Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận hơn 1,2 triệu ca mắc viêm não mô cầu và khoảng 135.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, tình hình dịch tễ cũng đang có chiều hướng phức tạp khi số ca bệnh trong năm 2025 đã tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong hội thảo khoa học diễn ra vào trung tuần tháng 3 tại Hà Nội, với chủ đề: “Từ bằng chứng lâm sàng tại Việt Nam tới công nghệ đột phá MenACYW-TT: Chiến lược bảo vệ tối ưu trước não mô cầu xâm lấn”, GS-TS Trần Minh Điển cho biết, điều đáng sợ nhất của Viêm não mô cầu không dừng lại ở tốc độ lây lan nhanh chóng, mà còn là sự “ngụy trang” hoàn hảo của các triệu chứng khởi phát. Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng… – tất cả như những dấu hiệu cảm cúm thông thường, nhưng chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể tiến triển cực nhanh thành viêm màng não, nhiễm trùng huyết, thậm chí tử vong! Ngay cả khi may mắn sống sót nhờ điều trị tích cực, “bóng ma” hậu quả vẫn đeo bám người bệnh suốt đời với những di chứng nặng nề như: tổn thương thần kinh vĩnh viễn, giảm thính lực, hoại tử chi dẫn đến đoạn chi…
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời các nhóm huyết thanh gây bệnh (A, C, Y và W) – trong đó, chủng W và C có độc lực đặc biệt cao, liên quan trực tiếp đến tỷ lệ tử vong. Trước tình hình dịch bệnh hiện tại, các chuyên gia nhấn mạnh rằng: Việc dự phòng bệnh nên đi theo chiến lược Bảo vệ rộng – tức là bao phủ đủ các nhóm huyết thanh quan trọng này để tạo hàng rào phòng thủ không kẽ hở.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là giải pháp đáng được trông đợi vì nhiều ưu điểm vượt trội:
1. Bảo vệ mọi thế hệ trong gia đình, từ trẻ nhỏ tuổi đến người lớn
Khác với các loại vắc xin não mô cầu trước đây thường giới hạn độ tuổi tiêm đến 55 tuổi, hiện nay vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W đã được Bộ Y tế Việt Nam mở rộng chỉ định mang đến sự bảo vệ sớm và quan trọng, lấp đầy khoảng trống miễn dịch ở trẻ nhỏ.
2. Trong 1 mũi tiêm – Phòng được 4 chủng huyết thanh thường gặp và nguy hiểm ở Việt Nam (A, C, Y, W)
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W giúp đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm khả năng lưu trú của vi khuẩn tại vòm họng, từ đó giảm tỷ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng. Chuyên gia cũng nhận định, loại này có khả năng duy trì hiệu quả miễn dịch từ 5 đến 10 năm.
3. Bảo đảm an toàn khi tiêm đồng thời với các loại vắc xin khác
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W vẫn duy trì tính sinh miễn dịch tốt và hồ sơ an toàn thuận lợi ngay cả khi sử dụng đồng thời với các vắc xin thường quy khác.
4. Lịch tiêm đơn giản, tối ưu hóa thời gian và chi phí
Thêm một ưu điểm của vắc xin là có thể giúp tạo đáp ứng miễn dịch mạnh cho trẻ. Điều này giúp đơn giản hóa lịch tiêm chủng, phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng vẫn đảm bảo con được bảo vệ đầy đủ trước viêm não mô cầu.
Việc chủ động dự phòng viêm não mô cầu bằng vắc xin không chỉ là giải pháp y tế tối ưu mà còn là chiến lược bảo vệ sức khỏe đa thế hệ, thiết lập lá chắn miễn dịch vững chắc, cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, hướng tới tương lai nơi mọi người dân đều khỏe mạnh, bình an và vui sống!
Thông tin về bệnh đột quỵ vừa được ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), nêu tại Hội nghị Can thiệp mạch thần kinh toàn quốc lần thứ 2, tổ chức sáng 11-4 tại TP Huế.
Theo ông Đức, đột quỵ hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trên thế giới, và là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật.
Gánh nặng bệnh tật sau đột quỵ không chỉ đè lên người bệnh mà còn ảnh hưởng lớn đến gia đình, xã hội, đòi hỏi nâng cao năng lực cấp cứu, điều trị và phục hồi chức năng.
Những năm gần đây, Việt Nam đạt nhiều tiến bộ trong lĩnh vực này với hơn 100 trung tâm đột quỵ và can thiệp mạch thần kinh trên cả nước.
Nhiều cơ sở đã làm chủ các kỹ thuật hiện đại như lấy huyết khối cơ học, can thiệp túi phình bằng coil, stent chuyển dòng… với kết quả tiệm cận các nước trong khu vực.
Nhận thức cộng đồng về đột quỵ cũng được cải thiện, giúp người bệnh đến viện sớm hơn, giảm nguy cơ tử vong và tàn tật.
Tuy vậy theo ông Đức, sự phát triển vẫn chưa đồng đều giữa các vùng miền, khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng cao còn hạn chế, trong khi nhu cầu chăm sóc ngày càng tăng.
Ngành y tế định hướng phát triển mạng lưới can thiệp mạch thần kinh đồng bộ, đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng nhân lực và hoàn thiện cơ chế tài chính, bảo hiểm nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người dân.
"Mỗi phút trôi qua trong đột quỵ là hàng triệu tế bào thần kinh mất đi. Nhưng với sự tiến bộ của khoa học và quyết tâm của ngành y tế, chúng ta có thể giành lại thời gian cho não, giành lại sự sống cho người bệnh", ông Đức nói.
PGS.TS Lê Văn Trường, Chủ tịch Hội Can thiệp mạch thần kinh Việt Nam, cho biết hội nghị năm nay tập trung cập nhật nhiều nội dung quan trọng như tiến bộ trong can thiệp đột quỵ cấp, xử trí túi phình và dị dạng mạch máu não, tối ưu quy trình cấp cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển mô hình đơn vị đột quỵ theo chuẩn quốc tế.
Hội nghị có gần 100 báo cáo viên là chuyên gia, bác sĩ trong và ngoài nước tham dự, đến từ các quốc gia như Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc…, nhằm chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng và các kỹ thuật can thiệp mới trong điều trị đột quỵ.
Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi kiểm tra thực tế tại Trạm y tế phường Bình Thạnh (TP.HCM).
Bác sĩ Quách Kim Ưng - quyền Giám đốc Trạm y tế phường Bình Thạnh - cho biết trong thời gian qua, trạm y tế đã triển khai đầy đủ các hoạt động chuyên môn như: khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, y tế dự phòng, phòng chống dịch, tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm như: tăng huyết áp và đái tháo đường…
Bên cạnh những kết quả đạt được, trạm y tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Về tài chính, đến nay trạm chưa được giao ngân sách năm 2026, hiện phải tạm ứng từ ngân sách phường để chi trả lương, phụ cấp cho nhân viên và vận hành trạm (tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời).
Trạm y tế phường Bình Thạnh kiến nghị sớm phê duyệt dự toán ngân sách cho y tế cơ sở năm 2026 và ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật đặc thù cho tuyến y tế phường, xã.
Ông Ưng cũng cho hay hiện danh mục thuốc và kỹ thuật tại trạm y tế dù đã được bổ sung nhưng vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu điều trị của người dân, đặc biệt là các bệnh mãn tính chuyển từ tuyến trên xuống.
Thực tế nhiều người dân sau khi điều trị tại các bệnh viện tuyến trên có nhu cầu quay về trạm y tế để tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài.
Trong khi đó, danh mục thuốc trạm y tế hiện còn hạn chế, chưa bao phủ đầy đủ các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng tại tuyến trên.
Điều này dẫn đến việc người dân phải quay lại bệnh viện để tái khám và lấy thuốc, gây bất tiện trong quá trình điều trị liên tục.
Do đó trạm y tế kiến nghị điều chỉnh, mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế tại trạm y tế theo phân tuyến (tương đương tuyến quận, huyện trước đây). Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.
Ngoài ra hiện khối lượng công việc lớn với 23 chương trình y tế cần quản lý, trong khi mạng lưới cộng tác viên chưa ổn định do phụ cấp thấp, dẫn đến khó duy trì lâu dài. Đây là những thách thức ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của trạm.
Đại diện Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) cho biết việc quản lý thuốc cho bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân mãn tính, khi chuyển từ tuyến trên về các cơ sở y tế cơ sở, đã được quy định rõ trong Thông tư số 37 và Thông tư số 01 của Bộ Y tế.
Theo đó, cơ sở y tế được phép sử dụng thuốc theo chỉ định và phân bổ từ tuyến trên, đồng thời dựa trên năng lực chuyên môn để khám và điều trị cho người bệnh.
Ngoài ra nếu trạm y tế thực hiện các dịch vụ kỹ thuật đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, cơ sở được phép sử dụng thuốc và các vật tư y tế phục vụ cho dịch vụ đó.
Trước đây, danh mục thuốc bị giới hạn theo hạng bệnh viện. Tuy nhiên hiện nay, theo chỉ đạo của Bộ Y tế, danh mục này không còn cố định mà linh hoạt tùy thuộc vào năng lực chuyên môn của cơ sở, năng lực chuyên môn của cán bộ y tế và loại dịch vụ kỹ thuật được chỉ định.
Hiện nay Bộ Y tế đang xây dựng thông tư hướng dẫn về thanh toán bảo hiểm y tế cho khám bệnh từ xa, khám tại nhà và mô hình y học gia đình. Dự kiến thông tư này sẽ sớm được ban hành để có cơ sở y tế thực hiện thanh toán.
Ngày 13/4, bác sĩ Nguyễn Mạnh Thưởng, Trưởng khoa Ngoại - Gây mê hồi sức, Bệnh viện Hữu nghị Quảng Bình, cho biết bệnh nhân nhập viện với tâm lý hoảng sợ, một lưỡi câu cắm xuyên phần da đỉnh đầu, chảy máu và đau nhiều.
Loại lưỡi câu này được người địa phương gọi là lưỡi câu ba tiêu. Đây là loại lưỡi câu có ba mũi sắc nhọn gắn vào cục chì. Khi cá ăn mồi, lưỡi câu cắm chặt vào hàm cá không cho giãy giụa sổng ra.
Thiếu niên trên bị lưỡi câu có ngạnh cắm vào đỉnh đầu sâu hơn một cm, người lớn cố gắng gỡ ra nhưng không được nên đưa vào viện cấp cứu.
May mắn, lưỡi câu chỉ xuyên da gây chấn thương phần mềm, không làm tổn hại mạch máu và dây thần kinh. Thiếu niên được bác sĩ gây tê tại chỗ để thực hiện thủ thuật lấy lưỡi câu. Bác sĩ cũng khuyến cáo bệnh nhân tiêm vaccine phòng uốn ván để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn.
Bác sĩ khuyên khi câu cá cần chú ý lưỡi câu có ngạnh rất sắc dễ gây tổn thương nghiêm trọng, đặc biệt ở mắt.
Khi xảy ra tai nạn, tuyệt đối không tự gỡ mà nên giữ nguyên vị trí móc và nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời. Vệ sinh vết thương, tiêm vaccine phòng các bệnh.
