Chiều 10-4, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).
Trong số các ý kiến, nhiều đại biểu quan tâm đến quy định về giám sát hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng (điều 8 dự luật).
Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Tây Ninh) cho rằng sửa luật lần này không phải để thắt chặt hay hạn chế quyền tự do tín ngưỡng, mà để tạo ra một môi trường số lành mạnh cho cộng đồng, tôn giáo.
Theo bà, hiện nay không gian mạng đã trở thành cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo thứ hai của hàng triệu tín đồ. Báo cáo từ Ban Tôn giáo Chính phủ, các hoạt động truyền đạo trực tiếp, giảng pháp qua mạng xã hội, thực hành các nghi lễ trực tuyến đã trở nên phổ biến.
Việc bổ sung vào luật hiện hành quy định hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng là một bước bù đắp khoảng trống pháp lý giữa luật và đời sống số.
Cơ bản đồng tình với nội dung về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng quy định trong dự luật, đại biểu đoàn Tây Ninh đề nghị bổ sung quy định về định danh, xác thực tài khoản các tổ chức, cá nhân tôn giáo thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.
Cụ thể là cá nhân, tổ chức khi hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng phải định danh, xác thực tài khoản tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
“Đây không phải là hạn chế quyền tự do, mà để bảo vệ sự chính danh, không chỉ thuận lợi hơn cho công tác quản lý nhà nước, quan trọng hơn là giúp cho các tín đồ phân biệt được nguồn chính thống, chân tu, đặt niềm tin đúng chỗ, bảo vệ uy tín của các tổ chức tôn giáo chân chính, cũng chính là bảo vệ an ninh văn hóa của quốc gia”, bà Thúy nói.
Cũng theo đại biểu Thúy, hiện vấn đề tài chính hay cụ thể hơn về nguồn thu sử dụng tiền cúng dưỡng, công đức, ủng hộ quyên góp của tín đồ, bá tánh chưa thể hiện rõ trong dự luật.
Nữ đại biểu cho hay tại điều 52 vẫn giữ khung nguyên tắc rất chắc chắn, tài sản phải rõ nguồn gốc, đúng mục đích và thuộc sở hữu chung. Tuy nhiên khi đối chiếu với thực tế số hóa, quy định này bộc lộ một số hạn chế.
Ví dụ tại khoản 1 chỉ liệt kê các nguồn hình thành mang tính truyền thống. Trong thời đại số, tài sản không chỉ là tiền mặt hay đất đai, mà còn là tài sản ảo, tài sản số, chẳng hạn như nhiều cơ sở tôn giáo hiện nay đang sở hữu nhiều kênh truyền thông trên YouTube, Facebook hay TikTok có hàng triệu người theo dõi, có thể tạo ra thu nhập từ quảng cáo.
Từ đó bà Thúy kiến nghị bổ sung quy định tại điều 18 về nguyên tắc quản lý thu, chi của các tổ chức tôn giáo; quy định bổ sung các tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc khi thực hiện vận động quyên góp trên không gian mạng bắt buộc phải sử dụng tài khoản ngân hàng đã đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
“Việc thu, chi từ các nguồn này phải có hội đồng giám sát của tổ chức tôn giáo lập ra, đảm bảo tính minh bạch, tách bạch hoàn toàn với tài sản cá nhân của người đại diện”, nữ đại biểu nói.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) quan tâm là vấn đề hoạt động, sử dụng tài sản cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo. Đây là một điểm thời gian qua đã xảy ra những trường hợp rất bất cập.
Ông Hòa cho hay rất tôn trọng hoạt động tôn giáo, tuy nhiên trong cả nước hiện nay có những trường hợp kết hợp với tâm linh, kết hợp với du lịch để hoạt động tôn giáo.
Như vậy những tài sản, đặc biệt là tiền vé đi tham quan nơi hoạt động tâm linh của Nhà nước quản lý hay của cơ sở tôn giáo quản lý.
Thống nhất quan điểm Nhà nước không tham gia quản lý về tiền nong, tiền công đức của các tổ chức tôn giáo, nhưng đại biểu đoàn Đồng Tháp cho rằng với trường hợp này, bây giờ cần phân biệt rạch ròi, cụ thể để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra như trong thời gian qua.
“Một hoạt động nữa về tiền, tài sản công đức, ví dụ như thầy Bảo Nghiêm sớm phát biểu là thùng công đức của cơ sở thờ tự sau khi khách hành hương đến, gửi tiền công đức để cúng bái. Như vậy thùng công đức này do ai quản lý? Đây là một điểm tôi nghĩ cũng cần phải rạch ròi, cụ thể, rõ ràng để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra”, ông Hòa nêu.
Một vấn đề nữa đại biểu quan tâm là việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi trong thời gian qua đã bắt đầu xảy ra, ví dụ trên mạng (như Facebook, Zalo và các mạng xã hội khác).
Theo ông, có các trường hợp vận động tiền ủng hộ cho đồng bào bị lũ lụt, đồng bào nghèo, khó khăn, neo đơn. Trường hợp nữa là các nghệ sĩ, những người nổi tiếng vừa qua vận động tiền cũng lùm xùm về vấn đề tiền bạc, thanh quyết toán không đúng, không rõ ràng.
Theo đại biểu, trong việc này cũng phải cần rạch ròi, cụ thể về việc vận động tài trợ trong hoạt động bảo trợ từ thiện xã hội nhân đạo cũng phải cho rõ ràng để tránh trường hợp đáng tiếc cá nhân, tổ chức vận động để mà thực hiện.
“Nhiệm vụ này phải có công khai, minh bạch, báo cáo để thanh quyết toán cho rõ. Mặc dù Nhà nước không quản lý nhưng cũng phải quản lý rõ về việc vận động tài trợ. Đây là tổ chức xã hội từ thiện và đây là vận động tài trợ của xã hội, cũng cần phải có công khai, minh bạch”, ông Hòa nêu.
Trung ương: Kiên quyết xử lý vi phạm, kỷ luật trường hợp gây trì trệ
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa thay mặt Ban Chấp hành Trung ương ký ban hành Nghị quyết số 05 Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng.
Trung ương quán triệt công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng phải được tiến hành chủ động, kịp thời, toàn diện, đồng bộ, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác, nghiêm minh theo đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục, thẩm quyền, phương pháp công tác đảng.
Đặc biệt, kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới tích cực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Nhiều nhiệm vụ, giải pháp được Trung ương đề ra nhằm nâng cao hiệu quả của công tác này, mà trước hết là tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng.
Đi kèm với đó là nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng.
Trung ương cũng yêu cầu đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực bảo đảm giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng.
Trung ương lưu ý chú trọng công tác tự kiểm tra, tự giám sát của tổ chức đảng, đảng viên; chủ động và phát huy vai trò của chi bộ; trách nhiệm của đảng viên trong giám sát tổ chức đảng trên tinh thần "toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát".
Cùng với đó, theo yêu cầu của Trung ương, phải kịp thời phát hiện, uốn nắn, chấn chỉnh, khắc phục, ngăn ngừa vi phạm, không để vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng hơn, phức tạp hơn.
Ủy ban kiểm tra các cấp tiếp tục thực hiện toàn diện, hiệu quả các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng và nhiệm vụ cấp ủy giao, trọng tâm là kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm. Trong đó, Trung ương yêu cầu tập trung kiểm tra các vấn đề cấp bách theo yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn đặt ra; các lĩnh vực trọng yếu, nhạy cảm, phức tạp, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; các nhiệm vụ, thẩm quyền mới như kiểm soát tài sản, thu nhập và thu hồi tài sản do tham nhũng, lãng phí, tiêu cực…
Trung ương cũng yêu cầu đổi mới phương pháp, cách thức tiến hành công tác kiểm tra, giám sát, chuyển trọng tâm sang công tác phòng ngừa, cảnh báo vi phạm để phát hiện các nguy cơ có thể dẫn đến sai phạm; kịp thời phát hiện, ngăn chặn khuyết điểm, vi phạm ngay từ khi mới manh nha
Song song với đó, theo Trung ương, cần xây dựng cơ chế bảo vệ, khuyến khích cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự phát triển của đất nước. Trung ương cũng yêu cầu kiên quyết xử lý vi phạm, kỷ luật các trường hợp gây trì trệ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Mặt khác, Trung ương định hướng kiện toàn tổ chức bộ máy; nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của ủy ban kiểm tra các cấp; xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra bản lĩnh, liêm chính.
Trong đó, Trung ương yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy của cơ quan ủy ban kiểm tra; xây dựng mô hình tổ chức bộ máy cơ quan ủy ban kiểm tra từ Trung ương đến xã, phường, đặc khu và tương đương bảo đảm đồng bộ, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Trung ương gợi mở việc chú trọng đào tạo cán bộ kiểm tra có chuyên môn sâu trong một số lĩnh vực trọng yếu, có nhiều nguy cơ xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực như: Công tác cán bộ, quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, tài chính, ngân hàng, xây dựng cơ bản, mua sắm tài sản công...
