Phan Văn Hùng (26 tuổi), nhà sáng tạo nội dung tại Hà Nội, là một trong những người trẻ chọn quay về với thiên nhiên như cách để “giải nhiệt” cuộc sống.
Hùng cho biết một ngày làm việc thường bắt đầu từ khoảng 9 giờ 30 và kéo dài đến 21 giờ. Buổi sáng dành cho việc chuẩn bị, lên kế hoạch; buổi chiều quay chụp; buổi tối là thời gian viết nội dung, đăng bài và tiếp tục nghĩ ý tưởng mới. Công việc lặp lại trong một vòng xoay quen thuộc. “Có những lúc mình thấy mệt nhất là khi mọi thứ dồn lại, nhưng vẫn phải tự mình chạy hết các khâu”, Hùng chia sẻ.
Giữa guồng quay ấy, thiên nhiên trở thành lựa chọn được Hùng tìm đến mỗi khi cần một khoảng lặng. Không phải quán xá hay trung tâm thương mại, những chuyến đi về với cảnh sắc tự nhiên mang lại cảm giác chân thật và thư thái hơn. “Chỉ cần đến một nơi đẹp, ngồi nhìn những gì trước mắt, tự nhiên thấy nhẹ đi rất nhiều”, anh kể.
Có chuyến đi, anh chỉ ngồi bên một hồ nước từ sáng đến chiều, nhìn ánh sáng thay đổi theo từng khoảnh khắc. Không quay chụp nhiều, cũng không cố tạo ra trải nghiệm đặc biệt. “Ban đầu mình nghĩ phải đi nhiều nơi mới đáng, nhưng sau vài lần, mình thấy chỉ cần ngồi yên là đủ”, Hùng chia sẻ.
Với anh, hành trình không nằm ở việc di chuyển bao xa, mà ở việc có thể dừng lại đủ lâu để cảm nhận.
Nguyễn Dương Khánh (35 tuổi) và Võ Phụng (27 tuổi), sống tại Vĩnh Long, lại tìm về thiên nhiên theo cách khác. Họ lần theo các làng nghề truyền thống ở miền Tây và nhiều địa phương khác, những nơi không xuất hiện trên bản đồ du lịch quen thuộc.
Những chuyến đi bắt đầu từ rất sớm, có khi từ 3, 4 giờ sáng. Họ băng qua những con đường vắng, đi ghe vào sâu trong các xóm nhỏ, đến các làng dệt chiếu, làm hủ tiếu, nấu đường thốt nốt.
Ở đó, họ không chỉ ghi hình mà còn tham gia vào nhịp sống: phụ nhóm bếp, thử làm nghề, ăn cơm cùng gia đình chủ nhà, ngồi nghe kể chuyện. Có lúc, họ dừng quay, chỉ để quan sát.
“Thiên nhiên không phải lúc nào cũng là cảnh lớn. Đôi khi chỉ là ánh sáng buổi sớm, mùi khói bếp hay tiếng gió”, Khánh nói.
Qua từng chuyến đi, họ chọn cách chậm lại, ở lâu hơn, làm ít hơn. “Mỗi lần rời đi, tụi mình thấy như mang theo một phần ký ức của nơi đó”, Phụng chia sẻ.
Việc lựa chọn gắn bó với làng quê và thiên nhiên đến từ cảm giác được sống thật của cả hai. “Ở đó hai đứa thấy mình thật nhất. Ngồi dưới mái hiên nhà cổ, nghe tiếng lạch cạch của khung cửi hay mùi bùn đất, mùi khói rơm… tự nhiên thấy lòng mình nhẹ hẳn”, Khánh chia sẻ.
Với Điêu Minh Trí (30 tuổi, Hà Nội), những chuyến đi về với thiên nhiên thường gắn với vận động. Sau những ngày làm việc vất vả, anh chọn trekking những cung đường ngắn, leo lên điểm cao để nhìn toàn cảnh, hoặc tìm một bãi biển vắng để ở lại cả buổi.
Một ngày về với thiên nhiên của anh Trí có thể bắt đầu bằng việc đi bộ trong rừng, buổi chiều ngồi nhìn cảnh, tối đến chỉ đơn giản là nằm nghe âm thanh xung quanh. “Có lúc mình không làm gì, nhưng lại thấy đủ”, Trí nói.
Cảm giác rõ nhất sau mỗi chuyến đi là sự nhẹ đi, khi những áp lực cuộc sống vẫn còn đó, nhưng cách nhìn đã khác: tích cực và nhẹ nhàng hơn.
Nguyễn Phan Quang Huy (27 tuổi, sống tại Hà Nội) cũng chọn những điểm đến gần như vùng ven đô, cánh đồng hay dòng sông yên tĩnh. Đấy cũng là cách Huy giải tỏa bớt căng thẳng cuộc sống.
Anh dành thời gian đi bộ, đạp xe, hoặc ngồi hàng giờ quan sát xung quanh. Trong những chuyến đi, anh hạn chế dùng điện thoại, để ý nhiều hơn đến cảnh sắc thiên nhiên.
“Có những chuyện trước đó nghĩ mãi không ra, tự nhiên lại thấy nhẹ đi”, Huy nói. Với anh, thiên nhiên là nơi đủ yên để suy nghĩ rõ ràng hơn.
Nguyễn Phương Thảo (30 tuổi, sống tại Nghệ An), một Freelancer (người làm việc tự do), giữ cho nhịp sống của mình ở trạng thái nhẹ nhàng. Thảo thường xen kẽ những chuyến đi ngắn đến biển, đồi thấp hoặc vùng ngoại ô nhiều cây xanh.
Trong những ngày đó, Thảo dậy sớm đón bình minh, đi bộ, đọc sách hoặc chỉ ngồi yên nghe sóng và gió. “Có những chuyến đi mình gần như không làm gì nhiều, chỉ là ở đó và cảm nhận”, Thảo chia sẻ.
Chính những khoảng lặng ấy giúp Thảo nhìn lại công việc và bản thân rõ ràng hơn. Từ trải nghiệm cá nhân, Thảo nhận thấy ngày càng nhiều người trẻ tìm về thiên nhiên như một cách sống chậm, khi trekking, leo núi hay sống xanh dần trở thành lựa chọn quen thuộc.
Đây là chặng đua hướng tới vòng chung kết Ngày hội Trạng Nguyên toàn quốc được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).
Ngày hội Trạng Nguyên nhỏ tuổi, Trạng Nguyên Nét chữ - Nết người và Trạng Nguyên School Tour toàn quốc là hoạt động thường niên uy tín, năm nay sang tuổi thứ 24.
Đây là sân chơi kiến thức dành cho độc giả của Báo Chăm Học và Báo Thiếu niên Tiền phong cuối tháng (2 ấn phẩm của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng), đồng thời là nơi tôn vinh những gương mặt học sinh ưu tú, nỗ lực trong học tập trên cả nước.
Qua hơn hai thập kỷ tổ chức, ngày hội đã nhận được sự đánh giá cao từ Bộ GD-ĐT, T.Ư Đoàn cũng như sự tin tưởng của đông đảo phụ huynh, giáo viên toàn quốc.
Tại hội thi diễn ra ở Hà Tĩnh, 115 học sinh của 28 trường tiểu học trong tỉnh đã tranh tài ở những nét chữ, nết người. Không khí tại trường Albert Einstein trở nên náo nhiệt khi các "sĩ tử nhí" thể hiện bản lĩnh và tinh thần hiếu học của vùng đất học miền Trung.
Kết thúc chương trình, ban tổ chức đã trao 4 giải Trạng Nguyên, 8 giải Bảng Nhãn, 12 giải Thám Hoa và các giải Hoàng Giáp. Đặc biệt, 8 gương mặt xuất sắc nhất (bao gồm 4 Trạng Nguyên cá nhân và 4 Trạng Nguyên School Tour) đã chính thức được vinh danh và nhận tấm vé đặc cách tham dự Vòng chung kết toàn quốc diễn ra vào cuối tháng 4.2026 tại thủ đô Hà Nội.
Lễ phát động tại Hà Tĩnh được xem là bước khởi đầu, trong khi vòng chung kết sắp tới tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi tranh tài, là cơ hội để các em trải nghiệm không gian văn hóa, lịch sử và tiếp nối truyền thống khoa bảng vẻ vang của dân tộc.
Ban tổ chức cũng bày tỏ kỳ vọng thế hệ "sĩ tử nhí" này sẽ tiếp tục tỏa sáng, góp phần xây dựng một thế hệ trẻ Việt Nam tài năng và giàu tri thức.
Không còn đặt nặng chuyện tích góp sớm, nhiều người trẻ ưu tiên trải nghiệm hơn tiết kiệm. Họ xem trải nghiệm như một dạng "tài sản tinh thần".
Trần Thị Thanh Trúc (25 tuổi, ngụ tại TP.HCM) tâm sự: "Mình ưu tiên trải nghiệm hơn vì mình cho rằng những chuyến du lịch hay concert (buổi hòa nhạc - PV) là phần thưởng cũng như là thời gian nghỉ ngơi dành cho bản thân sau khi đã tập trung làm việc suốt thời gian dài".
Trong cách phân bổ thu nhập, ngoài việc chi tiêu hằng ngày, Trúc giữ một nguyên tắc khá rõ ràng: khoảng 30% dành cho trải nghiệm, 20% cho tiết kiệm. Phần tiết kiệm này được xem như lớp đệm an toàn, dùng cho những tình huống phát sinh hoặc các kế hoạch dài hạn. "Mình vẫn muốn tận hưởng cuộc sống, nhưng cũng phải có một khoản dự phòng để không bị động", Trúc nói.
Ký ức gần nhất mà bạn nhắc đến là chuyến đi tự túc đến Thái Lan. Trúc kể: "Tháng 3 vừa rồi mình có một chuyến đi kết hợp du lịch và concert 6 ngày 5 đêm tại Thái Lan. Tổng chi phí cho chuyến đi tầm khoảng hơn 40 triệu đồng, trong đó có 3 ngày đi concert nên mình đã chi khoảng 20 triệu đồng cho tiền vé, hơn 20 triệu đồng còn lại cho những chi phí: di chuyển, ăn ở, mua sắm... Tổng thể mình rất hài lòng về chuyến đi vì đã được nghỉ ngơi sau thời gian dài làm việc xuyên tết cũng như có thêm nhiều trải nghiệm thú vị tại nước bạn".
Lương Hoàng Cẩm Tú (23 tuổi, ngụ đường Tạ Quang Bửu, Q.8 cũ) khẳng định: "Hiện tại mình ưu tiên trải nghiệm nhiều hơn".
Vì sống cùng gia đình, không lo việc ăn uống hằng ngày, tiền nhà cửa... nên khoảng 60% thu nhập mỗi tháng Tú dành cho những chuyến đi, những đêm nhạc giải trí; 40% giữ lại như một khoản dự phòng. "Mình vẫn phải có một phần tiết kiệm để không bị động, nhưng nếu chỉ làm việc rồi để đó, mình thấy bản thân dễ bị kiệt sức", Tú chia sẻ, như một cách lý giải cho tỷ lệ chi tiêu của mình.
Tú thường đi xem ca nhạc cùng bạn bè. Gần đây nhất, Tú tham dự một concert và tấm vé 755.000 đồng không phải hạng cao nhất, nhưng đủ gần để cô nàng thực sự "chạm" vào không khí của concert, chứ không chỉ đứng xem từ xa.
Ngoài chi phí vé, Tú chi thêm nhiều khoản khác để có đêm nhạc trọn vẹn. Điều đáng nói, theo Tú, sau mỗi lần như vậy, bạn nhận ra mình "nhẹ" hơn theo đúng nghĩa tinh thần. "Mình làm việc áp lực, nhiều khi bị cuốn vào tiến độ hoàn thành công việc liên tục. Những lúc được "cháy" hết mình ở concert, mình thấy như được xả hết năng lượng tiêu cực", Tú chia sẻ.
Nguyễn Nam Anh (25 tuổi, TP.HCM), làm việc trong lĩnh vực thể thao, chọn du lịch như một phần không thể thiếu trong năm. Không đi quá dày, nhưng mỗi chuyến đi đều được anh chuẩn bị kỹ lưỡng từ lịch trình đến ngân sách. "Mình không đi quá nhiều, nhưng mỗi lần đi là muốn đi cho đáng", Nam Anh nói.
Về tài chính, Nam Anh dành khoảng 30% thu nhập cho du lịch, phần còn lại được chia cho tiết kiệm và các chi phí cá nhân. "Mình vẫn giữ nguyên tắc phải có tiền dự phòng, nên mỗi chuyến đi đều nằm trong kế hoạch từ trước, chứ không phải thích là đi ngay", Anh chia sẻ.
Theo tiến sĩ Trần Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành), trong một thế giới nhiều biến động, việc giữ tiền hay tích trữ tài sản không còn mang lại cảm giác an toàn tuyệt đối. Thay vào đó, người trẻ có xu hướng tạo ra giá trị bằng cách nâng cao năng lực cá nhân, mở rộng mối quan hệ và tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp thông qua những trải nghiệm thực tế. Một chuyến đi, một khóa học hay một lần dấn thân vào môi trường mới, nếu được lựa chọn đúng, đều có thể trở thành "khoản đầu tư" cho tương lai.
"Câu chuyện không nằm ở việc nên hay không nên chi tiền cho trải nghiệm, mà nằm ở cách lựa chọn. Những trải nghiệm giúp nâng cao kỹ năng, mở rộng hiểu biết… luôn xứng đáng được ưu tiên. Ngược lại, những hoạt động chỉ mang tính chạy theo trào lưu, làm cho có hoặc để "bằng bạn bằng bè" lại dễ khiến người trẻ rơi vào vòng xoáy tiêu dùng thiếu kiểm soát", tiến sĩ Điền nói.
Tuy nhiên, tiến sĩ Điền cho biết cũng cần có tích lũy tài chính. Vì thế, việc xây dựng thói quen tài chính hợp lý là rất cần thiết. Một nguyên tắc đơn giản được tiến sĩ Điền gợi ý: "Luôn dành ra một phần thu nhập để tiết kiệm, có thể từ 20 - 50% tùy khả năng mỗi người. Phần còn lại được phân bổ rõ ràng cho chi tiêu thiết yếu và trải nghiệm, nhưng quan trọng là phải giữ kỷ luật với giới hạn đã đặt ra".
Những năm gần đây, thói quen sử dụng đồ uống có cồn đang có dấu hiệu thay đổi, đặc biệt xuất hiện nhóm người trẻ ngại nhậu. Theo khảo sát người tiêu dùng trẻ Việt Nam (Vietnam Young Consumers Report) năm 2024, do hãng nghiên cứu thị trường NielsenIQ thực hiện, 45% người trẻ Việt cho biết họ hạn chế hoặc không sử dụng rượu bia, con số này cao hơn hẳn mức 28% của thế hệ trước.
Sỹ Thái, hiện là huấn luyện viên cá nhân tại phòng tập Đức Thợ Rèn, cho biết anh hiếm khi uống rượu bia, tần suất chỉ khoảng một lần mỗi tháng và gần như không còn tham gia các buổi nhậu sau giờ làm.
Theo Thái, đặc thù công việc gắn liền với việc rèn luyện sức khỏe và hình thể khiến anh ý thức rõ hơn về tác động của rượu bia lên cơ thể. "Rượu bia ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất tập luyện, khả năng phục hồi cơ và cả chất lượng giấc ngủ. Nếu uống thường xuyên thì rất khó để giữ được thể trạng tốt và kỷ luật trong sinh hoạt", anh chia sẻ.
Thay vì tham gia các cuộc nhậu, Thái thường dành thời gian tập luyện, nghỉ ngơi hoặc gặp gỡ bạn bè theo những cách nhẹ nhàng hơn như đi cà phê. Với anh, việc hạn chế rượu bia không chỉ là lựa chọn cá nhân mà còn là một phần trong lối sống chuyên nghiệp, giúp duy trì thể lực và làm tốt công việc huấn luyện.
Ở một góc nhìn khác, Bùi Nhật Tân, ở phường An Nhơn, TP.HCM, cho biết dù môi trường làm việc vẫn có những buổi tụ tập sau giờ làm, anh không còn tham gia với tần suất dày như trước. "Tôi đã gần như bỏ nhậu, nếu có uống thì chủ yếu là những dịp gặp gỡ bạn bè hoặc liên hoan cùng công ty. Khi uống cũng giữ chừng mực, không "tới bến" như trước đây", Tân nói.
Theo Tân, các hoạt động như chơi game, đi cà phê hay đơn giản là nghỉ ngơi ngày càng trở thành lựa chọn phổ biến. Những cuộc vui không còn xoay quanh việc uống bao nhiêu, mà thiên về trải nghiệm và sự thoải mái.
Đáng chú ý, việc từ chối lời mời uống rượu bia cũng dần trở nên dễ dàng hơn. "Nếu không muốn thì mình có thể từ chối, văn hóa ép rượu giờ đã dần được thay thế bằng sự tôn trọng quyền lựa chọn cá nhân", Tân chia sẻ.
Bên cạnh nhận thức ngày càng cao về sức khỏe, việc siết chặt xử phạt vi phạm nồng độ cồn khi tham gia giao thông theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP và Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019, cũng được cho là yếu tố góp phần tác động mạnh đến hành vi tiêu dùng rượu bia của người trẻ trong những năm gần đây.
Ở lĩnh vực kinh doanh, nơi từng được xem là gắn chặt với những cuộc gặp trên bàn nhậu, không ít người trẻ hiện nay cũng cho rằng hiệu quả công việc không còn phụ thuộc vào khả năng uống rượu bia.
Huỳnh Ngọc Mai, chuyên viên kinh doanh tại Công ty SRT Đông Bắc, cho biết cô hiếm khi sử dụng rượu bia trong quá trình làm việc dù thường xuyên tiếp xúc với khách hàng có nhu cầu đầu tư bất động sản.
"Khách hàng của mình chủ yếu là những người có điều kiện tài chính và khá bận rộn, nên họ không có nhiều thời gian cho những buổi tiệc rượu. Sau khi chốt giao dịch, mình có thể mời khách đi ăn nhưng thường không sử dụng bia rượu trong bữa ăn", Mai chia sẻ.
Theo Mai, trong lĩnh vực bất động sản, yếu tố quyết định nằm ở chất lượng sản phẩm và khả năng tư vấn hơn là những cuộc vui bên bàn tiệc. "Khách hàng cần thông tin rõ ràng, sản phẩm phù hợp và sự tư vấn đủ tốt để ra quyết định. Khi đáp ứng đúng nhu cầu của họ thì không cần đến bàn nhậu vẫn có thể chốt được giao dịch", cô nói.
Nữ chuyên viên kinh doanh cho rằng với những quyết định tài chính lớn như mua bất động sản, khách hàng luôn cần sự tỉnh táo và cân nhắc kỹ lưỡng, nên các buổi tiệc rượu không còn phù hợp với tính chất giao dịch như trước.
Không chỉ thay đổi về tư duy công việc, sự "ngại nhậu" của người trẻ còn bắt nguồn từ những hiểu biết sâu sắc hơn về y khoa mà các thế hệ trước đôi khi bỏ lỡ.
Dưới góc độ y khoa, PGS.TS, bác sĩ Lâm Vĩnh Niên, Trưởng khoa Dinh dưỡng - Tiết chế (Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM), cho biết việc hạn chế hoặc không sử dụng rượu bia mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho sức khỏe, đặc biệt ở người trẻ.
"Chỉ sau vài tuần giảm hoặc ngừng uống rượu bia, các chỉ số tim mạch và chuyển hóa như huyết áp, triglycerid máu đã có thể được cải thiện, từ đó giảm nguy cơ tổn thương mạch máu về lâu dài", ông Niên cho biết.
Cũng theo ông Niên, việc sử dụng rượu bia thường xuyên, dù với lượng không lớn, vẫn có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Chất cồn làm rối loạn giấc ngủ. Ngoài ra, rượu bia còn cản trở hấp thu các vi chất quan trọng như kẽm, magie và vitamin nhóm B, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và thể trạng tổng thể.
