Chuyên trang quân sự Defense Express dẫn nguồn thạo tin cho hay, lực lượng Nga tại Donetsk dường như ghi nhận Ukraine đã dùng UAV trang bị “bom than chì” trong các cuộc tấn công ban đêm.
Dù Ukraine chưa bình luận về thông tin nói trên nhưng điều này đặt ra câu hỏi về bản chất của loại vũ khí này, lý do chúng có thể hiệu quả và những loại UAV nào của Kiev có khả năng mang loại đầu đạn như vậy.
Nhìn chung, “bom than chì” là loại đạn chùm chứa hàng chục quả đạn nhỏ, bên trong có các sợi than chì dẫn điện mịn. Sau khi được triển khai, các quả đạn nhỏ này phát tán các sợi than chì trên diện rộng ở một độ cao nhất định.
Tuy nhiên, nhiều khả năng các UAV nói trên không sử dụng đạn chùm mà là đầu đạn thông thường được nạp các sợi than chì tương tự. Trong trường hợp này, mô tả chính xác hơn sẽ là UAV mang đầu đạn dựa trên than chì.
Các loại vũ khí này được thiết kế để tấn công hạ tầng năng lượng, bao gồm nhà máy điện, máy biến áp và đường dây truyền tải. Do các sợi than chì có khả năng dẫn điện, chúng có thể gây ra hiện tượng đoản mạch khi bám vào các thiết bị này, từ đó làm tê liệt các hệ thống quan trọng.
Điều này cho phép gây gián đoạn lưới điện mà không cần phá hủy vật lý cơ sở hạ tầng.
Loại vũ khí này không phải mới. Chúng đã được sử dụng rộng rãi tại Iraq trong Chiến tranh Vùng Vịnh 1990-1991, được cho là đã vô hiệu hóa tới 85% lưới điện của quốc gia này. Các loại đạn tương tự cũng được sử dụng tại Nam Tư năm 1999, ảnh hưởng tới khoảng 70% hệ thống điện.
Dựa trên các hình ảnh mảnh vỡ được công bố, các đầu đạn dựa trên than chì này có thể được sử dụng trên UAV tấn công tầm xa FP-1 hoặc UAV tầm trung FP-2 do Fire Point sản xuất.
Theo EP
Theo báo South China Morning Post, chính quyền Iran đã kêu gọi thanh niên, sinh viên, nghệ sĩ và các tầng lớp xã hội tham gia lập các "hàng rào người" bao quanh các nhà máy điện - những cơ sở được coi là tài sản quốc gia.
"Các nhà máy điện là tài sản và nguồn lực quốc gia của chúng ta, bất kể quan điểm hay khuynh hướng chính trị, chúng thuộc về tương lai của Iran và thế hệ trẻ Iran", ông Alireza Rahimi, Thư ký Hội đồng Tối cao về thanh niên và thiếu niên, phát biểu trong một video kêu gọi.
Đây là biện pháp từng được Iran áp dụng trước đây tại các cơ sở hạt nhân trong thời điểm căng thẳng với phương Tây.
Song song đó, Iran cũng triển khai các biện pháp phòng ngừa đối với hệ thống giao thông. Tại thành phố Mashhad, toàn bộ hoạt động đường sắt đã bị đình chỉ sau khi Israel phát cảnh báo yêu cầu người dân Iran tránh sử dụng tàu hỏa và rời xa các tuyến đường sắt trong vòng 12 giờ tới.
Chính quyền địa phương cho biết việc tạm dừng các chuyến tàu nhằm đề phòng nguy cơ bị tấn công vào hạ tầng giao thông.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trước đó đã kêu gọi người dân Iran không di chuyển bằng tàu hỏa trên toàn quốc, nhấn mạnh việc có mặt trên tàu hoặc gần đường ray có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
Quân đội Israel cũng cho biết vừa hoàn tất một loạt cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào các "cơ sở hạ tầng" trên khắp Iran trong ngày 7-4, nhưng không cung cấp chi tiết cụ thể về các mục tiêu này.
Các động thái trên diễn ra trong bối cảnh thời hạn do Tổng thống Trump đặt ra nhằm buộc Iran mở lại eo biển Hormuz đang đếm ngược từng giờ.
Washington cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào hạ tầng dân sự của Iran, bao gồm tất cả nhà máy điện và cầu đường, nếu yêu cầu không được đáp ứng. Hạn chót ông đặt ra cho chính quyền Tehran là 20h tối 7-4 (giờ Mỹ, tức 7h sáng 8-4 giờ Việt Nam).
Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo rằng toàn bộ Iran có thể bị "xóa sổ trong một đêm", đồng thời bác bỏ những lo ngại về tội ác chiến tranh.
Iran cho đến nay vẫn không cho thấy tín hiệu muốn xuống thang xung đột. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết trên mạng xã hội X rằng 14 triệu người Iran đã đăng ký tình nguyện tham chiến trong trường hợp Mỹ và Israel tiến hành tấn công trên bộ - con số gấp đôi trước đó.
"Hơn 14 triệu người Iran đã tuyên bố sẵn sàng hy sinh tính mạng", ông viết. "Bản thân tôi cũng đã, đang và sẽ luôn sẵn sàng hy sinh vì Iran".
Wall Street Journal hôm nay dẫn lời một quan chức an ninh Israel giấu tên cho biết nỗ lực tìm kiếm dường như đang tập trung ở tỉnh Khuzestan nằm dọc theo vịnh Ba Tư và giáp với Iraq, thêm rằng Tel Aviv sẽ hỗ trợ Washington giải cứu phi công còn lại trong tổ bay F-15E.
Trong khi đó, giới chức Iran thông báo đang truy tìm phi công Mỹ ở tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad lân cận.
Thống đốc tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad nói rằng thông tin Mỹ đã giải cứu được một người là "không đúng sự thật" và "chiến thuật của đối phương". Một đơn vị Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại tỉnh này cũng bác bỏ thông tin cho rằng họ đã bắt được thành viên thứ hai trên chiếc F-15E.
Các kênh truyền hình nhà nước Iran đang kêu gọi người dân "bắt sống phi công Mỹ" và treo thưởng cho ai làm được điều này. Số tiền thưởng được cho là tương đương hơn 66.000 USD.
Houston Cantwell, chuẩn tướng về hưu Mỹ với kinh nghiệm hơn 400 giờ bay trong chiến đấu, cho rằng phi công có thể đang lẩn trốn theo đúng bài bản huấn luyện. "Ưu tiên hàng đầu của tôi sẽ là ẩn nấp để tránh bị bắt", ông chia sẻ.
Phi công Mỹ được huấn luyện thế nào khi tiêm kích bị bắn rơi
Truyền thông Mỹ hôm 3/4 dẫn lời các quan chức giấu tên xác nhận một tiêm kích đa năng F-15E của nước này đã bị bắn hạ và rơi xuống Iran. Tổ lái hai người phóng ghế thoát hiểm, trong đó một người đã được giải cứu, chưa rõ tung tích của phi công còn lại. Đây là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Iran sau đó bắn rơi một cường kích A-10 Mỹ đang yểm trợ chiến dịch tìm kiếm tổ bay F-15E. Phi công chiếc A-10 đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được cứu hộ thành công. Hai trực thăng tìm kiếm cứu hộ HH-60W cũng bị trúng hỏa lực, khiến ít nhất một binh sĩ Mỹ bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đến nay chưa lên tiếng về các sự việc. Theo nội dung email từ Lầu Năm Góc mà hãng thông tấn AP đọc được, quân đội Mỹ xác nhận đã được thông báo về "một máy bay bị bắn rơi ở Trung Đông".
Quân đội Mỹ đã mất hơn 20 máy bay các loại sau hơn một tháng xung đột, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn các nguồn thạo tin cho biết chiếc F-35A đã bị hỏng nặng sau khi trúng tên lửa trên bầu trời Iran và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.
Quân đội Nga cho biết các đơn vị phòng không nước này đã bắn hạ 148 máy bay không người lái (drone) của Ukraine chỉ trong vòng ba giờ đồng hồ tối 5-4, trong bối cảnh các cuộc tấn công trên không gây gián đoạn điện diện rộng, ảnh hưởng tới gần nửa triệu hộ dân tại nhiều khu vực.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, số drone bị đánh chặn trong khoảng từ 20h - 23h (giờ địa phương) ngày 5-4, chủ yếu tại khu vực miền trung và miền nam nước này.
Hãng tin Reuters cho biết đây được xem là một trong những đợt tấn công bằng drone có quy mô lớn trong thời gian gần đây của Ukraine nhằm vào lãnh thổ Nga và các vùng do Nga kiểm soát.
Tại vùng biên giới Belgorod - khu vực thường xuyên hứng chịu các đợt tập kích - một drone đã khiến một tình nguyện viên phòng vệ dân sự thiệt mạng.
Trong khi đó, tại thành phố cảng Novorossiysk bên bờ Biển Đen, mảnh vỡ drone được cho là đã rơi trúng một tòa chung cư cao tầng. Thị trưởng Andrei Kravchenko xác nhận có tám người bị thương sau vụ việc, với sáu tòa chung cư và hai ngôi nhà riêng bị hư hại.
Ở bán đảo Crimea, thành phố Sevastopol ghi nhận bốn đợt tấn công bằng drone trong ngày. Giới chức địa phương cho biết ít nhất bảy drone đã bị bắn hạ trong đợt tấn công mới nhất, cho thấy cường độ hoạt động gia tăng tại khu vực chiến lược này.
Các cuộc tấn công cũng nhằm vào hạ tầng năng lượng, gây ra tình trạng mất điện diện rộng.
Tại vùng Donetsk ở miền đông Ukraine do Nga kiểm soát, lãnh đạo Andrei Chertkov cho biết gần nửa triệu hộ gia đình đã bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên điện đã được khôi phục tại hai thành phố lớn là Donetsk và Makiivka, trong khi công tác sửa chữa vẫn đang tiếp diễn ở các khu vực khác. Tình trạng mất điện cũng được ghi nhận tại các khu vực ở tỉnh Zaporizhzhia, nơi các đội kỹ thuật đang nỗ lực khắc phục hậu quả.
Giới chức Nga cho biết các lực lượng khẩn cấp đang làm việc liên tục để khôi phục nguồn điện và đảm bảo hạ tầng thiết yếu sau các đợt tấn công.