Vài ngày sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, hai cửa hàng bán xe máy điện ở Pakistan cách đó 1.400 km, bất ngờ đắt khách. Haseeb Bhatti, người chuyên độ chế xe máy chạy xăng thành xe chạy bằng pin ở thành phố Rawalpindi, cho biết doanh số bán hàng tháng trước tăng vọt 70%.
Tương tự, Ali Gohar Khan, chủ cửa hàng xe máy điện đã hoạt động được 7 năm, chứng kiến doanh số tăng kỷ lục. “Mọi người lo có thể không thể mua được xăng trong tương lai gần”, ông nói.
Nguyên nhân do xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, làm trầm trọng thêm tình hình lạm phát và suy thoái kinh tế hậu đại dịch ở Pakistan. Nước này nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ qua eo biển Hormuz và có 30 triệu xe 2-3 bánh chạy xăng, loại phương tiện giao thông đang chiếm ưu thế.
Tin đồn thiếu xăng lan rộng, bất chấp chính phủ tuyên bố đảm bảo nguồn cung. Sau đợt tăng giá 18% tuần trước, hộ gia đình Pakistan trung bình hiện phải trả 31% thu nhập hàng ngày cho một lít xăng, theo nền tảng dữ liệu Global Petrol Prices và Our World in Data.
“Lương tháng của tôi là 30.000 rupee (khoảng 107 USD), hầu như không đủ trang trải chi phí cho gia đình 6 người. Làm sao tôi có thể đổ đầy bình?, Zahoor Ahmed, nhân viên bảo vệ ở thành phố Karachi, cho biết.
Từ những người đi làm đến sinh viên đại học, ngày càng nhiều người chuyển sang xe điện. “Với tình hình lạm phát và giá nhiên liệu hiện nay, tôi đã tự mình mua chiếc xe điện”, cô Mehvish Qureshi, một luật sư ở Hyderabad, cho biết.
Trước đó, vào năm ngoái, giá xăng tăng đã đẩy doanh số bán xe điện ở Pakistan lên gần 3 lần, đạt 90.000 chiếc, chiếm 5% tổng số xe hai bánh bán ra, theo dữ liệu từ công ty tư vấn Renewables First.
Năm nay, xe điện lần đầu tiên chiếm hơn 10% doanh số xe hai bánh hàng tháng, theo Talha Khan, Giám đốc điều hành Orko. Ông dự đoán doanh số sẽ còn tăng tốc vì việc đổ xăng có thể tốn kém gấp 10 lần so với sạc điện.
Một chiếc xe máy điện điển hình ở nước này giá khoảng 250.000 rupee (895 USD) – hơn một nửa thu nhập bình quân đầu người Pakistan hàng năm và cao hơn 56% mẫu Honda CD 70 chạy xăng phổ biến, giá khoảng 160.000 rupee (570 USD).
Để kích cầu, chính phủ triển khai kế hoạch Điện khí hóa phương tiện giao thông Pakistan (PAVE), hiệu lực từ tháng 2, cung cấp trợ cấp cho 20% giá xe điện 2-3 bánh và trả góp không lãi suất phần còn lại.
Cố vấn Bộ Tài chính Adnan Pasha cho biết đã có khoảng 270.000 đơn đăng ký, gần gấp 7 lần mục tiêu giai đoạn đầu của PAVE, dự kiến kết thúc vào tháng 6. Tổng cộng, chính phủ đặt mục tiêu trợ giá cho 2 triệu xe điện trong vòng 5 năm. “Việc điện khí hóa chỉ 2 triệu xe có thể giúp tiết kiệm gần nửa tỷ USD mỗi năm tiền nhập khẩu lượng nhiên liệu”, ông Pasha, chỉ ra.
Nguồn năng lượng mặt trời dồi dào cũng là yếu tố thuận lợi. Nhiều gia đình ồ ạt lắp các tấm pin mặt trời Trung Quốc tại nhà, sau khi giá điện tăng năm 2023. Giờ đây, chính phủ muốn tận dụng sự bùng nổ này để thúc đẩy xe điện. “Dùng năng lượng mặt trời có thể giảm chi phí điện tại trạm sạc và sạc tại nhà trở nên tiết kiệm hơn”, ông Pasha nói.
Ammar Habib, cố vấn của Bộ trưởng Năng lượng Pakistan, cho rằng xe điện cũng “rất tốt cho lưới điện”, vì nhu cầu cắm sạc giúp góp phần giải quyết lượng điện mặt trời dư thừa ban ngày.
Các hãng xe máy điện Trung Quốc như Yadea, Jinpeng, cùng xe đạp điện lắp ráp nội địa từ pin và linh kiện của AIMA và Sunra, đang tranh thủ đáp ứng nhu cầu. Với ôtô, BYD đã hợp tác HUBCO Green của Pakistan xây dựng trạm sạc. Ông Pasha nói chính phủ dự kiến duy trì chính sách giảm 45% giá điện cho hạ tầng này.
Ông Ahtasam Ahmad, Trưởng bộ phận tài chính năng lượng tại Renewables First, lưu ý thiếu hụt hạ tầng trạm sạc và trình độ chuyên môn kỹ thuật tại chỗ có thể cản trở quá trình chuyển đổi xe điện của Pakistan.
Chuyên gia này cho rằng các thương hiệu bán xe điện ở Pakistan cần củng cố mạng lưới hậu mãi, bảo trì, vì đường sá nước này nhiều ổ gà. Ở láng giềng Ấn Độ, xe máy điện hư hỏng vì di chuyển trên đường xuống cấp đang thiếu chỗ sửa chữa.
Kết thúc tuần giao dịch 30/3-4/4, giá vàng thế giới giao ngay ghi nhận mức tăng 3%, vượt mốc 4.600 USD một ounce. Tuy nhiên, kim loại quý này đã gặp trở ngại trong hai phiên giao dịch đầu tháng 4, khi giá không thể vượt qua ngưỡng kháng cự 4.800 USD mỗi ounce.
Trong cuộc khảo sát hàng tuần của Kitco với 15 chuyên gia, phần đông các nhà phân tích, tương đương 8 người nhận định giá vàng sẽ đi ngang. 4 chuyên gia kỳ vọng vào diễn biến khởi sắc của kim loại quý, trong khi 3 người còn lại dự báo giá giảm.
Từ góc nhìn của nhà đầu tư cá nhân, tâm lý lạc quan đang được lan tỏa. Trong 61 phiếu khảo sát trực tuyến, khoảng 59% nhà giao dịch dự báo giá vàng tuần này tăng, 21% dự báo giảm trong khi số còn lại nhận định kim loại quý này sẽ ổn định.
Ông Darin Newsom, chuyên gia phân tích cấp cao tại Barchart, nhận định giá vàng có thể đi ngang trong biên độ rộng, từ 4.128 USD đến 5.666 USD mỗi ounce. "Biên độ tới 1.500 USD cho thấy mức độ bất định rất lớn, thị trường sẽ phụ thuộc vào những gì Tổng thống Mỹ đăng tải trên mạng xã hội tiếp theo", ông nói.
Đồng quan điểm, ông Kevin Grady, Chủ tịch Phoenix Futures and Options, cho rằng biến động giá vàng gần đây chủ yếu phản ánh kỳ vọng của thị trường về xung đột Iran. Ông dẫn chứng việc thị trường đảo chiều ngay khi Donald Trump đề cập khả năng tấn công, khiến chứng khoán giảm, năng lượng tăng và vàng lao dốc.
Theo ông Grady, trong bối cảnh tin tức dồn dập và thanh khoản thấp trước kỳ nghỉ lễ, nhà đầu tư nên giữ trạng thái trung lập thay vì "đặt cược" vào biến động ngắn hạn. Ông cũng chỉ ra rằng lượng hợp đồng mở (open interest) trên thị trường vàng đang ở mức thấp, trong khi phần lớn vị thế đến từ các quỹ chỉ số hàng hóa mang tính thụ động.
Với quan điểm tích cực hơn, ông James Stanley, chiến lược gia cấp cao tại Forex, dự báo giá vàng sẽ tăng. Chuyên gia này nhận định xu hướng dài hạn vẫn đang ủng hộ kim loại quý, ngay cả khi thị trường chứng khoán có thể thiết lập đáy mới. "Tôi không muốn đặt cược ngược xu hướng tăng lớn của vàng, mà sẽ tìm cơ hội mua khi giá điều chỉnh", ông James Stanley nói.
Giá vàng đi lên cũng là dự báo của ông Adrian Day, Chủ tịch Adrian Day Asset Management. Ông cho biết việc Thổ Nhĩ Kỳ bán gần 60 tấn vàng là một trong những nguyên nhân khiến giá giảm mạnh hồi tháng 3, và thông tin này giúp giảm bớt sự bất định trên thị trường. Về dài hạn, khi xung đột hạ nhiệt, các yếu tố tiền tệ sẽ trở lại dẫn dắt, đặc biệt khi các ngân hàng trung ương có thể nới lỏng chính sách nếu kinh tế suy yếu.
Trong khi đó, nhóm phân tích của CPM Group khuyến nghị nhà đầu tư đứng ngoài thị trường trong ngắn hạn, khi dự báo giá vàng dao động trong vùng 4.100-4.850 USD mỗi ounce.
Do biến động gia tăng và mức độ bất định cao, tổ chức này chuyển sang khuyến nghị "đứng ngoài quan sát", để chờ xác định đáy hợp lý là lựa chọn phù hợp. "Dù có nhiều yếu tố hỗ trợ giá vàng trong trung và dài hạn, thị trường hiện đối mặt mức độ biến động và bất định lớn" nhóm phân tích cho biết.
DatVietVAC cho biết đang xây dựng kế hoạch IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) trong năm 2026, đồng thời tập trung vào mô hình phát triển dựa trên tài sản sở hữu trí tuệ (IP). Thông tin được ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch sáng lập kiêm CEO doanh nghiệp, chia sẻ tại một sự kiện được tổ chức tại TP.HCM ngày 10-4.
Theo công bố, năm 2025 DatVietVAC ghi nhận doanh thu 3.225 tỉ đồng, EBIT (lợi nhuận trước lãi vay và thuế) đạt 445 tỉ đồng và lợi nhuận sau thuế (NPAT) đạt 380 tỉ đồng. Kế hoạch năm 2026 đặt mục tiêu doanh thu 3.382 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế 420 tỉ đồng, tỉ lệ chi trả cổ tức 15%.
Ông Đinh Bá Thành cho biết doanh nghiệp định hướng phát triển nội dung gắn với khai thác IP (tài sản sở hữu trí tuệ, như chương trình, âm nhạc, nghệ sĩ...), trong đó nội dung không chỉ dừng ở sản xuất mà còn được khai thác thương mại. Theo ông, việc đánh giá doanh nghiệp cần dựa trên các yếu tố như khả năng tạo IP, khai thác giá trị IP, mở rộng quy mô và thương mại hóa.
Bên lề sự kiện, ông Phan Đăng Hưng - Giám đốc bộ phận chiến lược và phát triển của Đất Việt VAC - cho biết năm 2025 lợi nhuận sau thuế khoảng 380 tỉ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ. Vốn chủ sở hữu ở mức trên 1.000 tỉ đồng, tương ứng tỉ suất sinh lời trên vốn (ROE) khoảng 38%.
Cơ cấu doanh thu gồm hai mảng chính là mảng sản xuất, sở hữu nội dung (mảng nội dung) và dịch vụ truyền thông - quảng cáo, mỗi mảng chiếm khoảng 50% doanh thu.
Trong đó, mảng nội dung đóng góp khoảng 1.600 tỉ đồng, bao gồm các chương trình như "anh trai say hi", "em xinh say hi", "2 ngày 1 đêm", cùng hoạt động tổ chức concert và khai thác nghệ sĩ.
Phần còn lại đến từ mảng còn lại với hoạt động tư vấn và triển khai cho các doanh nghiệp như Unilever, Pepsi, Masan.
Chia sẻ về kế hoạch IPO, ông Phan Đăng Hưng cho biết thời điểm triển khai sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố chính. Thứ nhất là điều kiện thị trường, bao gồm diễn biến chung của thị trường chứng khoán và mức độ quan tâm của nhà đầu tư. Thứ hai là tiến độ hoàn tất các thủ tục pháp lý theo quy định của cơ quan quản lý.
Theo ông Hưng, trong bối cảnh thị trường chứng khoán được kỳ vọng duy trì xu hướng tích cực, cùng với các chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, doanh nghiệp đánh giá năm 2026 là thời điểm phù hợp để thực hiện kế hoạch IPO. Tuy nhiên, quyết định cụ thể vẫn sẽ được cân nhắc dựa trên diễn biến thực tế của thị trường.
Liên quan định hướng hoạt động, ông Đào Văn Kính - Phó chủ Tịch HĐQT DatVietVAC, cho biết công ty sẽ tiếp tục đa dạng hóa nội dung nhằm mở rộng tệp khán giả. Bên cạnh nhóm khán giả trẻ, doanh nghiệp dự kiến phát triển thêm các nội dung dành cho trẻ em và nhóm trên 30 tuổi, qua đó mở rộng phạm vi tiếp cận.
Đồng thời, doanh nghiệp đặt trọng tâm vào việc tối ưu khai thác các IP, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc và giải trí.
Các nội dung này không chỉ được khai thác ở dạng chương trình mà còn mở rộng sang các hoạt động như tổ chức concert, phát hành sản phẩm phái sinh và các hình thức thương mại khác, nhằm tạo thêm nguồn thu và kéo dài vòng đời khai thác nội dung trong dài hạn.
Quý I, Việt Nam xuất khẩu khoảng 590.500 tấn cà phê, thu về 2,75 tỷ USD, tăng 12,5% về lượng nhưng giảm 7,1% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
Nguyên nhân giá xuất khẩu bình quân mặt hàng này khoảng 4.657 USD một tấn, giảm 17,6%. Trên thị trường nội địa, giá cà phê Robusta tuần qua cũng xuống quanh 85.000-86.000 đồng một kg, thấp hơn khoảng 35% so với cùng kỳ năm ngoái, mức thấp nhất 3 năm qua.
Diễn biến tương tự xảy ra với gạo khi xuất khẩu 3 tháng đầu năm đạt khoảng 2,3 triệu tấn, tương đương 1,11 tỷ USD, gần như đi ngang về lượng nhưng giảm 7,8% về giá trị. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 480 USD một tấn, giảm 8%, trong đó đã bao gồm các dòng gạo thơm và chất lượng cao. Trong khi đó, giá giao dịch phổ biến của gạo 5% tấm còn quanh 360-365 USD một tấn, cho thấy mặt bằng giá thực tế vẫn ở mức thấp.
Đằng sau xu hướng này là áp lực dư cung ngày càng rõ rệt trên thị trường toàn cầu. Với cà phê, sản lượng năm 2026 được dự báo vượt nhu cầu khoảng 10 triệu bao khi các quốc gia sản xuất lớn đồng loạt được mùa. Brazil - nước xuất khẩu lớn nhất thế giới - chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch từ giữa năm với sản lượng dự kiến tăng mạnh, trong khi tồn kho trên các sàn quốc tế đang đi lên, khiến các nhà rang xay hạn chế mua vào.
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), cho rằng thị trường đang phản ứng trước kỳ vọng nguồn cung tăng nhanh, trong khi nhu cầu chưa có dấu hiệu cải thiện tương ứng. Bên cạnh đó, các yếu tố tài chính và địa chính trị cũng khiến giá biến động mạnh hơn, khi dòng tiền đầu cơ rút khỏi thị trường sau giai đoạn tăng nóng.
Áp lực giá không chỉ đến từ cung - cầu mà còn lan sang hoạt động thương mại. Chi phí vận chuyển và đầu vào vẫn ở mức cao khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong giao dịch. Một số đơn vị cho biết cước vận chuyển sang châu Âu tăng gấp đôi, buộc họ phải xuất khẩu cầm chừng, kéo theo nhu cầu thu mua trong nước suy yếu.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo giảm chủ yếu do cung toàn cầu tăng mạnh trong khi nhu cầu chững lại. Việc nhiều quốc gia sản xuất lớn được mùa, cùng với một số nước dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu, khiến thị trường rơi vào trạng thái dư cung và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, các thị trường nhập khẩu lớn tại châu Á có xu hướng giảm mua hoặc giãn tiến độ nhập khẩu, tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.
Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), niên vụ 2025-2026, thị trường gạo toàn cầu tiếp tục ở trạng thái nguồn cung dồi dào khi sản lượng duy trì ở mức cao tại các nước sản xuất lớn. Điều này khiến cạnh tranh xuất khẩu gia tăng và gây áp lực lên giá.
Ở góc độ rộng hơn, các tổ chức quốc tế cũng cho thấy xu hướng tương tự. Dự báo của FAO cho thấy sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2025-2026 có thể đạt khoảng 563,4 triệu tấn, tăng 2,1% và lập kỷ lục mới.
Thực tế, một số thị trường như Trung Quốc tăng mua, nhưng mức tăng chưa đủ bù đắp cho xu hướng giá chung đi xuống. Philippines vẫn là khách hàng lớn nhất, chiếm hơn một nửa thị phần, tuy nhiên mức giá nhập khẩu không còn cao như trước.
Trong ngắn hạn, triển vọng của hai mặt hàng gạo và cà phê vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến cung - cầu toàn cầu. Với gạo, mặt bằng giá nhiều khả năng duy trì ở mức thấp nếu nguồn cung tiếp tục dồi dào. Trong khi đó, với cà phê, nguồn cung từ Brazil và Indonesia dự kiến tiếp tục gây áp lực trong quý II, còn nhu cầu tại EU và Mỹ phục hồi chậm. Yếu tố thời tiết, đặc biệt nguy cơ El Nino quay trở lại, có thể trở thành biến số lớn nhưng tác động rõ nét hơn từ cuối năm.
Khi giá xuất khẩu bình quân của cả cà phê và gạo cùng đi xuống, tăng trưởng kim ngạch thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào sản lượng, khiến dư địa cải thiện giá trị xuất khẩu trở nên hạn chế, theo các chuyên gia.
