Dư luận mong chờ những vi phạm liên quan bữa ăn bán trú cần được xử lý nghiêm minh, đủ sức răn đe để trả lại bữa ăn an toàn cho trẻ.
Liên quan vụ việc phụ huynh phát hiện thịt heo bệnh trong bếp ăn bán trú Trường mầm non Hòa Bình, xã Văn Lăng (Thái Nguyên), theo quyết định ngày 8.4 của UBND xã Văn Lăng, bà Nguyễn Thị Minh Khoái, Hiệu trưởng trường này, bị tạm đình chỉ công tác trong 15 ngày để phục công tác điều tra, xác minh liên quan nguồn gốc số thịt heo dương tính với vi rút dịch tả heo châu Phi được phát hiện trong bếp ăn bán trú nhà trường.
UBND tỉnh Thái Nguyên cũng giao Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với cơ quan chức năng liên quan khẩn trương điều tra, xác định rõ nguyên nhân và nguồn gốc số thực phẩm nhiễm khuẩn tại Trường mầm non Hòa Bình; làm rõ trách nhiệm của những cá nhân, tập thể liên quan, kiên quyết xử lý nghiêm nếu phát hiện hành vi vi phạm.
Sau xảy ra vụ việc, bà Minh Khoái gây xôn xao dư luận khi trả lời vòng vo về nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm mà nhà trường nhập về để nấu ăn cho trẻ. Dù khẳng định thịt cá có giấy kiểm dịch nhưng khi được yêu cầu chứng minh thì bà hiệu trưởng này chỉ “cười trừ”.
Giữa lúc dư luận đang đầy bất an về thực phẩm bẩn vào trường học, từ ngày 6 – 10.4, TAND tỉnh Bắc Ninh cũng mở phiên tòa xét xử công khai sơ thẩm vụ án đưa, nhận hối lộ xảy ra tại một số cơ quan quản lý giáo dục và các trường mầm non trên địa bàn, liên quan việc cung cấp thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú.
Theo hồ sơ vụ án, Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Bảo An Huy có trụ sở tại P.Việt Hưng (Hà Nội), do Nguyễn Văn Huy làm giám đốc, ký hợp đồng cung cấp thực phẩm cho một số trường mầm non trên địa bàn tỉnh. Để được ký kết và duy trì hợp đồng, giám đốc công ty đã trực tiếp liên hệ với lãnh đạo các phòng GD-ĐT, đặt vấn đề “tạo điều kiện” và thực hiện việc đưa tiền theo hình thức trích lại phần trăm doanh thu hằng tháng, tỷ lệ từ 1 – 3%; thỏa thuận với các hiệu trưởng trường mầm non mức “hoa hồng” từ 5 – 15% giá trị thực phẩm cung cấp nhằm bảo đảm việc ký kết và kéo dài hợp đồng qua nhiều năm học…
Việc đưa tiền chủ yếu thông qua chuyển khoản ngân hàng, căn cứ trên doanh thu cung cấp thực phẩm hằng tháng. Đáng chú ý, với những trường có ý định chấm dứt hợp đồng do giá cao hơn thị trường, bị cáo Huy đã nhờ sự can thiệp từ lãnh đạo phòng GD-ĐT để gây sức ép, buộc các nhà trường tiếp tục duy trì hợp đồng.
Kết quả điều tra và thẩm vấn công khai tại phiên tòa xác định, trong khoảng thời gian từ năm 2013 – 2024, các bị cáo là phó chủ tịch UBND huyện, lãnh đạo phòng GD-ĐT và hiệu trưởng các trường mầm non đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao, nhiều lần nhận tiền của bị cáo Huy nhằm tạo điều kiện cho Công ty Bảo An Huy ký kết hợp đồng cung cấp thực phẩm với giá cao hơn thị trường vào các trường do mình quản lý.
Để có nguồn chi hối lộ, bị cáo Huy đã nâng giá nhiều mặt hàng thực phẩm cao hơn giá ngoài thị trường từ 1 – 1,5 lần. Tổng số tiền bị cáo dùng đưa hối lộ được xác định là hơn 13,2 tỉ đồng.
Từ những vụ việc cụ thể này, dư luận không khỏi lo ngại đó không phải là trường hợp cá biệt và mong muốn cơ quan chức năng, đặc biệt công an các tỉnh, thành cần đưa ra ánh sáng nhiều vụ việc tương tự và xử lý nghiêm để đánh động và đủ sức răn đe.
Về phía các trường, nhiều ý kiến chia sẻ tổ chức bữa ăn bán trú trong tâm trạng “vừa làm vừa run” do thiếu chuyên môn về thực phẩm, y tế trong khi việc truy xuất nguồn gốc khó khăn, và nếu xảy ra mất an toàn thì hiệu trưởng lại là người chịu trách nhiệm cao nhất. Hiệu trưởng một trường tiểu học ở Hà Nội cho biết, rất cần bộ lọc từ cơ quan quản lý, nơi có thể xác nhận đơn vị nào thực sự an toàn, thay vì để trường tự lần mò giữa hàng loạt giấy tờ hợp lệ.
Hiệu trưởng một trường THCS ở xã ngoại thành Hà Nội cũng cho rằng, lo nhất là trường học không có bếp ăn tự nấu, phải đặt suất ăn cho các công ty thì nguy cơ mất an toàn thực phẩm càng cao bởi nhà trường không thể kiểm tra, kiểm soát độ tươi thịt, cá đầu vào theo ngày.
Do đó, theo hiệu trưởng này, cần quy định rõ vai trò của từng cá nhân, đơn vị trong từng khâu, đồng thời xử phạt thật nặng hành vi cố tình gây hại cho sức khỏe con người. Làm sao để thầy cô giáo ở trường chuyên tâm dạy học, không phải lo lắng về thịt, cá nhiễm bệnh.
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó chủ tịch UBND P.Thanh Liệt (Hà Nội), địa bàn có 1 trường nhập thịt heo của Công ty Cường Phát trong 4 ngày, cũng cho biết sự việc đang được cơ quan công an tiếp tục xác minh. Tuy nhiên, theo ông Tuấn Anh, bản chất sai phạm từ khâu kiểm định tại lò mổ và nhà trường là nạn nhân vì họ chỉ có thể kiểm tra hồ sơ nguồn gốc và quan sát bằng cảm quan (màu sắc, mùi vị) và lưu mẫu để kiểm tra khi cần thiết chứ không có chuyên môn kiểm nghiệm. Hiện ở khâu giao nhận thực phẩm, chưa có thiết bị kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cũng như chất lượng thịt, cá.
Ông Tuấn Anh cho rằng hành lang pháp lý và quy định xử lý vi phạm liên quan bữa ăn bán trú hiện nay đã đủ sức răn đe, nhưng có thể vì lợi nhuận nên đơn vị cung ứng thực phẩm vẫn cố tình vi phạm.
Mỗi sáng sớm, bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Hiệu trưởng Trường tiểu học Hiệp Tân, P.Phú Thạnh (TP.HCM), thường đón học sinh (HS) ở cổng số 2, vừa để thuận tiện cho việc quan sát khâu tiếp phẩm, xem thực phẩm được nhà cung cấp giao tới nhà bếp có đạt tiêu chuẩn, đúng như cam kết trong hợp đồng hay không. “Rau củ nào bị dập, thịt, cá có mùi và màu khác lạ, tổ kiểm tra tiếp phẩm của trường đều xử lý, lập biên bản, yêu cầu đổi ngay lô hàng mới. Và nhà cung cấp phải cam kết giải quyết ngay”, bà Nguyệt cho hay.
Ông Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ, P.Xóm Chiếu, TP.HCM, chia sẻ: “Áp lực về an toàn thực phẩm là nỗi lo thường trực, mang tính sống còn. Chỉ một sơ suất nhỏ trong khâu chế biến, bảo quản hay lựa chọn nguyên liệu cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hàng trăm, hoặc cả ngàn HS”.
Giải pháp của Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ thời gian qua là kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào thực phẩm. Bước đầu là lựa chọn nhà cung cấp uy tín, có đầy đủ hồ sơ pháp lý, chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Hợp đồng cung ứng phải quy định cụ thể về tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm và chế tài xử lý vi phạm. Song song với đó là quy trình kiểm tra nguyên liệu đầu vào hằng ngày; lưu mẫu thực phẩm, có tổ giám sát nội bộ, có sự tham gia của đại diện ban giám hiệu, giáo viên, đại diện cha mẹ HS các lớp. Trường học này cũng có biểu mẫu trực tuyến cho HS đánh giá về bữa ăn.
Trường tiểu học Nguyễn Văn Trân, xã Hưng Long, TP.HCM có bếp ăn tại trường, điều này cũng có thuận lợi trong khâu kiểm soát chặt chẽ nguồn thực phẩm đầu vào. “Thực phẩm nhập vào đều được kiểm tra cảm quan, hóa đơn, nguồn gốc; kiên quyết từ chối nhập hàng nếu không đạt yêu cầu. Chúng tôi có kế hoạch phân công giám sát bữa ăn mỗi ngày. Trong thành phần có ban giám hiệu, nhân viên y tế, giáo viên phụ trách bán trú. Đại diện cha mẹ HS được tham gia giám sát định kỳ và đột xuất”, bà Võ Thị Hồng Thu, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết.
Bà Nguyễn Thị Hồng Quế, Hiệu trưởng Trường mầm non Họa Mi 2, P.Chợ Lớn (TP.HCM), nơi mỗi ngày có 500 trẻ theo học, ăn bán trú, cho biết từ 5 giờ, bộ phận tiếp phẩm đã phải có mặt ở trường, giám sát, kiểm tra thực phẩm tươi, rau củ quả, thịt, cá có đảm bảo tiêu chuẩn, đúng cam kết trong hồ sơ pháp lý của nhà trường không. Hiệu trưởng không chỉ giám sát trực tiếp, mà còn có thể giám sát toàn bộ khu vực nhà bếp qua camera, từ các thiết bị di động.
Sự kiện do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Thành Đoàn TP.HCM tổ chức, với sự đồng hành của Tập đoàn Vingroup.
Tại ngày hội, nhiều em học sinh bày tỏ lo lắng rằng nếu không trúng tuyển vào các trường THPT công lập, các em sẽ khó nhận được sự cảm thông và chia sẻ từ gia đình.
Trả lời vấn đề này, ThS Nguyễn Anh Sơn, chuyên viên Phòng giáo dục thường xuyên - nghề nghiệp và đại học Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho rằng vấn đề này cần được nhìn nhận theo hướng cởi mở hơn.
Theo ông Sơn, định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh việc lựa chọn con đường phù hợp với năng lực và sở trường của mỗi học sinh. Vì vậy thay vì chờ đến khi biết kết quả mới tìm hướng đi, học sinh và phụ huynh cần chủ động định hướng từ sớm.
Hiện nay sau khi tốt nghiệp THCS, học sinh có thể lựa chọn ba hướng chính. Thứ nhất là tiếp tục học lên THPT, bao gồm trường công lập và ngoài công lập. Đây là hướng đi phù hợp với những học sinh có năng lực học thuật tốt và định hướng tiếp tục học lên cao đẳng, đại học.
Thứ hai là theo học tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp như trung cấp, cao đẳng. Với hướng đi này, học sinh có thể học trung cấp trong khoảng hai năm, đồng thời được bổ sung kiến thức văn hóa. Sau đó các em có thể liên thông lên cao đẳng.
Đến khoảng 18 tuổi, học sinh đã có thể tham gia thị trường lao động với tay nghề nhất định. Đây là lựa chọn phù hợp với những em có thế mạnh về thực hành và mong muốn sớm ổn định nghề nghiệp.
Thứ ba là học tại các trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Ở hướng này học sinh có thể học chương trình văn hóa rút gọn, đồng thời có thể kết hợp học nghề.
Sau khi hoàn thành, các em vẫn có cơ hội tham gia xét tuyển vào đại học hoặc liên thông lên cao đẳng. Đặc biệt, hướng đi này giúp rút ngắn thời gian học, khi đến 18 tuổi học sinh có thể đồng thời sở hữu bằng tốt nghiệp THPT và bằng nghề.
TP.HCM hiện có hệ thống khá đa dạng với 39 trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, 63 trường cao đẳng, 64 trường trung cấp, 55 cơ sở đào tạo nghề và 176 doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề. Đây là những lựa chọn phù hợp cho học sinh vì nhiều lý do chưa vào được trường THPT công lập hoặc không lựa chọn học tại các trường phổ thông.
"Không đậu vào trường công lập không có nghĩa là thất bại. Đó chỉ là một ngã rẽ khác trong hành trình học tập. Nếu chọn đúng hướng đi phù hợp, các em vẫn có thể phát triển tốt và đạt được thành công trong tương lai", ông Sơn chia sẻ.
Trước băn khoăn của nhiều học sinh về việc lựa chọn tổ hợp môn khi bước vào lớp 10, ThS Nguyễn Võ Đăng Khoa - Phó trưởng phòng quản lý chất lượng giáo dục Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho rằng các em cần xác định rõ rằng việc học không chỉ để đạt điểm số mà là để phục vụ cho định hướng tương lai của chính mình.
Theo đó, ngay khi vào lớp 10 các em sẽ phải lựa chọn các môn học theo nhóm môn bắt buộc và môn tự chọn. Đây là quyết định có tính định hướng lâu dài vì những môn đã chọn sẽ gắn bó với các em trong suốt ba năm THPT.
Dù hiện nay vẫn có cơ chế cho phép điều chỉnh trong một số trường hợp nhưng ban tư vấn không khuyến khích việc thay đổi tổ hợp môn giữa chừng. Bởi việc chuyển đổi có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập, kết quả tích lũy và đặc biệt là xét tuyển đại học sau này.
Vì vậy các em nên tìm hiểu kỹ ngay từ đầu mình phù hợp với lĩnh vực nào, có định hướng ngành nghề gì sau khi tốt nghiệp THPT. Từ đó lựa chọn tổ hợp môn phù hợp để theo đuổi xuyên suốt.
"Chọn môn học không phải là quyết định nhất thời mà là bước đi quan trọng liên quan đến cả hành trình phía trước. Khi đã xác định rõ mục tiêu, các em sẽ tự tin hơn và tránh được những thay đổi không cần thiết", ông Khoa nhấn mạnh.
Thống kê của Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) tính đến hôm nay (8.4), có 118 cơ sở đào tạo ĐH và CĐ trong cả nước đăng ký sử dụng điểm thi đánh giá năng lực để xét tuyển năm nay. Đáng chú ý, trong đó có nhiều trường quân đội.
Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM có 8 trường thành viên gồm: Trường ĐH Bách khoa, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, Trường ĐH Kinh tế-Luật, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, Trường ĐH Công nghệ thông tin, Trường ĐH Quốc tế, Trường ĐH An Giang, Trường ĐH Khoa học sức khỏe.
Trong số 99 đơn vị ĐH ngoài hệ thống, có nhiều các ĐH như: ĐH Đà Nẵng, ĐH Huế, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Kinh tế TP.HCM, ĐH Duy Tân…
Nhiều trường quân đội cũng xuất hiện trong danh sách này, như: Học viện Hải quân, Học viện Khoa học quân sự, Học viện Kỹ thuật quân sự, Học viện Hậu cần, Học viện Phòng không-Không quân, Học viện Quân y, Trường Sĩ quan công binh (Trường ĐH Ngô Quyền), Trường Sĩ quan lục quân 2 (Trường ĐH Nguyễn Huệ), Trường Sĩ quan đặc công, Trường Sĩ quan không quân, Trường Sĩ quan phòng hóa, Trường Sĩ quan thông tin (Trường ĐH Thông tin liên lạc), Trường Sĩ quan kỹ thuật quân sự (Trường ĐH Trần Đại Nghĩa)…
Ngoài ra, 11 trường CĐ cũng sử dụng điểm bài thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM để xét tuyển năm nay.
Danh sách 118 đơn vị ĐH-CĐ xét điểm thi đánh giá năng lực năm 2026 cụ thể như bảng sau:
Trước đó, sáng 5.4, 133.489 thí sinh đã tham dự đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức (đạt tỷ lệ 98,33% so với số thí sinh đăng ký dự thi). Kỳ thi đồng thời diễn ra tại 15 tỉnh, thành phố tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau. Không chỉ số thí sinh dự thi tăng cao kỷ lục, năm nay số đơn vị đăng ký sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển cũng tăng (năm 2025 có 111 đơn vị).
Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất nâng chuẩn đội ngũ giảng viên, tăng số lượng tiến sĩ, cơ sở vật chất và học liệu, chuyển sang quản lý chất lượng chương trình đào tạo giáo dục đại học thay vì chỉ kiểm soát thủ tục mở ngành.
Dự thảo thông tư cũng quy định rõ các yêu cầu về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, học liệu và hệ thống bảo đảm chất lượng nội bộ. Đồng thời thiết lập cơ chế công khai, minh bạch và cải tiến liên tục nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và tăng khả năng hội nhập quốc tế của giáo dục đại học.
Theo dự thảo, một chương trình đào tạo trình độ đại học thông thường muốn triển khai phải có ít nhất 7 giảng viên trình độ tiến sĩ tham gia chủ trì, trong đó có 2 giảng viên chịu trách nhiệm chính về xây dựng và tổ chức thực hiện.
Đối với các ngành đặc thù như sức khỏe, pháp luật, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, yêu cầu còn được thiết kế chặt chẽ hơn theo từng lĩnh vực.
Giảng viên chủ trì không chỉ cần đúng chuyên môn mà còn phải đáp ứng tiêu chuẩn về nghiên cứu khoa học, công bố quốc tế hoặc thành tựu học thuật tương đương.
Trong thời gian tối thiểu ba năm tính đến ngày 31-12 của năm liền kề trước năm tổ chức thực hiện chương trình đào tạo, bình quân một năm của một giảng viên chủ trì có ít nhất 1 bài báo khoa học thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus, hoặc sách xuất bản hoặc bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích…
Đối với chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ, trừ các chương trình đào tạo đặc thù, mỗi chương trình đào tạo phải có ít nhất 5 giảng viên toàn thời gian trình độ tiến sĩ, 2 phó giáo sư và 1 giáo sư có chuyên môn phù hợp chủ trì. Trong đó có 2 giảng viên và trong 2 giảng viên đó phải ít nhất 1 giảng viên có chuyên môn ngành gần chịu trách nhiệm chính về việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình…
Bình quân một năm của một giảng viên chủ trì có ít nhất 3 bài báo khoa học thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus hoặc sách xuất bản hoặc bằng độc quyền sáng chế.
Dự thảo đồng thời giới hạn tỉ lệ giảng viên thỉnh giảng, yêu cầu giảng viên cơ hữu giữ vai trò nòng cốt trong tổ chức đào tạo nhằm bảo đảm tính ổn định và chất lượng học thuật của chương trình.
Bên cạnh chuẩn về nhân lực, dự thảo siết đồng bộ điều kiện bảo đảm chất lượng đối với cơ sở vật chất và học liệu.
Theo đó, cơ sở đào tạo phải có đầy đủ phòng học, phòng thí nghiệm, trang thiết bị thực hành, cơ sở thực tập, hệ thống công nghệ thông tin và hạ tầng số phù hợp với từng chương trình đào tạo.
Với các ngành có yêu cầu thực hành cao, trường phải có cơ sở thực hành riêng hoặc ký kết hợp tác với đơn vị đủ điều kiện.
Đối với học liệu, giáo trình phải được cung cấp đầy đủ dưới dạng in hoặc số, phù hợp chuẩn đầu ra, cập nhật kiến thức mới và được rà soát định kỳ tối đa 6 năm/lần.
Điểm mới quan trọng là các điều kiện này không chỉ cần có tại thời điểm mở chương trình mà phải được duy trì trong suốt quá trình đào tạo, thể hiện sự chuyển đổi từ cơ chế tiền kiểm sang quản lý chất lượng xuyên suốt vòng đời chương trình.
Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo thông tư là chuyển đổi căn bản cách tiếp cận quản lý từ "mở ngành đào tạo", sang quản lý chương trình đào tạo dựa trên chuẩn và điều kiện bảo đảm chất lượng.
Theo đó, giảm mạnh cơ chế tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm và giám sát theo vòng đời chương trình đào tạo. Đồng thời gắn quyền tự chủ học thuật của cơ sở đào tạo với trách nhiệm giải trình và công khai thông tin.
Bên cạnh đó, thông tư thiết kế hệ thống chuẩn chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận chuẩn đầu ra, bảo đảm sự liên kết giữa mục tiêu, nội dung đào tạo và phương thức đánh giá.
Tăng tính linh hoạt trong xây dựng chương trình, cho phép phát triển các mô hình đào tạo đa dạng như liên ngành, xuyên ngành, tích hợp, song ngành... phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đáng chú ý, thông tư được xây dựng để thay thế và hợp nhất nhiều văn bản hiện hành, qua đó tạo sự thống nhất trong hệ thống quy định, phù hợp với mô hình quản lý mới của giáo dục đại học, chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý chất lượng dựa trên chuẩn và kết quả.
