Ngoại trưởng Nga: Mỹ nên dừng đưa ra tối hậu thư với Iran

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, hôm 11/4 thông báo đã bắt đầu quá trình "tạo điều kiện để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz", sau khi hai tàu khu trục di chuyển qua khu vực này.

"Chiến hạm USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy đi qua eo biển Hormuz, hoạt động ở vịnh Arab là một phần trong nhiệm vụ nhằm đảm bảo tuyến hàng hải này không còn thủy lôi", CENTCOM cho hay, thêm rằng các lực lượng bổ sung, trong đó có cả tàu lặn không người lái, có thể tham gia hoạt động trong những ngày tới.

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, cùng ngày tuyên bố quân đội Mỹ đã bắt đầu quá trình thiết lập tuyến đường thủy mới. "Chúng tôi sẽ sớm chia sẻ tuyến đường an toàn này với ngành hàng hải để khuyến khích lưu thông thương mại tự do", ông nói.

Thông tin được công bố sau khi Tổng thống Donald Trump cho hay hải quân Mỹ "đang dọn dẹp" ở eo biển Hormuz, đồng thời tuyên bố toàn bộ tàu rải thủy lôi của Iran đã bị đánh chìm.

Trung tá Ebrahim Zolfaghari, phát ngôn viên quân đội Iran, sau đó cho biết Tehran "kiên quyết bác bỏ" thông tin tàu chiến Mỹ đi qua eo biển Hormuz. "Lực lượng vũ trang Iran vẫn nắm quyền quyết định tàu nào được di chuyển qua khu vực", ông Zolfaghari nói.

Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran sau đó cũng tuyên bố bất kỳ tàu quân sự nào cố đi qua eo biển Hormuz "sẽ bị xử lý nghiêm khắc", cho rằng hoạt động đi qua eo biển chỉ được "cấp phép đối với tàu dân sự trong những điều kiện cụ thể".

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Các thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.

Mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.

Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.

Tin Gốc: https://vnexpress.net/my-trien-khai-chien-dich-ra-pha-thuy-loi-o-eo-bien-hormuz-5061336.html

Bán đảo Musandam tách biệt khỏi phần còn lại của Oman bởi những rặng núi đá lởm chởm thuộc Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Nằm ở khu vực hẹp nhất của eo biển Hormuz, mũi xa nhất của bán đảo này chỉ cách bờ biển Iran gần 34 km.

Sự gần gũi với eo biển Hormuz và Iran khiến bán đảo này gần đây trở thành điểm chú ý của thế giới. Eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.

Trong một buổi sáng gần đây, một con thuyền nhỏ rẽ sóng để lại phía sau những vệt trắng xóa là hoạt động hàng hải duy nhất gần bờ biển Khasab, thủ phủ của Musandam. Người dân địa phương giải thích với phóng viên của Washington Post rằng con thuyền này nhiều khả năng đang chở dê và nông sản tươi từ Iran sang Oman.

"Mối quan hệ giữa hai bên như họ hàng vậy", Shaima Ahmed, dân địa phương 32 tuổi, nói về người Iran và người Oman. "Giờ đây ai cũng sợ hãi và sợ cả việc lên tiếng. Chúng tôi không muốn gây rắc rối và biết rằng Khasab đang kẹt ở giữa".

Khasab, thành phố với khoảng 21.000 dân, vốn dựa vào nghề đánh cá và du lịch. Mối liên kết giữa Khasab và Iran rất sâu đậm. Người Iran mở doanh nghiệp ở Khasab và phụ nữ Iran thường kết hôn với ngư dân trong thành phố. Khi thương mại sụt giảm 50% vì đại dịch Covid-19, Ahmed cho biết Iran là quốc gia đầu tiên gửi thực phẩm cứu trợ tới đây.

Giờ đây, hầu như ngày nào cư dân Khasab cũng nghe thấy những tiếng nổ vang vọng từ xa, khi Mỹ và Israel dội bom vào Iran. Ahmed cho hay nhiều người dân ở đây phản đối xung đột và lo sợ về những gì sắp tới.

"Chúng tôi chưa bao giờ hình dung điều này sẽ xảy ra", Ali Mohammed Sulaiman, thuyền trưởng 40 tuổi, nói, cho biết những mẻ hải sản ngon nhất của anh đều từng đánh bắt ở eo biển Hormuz và vùng biển gần Iran. "Trước đây, chúng tôi có thể đi bất cứ đâu".

Kể từ khi chiến sự nổ ra, eo biển đã trở thành vùng cấm đối với ngư dân và họ có thể bị giới chức Oman phạt nếu đến quá gần, theo Sulaiman. Thuyền trưởng này đến từ ngôi làng Kumzar, nằm ngay trên eo biển Hormuz.

Kumzar có mối liên hệ mật thiết với Iran đến mức nhiều từ trong ngôn ngữ Kumzari của họ là tiếng Ba Tư.

"Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra. Chúng tôi chỉ có thể hy vọng hòa bình sớm trở lại", Sulaiman nói và cho biết anh lo sợ một cuộc tấn công trên bộ xảy ra.

Tổng thống Donald Trump nói rằng ông đang chuẩn bị kết thúc cuộc chiến ở Iran, nhưng cũng đe dọa sẽ tiến hành những đòn tấn công dữ dội trong những ngày tới.

Ông Trump tuyên bố nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h sáng 8/4 giờ Hà Nội), quân đội Mỹ sẽ phá hủy toàn bộ cầu tại nước này cũng như các nhà máy điện. Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư từ ông Trump, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa".

Một liên minh gồm hơn 40 quốc gia do Anh dẫn đầu đã nhóm họp tuần trước để thảo luận về nỗ lực đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz, nhưng cách thức họ thực hiện chưa rõ ràng.

Oman, quốc gia từng làm trung gian cho vòng đàm phán hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Iran trước khi xung đột bùng phát, đã cố gắng giữ thái độ trung lập. Ngay cả sau khi Iran phóng tên lửa, UAV vào cảng của Oman, Ngoại trưởng Badr Albusaidi vẫn mô tả hành động trả đũa của Tehran là "kết quả tất yếu" của các động thái quân sự mà Mỹ - Israel tiến hành.

Dù Khasab phần lớn tránh được các cuộc tấn công từ Iran, nơi đây vẫn cảm nhận được hệ lụy của xung đột. Kinh tế của Musandam phụ thuộc nặng nề vào du lịch mùa đông và mùa xuân, nhưng các bến tàu đã trở nên im lìm gần đây.

Tại một nhà hàng vắng khách ở trung tâm thành phố, người bồi bàn 26 tuổi Shehan Majeed cho biết anh dành cả ngày lướt điện thoại để cập nhật tin tức về cuộc xung đột. Mỗi lần anh đều tự hỏi "hôm nay lại có chuyện gì nữa đây?".

Khasab từng là khu vực nổi tiếng vì phong cảnh đẹp và sự yên bình, theo Bashahir Mohammed, người có gia đình điều hành một trong khoảng 30 công ty du lịch tại đây. Nhưng trong cả tháng 3, công ty chỉ có gần 30 khách hàng và hầu hết đến từ UAE.

"Hầu hết mọi người ở đây không sợ chết, nhưng lo sợ cho cuộc sống tương lai", Mohammed nói.

Ismail Hossain, thuyền trưởng 32 tuổi người Bangladesh đã sống tại Khasab 8 năm, cho hay đây vốn là tháng đẹp nhất với khách du lịch. "Không quá nóng, cũng chẳng lạnh. Bình minh đẹp, hoàng hôn cũng tuyệt", anh nói và ngước nhìn bầu trời xanh gần như không gợn mây.

Nhưng từ ngày chiến sự nổ ra, anh cho biết nơi này hầu như không còn bóng du khách.

"Hoàn toàn không có hoạt động nào diễn ra vì những gì đang xảy ra ở bên kia eo biển. Nếu điều đó không xảy ra, Khasab lúc này sẽ rất thịnh vượng", Muhannad al-Kumzari, người dân địa phương, nói.

Thanh Tâm (Theo Washington Post, NY Times, CBC)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/cuoc-song-o-ban-dao-can-ke-eo-bien-hormuz-5059324.html

Hình ảnh vệ tinh cho thấy chính quyền Iran đã chặn 3 lối vào đường hầm tại cơ sở hạt nhân Isfahan bằng các đê đất, hàng rào và đống đổ nát, theo tờ The Telegraph ngày 11.4.

Việc xây dựng các biện pháp phòng thủ này bắt đầu vào hoặc sau ngày 18.3, theo báo cáo của Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) có trụ sở tại Mỹ. Các nhà phân tích nói rằng những chướng ngại này có thể làm chậm bất kỳ cuộc đột kích nào và khiến lực lượng xâm nhập dễ bị tên lửa Iran tấn công.

Iran ước tính sở hữu 400 kg uranium làm giàu cao - thành phần chính để chế tạo vũ khí hạt nhân, trong đó ít nhất một nửa được cho là đang lưu trữ tại Isfahan, một trong 3 cơ sở chính cùng với Fordow và Natanz. Khoảng 200 kg uranium làm giàu cao được cho là đủ để chế tạo 5 vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo có thể tấn công vào các cơ sở hạt nhân và nhấn mạnh rằng cuộc chiến với Iran sẽ không kết thúc nếu chính quyền Tehran không giao nộp uranium. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Iran không cho thấy dấu hiệu chấp nhận điều đó.

Ngày 9.4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cảnh báo về khả năng tiến hành chiến dịch quân sự nhằm thu giữ uranium làm giàu cao nếu không đạt được thỏa thuận. "Chúng tôi vẫn còn những mục tiêu cần hoàn thành. Số vật liệu làm giàu còn lại sẽ rời khỏi Iran… hoặc thông qua thỏa thuận, hoặc thông qua việc nối lại chiến sự", ông nói trong một bài phát biểu trên truyền hình.

Chiến dịch nhằm thu giữ uranium bằng vũ lực sẽ là một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất trong chiến tranh hiện đại. Binh sĩ sẽ phải bay tới địa điểm, thiết lập vòng bảo vệ và đào bới trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày để tiếp cận cơ sở nằm dưới lòng đất.

Bà Sarah Burkhard, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại ISIS, cho biết các chướng ngại vật được xây dựng trong những tuần gần đây có thể được dọn dẹp tương đối dễ dàng, nhưng sẽ "làm tăng thời gian và độ phức tạp" của một chiến dịch trên bộ.

Chiến dịch đó sẽ cần máy móc hạng nặng để di chuyển đất đá và máy bay để vận chuyển uranium, vốn phải được nâng bằng cần cẩu.

Tuy nhiên, việc xây dựng chướng ngại vật đồng thời cũng làm chậm nỗ lực của Iran nếu nước này muốn di chuyển vật liệu sang nơi khác.

Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6 năm ngoái, máy bay ném bom B-2 của Mỹ đã thả bom xuyên boongke xuống cơ sở Fordow, vốn nằm sâu khoảng 80 mét trong lòng núi. Các cuộc tấn công này có thể đã phá hủy máy ly tâm và khiến nguồn uranium tại đó gần như không thể thu hồi.

Tuy nhiên, chính quyền Iran có thể đã chuyển vật liệu sang Isfahan trong những ngày trước khi chiến sự nổ ra. Qua hình ảnh vệ tinh, các nhà phân tích ghi nhận các xe tải đã vận chuyển 18 thùng màu xanh tới cơ sở này vào ngày 9.6.2025.

Các lối vào của tổ hợp nghiên cứu hạt nhân lớn nhất Iran hiện đã bị lấp đất. Tuy nhiên, cơ sở này không bị ném bom nặng như Fordow, vì vậy vẫn có khả năng tiếp cận và thu hồi lượng uranium còn lại.

Nếu xảy ra một cuộc đột kích, Iran nhiều khả năng sẽ tấn công lực lượng Mỹ hoặc Israel trong suốt thời gian họ buộc phải hoạt động trên mặt đất.

Trong hình ảnh vệ tinh, một đê đất rộng khoảng 2 mét cùng một chướng ngại khác làm từ vật liệu chưa xác định đang chặn lối vào đường hầm phía nam. Các chướng ngại tương tự cũng được đặt tại các đường hầm trung tâm và phía bắc.

Tehran cũng đã xây thêm các rào chắn gần một trạm kiểm soát tại đường hầm trung tâm, nơi khu vực lối vào chính hiện đã được rào kín hoàn toàn.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/iran-dung-chuong-ngai-de-ngan-bo-binh-xam-nhap-co-so-hat-nhan-185260411164725641.htm