Đức Thành, học sinh lớp 11 Toán 1, trường THPT chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội, nhận kết quả SAT hôm 27/3. Đây là bài thi chuẩn hóa, được dùng rộng rãi trong xét tuyển đại học ở Mỹ và các nước châu Âu. Theo College Board, đơn vị tổ chức, ở mức điểm 1520, thí sinh đã lọt top 1% cao nhất thế giới.
“Em rất vui và bất ngờ, vì dự tính có thể sai 1-2 câu”, Thành nói.
Đây là lần thứ hai Đức Thành tham gia bài thi này. Hồi tháng 8/2025, em đạt 1510 điểm (Đọc – Viết 750/800, Toán 760/800). Theo nam sinh, đề thi lần này thử thách hơn ở phần Đọc – Viết với nhiều từ vựng khó liên quan khoa học, chuyên ngành. Vì thế, Thành ưu tiên xử lý các câu dễ trước, sau đó đọc kỹ bài để đoán ngữ cảnh của từ vựng và hoàn thành các câu hỏi suy luận.
Thành cho biết bắt đầu tự học SAT từ hè năm ngoái, chủ yếu luyện đề từ các nguồn trên mạng, diễn đàn và bộ đề của College Board, kết hợp học từ vựng.
Dù học nhiều, em nhận ra lỗ hổng khi ôn luyện không có hệ thống, làm nhiều đề nhưng không thống kê lỗi sai, cũng không xác định được điểm yếu của mình. Việc sử dụng nguồn tài liệu rời rạc, không cập nhật cũng khiến em thiếu kỹ năng xử lý bài làm khi “thực chiến”.
Sau lần thi đầu, nam sinh quyết định thay đổi phương pháp học. Cuối năm 2025, em đăng ký học tại một trung tâm luyện thi để xây dựng lại phương pháp, tập trung phân tích lỗi sai và rèn chiến thuật làm bài.
Với phần Toán, nhờ có nền tảng từ lớp chuyên, Thành không mất nhiều thời gian. Em chủ yếu học cách tận dụng Desmos – máy tính đồ thị được tích hợp sẵn trong phần mềm thi SAT – nhằm giải các câu khó nhanh và dễ dàng hơn, đồng thời làm lại đề nhiều lần để ghi nhớ dạng bài và tránh lặp lỗi.
Còn ở phần Đọc – Viết, thế mạnh của Đức Thành là ngữ pháp và từ vựng. Thành thường nâng cao vốn từ vựng bằng các bộ flashcard (thẻ từ vựng) theo chủ đề thường gặp trong SAT, kết hợp tham khảo đề thi học sinh giỏi và sách luyện thi để mở rộng vốn từ.
Để tránh áp lực về điểm số, Thành rèn thói quen bình tĩnh từ các buổi thi thử, tránh nộp bài sớm và luôn kiểm tra lại đáp án. Bên cạnh đó, em thường xuyên chơi cầu lông, đá bóng và ăn uống điều độ để giữ sức khỏe và tinh thần thoải mái.
Song song ôn luyện SAT, Đức Thành cũng tự luyện thi IELTS và đạt 8.5 hồi tháng 1. Trong đó, em đạt tuyệt đối hai kỹ năng Nghe, Đọc, còn Nói và Viết đạt 7.5. Theo thống kê của IELTS, chỉ khoảng 1% người thi ở Việt Nam đạt mức này trở lên.
Nam sinh nhìn nhận kết quả một phần từ nền tảng tiếng Anh từ nhỏ. Em không học “nhồi nhét”, mà gắn tiếng Anh vào cuộc sống hàng ngày, tích cực giao tiếp với giáo viên bản xứ và đọc sách, nghe nhạc, xem phim bằng ngôn ngữ này. Hai cuốn sách tiếng Anh mà Thành yêu thích là “Cậu bé nhút nhát” và “Kiêu hãnh và định kiến”.
Lên cấp 3, Thành có định hướng tham gia kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Song, do nhận thấy khả năng môn Toán không nằm trong top 10 toàn trường, em quyết định chuyển hướng sang tiếng Anh, vừa để thử sức, vừa để phát triển đam mê vốn có.
Thời gian đầu, em khá ngợp vì chưa từng tham gia cuộc thi học thuật tiếng Anh nào, khó theo kịp với tiến độ học của lớp. Sau đó, nhờ sự hỗ trợ của các thầy cô đội tuyển Anh, Thành dần bắt nhịp và tiến bộ rõ rệt. Kết quả, em giành giải nhì học sinh giỏi quốc gia.
Thầy Hà Duy Hưng, giáo viên chủ nhiệm lớp 11 Toán 1, nhận xét Thành là một học sinh toàn tài và nghiêm túc, được bạn bè yêu quý.
“Dù là thành viên đội tuyển quốc gia, Thành vẫn chăm chỉ lên lớp và học đều các môn. Em cũng là một lớp phó học tập trách nhiệm trong các hoạt động của trường, lớp”, thầy nói.
Trước mắt, Đức Thành định sử dụng kết quả SAT và IELTS để xét tuyển đại học trong và ngoài nước, mong muốn đỗ vào ngành Dược học.
Có một thực tế đáng suy nghĩ, theo nhiều thống kê và quan sát xã hội, rất ít học sinh THPT tham gia việc nhà thường xuyên.
Chúng tôi thử khảo sát sơ bộ trong gần 150 học sinh THPT (3 lớp học), thì thấy tỷ lệ học sinh không bao giờ biết tự ủi đồ đi học là rất lớn, khoảng từ 30 - 40%. Tỷ lệ tương tự với các việc như gặt đồ, quét nhà, rửa chén bát... Điều đó đặt ra một câu hỏi gia đình đang ở đâu trong việc giáo dục kỹ năng sống ở nhà cho con em?
Không ít phụ huynh quan niệm rằng nhiệm vụ chính của con là học, còn mọi việc khác đã có cha mẹ lo. Từ việc nhỏ như dọn dẹp phòng, rửa chén, đến những việc cần kỹ năng hơn như nấu ăn, quản lý chi tiêu… tất cả đều được người lớn "bao trọn". Sự hy sinh ấy xuất phát từ tình thương, nhưng lại tiềm ẩn một hệ quả lâu dài là con trẻ mất đi cơ hội học cách tự lập.
Trong khi đó theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, lứa tuổi THPT là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trước khi bước vào đời. Việc thiếu kỹ năng sống không chỉ khiến các em gặp khó khăn trong sinh hoạt cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến khả năng thích nghi khi học xa nhà, đi làm hoặc xây dựng cuộc sống riêng sau này. Đáng nói hơn, nhiều em hình thành tâm lý ỷ lại, thụ động. Khi mọi thứ đã có người khác làm thay, các em không còn nhu cầu học hỏi hay chịu trách nhiệm cho chính cuộc sống của mình.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng làm việc nhà sẽ ảnh hưởng đến việc học. Tuy nhiên, theo quan điểm người viết bài thì ngược lại. Học sinh biết chia sẻ việc nhà thường có ý thức trách nhiệm cao hơn, kỹ năng quản lý thời gian tốt hơn và tinh thần tự lập rõ rệt hơn.
Giúp việc nhà, nếu được phân bổ hợp lý, không hề lấy đi thời gian học tập mà còn giúp học sinh hiểu giá trị của lao động, rèn luyện tính kỷ luật và kiên trì, hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề trong đời sống thực tế. Một học sinh biết tự nấu ăn, tự giặt giũ, tự sắp xếp không gian sống… cũng chính là một người đang học cách làm chủ bản thân. Đó là những bài học không có trong sách giáo khoa, nhưng lại theo các em suốt đời.
Nhà trường dạy kiến thức, xã hội có thể tạo môi trường, nhưng chính gia đình mới là nơi đặt nền móng cho thói quen và kỹ năng sống. Trẻ em không tự nhiên biết làm việc nhà, mà các em học bằng cách quan sát và được hướng dẫn. Nếu cha mẹ luôn làm thay, hoặc không giao việc cụ thể, trẻ sẽ không hình thành được ý thức trách nhiệm. Ngược lại, những gia đình biết cách giáo dục con thông qua việc nhà sẽ giao việc phù hợp với độ tuổi (rửa chén, quét nhà, nấu ăn đơn giản…); không làm thay khi con có thể tự làm; kiên nhẫn hướng dẫn thay vì trách mắng khi con làm chưa tốt; xem việc nhà là trách nhiệm chung, không phải "giúp đỡ" cha mẹ. Và chính trong không gian gia đình, những kỹ năng tưởng chừng nhỏ bé ấy dần tích lũy thành năng lực sống bền vững.
Đừng đợi đến khi con rời nhà mới dạy con tự lập. Nếu gia đình không chuẩn bị từ sớm, con trẻ sẽ phải học những bài học cơ bản nhất trong hoàn cảnh bị động và áp lực hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu ngay từ khi còn ở nhà, các em đã được rèn luyện từng chút một, thì khi bước ra đời, các em sẽ tự tin, chủ động và thích nghi nhanh hơn.
Thực ra không thiếu những bài học từ sách vở, nhà trường (cả sách chương trình cũ và mới) đã dạy học sinh những kỹ năng sống. Từ thời nhỏ các em đã biết đến các bài thơ giản dị như về việc đánh răng; việc "Quạt cho bà ngủ" (tên bài thơ của Thạch Quý) là hành động nhỏ nhưng đầy tình cảm, dạy trẻ biết chăm sóc người thân, biết quan tâm.
Sách giáo khoa cũng dạy bé biết phụ giúp việc nhỏ trong nhà trong bài Tí Xíu (Ngô Văn Phú); giúp trẻ quan sát lao động để hiểu giá trị lao động chân chính trong bài tập đọc Bố làm thợ mộc (Ngô Quân Miện); hoặc văn bản tập đọc Đẹp mà không đẹp dạy trẻ biết giữ gìn không gian công cộng sạch đẹp...
Những bài học nói trên không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách sống bằng những hình ảnh giản dị, gần gũi.
Chỉ tiếc rằng giữa sách vở, lý thuyết nhà trường và ứng dụng thực tế còn khoảng cách khá xa. Để lấp đầy khoảng cách này cần sự sẵn sàng hợp sức của cha mẹ học sinh.
Ngày 10-4, tại kỳ họp thứ 2 (chuyên đề), HĐND tỉnh Đồng Nai đã thông qua nghị quyết quy định chính sách thu hút, hỗ trợ nguồn nhân lực chất lượng cao về làm việc tại Trường đại học Đồng Nai giai đoạn 2026-2030.
Theo nghị quyết, tỉnh Đồng Nai sẽ chi trả hỗ trợ một lần bằng ngân sách nhà nước với mức 400 triệu đồng/người đối với giáo sư, 350 triệu đồng/người đối với phó giáo sư và 300 triệu đồng/người đối với tiến sĩ.
Trường hợp một người thuộc nhiều đối tượng thì chỉ được nhận mức cao nhất.
Chính sách này cũng áp dụng hỗ trợ cho đội ngũ cán bộ, viên chức đang làm việc tại Trường đại học Đồng Nai có trình độ tương đương.
Để được hưởng mức hỗ trợ trên, người được hưởng chính sách trên phải đáp ứng điều kiện về độ tuổi (nam không quá 55 tuổi, nữ không quá 52 tuổi tại thời điểm nộp hồ sơ) và tốt nghiệp đúng chuyên ngành với nhu cầu cần thu hút của Trường đại học Đồng Nai.
Quy định thu hút nguồn nhân lực cũng yêu cầu văn bằng do nước ngoài cấp phải được Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc cơ quan có thẩm quyền công nhận.
Người thụ hưởng chính sách trên bắt buộc phải ký cam kết làm việc từ đủ 6 năm liên tục trở lên tại trường.
Nghị quyết cũng quy định rõ trách nhiệm bồi thường hoàn trả kinh phí đối với trường hợp tự ý chuyển công tác, nghỉ việc hoặc bị kỷ luật buộc thôi việc trong thời gian cam kết.
Trường hợp đã được nhận hỗ trợ phải bồi thường 100% kinh phí đã nhận nếu bị kỷ luật buộc thôi việc trong vòng 3 tháng kể từ ngày tuyển dụng.
Ngoài ra mức bồi thường cũng chia nhiều mức nếu thời gian công tác chưa đảm bảo thời gian đã cam kết.
Năm nay, toàn thành phố có 147.000 học sinh lớp 9. Chỉ tiêu vào lớp 10 THPT công lập là 81.448. Tính cả trường THPT tư thục và trung tâm giáo dục thường xuyên, số học sinh học lớp 10 vào khoảng 127.000. Ước tính gần 20.000 em sẽ học nghề hoặc "gia nhập" thị trường lao động… Trong 10 năm qua, đây là năm Hà Nội có tỷ lệ học sinh vào lớp 10 THPT công lập thấp nhất, khoảng 55%. Thông tin này khiến kỳ thi vào 10 vốn đã "căng như dây đàn" lại càng căng thẳng hơn.
Điểm mới trong kỳ tuyển vào 10 năm nay ở Hà Nội là áp dụng hình thức đăng ký trực tuyến. học sinh và phụ huynh có thể cập nhật "tỷ lệ chọi" theo thời gian thực của 3 nguyện vọng (1, 2, 3) trong cùng 1 trường.
Hệ thống cho phép mỗi học sinh có thể xem được biểu đồ đăng ký theo thời gian thực của 10 trường THPT công lập không chuyên và 4 trường chuyên, khiến phụ huynh có con thi vào 10 những ngày qua như "chơi chứng khoán" khi nhìn biểu đồ lên xuống liên tục mỗi khi mở cổng thông tin tuyển sinh.
Một phụ huynh có con tốt nghiệp THCS ngoại ngữ, dự kiến đăng ký thi vào lớp 10 tiếng Anh Trường THPT chuyên Hà Nội - Amserdam, ví von: "Người hóng giá vàng nhảy múa, canh chứng khoán… cũng không hồi hộp bằng, khi mùa tuyển sinh vào 10 năm nay, phụ huynh Hà Nội canh tỷ lệ chọi".
Vị phụ huynh này cho biết, sau 3 ngày liên tục truy cập vào hệ thống để cập nhật "tỷ lệ chọi", chị và con gái nhận thấy nhiều học sinh "thay đổi nguyện vọng loạn xạ". Có dữ liệu cũng tốt, tăng tính minh bạch, giúp học sinh phân bổ nguyện vọng hợp lý hơn nhưng cũng dễ khiến phụ huynh áp lực không kém. Nhiều người cứ thấy "tỷ lệ chọi" tăng là lại muốn "đảo chiều", "bán tháo".
Sau 3 ngày (từ 4 - 6.4) tập dượt đăng ký trực tuyến để dự tuyển vào lớp 10 THPT công lập cho thấy, sự phân bố lượng thí sinh đăng ký vào các trường rất không đều nhau. Nhìn vào biểu đồ của 10 trường thì có 2 trường mới là THPT Đỗ Mười và THPT Hoàng Quán Chi có số lượng học sinh đăng ký tổng cả 2 nguyện vọng cao kỷ lục. Điều này là do các trường này được xây mới với cơ sở hiện đại, khang trang, ở vị trí có nhiều khu đô thị mới và tâm lý "mới có thể dễ".
Ngoài ra, với trường chuyên thì các lớp chuyên ngoại ngữ, đặc biệt là chuyên tiếng Anh có "tỷ lệ chọi" vô cùng căng thẳng so với các lớp chuyên khác.
Một số giáo viên nhận định, dữ liệu đăng ký thử nghiệm chỉ mang tính tham khảo, bởi khi bước vào đăng ký chính thức, thí sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng. Do đó, phụ huynh và học sinh nên tránh tâm lý chạy theo số đông mà cần căn cứ vào năng lực thực tế để lựa chọn phù hợp.
Chị Q.H, một phụ huynh từng có 2 con thi vào lớp 10 những năm gần đây ở khu vực tuyển sinh Hoàn Kiếm - Hai Bà Trưng (cũ), chia sẻ kinh nghiệm: "Tỷ lệ chọi" chỉ là một kênh tham khảo chứ không phải dựa vào đó để đưa ra quyết định. Học lực và khoảng cách từ nhà đến trường của con mới là những yếu tố quyết định.
Ví dụ, một số trường top đầu như Việt Đức, Yên Hòa, Kim Liên…, "tỷ lệ chọi" có thể thấp hơn khá nhiều so với những trường top giữa (Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, Trần Nhân Tông, Lê Quý Đôn) nhưng không vì thế điểm chuẩn vào các trường này sẽ giảm. Bởi lẽ, việc đăng ký nguyện vọng thường theo nguyên lý "gió tầng nào gặp mây tầng đó", học sinh có học lực rất chắc chắn mới đăng ký nguyện vọng vào các trường này, "tỷ lệ chọi" trong trường hợp này tuy ít nhưng là cuộc đua của những học sinh thực sự giỏi với nhau.
Cô Nguyễn Thị Hồng Vân, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (P.Hồng Hà), góp ý, phụ huynh và thí sinh nên xác định nguyện vọng 1 là mục tiêu phấn đấu, nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3 cần được lựa chọn như phương án an toàn, phù hợp với năng lực thực tế.
Khi lựa chọn nguyện vọng, gia đình cần tính đến điều kiện đi lại, xác định trúng tuyển là có thể theo học được, tránh chọn trường quá xa nơi cư trú.
Theo phân tích của nhiều hiệu trưởng, sai lầm phổ biến của các phụ huynh và học sinh là đặt các nguyện vọng có mức điểm chuẩn quá sát nhau. Dù quy định chênh lệch điểm đã giảm xuống còn 0,5 điểm giữa các nguyện vọng, phụ huynh vẫn cần tính đến khả năng "tịnh tiến" điểm chuẩn khi số lượng thí sinh dồn vào nhóm trường tốp giữa tăng lên.
Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh, cho rằng điều quan trọng nhất là thí sinh phải hiểu rõ năng lực của mình để lựa chọn phù hợp. Học sinh đã có các đợt khảo sát ở trường THCS để tự đánh giá, từ đó, các em có thể xây dựng lộ trình chọn trường. Điều quan trọng là chọn được ngôi trường phù hợp, không chỉ là trường mình thích, mà còn là nơi mình có thể theo học hiệu quả và an toàn khi di chuyển hằng ngày.
Theo ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, cần tránh tình trạng dồn nguyện vọng vào một số trường gây quá tải trong khi nơi khác thiếu chỉ tiêu, lãng phí cơ sở vật chất.
"Các nhà trường cần tăng cường tư vấn để học sinh lựa chọn nguyện vọng sát với năng lực, đồng thời cân nhắc yếu tố khoảng cách địa lý, ưu tiên trường gần nơi cư trú nhằm bảo đảm điều kiện học tập ổn định lâu dài; tránh tâm lý đăng ký dồn vào trường tốp trên, hoặc chọn trường quá xa chỉ để tăng khả năng trúng tuyển", ông Hiền lưu ý.
