Hôm nay 12.4, các cử tri Hungary sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội mang tính bước ngoặt, theo Reuters. Kết quả dự kiến sẽ được công bố vào tối cùng ngày (giờ Hungary).
Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy Thủ tướng Hungary Viktor Orban (63 tuổi) và đảng Fidesz theo chủ nghĩa dân tộc của ông khó giành chiến thắng trước đảng trung hữu Tisza do ông Peter Magyar (45 tuổi) lãnh đạo. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2010 có một khả năng thực sự rằng đảng đối lập có thể giành chiến thắng, theo Đài DW.
Trước ngày bầu cử, hai đối thủ đã tăng cường hoạt động vận động tranh cử, thu hút nhiều người ủng hộ tham dự các cuộc mít tinh.
Hôm 10.4, khoảng 2.000 người ủng hộ ông Orban đã tập trung tại TP.Debrecen, một thành trì lâu năm của Fidesz được dự đoán sẽ chuyển sang ủng hộ Tisza. “Tôi không tin tưởng ông Magyar – chỉ sau một đêm, ông ta đã quay lưng và đâm sau lưng Fidesz”, một người tham gia cuộc mít tinh tên Attila Szoke (55 tuổi) nói. Ông Magyar đã rời khỏi Fidesz cách đây 2 năm, cáo buộc đảng này tham nhũng và tuyên truyền sai sự thật, theo tờ The Guardian.
Trong khi đó, những người ủng hộ ông Magyar tập trung ở TP.Hatvan, cách thủ đô Budapest khoảng 60 km về phía đông, nói rằng họ hy vọng vào sự thay đổi. “Tôi hy vọng sẽ có một số thay đổi ở Hungary, vì chúng tôi thực sự cần điều đó. Sau 16 năm, cuối cùng cũng có chút hy vọng, ít nhất là bây giờ”, một người ủng hộ tên Xenia chia sẻ. Ông Orban đã lãnh đạo Hungary, quốc gia có 9,5 triệu dân, từ năm 2010.
Cũng trong ngày 10.4, ông Orban và ông Magyar đã đấu khẩu về cáo buộc có sự can thiệp của nước ngoài trong cuộc bầu cử sắp tới. Ông Orban tuyên bố trên mạng xã hội rằng đối thủ của ông sẽ “không từ thủ đoạn nào để giành lấy quyền lực”, cáo buộc ông Magyar và đảng Tisza “cấu kết” với tình báo nước ngoài và đe dọa những người ủng hộ đảng cầm quyền bằng bạo lực.
Đáp lại, ông Magyar đưa ra cáo buộc tương tự, sau khi Phó tổng thống Mỹ J.D Vance đến thăm Hungary trước đó vài ngày để thể hiện sự ủng hộ của Washington dành cho ông Orban. Ông Magyar còn tuyên bố trên mạng xã hội: “Gian lận bầu cử kéo dài nhiều tháng do Fidesz thực hiện, cùng với các hành vi phạm tội, hoạt động tình báo, thông tin sai lệch và tin giả, không thể thay đổi sự thật rằng Tisza sẽ thắng cử”.
Cuộc bầu cử ngày 12.4 được xem là một cột mốc đáng chú ý trong lịch sử hiện đại của Hungary, theo DW. Kết quả không chỉ ảnh hưởng đến tình hình trong nước mà còn có thể định hình tương lai của EU và tầm ảnh hưởng của Nga tại khu vực.
Đài DW phân tích rằng mục tiêu đã được tuyên bố của Thủ tướng Orban là “chinh phục Brussels”, và biến EU thành một liên minh các quốc gia độc lập về chính trị, cùng chia sẻ lợi ích kinh tế chung. Chẳng những đưa ra không ít chỉ trích trong nhiều năm, ông còn sử dụng quyền phủ quyết để từ chối một số quyết định quan trọng của EU khiến khối này gần như không thể hành động, điển hình là các kế hoạch liên quan việc hỗ trợ Ukraine. Theo đó, một chiến thắng nữa của ông Orban sẽ làm suy yếu EU hơn nữa, trong khi sự thay đổi quyền lực ở Budapest sẽ góp phần củng cố lại khối này.
Cũng theo Đài DW, không có quốc gia thành viên EU nào có mối quan hệ mật thiết với Nga như Hungary dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Orban. Ông đã nhiều lần kêu gọi dỡ bỏ các lệnh cấm vận lên Nga, và ngăn chặn những nỗ lực hỗ trợ của EU dành cho Ukraine.
Dưới thời Thủ tướng Orban, Budapest cũng đã trở thành đồng minh chủ chốt của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong EU. Chủ nhân Nhà Trắng ngày 10.4 cam kết sẽ mang “sức mạnh kinh tế” của Mỹ đến Hungary nếu đảng của ông Orban giành chiến thắng trong cuộc bầu cử ngày 12.4, theo AFP. “Chúng tôi rất vui được đầu tư vào sự thịnh vượng trong tương lai do sự lãnh đạo tiếp theo của ông Orban tạo ra”, ông Trump viết trên mạng xã hội.
"Dựa trên những trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, trong đó họ đã yêu cầu tôi tạm dừng sử dụng lực lượng hủy diệt nhắm đã được điều đến Iran tối nay, và với điều kiện Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz, tôi đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian 2 tuần", Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social sáng 8.4 giờ VN, tức tối 7.4 giờ miền đông Mỹ, chỉ vài chục phút trước hạn chót mà ông đề ra.
Ông Trump gọi đây là thỏa thuận ngừng bắn hai chiều. Ông giải thích cho quyết định của mình rằng Mỹ đã đạt được toàn bộ những mục tiêu quân sự đề ra, thậm chí vượt xa mục tiêu đó, và tiến rất xa trong việc đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình tại Trung Đông.
Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã nhận được phản hồi gồm 10 điểm của Iran cho đề xuất hòa bình và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Theo ông, hầu hết những điểm bất đồng trước đây đã được hai nước nhất trí và thời hạn 2 tuần sẽ giúp hoàn thiện và thi hành thỏa thuận.
Cuối bài viết, ông Trump bày tỏ niềm vinh dự khi vấn đề tồn tại lâu năm này sắp được giải quyết.
Theo CNN, một quan chức cấp cao của Nhà Trắng nói rằng Israel cũng đã đồng ý với việc ngừng bắn tạm thời và hoãn chiến dịch oanh tạc trong khi đàm phán tiếp tục.
Trong khi đó, tờ The New York Times đưa tin rằng Iran đã chấp nhận đề xuất ngừng bắn 2 tuần của Pakistan sau nỗ lực ngoại giao khẩn trương. Các quan chức Iran được trích lời nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đã được Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei phê chuẩn.
Mặt khác, truyền thông Iran đưa tin rằng cuộc đàm phán để hoàn tất thỏa thuận với Mỹ sẽ diễn ra vào ngày 10.4 và có thể được kéo dài thêm.
Tại Iran, cuộc sống thường nhật của người dân bị đảo lộn khi họ vừa phải đối mặt với bom đạn, vừa lo ngại hệ thống hạ tầng thiết yếu có thể sụp đổ bất cứ lúc nào, theo tờ Wall Street Journal ngày 7-4.
Trong nhiều khu dân cư, các gia đình dán kín cửa sổ, tránh ngủ gần kính và tụ lại trong những căn phòng an toàn hơn.
Động thái này nhằm đối phó với các vụ nổ xảy ra gần như mỗi đêm, trong bối cảnh Tehran hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ sau cuộc chiến Iran - Iraq.
Nỗi lo không chỉ dừng lại ở an toàn tính mạng, mà còn lan sang nguy cơ mất điện, nước và các dịch vụ thiết yếu, khiến nhiều người đổ xô mua máy phát điện và tích trữ nhu yếu phẩm.
"Ông Trump từng nói sự giúp đỡ đang đến với người dân Iran, nhưng việc chiến tranh kéo dài và các cơ sở hạ tầng, trường đại học, công ty dược bị phá hủy khiến chúng tôi rất lo lắng", một phụ nữ 43 tuổi đang điều trị ung thư vú tại Tehran chia sẻ. Với bà, nguy cơ gián đoạn điều trị đáng sợ không kém tiếng bom mỗi đêm.
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với báo Wall Street Journal hôm 5-4, ông Trump cảnh báo Iran có thể mất tới 20 năm để phục hồi sau chiến tranh, đồng thời đe dọa phá hủy toàn bộ nhà máy điện và cầu đường nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz.
Tại cuộc họp báo ngày 6-4 ở Nhà Trắng, ông cũng cho rằng người dân Iran "sẵn sàng chịu đựng để có được tự do".
Tuy nhiên thực tế lại cho thấy tâm lý hoàn toàn khác. "Chúng tôi đã bị trừng phạt quá đủ rồi", nữ bệnh nhân ung thư nói thẳng.
Một người đàn ông 38 tuổi ở Tehran cho biết anh đã chuẩn bị sẵn bộ đồ sinh tồn gồm thực phẩm đóng hộp, nước, pin dự phòng và đèn khẩn cấp.
"Nếu cơ sở hạ tầng bị phá hủy, chúng tôi có thể cầm cự được bao lâu?", anh băn khoăn, đồng thời cho biết đang cân nhắc rời khỏi nơi mình sinh sống.
Chiến sự diễn ra trong bối cảnh Iran vốn đã đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Đồng nội tệ mất giá, lạm phát tăng cao và các lệnh trừng phạt kéo dài đã bào mòn đời sống lẫn tinh thần người dân. Giờ đây, họ lại phải đối mặt với bom đạn và một tương lai mờ mịt khi không biết cuộc chiến sẽ đi về đâu.
Chính quyền Mỹ và Israel vẫn khẳng định các cuộc không kích chủ yếu nhắm vào mục tiêu quân sự và cơ quan nhà nước. Song rủi ro với dân thường vẫn rất lớn, do không ai biết chính xác vị trí các mục tiêu này.
Một phụ nữ sống gần khu phức hợp của lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kể lại khoảnh khắc bị đánh thức bởi tiếng nổ lúc rạng sáng. Cô cho biết đã tận mắt chứng kiến một tòa nhà dân cư sụp đổ sau không kích.
"Hình ảnh trên Internet không thể truyền tải hết những gì chúng tôi phải chứng kiến. Những người ở bên ngoài không thể hiểu được thực tế chúng tôi đang sống - âm thanh, mùi, không khí, tất cả đều rất khác", cô nói.
Để thực sự đặt chân xuống vùng cực nam mặt trăng, nhân loại phải hóa giải vô số thử thách tiềm ẩn rủi ro chết người, đòi hỏi những bước nhảy vọt về công nghệ mà Mỹ cùng các đối tác đang ráo riết chuẩn bị.
Trước hết, thách thức lớn nhất đối với các phi hành gia không nằm ở kỹ thuật bay mà là sự khắc nghiệt của địa hình cực nam mặt trăng. Do trục tự quay của mặt trăng chỉ nghiêng khoảng 1,5 độ, khiến một số khu vực ở đó không bao giờ nhận được ánh sáng mặt trời, hình thành những vùng tối vĩnh viễn, còn gọi là "cái bẫy lạnh" bên trong các miệng hố sâu thẳm với nhiệt độ có thể xuống tới âm 203 độ C. Ở mức nhiệt này, ngay cả những loại thép cứng nhất cũng trở nên giòn rụm như thủy tinh, khiến việc vận hành thiết bị trở thành một bài toán nan giải.
Bên cạnh đó, địa hình dốc đứng tới 35 độ tại miệng hố Shackleton, nơi được chọn làm địa điểm hạ cánh sắp tới, buộc các tàu hạ cánh thế hệ mới phải sở hữu hệ thống cảm biến điều hướng chính xác tuyệt đối để tìm được bãi đáp an toàn trong bóng tối dày đặc.
Tiếp nối khó khăn về môi trường là nỗi ám ảnh mang tên bụi regolith. Những hạt bụi sắc nhọn như mảnh kính vỡ và mang tĩnh điện cực mạnh này không chỉ tàn phá các khớp nối cơ khí mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ hô hấp của con người. Để đối phó, NASA đã chuẩn bị công nghệ lá chắn bụi điện động (EDS) giúp đẩy lùi bụi bằng trường điện biến thiên. Đồng thời, bộ đồ du hành thế hệ mới cũng được thiết kế như những "áo giáp", giúp phi hành gia linh hoạt thao tác và chịu đựng cái lạnh thấu xương trong nhiều giờ liên tục.
Mục tiêu đề ra của sứ mạng lần này là xây dựng căn cứ lâu dài trên mặt trăng, yêu cầu phải chuyển hàng trăm tấn thiết bị từ trái đất lên đó. Hiện tại không chỉ NASA mà các công ty tư nhân như SpaceX của tỉ phú Elon Musk hay Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos đang ráo riết tìm giải pháp.
Cuối cùng, để duy trì sự sống qua một đêm trăng (bằng hơn 14 ngày trái đất), lò phản ứng hạt nhân không gian tương lai của NASA sẽ là chìa khóa then chốt, giúp điện phân băng nước thành oxy và nhiên liệu.
Trong khi đó, các chương trình vũ trụ hiện đại không còn là sân chơi độc quyền của chính phủ. Theo chương trình Artemis, NASA đã chuyển sang làm khách hàng mua dịch vụ từ SpaceX và Blue Origin nhằm tối ưu ngân sách. Đồng thời những thiết kế khổng lồ như tàu Starship của Elon Musk hứa hẹn khả năng vận chuyển hàng trăm tấn thiết bị lên mặt trăng để xây dựng căn cứ.
Dù vậy, việc phải nạp nhiên liệu liên tục giữa môi trường không trọng lực tiềm ẩn rủi ro chẳng khác nào bơm xăng cho một chiếc xe tải đang lao với tốc độ cực cao trên cao tốc. Đây chính là một trong những thách thức lớn mà các gã khổng lồ này phải giải quyết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng NASA.
Bên cạnh yếu tố công nghệ còn có áp lực cạnh tranh gay gắt từ các cường quốc khác. Thông tin từ Hiệp hội Planetary cho thấy nội bộ NASA hiện đang chật vật với tình trạng xói mòn chất xám khi hàng nghìn chuyên gia bị các tập đoàn tư nhân thu hút bằng mức đãi ngộ cao. Cuối cùng, khi công nghệ lõi nằm trọn trong tay giới siêu giàu, ranh giới giữa lợi ích quốc gia và tham vọng cá nhân ngày càng mờ nhạt, khiến các định hướng khoa học dễ rơi vào thế bị động.
Việc "đi nhờ" hạ tầng của các doanh nhân là lối tắt giúp nhân loại nhanh chóng trở lại quỹ đạo. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng cần sớm thiết lập những hành lang pháp lý quốc tế vững chắc bởi lẽ khi các tỉ phú bắt đầu hạ cánh lên mặt trăng, một câu hỏi pháp lý hóc búa nảy sinh: Liệu họ có đang đại diện cho quốc gia hay chỉ đơn thuần là các thực thể tư nhân?