ sở hóa dầu và một nhà máy xi măng ở miền nam nước này đã bị tấn công.
Khu vực gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr cũng bị tập kích trúng, khiến một người thiệt mạng. Nhân viên của tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc gia Nga Rosatom đang làm việc tại đây để xây thêm các lò phản ứng mới. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova lên án cuộc tập kích nhằm vào khu vực nhà máy Bushehr là hành động "xấu xa".
Sau khi bị Mỹ - Israel tấn công hôm 28/2, Iran đã phát động chiến dịch trả đũa bằng cách nhắm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng ở Trung Đông bằng tên lửa, máy bay không người lái.
Tehran cũng phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi có khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới đi qua. Iran cho biết "tàu không thù địch" có thể di chuyển qua eo biển này nếu phối hợp với Tehran và tuân thủ các quy định an ninh đã được công bố.
Theo một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran, Ngoại trưởng Araghchi “đã thảo luận về các vi phạm lệnh ngừng bắn của chế độ Do Thái tại Iran và Lebanon” trong cuộc điện đàm với Thống soái Pakistan Asim Munir.
Cùng thời điểm, truyền thông Iran và Đài Al Jazeera dẫn lời các quan chức Iran cảnh báo Tehran sẵn sàng rút khỏi lệnh ngừng bắn và đáp trả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon.
“Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ rút khỏi thỏa thuận nếu Israel tiếp tục vi phạm lệnh ngừng bắn trong các cuộc tấn công vào Lebanon”, một nguồn thạo tin tiết lộ.
Trong khi đó, một quan chức khác nói rằng “lệnh ngừng bắn cần được áp dụng trên toàn khu vực. Israel nổi tiếng với việc phá vỡ các cam kết và chỉ có thể bị răn đe bằng vũ lực”.
Đáng chú ý, Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin Tehran đã dừng lưu thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz sau khi Israel tấn công Lebanon.
Hiện Iran đang cân nhắc trừng phạt Israel do các đợt không kích nhằm vào Lebanon.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin rằng nước này có thể rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon tiếp diễn. Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, Iran đang hoàn tất các bước chuẩn bị cho "các hoạt động răn đe" chống lại các mục tiêu quân sự của Israel.
Các tuyên bố trên được đưa ra sau khi quân đội Israel thông báo đã tiến hành 100 cuộc không kích nhằm vào nhiều địa điểm trên khắp Lebanon chỉ trong vòng 10 phút.
Bộ trưởng Y tế Lebanon Rakan Nassereddine nói đợt oanh tạc của Israel tại quốc gia này đã khiến ít nhất 89 người thiệt mạng và 722 người bị thương.
Quân đội Israel cho biết các cuộc tấn công là một phần của chiến dịch mới với tên gọi "Bóng tối vĩnh cửu" nhằm mục tiêu vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền Nam và Đông Lebanon, cũng như ở Beiruth.
Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói rằng sẽ tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran nhưng sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm vào Hezbollah ở Lebanon.
Về phía Pakistan, Thủ tướng Shehbaz Sharif ngày 8-4 cho hay đã ghi nhận được các vi phạm ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời kêu gọi các quốc gia tôn trọng thỏa thuận đình chiến.
“Tôi tha thiết và chân thành kêu gọi tất cả các bên kiềm chế và tôn trọng lệnh ngừng bắn trong hai tuần theo thỏa thuận, để ngoại giao có thể đóng vai trò chủ đạo hướng tới một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột”, ông Sharif nói.
Ở phía ngược lại, trang tin Axios của Mỹ dẫn lời Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói Lebanon không phải là một phần của thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Tổng thống Donald Trump cũng nhấn mạnh các cuộc không kích của Israel tại Lebanon là "một cuộc giao tranh riêng rẽ". Nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng lực lượng Hezbollah "không thuộc phạm vi thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran".