Đối sánh môn toán giai đoạn 2021-2025 cho thấy chất lượng có sự phân hóa rõ giữa các vùng, miền, thậm chí trong nhóm thành phố trực thuộc T.Ư cũng tồn tại khoảng cách đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận sâu hơn, không chỉ ở điểm thi mà ở cấu trúc chất lượng dạy học và các yếu tố hệ thống phía sau.
Trong thời đại công nghiệp 4.0, khi trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn chi phối đời sống, môn toán giữ vai trò nền tảng trong giáo dục phổ thông (GDPT). Không chỉ dừng ở tính toán, toán học rèn luyện cho học sinh tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề – những năng lực cốt lõi của tư duy khoa học và tư duy thuật toán.
Toán học là ngôn ngữ của khoa học – công nghệ, hiện diện trong nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, kỹ thuật, tài chính hay y học. Vì vậy, chất lượng dạy và học toán ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành nguồn nhân lực công nghệ, đặc biệt là AI.
Nhiều quốc gia đã đổi mới mạnh mẽ dạy và học toán theo hướng phát triển năng lực: giảm ghi nhớ máy móc, tăng cường giải quyết vấn đề thực tiễn, mô hình hóa, tư duy thống kê và ứng dụng công nghệ số. Học sinh được khuyến khích khám phá, thảo luận, trình bày nhiều cách giải, làm dự án thực tiễn, thay vì học công thức, giải đề.
Chương trình GDPT 2018 đã tiếp cận theo hướng này. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn phụ thuộc lớn vào năng lực giáo viên, điều kiện dạy học và cách thức kiểm tra, đánh giá. Chính vì vậy, kết quả thi toán còn là “tấm gương” của toàn bộ hệ thống giáo dục.
Trong kỷ nguyên số, toán là nền tảng để làm chủ công nghệ và giữ vai trò then chốt trong các kỳ thi, đặc biệt kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, so sánh toàn quốc chưa phản ánh rõ khác biệt vùng miền, nên cần đối sánh theo nhóm địa phương có điều kiện tương đồng.
Trước ngày 1.7.2025, Việt Nam có 6 thành phố trực thuộc T.Ư. Sau mốc này, có thêm 6 tỉnh được sáp nhập vào 6 thành phố. Vì vậy, khi phân tích kết quả môn toán giai đoạn 2021–2025, cần đặt trong bối cảnh nhóm 12 địa phương, để bảo đảm tính hợp lý thực tiễn phát triển giáo dục.
Điểm trung bình của nhóm được tính bằng trung bình cộng điểm toán của 12 địa phương theo từng năm, trong khi mức trung bình cả nước là kết quả của 63 địa phương. Kết quả cho thấy điểm trung bình của nhóm luôn cao hơn mặt bằng chung cả nước.
Tính bình quân 5 năm, mỗi địa phương được lấy điểm trung bình của 5 năm liên tiếp. Nhóm 12 địa phương đạt mức 6,24 điểm, cao hơn mức 5,93 của cả nước khoảng 0,3 điểm. Dù không lớn, khoảng cách này cho thấy đây là nhóm có chất lượng dạy và học toán khá tốt, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đội ngũ giáo viên ở các đô thị, địa phương phát triển.
Tuy nhiên, chênh lệch trong nhóm vẫn rõ rệt. So với mức trung bình cả nước, có 10 địa phương cao hơn, trong khi Hậu Giang và Sóc Trăng thấp hơn. Nếu so với mức trung bình của nhóm, chỉ 7 địa phương vượt lên, chủ yếu là các đô thị lớn và địa phương có điều kiện kinh tế tốt như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM và các tỉnh công nghiệp. Những nơi này có hệ thống trường học đa dạng, môi trường cạnh tranh và khả năng tiếp cận giáo dục STEM (khoa học-công nghệ-kỹ thuật-toán học) tốt hơn.
Ngược lại, các địa phương như Huế, Cần Thơ, Quảng Nam, Hậu Giang, Sóc Trăng có điểm thấp hơn trung bình nhóm, chủ yếu do còn nhiều khu vực khó khăn, điều kiện dạy và học hạn chế.
Khoảng cách giữa địa phương cao nhất và thấp nhất lên tới hơn 1,2 điểm, phản ánh rõ sự khác biệt về điều kiện phát triển và chất lượng giáo dục. Nhìn chung, các vùng kinh tế phát triển vẫn có lợi thế rõ rệt, trong khi một số khu vực còn nhiều thách thức. Dữ liệu điểm và thứ hạng môn toán của 12 địa phương thể hiện ở bảng sau.
Nếu đặt kết quả môn toán năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc T.Ư (mới) trong tương quan xếp hạng với 34 tỉnh, thành phố mới sau sáp nhập, có thể rút ra một số nhận định tổng quan sau.
Trước hết, phần lớn các thành phố trực thuộc trung ương đều nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về môn toán. Hà Nội đạt 5,29 điểm (hạng 2/34), TP.HCM 5,26 điểm (hạng 3/34), và Hải Phòng 5,13 điểm (hạng 4/34). Ba đô thị lớn này đều thuộc top 5, cho thấy lợi thế rõ rệt về dạy và học toán.
Tiếp theo là Huế (4,90 điểm, hạng 7) và Đà Nẵng (4,89 điểm, hạng 8), tiếp tục khẳng định mặt bằng dạy học toán ở các đô thị lớn nhìn chung vẫn ở mức cao so với cả nước.
Trong khi đó, Cần Thơ chỉ đạt 4,32 điểm, xếp hạng 27/34, thấp hơn đáng kể. Kết quả này phản ánh phần nào thực trạng chung của khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nơi điểm toán thường thấp hơn nhiều vùng khác.
Nhìn tổng thể, 5/6 thành phố trực thuộc T.Ư nằm trong top 10 toàn quốc về môn toán năm 2025, cho thấy lợi thế của đô thị lớn về điều kiện giáo dục, đội ngũ và môi trường học tập. Tuy nhiên, khoảng cách giữa Cần Thơ và các thành phố còn lại cũng cho thấy chênh lệch vùng miền vẫn tồn tại.
Đáng lưu ý, sau sáp nhập, sự chênh lệch này có thể bị “che lấp” trong số liệu trung bình. Nếu thiếu phân tích chi tiết theo vùng, nguy cơ bỏ sót các “vùng trũng” giáo dục là rất lớn.
Để lý giải sự khác biệt trên, cần nhìn từ 3 cấp độ: lớp học, nhà trường và hệ thống.
Ở cấp lớp học, phương pháp dạy học vẫn là yếu tố quyết định. Nhiều nơi vẫn nặng về luyện tập dạng bài, trong khi yêu cầu mới là phát triển tư duy và năng lực. Khi đề thi thay đổi, những hạn chế này bộc lộ rõ và những học sinh yếu sẽ mất tự tin khi gặp dạng đề thi mới.
Ở cấp nhà trường, sự khác biệt về điều kiện cơ sở vật chất, quy mô lớp học, và văn hóa học tập ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả. Những trường có môi trường học tập tích cực, chú trọng STEM thường có kết quả tốt hơn.
Ở cấp hệ thống, việc phân bổ giáo viên, đầu tư nguồn lực và chính sách hỗ trợ vùng khó khăn đóng vai trò then chốt. Những địa phương thiếu giáo viên toán giỏi thường gặp khó khăn kéo dài, khó cải thiện trong ngắn hạn.
Ngày 4-4, Sở Nội vụ tỉnh Đồng Nai đã trao quyết định của UBND tỉnh về việc bổ nhiệm TS Đặng Anh Tuấn, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường đại học Đồng Nai, giữ chức vụ Hiệu trưởng nhà trường.
Đại diện UBND tỉnh Đồng Nai cho hay việc bổ nhiệm TS Đặng Anh Tuấn trong bối cảnh tỉnh Đồng Nai đang trình trung ương xem xét lên thành phố trực thuộc trung ương.
Vì vậy, tỉnh Đồng Nai mong muốn tân hiệu trưởng Trường đại học Đồng Nai tiếp tục cùng tập thể nhà trường xây dựng tập thể đoàn kết, đóng vai trò then chốt trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Đồng thời, Trường đại học Đồng Nai phải trở thành cơ sở giáo dục đại học chất lượng cao mang tầm khu vực và quốc tế như nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ nhất đã xác định.
TS Đặng Anh Tuấn 45 tuổi, có trình độ chuyên môn tiến sĩ Luật, cử nhân Anh văn.
Ông trưởng thành từ Học viện Cảnh sát Nhân dân Bộ Công an.
Từ tháng 7-2025, TS Đặng Anh Tuấn được Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai phân công, giao nhiệm vụ Phó hiệu trưởng vụ phụ trách, điều hành Trường đại học Đồng Nai.
Ông Đặng Anh Tuấn cũng vừa trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND tỉnh khóa XI (nhiệm kỳ 2026-2031).
Trong thời gian ngắn được giao phụ trách nhà trường, TS Đặng Anh Tuấn đã tạo ra dấu ấn cho Trường đại học Đồng Nai như ổn định đoàn kết nội bộ nhà trường, vừa đưa ra nhiều giải pháp cho nhà trường.
Cụ thể, ông Tuấn cùng tập thể hoàn thiện đề án thu hút nhân lực trình độ cao và đề án xây dựng, phát triển Trường đại học Đồng Nai giai đoạn 2025-2030 và tầm nhìn 2045.
Hiện Trường đại học Đồng Nai cũng vừa tiếp nhận toàn bộ diện tích đất cùng các công trình, tài sản gắn liền với trụ sở cũ của phường Bình Phước để nâng cấp, cải tạo làm cơ sở 2.
Theo định hướng, cơ sở 2 của Trường đại học Đồng Nai sẽ tập trung các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng chuẩn hóa trình độ cho đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và cán bộ văn hóa - xã hội tại các xã, phường khu vực phía Bắc của tỉnh Đồng Nai (khu vực tỉnh Bình Phước cũ).
Đồng thời, nhà trường sẽ mở rộng đào tạo hệ đại học chính quy đối với các ngành sư phạm nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu nguồn nhân lực giáo dục tại địa phương.
Ngoài ra, nhà trường bám sát định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đồng Nai để mở thêm các ngành đào tạo về kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ chế biến nông, lâm sản…
Mở đầu ngày hội tư vấn tuyển sinh vào lớp 10, cô Phạm Thị Bé Hiền, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM, đã giới thiệu sơ nét về chương trình đào tạo của nhà trường.
Theo đó, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong tổ chức cho 100% học sinh học 2 buổi/ngày, có bán trú. Nhà trường tổ chức cho học sinh chọn từng môn học lựa chọn (là các lớp học "chạy") theo đúng tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông 2018, thay vì tổ chức cho học sinh lựa chọn tổ hợp từ 2-4 môn học như nhiều trường khác.
Đặc biệt, những năm gần đây, công tác đào tạo - bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường đã thu được những "quả ngọt". Như năm học 2025-2026, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong có 153 học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia, 453 học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp thành phố. Trong đó có 2 học sinh đang chuẩn bị tham dự kỳ thi Olympic châu Á - Thái Bình Dương môn toán và tin học.
Năm nay, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong cũng có 1 đề tài nghiên cứu khoa học (của 2 học sinh Nguyễn Tấn Đức và Hà Nhật Bảo, lớp 12 chuyên tin) đoạt giải nhất hội thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia và sắp tới sẽ đi thi hội thi khoa học kỹ thuật quốc tế.
Theo ghi nhận, ngày hội tư vấn tuyển sinh vào lớp 10 ở Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong không chỉ có phụ huynh, học sinh lớp 9 ở TP.HCM mà còn có khá nhiều phụ huynh, học sinh ở các tỉnh, thành khác tham gia.
Chị Nguyễn Thị Hồng, phụ huynh ở Cà Mau, cho biết: "Tôi và con trai bắt xe lên TP.HCM từ tối hôm qua để hôm nay kịp tham dự chương trình. Con tôi rất thích Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Hôm nay đi thực tế mắt thấy tai nghe cháu lại càng quyết tâm thi vào lớp 10 trường này. Tôi đi tham quan thấy trường rộng rãi, các thầy cô giáo và học sinh thì rất thân thiện và cởi mở nên cũng mong mỏi con mình sẽ đạt được ước mơ".
Được biết, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong sẽ tuyển sinh lớp 10 trên cả nước. Thí sinh sẽ thi 4 môn: văn, toán, tiếng Anh và môn chuyên trong ngày 1 và 2-6-2026.
Một số hình ảnh của ngày hội tư vấn tuyển sinh vào lớp 10 do Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM tổ chức:
Theo đó, Bộ GD-ĐT cho phép tuyển sinh nhiều đợt trong năm, đa dạng phương thức và mở rộng quyền tự chủ cho nhà trường. Tuy nhiên còn những băn khoăn vì có một số điểm chưa rõ, đặc biệt liên quan đến liên thông hệ thống và đối tượng tuyển sinh.
ThS Võ Công Trí, Phó hiệu trưởng thường trực Trường cao đẳng Kỹ thuật - Du lịch Sài Gòn (TP.HCM), cho rằng dự thảo đang đi theo hướng tích cực, mở thêm dư địa cho các cơ sở đào tạo.
Các trường được phép tuyển sinh nhiều đợt trong năm sẽ chủ động hơn trong kế hoạch tuyển sinh, đồng thời tạo điều kiện để người học có thêm cơ hội lựa chọn thời điểm nhập học phù hợp với nhu cầu.
Dự thảo cho phép thí sinh nộp hồ sơ cả trực tiếp và trực tuyến. Ông Trí nhận xét nếu so với xét tuyển đại học chủ yếu theo các đợt chung và đăng ký trên hệ thống trong khung thời gian cố định, cách thức đăng ký giáo dục nghề nghiệp linh hoạt hơn, giảm áp lực về thời điểm và thủ tục cho cả người học và các trường.
"Đặc biệt dự thảo vẫn mở ra khả năng để các trường cao đẳng tham gia hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT cùng với các trường đại học, qua đó giúp mở rộng khả năng tiếp cận thí sinh ngay trong giai đoạn đăng ký nguyện vọng. Các trường có thể vừa tham gia hệ thống chung để tiếp cận nguồn thí sinh rộng hơn vừa chủ động triển khai các phương thức tuyển sinh riêng của mình", ông Trí nói.
ThS Phạm Duy Đông - Phó hiệu trưởng Trường cao đẳng Cơ giới và Thủy lợi (Đồng Nai) - đánh giá dự thảo trao quyền cho cơ sở đào tạo tự chủ trong việc lựa chọn phương thức tuyển sinh. Nhà trường có thể quyết định xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp giữa xét tuyển và thi tuyển tùy theo đặc thù ngành nghề và định hướng đào tạo được quyền tự chủ trong cách tuyển sinh.
Ngoài ra dự thảo có đề cập số lượng tuyển sinh thực tuyển hằng năm theo từng nhóm ngành, nghề đào tạo không vượt quá 15% so với số lượng đã xác định. Đối với những ngành, nghề có tỉ lệ người học bỏ học, thôi học hoặc chuyển sang ngành khác trong hai năm liên tiếp vượt quá 20%, dự thảo cho phép cơ sở đào tạo được xác định số lượng tuyển sinh tăng thêm tối đa 15%.
Theo ông Đông, đây là cách tiếp cận "khá sát với thực tế" bởi trong quá trình học tập, đặc biệt ở năm nhất, không ít sinh viên thay đổi lựa chọn do nhiều nguyên nhân khác nhau. "Quy định này giúp các trường có dư địa để điều chỉnh kế hoạch tuyển sinh, tránh tình trạng thiếu hụt người học ở một số ngành, nghề", ông Đông nhận xét.
TS Đặng Minh Sự - Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM - nói dự thảo quy chế lần này có nhiều điểm tích cực, đặc biệt ở việc tăng tính linh hoạt và mở rộng quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo. Tuy nhiên ông cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện một số nội dung để đảm bảo tính đồng bộ trong toàn hệ thống.
Chẳng hạn vấn đề liên thông và tích hợp với hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT cùng các trường đại học. Theo ông, dự thảo hiện mới dừng ở mức khuyến khích, chưa làm rõ việc tham gia hệ thống này là bắt buộc hay tự nguyện đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Do vậy, ông Sự đề xuất cần quy định rõ lộ trình tham gia hệ thống tuyển sinh chung theo hướng bắt buộc nhằm đảm bảo sự thống nhất trong toàn hệ thống. Đồng thời cần xây dựng cơ chế chia sẻ và liên thông dữ liệu giữa giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học để hạn chế trùng lặp trong tuyển sinh, mở rộng nguồn thí sinh cho cả hai hệ thống.
ThS Ngô Thị Quỳnh Xuân, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Du lịch Sài Gòn (TP.HCM), nói khâu phân nhóm ngành cần được xem xét điều chỉnh phù hợp thực tiễn đào tạo. Cụ thể, theo khoản 4 điều 3 của dự thảo, các trường chỉ được tự điều chỉnh số lượng tuyển sinh giữa các ngành cụ thể (mã cấp IV) khi các ngành này thuộc cùng một nhóm ngành (mã cấp III) và cùng trình độ đào tạo.
Trong khi đó theo danh mục hiện hành, lĩnh vực du lịch - dịch vụ lại đang bị tách thành hai nhóm riêng biệt gồm nhóm Du lịch (mã 68101) và nhóm Khách sạn, nhà hàng (mã 68102). Theo bà, cách phân nhóm này khiến các trường không thể linh hoạt điều tiết chỉ tiêu giữa các ngành có tính chất liên thông rất cao.
Ví dụ không thể giảm chỉ tiêu ngành hướng dẫn du lịch để tăng cho quản trị khách sạn dù thực tế đây là các lĩnh vực gắn bó chặt chẽ trong cùng một hệ sinh thái dịch vụ.
Bà Xuân kiến nghị về lâu dài có thể rà soát và điều chỉnh danh mục ngành, nghề đào tạo theo hướng gộp các lĩnh vực du lịch và khách sạn - nhà hàng vào cùng một nhóm ngành (mã cấp III).
Trường hợp chưa thể điều chỉnh ngay cần bổ sung cơ chế mở trong quy chế tuyển sinh, cho phép các cơ sở đào tạo được tự chủ điều chỉnh chỉ tiêu giữa các nhóm ngành (mã cấp III) nếu cùng thuộc một lĩnh vực lớn (mã cấp II).
