Sự gián đoạn xảy ra do tín hiệu vô tuyến và laser – vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion của nhiệm vụ Artemis II và Trái Đất – bị Mặt Trăng chặn lại. Điều này cũng đi kèm với hiện tượng “Trái Đất lặn”, tức Trái Đất khuất sau Mặt Trăng theo tầm nhìn từ con tàu.
“Cảm ơn mọi người đã cho chúng tôi đặc ân to lớn được cùng nhau trải nghiệm hành trình này. Thật kỳ diệu”, Victor Glover, phi hành gia của nhiệm vụ Artemis II, gửi thông điệp đặc biệt ngay trước khi không thể kết nối. “Khi chuẩn bị mất liên lạc vô tuyến, chúng tôi vẫn có thể cảm nhận được tình yêu từ Trái Đất. Gửi tới mọi người ở trên và xung quanh Trái Đất: chúng tôi yêu các bạn. Hẹn gặp lại ở phía bên kia”.
Tình trạng dự kiến kéo dài 41 phút và bốn phi hành gia sẽ trải qua sự tĩnh lặng, cô lập hoàn toàn, lặng lẽ du hành trong không gian vũ trụ tối tăm. Họ có thể dành toàn bộ sự chú ý vào việc khám phá Mặt Trăng, tập trung chụp ảnh, nghiên cứu địa chất, đồng thời quan sát kỹ vẻ đẹp của thiên thể.
Năm 1969, phi hành gia NASA Michael Collins của nhiệm vụ Apollo 11 cũng trải qua sự cô lập do mất tín hiệu khi tàu bay qua phía sau Mặt Trăng, thậm chí đơn độc hơn. Hai đồng đội của ông, Neil Armstrong và Buzz Aldrin, khi đó đang thực hiện những bước đi đầu tiên của nhân loại trên bề mặt Mặt Trăng. Tuy nhiên, Collins không hề sợ hãi và luôn cảm thấy kỳ lạ khi giới truyền thông gọi ông là “người đàn ông cô đơn nhất lịch sử”.
Giới chuyên gia hy vọng sự gián đoạn liên lạc này sẽ sớm được khắc phục thời gian tới, khi NASA cũng như các cơ quan vũ trụ khác bắt đầu xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng, đẩy mạnh công cuộc khám phá thiên thể.
“Truyền dữ liệu trong không gian luôn là một thách thức lớn”, Farzana Khatri, kỹ sư hệ thống trưởng kiêm thành viên cấp cao của Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử thuộc Phòng thí nghiệm Lincoln, cho biết trên trang MIT.
Với Artemis II, NASA lần đầu thử nghiệm Hệ thống liên lạc quang học Orion Artemis II (O2O) cho một nhiệm vụ có người lái ngoài không gian. Giải pháp do Phòng thí nghiệm Lincoln thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) phối hợp với Trung tâm không gian Goddard thuộc NASA phát triển, có khả năng truyền dữ liệu băng thông cao hơn từ không gian so với các hệ thống tần số vô tuyến (RF) truyền thống. O2O dùng chùm tia laser để gửi video và hình ảnh độ phân giải cao về bề mặt Mặt Trăng xuống Trái Đất với tốc độ lên tới 260 Mb/giây (Mbps).
Ngoài ra, Artemis II còn liên lạc dựa vào Mạng không gian sâu (DSN) – mạng lưới toàn cầu gồm ba ăng-ten vô tuyến lớn đặt tại California, Australia, Tây Ban Nha.
Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Ngoài O2O, nhiều công nghệ trên tàu Orion cũng lần đầu được thử nghiệm ngoài không gian. Đây còn là chuyến bay có người lái đầu tiên của SLS, tên lửa mạnh nhất do NASA chế tạo, và tàu Orion. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Theo thông báo mới nhất từ Thủ tướng Kyriakos Mitsotakis (Hy Lạp), quy định cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội sẽ áp dụng đối với người dùng dưới 15 tuổi, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1.1.2027. Đáng chú ý, quyết định được người đứng đầu chính phủ công bố thông qua đoạn video đăng tải trên nền tảng TikTok để tiếp cận trực tiếp với giới trẻ - những người sẽ trực tiếp bị ảnh hưởng từ luật mới.
Ông Mitsotakis khẳng định mục đích của đạo luật không phải là tước đi quyền tiếp cận công nghệ, mà nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng ứng dụng đang gây tổn hại đến "sự trong sáng và tự do" của thế hệ trẻ.
Lý do cốt lõi dẫn đến lệnh cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội xuất phát từ những lo ngại ngày càng tăng về sức khỏe tâm thần. Dựa trên phản ánh thực tế từ nhiều phụ huynh và các nghiên cứu khoa học, việc dán mắt vào màn hình nhiều giờ liền khiến trẻ em rơi vào trạng thái thiếu ngủ, dễ lo âu và não bộ không có thời gian nghỉ ngơi phục hồi.
Về lộ trình triển khai, Quốc hội Hy Lạp dự kiến thông qua đạo luật vào giữa năm nay. Khi quy định đi vào thực tiễn đầu năm 2027, các nền tảng công nghệ buộc phải tuân thủ việc hạn chế độ tuổi người dùng. Bất kỳ vi phạm nào cũng có thể phải đối mặt với chế tài nghiêm khắc, với mức phạt lên tới 6% tổng doanh thu toàn cầu theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) của Liên minh châu Âu (EU).
Chính sách mới lập tức nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ dư luận trong nước. Một cuộc khảo sát của công ty thăm dò dư luận ALCO thực hiện hồi tháng 2.2026 chỉ ra khoảng 80% người dân Hy Lạp đồng tình với lệnh cấm. Trước đó, quốc gia này cũng siết chặt kỷ luật khi cấm học sinh dùng điện thoại trong trường học và cung cấp các công cụ giúp phụ huynh kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị.
Không chỉ áp dụng trong nước, Thủ tướng Mitsotakis đã gửi thư hối thúc Chủ tịch Ủy ban châu Âu - bà Ursula von der Leyen - triển khai một chiến lược đồng bộ trên toàn khối EU. Ông đề xuất thiết lập mốc 15 tuổi làm chuẩn "trưởng thành kỹ thuật số" chung cho EU, đồng thời yêu cầu các nền tảng phải có cơ chế xác minh và tái xác minh độ tuổi người dùng định kỳ.
Động thái của Hy Lạp đang tiếp nối làn sóng siết chặt quản lý mạng xã hội trên toàn cầu. Trước đó, Úc trở thành quốc gia tiên phong khi ban hành lệnh cấm tương tự đối với trẻ dưới 16 tuổi vào tháng 12.2025. Hiện tại, hàng loạt quốc gia khác như Anh, Pháp, Đan Mạch, Ba Lan và Malaysia cũng cân nhắc và xây dựng các dự luật kiểm soát tương đương.
Sứ mệnh Artemis II hiện bước sang ngày thứ ba trên vũ trụ. Bốn phi hành gia gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) đang tích cực thực hiện một loạt nhiệm vụ được giao. Trong thời gian 10 ngày trên quỹ đạo, họ cũng ăn uống theo cách riêng.
Theo NASA, thực phẩm trên tàu Artemis II dựa trên tiêu chí hỗ trợ sức khỏe và hiệu suất làm việc tối đa của phi hành đoàn trong suốt sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng. Do không có khả năng tiếp tế, làm lạnh hoặc nạp đồ muộn, tất cả bữa ăn phải được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo an toàn, bảo quản được lâu và dễ chế biến.
"Việc lựa chọn đồ ăn được phát triển, phối hợp với các chuyên gia về thực phẩm vũ trụ và phi hành đoàn để cân bằng nhu cầu calo, lượng nước và chất dinh dưỡng, đồng thời đáp ứng sở thích cá nhân của từng thành viên phi hành đoàn, cũng như khả năng tương thích với khối lượng, thể tích và yêu cầu năng lượng của tàu Orion", NASA giải thích trên website.
Cũng theo NASA, thực phẩm trên tàu Orion và các tàu vũ trụ có người lái nói chung phải dễ chế biến và tiêu thụ trong môi trường không trọng lực, hạn chế tối đa vụn thức ăn, đồng thời phải đảm bảo an toàn và ổn định trong suốt sứ mệnh. Phi hành đoàn đã đóng góp ý kiến từ rất sớm trước khi các bữa ăn được đóng gói cho chuyến bay thử nghiệm.
Với một ngày làm nhiệm vụ điển hình, ngoại trừ lúc phóng và quay trở lại Trái Đất, các phi hành gia có lịch trình ăn sáng, ăn trưa và ăn tối cùng nhau. Mỗi phi hành gia được phân bổ hai loại đồ uống có hương vị mỗi ngày, có thể gồm cà phê. Thực phẩm tươi sống sẽ không được vận chuyển trên tàu Artemis II vì tàu Orion không có hệ thống làm lạnh hay rã đông.
Các sứ mệnh Apollo trước đây dựa trên công nghệ thực phẩm sơ khai với ít sự đa dạng, trong khi các sứ mệnh tàu con thoi mở rộng hơn. Tuy nhiên, thực đơn của Artemis II đa dạng nhất từ trước đến nay, phản ánh sự tiến bộ qua nhiều thập kỷ trong hệ thống thực phẩm vũ trụ.
Phi hành đoàn Artemis II có quyền trực tiếp tham gia vào việc lựa chọn thực đơn. Trước khi phóng, các thành viên sẽ dùng thử, đánh giá và xếp hạng tất cả các món ăn. Lượng thức ăn sẽ đóng gói đủ dùng cho một người trong 2-3 ngày, sau đó đổi món, tạo sự linh hoạt trong việc lựa chọn bữa ăn trong suốt nhiệm vụ. Do là đồ chế biến sẵn, phi hành đoàn sử dụng thiết bị nhỏ gọn dạng vali để làm nóng bữa ăn.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Bảo Lâm (theo NASA)
Ảnh cận cảnh Mặt Trăng đầu tiên chụp từ Artemis II
Tranh luận về ảnh chụp Trái Đất cách đây 54 năm 'sáng đẹp' hơn 2026
Ngày 10/4, Viettel Telecom cho biết đã cung cấp tính năng xác thực thuê bao trên ứng dụng My Viettel. Người dùng có thể đăng nhập, chuẩn bị căn cước công dân (CCCD), chọn tiện ích Xác thực thông tin thuê bao và làm theo hướng dẫn. VinaPhone và MobiFone cũng đưa tiện ích mới lên ứng dụng di động.
Việc triển khai diễn ra sau khi Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ được ban hành, có hiệu lực từ ngày 15/4. Trong đó, các doanh nghiệp viễn thông phải thực hiện xác thực thông tin thuê bao căn cứ theo giấy tờ mà tổ chức, cá nhân sử dụng để đăng ký. Sau thời gian triển khai, với thuê bao không thực hiện theo quy định, họ có nguy cơ bị nhà mạng ngừng cung cấp dịch vụ.
Theo đại diện một nhà mạng lớn, dù chưa đến thời gian chính thức theo yêu cầu, họ vẫn khuyến nghị người dùng chủ động thực hiện sớm, rút kinh nghiệm từ lần chuẩn hóa thông tin thuê bao trước đây có thể dẫn tới tình trạng quá tải cục bộ.
Ngoài ứng dụng, người dùng cũng có thể đến các đại lý của nhà mạng để thực hiện, trước khi chờ những phương thức khác, chẳng hạn qua VNeID từ ngày 15/4.
Theo quy định mới, mọi số thuê bao di động đều phải xác thực bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Hiện nay, khi thao tác qua ứng dụng của nhà mạng, người dùng có thể mở app, sau đó thực hiện các bước như: chụp ảnh CCCD, ảnh chân dung, quét chip trên CCCD bằng điện thoại. kiểm tra thông tin để đảm bảo chính xác trước khi thực hiện bước ký hợp đồng, xác nhận bằng OTP và chờ hệ thống xác nhận cập nhật thành công. Thực tế, quá trình này mất khoảng vài phút.
Các nhà mạng khẳng định, người dùng có thể thực hiện bằng cách này ở bất cứ đâu, kể cả khi đang ở nước ngoài.
Những thuê bao đã xác thực trước đây sẽ không cần làm lại.
Theo quy định, nếu không xác thực, thuê bao sẽ bị khóa sau 30-60 ngày. Một số nhóm được khuyến nghị nên thực hiện ngay, như những người đăng ký SIM di động bằng giấy tờ khác, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân. Viettel cho biết sẽ chủ động nhắn tin đến các số trong diện cần thực hiện gấp.
Việc xác thực thông tin thuê bao giúp ngăn chặn tình trạng SIM không chính chủ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tin nhắn rác, cuộc gọi rác và nhiều hành vi lừa đảo thời gian qua. Theo thông tư, đến giai đoạn 2 (từ ngày 15/6), việc xác thực sẽ được làm chặt hơn, với yêu cầu xác thực bằng quét khuôn mặt sau mỗi lần đổi sim sang điện thoại khác.
