Sáng 21/3, điện thoại của Lin Yuhui, cảnh sát 68 tuổi, tại xưởng vẽ ở Tế Nam, Sơn Đông, đổ chuông liên tục. Ở đầu dây bên kia, Shen Junliang, người cha từng có con bị bắt cóc báo tin: “Đã bắt được Dì Mai rồi!”. Lin Yuhui đáp: “Ngày mà tôi chờ đợi suốt 7 năm cuối cùng cũng đến”.
“Dì Mai” là bí danh của kẻ môi giới trong đường dây bắt cóc 9 bé trai tại nhiều địa phương thuộc tỉnh Quảng Đông giai đoạn 2003-2005. Mới đây, cảnh sát xác định nghi phạm họ Xie chính là “Dì Mai” và tiến hành bắt giữ.
Trước đó, vỏ bọc của “Dì Mai” khiến lực lượng chức năng mất nhiều năm bế tắc.
Người tiên phong hỗ trợ cảnh sát phá án qua phác họa
Tháng 3/2019, Lin Yuhui nhận lời mời từ cảnh sát Tăng Thành, thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, phác họa chân dung “Dì Mai”. Ông đến huyện Tử Kim (Quảng Đông) tìm gặp một ông lão từng chung sống với nghi phạm hai năm.
Ông lão mô tả đối tượng cao 1,5 mét, thể trạng đậm, mặt tròn, môi dày. Lin hỏi thêm về tỷ lệ mắt và sống mũi. Quá trình phác họa, đối chiếu và chỉnh sửa kéo dài 5 giờ.
Khi nhận bản vẽ cuối, nhân chứng và con gái xác nhận độ giống đạt 90%. Bức họa này đã thay thế bản vẽ đầu tiên của cảnh sát Quảng Châu năm 2017, trở thành công cụ truy nã chính.
Kỹ năng phác họa của Lin được rèn luyện từ nhỏ. Ông nội là một họa sĩ. Từ 5 tuổi, Lin bắt đầu học vẽ dưới sự hướng dẫn của ông. Tiếng gậy gõ của ông nội là tín hiệu để Lin trở lại bảng vẽ. Phương pháp đào tạo này giúp ông rèn luyện sự kiên nhẫn và kỹ thuật nền tảng.
Khi trưởng thành, ông chuyển sang ngành cảnh sát. Năm 2004, Lin bắt đầu nghiên cứu kỹ thuật phác họa chân dung tội phạm – lĩnh vực còn mới mẻ tại Trung Quốc và trở thành chuyên gia phác họa chân dung.
Giai đoạn đầu, không có người mẫu, ông tự mang sổ vẽ đến khu vực đông người, quan sát và vẽ liên tục hàng nghìn khuôn mặt để luyện tập. Trong 3 năm, ông hoàn thành hơn 20.000 bức chân dung.
Ông là người tiên phong hỗ trợ cảnh sát Trung Quốc phá án qua phác họa. Năm 2017, tên tuổi Lin Yuhui vượt ra khỏi biên giới khi hỗ trợ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) phá án. Chỉ dựa vào một đoạn camera an ninh rất mờ, ông đã phác họa chính xác chân dung nghi phạm Brendt Allen Christensen trong vụ bắt cóc nữ sinh viên Trung Quốc Zhang Yingying tại Mỹ. Bức vẽ cung cấp manh mối mang tính bước ngoặt, giúp cơ quan điều tra quốc tế tìm ra thủ phạm.
Những cuộc đoàn tụ từ nét phác họa
Sau khi nghỉ hưu năm 2018, Lin khởi động “Kế hoạch Kép 100”: vẽ chân dung miễn phí cho 100 liệt sĩ và 100 trẻ em mất tích. Trên bàn làm việc của Lin, các cuốn sổ phác thảo ghi chú rõ khu vực, tuổi, tên của các vụ mất tích. Trong mảng phục dựng chân dung liệt sĩ, nhiều gia đình cũng lần đầu được “gặp” lại người thân qua nét vẽ của ông.
Ông trực tiếp hỗ trợ Shen Junliang vẽ diện mạo con trai Shen Cong ở tuổi 15 (dựa trên ảnh lúc một tuổi), giúp người cha tìm lại con vào năm 2020. Năm 2018, ông hỗ trợ tài xế Wang Mingqing tìm thấy con gái sau 27 năm thất lạc nhờ bức phác họa mô phỏng tuổi trưởng thành.
Khi Xie bị bắt, nguồn tin nội bộ cho biết diện mạo thực tế của “Dì Mai” có độ tương đồng chưa tới 30% so với các bức phác họa công bố trước đó. Lý giải điều này, ông Lin phân tích cấu trúc cốt lõi khuôn mặt không đổi, nhưng quá trình lẩn trốn và áp lực tinh thần khiến cơ mặt nghi phạm chảy xệ, vóc dáng tiều tụy.
Ông giải thích thêm, phác họa chân dung tội phạm không phải là cỗ máy photocopy sao chép 100% bản gốc. Mục đích của bức vẽ là cung cấp hướng đi cho cảnh sát, thu hẹp phạm vi điều tra và cảnh tỉnh toàn xã hội về sự tồn tại của kẻ buôn người. Việc nhân chứng (ông lão từng sống chung với “Dì Mai”) xác nhận độ giống 90% vào năm 2019 đã hoàn thành vai trò định hướng điều tra.
Vợ ông Lin tiết lộ, suốt 7 năm qua chồng tự đặt ra một quy tắc “3 không”: không gỡ bức chân dung “Dì Mai” khỏi bức tường ở trung tâm xưởng vẽ; không thay chiếc áo khoác da ông từng mặc vào ngày vẽ bức chân dung đó; không công bố lá thư mời hỗ trợ điều tra của cảnh sát.
Tuy nhiên, vào ngày 26/3 vừa qua, ông đã gỡ bức tranh xuống và lần đầu tiên công khai bức thư mời do Đội Hình sự – Cảnh sát quận Tăng Thành, Quảng Châu, gửi cho ông vào ngày 1/3/2019. Hành động này đánh dấu sự kết thúc của chuyên án, đồng thời trút bỏ gánh nặng tâm lý cựu cảnh sát mang theo suốt 7 năm.
Tờ Nhân dân Nhật báo bình luận việc tóm gọn “Dì Mai” có thể mở ra bước đột phá giải quyết nhiều vụ án ẩn khuất, đồng thời nhấn mạnh: “Dù thời gian có trôi qua bao lâu, sự công bằng của pháp luật vẫn sẽ được thực thi”.
TAND TP HCM đã tuyên phạt bà Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai) 18 tháng tù treo và thử thách 3 năm về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí, tối 10/4.
Trong vụ án, khu đất "vàng" 6.000 m2 số 39-39B Bến Vân Đồn là tài sản Nhà nước, bị chuyển trái pháp luật sang tư nhân, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước; riêng bà Loan và công ty hưởng 297 tỷ đồng. Đến khi tòa xét xử, các bị cáo đã nộp tổng cộng 407 tỷ đồng và 50.000 USD; ngoài ra, cơ quan điều tra còn kê biên nhiều tài sản khác. Tòa xác định hậu quả vụ án đã được khắc phục hoàn toàn.
Theo HĐXX, bà Loan tham gia vụ án với vai trò giúp sức, có nhiều tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự. Bị cáo có nhân thân tốt, chưa có tiền án, tiền sự; nơi cư trú, công việc ổn định; hiện là người điều hành, quản lý tại Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai.
Hồ sơ và diễn biến tại phiên tòa cho thấy doanh nghiệp này thuộc khu vực kinh tế tư nhân, đóng góp lớn cho ngân sách, hoạt động trong và ngoài nước, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động, tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện và được chính quyền địa phương ghi nhận.
Trong vụ án, dù hưởng lợi số tiền lớn, bà Loan đã chủ động nộp lại toàn bộ để khắc phục hậu quả, bảo đảm thu hồi đầy đủ tài sản Nhà nước bị thất thoát.
Sau khi đánh giá toàn diện hành vi, tính chất, mức độ sai phạm, đặc biệt là việc đã khắc phục toàn bộ hậu quả và vai trò tại doanh nghiệp, HĐXX viện dẫn tinh thần Nghị quyết 68/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân - ưu tiên khắc phục hậu quả kinh tế khi xử lý hình sự - làm căn cứ quyết định hình phạt đối với bà Loan.
Từ đó, HĐXX đồng ý với đề nghị của VKS, áp dụng Điều 65 Bộ luật Hình sự, tuyên phạt tù nhưng cho bà Loan hưởng án treo, ấn định thời gian thử thách.
Ngoài bà Loan, 9 bị cáo khác trong số 22 người bị xét xử liên quan đến sai phạm trong việc chuyển nhượng trái phép khu đất cũng được tòa áp dụng hình phạt tù treo. Trong đó có bà Nguyễn Thị Hồng, cựu phó chủ tịch UBND TP HCM.
Các bị cáo này đều được tòa ghi nhận có nhiều tình tiết giảm nhẹ tương tự bà Loan. Trong đó, bà Hồng phạm tội do chủ quan, tin tưởng cấp dưới; một số bị cáo khác phạm tội theo chỉ đạo cấp trên hoặc do vô ý...
Theo tòa, các bị cáo này đều có nhân thân tốt, không tiền án, tiền sự, có nơi cư trú và công việc ổn định; nhiều người tuổi cao, sức khỏe yếu, không thuộc trường hợp phải cách ly khỏi xã hội.
Bị cáo Lê Quang Thung (nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị phạt 8 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; 6 năm tù về tội Nhận hối lộ. Tổng hợp hình phạt, ông này lĩnh 14 năm tù.
Các bị cáo khác bị phạt mức án từ 2 năm tù treo đến 7 năm tù giam.
>>Mức án chi tiết của 22 bị cáo
Khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, là tài sản Nhà nước, được giao Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Qua nhiều lần thay đổi, quyền quản lý chuyển về Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa, thông qua Công ty TNHH Phú Việt Tín.
Bản án xác định, khi thực hiện chủ trương sắp xếp lại nhà đất công, Tập đoàn Cao su lập phương án hợp khối, chuyển mục đích sử dụng sang đất ở để xây chung cư, được UBND TP HCM và Bộ Tài chính chấp thuận. Tuy nhiên, quá trình triển khai sau đó phát sinh hàng loạt sai phạm.
Từ năm 2009, ông Lê Quang Thung là người khởi đầu sai phạm khi trực tiếp thỏa thuận với Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa dùng khu đất góp vốn làm dự án thông qua Công ty Phú Việt Tín, không qua thẩm định giá, đấu giá.
Để thâu tóm dự án, Linh và Dừa đã đưa hối lộ hàng trăm nghìn USD cùng hàng chục tỷ đồng cho nhiều cá nhân liên quan, trong đó có bà Hồng. Khi chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, hai người tiếp tục chuyển nhượng phần vốn góp (thực chất là khu đất) cho công ty của bà Loan.
Bà Loan biết rõ khu đất là tài sản Nhà nước nhưng vẫn chuyển tiền, tạo điều kiện để Linh và Dừa thanh toán nghĩa vụ tài chính của Công ty Phú Việt Tín, sau đó nhận chuyển nhượng toàn bộ vốn góp tại doanh nghiệp này rồi bán lại cho đối tác, hưởng lợi 297 tỷ đồng.
Trước đó, các con của bị hại đã có đơn xin bãi nại cho mẹ.
Theo HĐXX, trong vụ án, nạn nhân cũng có một phần lỗi nhưng hành vi của bà Triền thể hiện tính côn đồ, hung hãn, coi thường pháp luật... nên cần cách ly khỏi xã hội thời gian dài.
Triền và ông Văn, 54 tuổi, làm nông, có ba con chung. Gần đây, do ông Văn thường xuyên say xỉn, nợ nần nên vợ chồng liên tục mâu thuẫn, cãi vã.
Tối 30/4 năm ngoái, ông Văn tiếp tục uống rượu say, về nhà chửi mắng rồi bóp cổ vợ. Sau khi bà Triền la hét, giãy giụa, ông mới buông tay và vào phòng riêng ngủ.
Khoảng 5 tiếng sau, nhớ lại sự việc, bà Triền bực tức, nảy ý định giết chồng. Bà ra sau nhà lấy một đoạn tuýp sắt, lợi dụng lúc chồng ngủ say không phản kháng, liên tiếp đánh nhiều cái vào đầu.
Thấy chồng nằm bất động, bà Triền đi tắm, thay quần áo rồi tìm nhiều loại thuốc tây uống để tự tử.
Bốn tiếng sau, chị gái của ông Văn đến nhà phát hiện em đã chết, còn bà Triền nằm bất tỉnh nên tri hô đưa đi cấp cứu. Hai ngày sau, bà xuất viện.
Tại tòa, bà Triền thừa nhận hành vi, cho rằng do bị chồng bạo hành nên bộc phát tức giận, xin giảm nhẹ hình phạt.
Ngày 9/4, Công an tỉnh Phú Thọ cho biết Phòng cảnh sát kinh tế vừa bắt tạm giam ông Vũ Doanh Nam, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp xã hội tỉnh Phú Thọ; Phùng Thị Thùy Linh, kế toán, để điều tra tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Trung tâm trợ giúp xã hội tỉnh Phú Thọ đặt tại khu 4, xã Chân Mộng, chuyên chăm sóc, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng cho các trường hợp được bảo trợ xã hội như người tâm thần, khuyết tật, người già cô đơn không nơi nương tựa. Hàng tháng, Nhà nước sẽ hỗ trợ từ 3,5 đến 4 triệu đồng một người để phục vụ công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và điều trị.
Tuy nhiên, theo điều tra, trong năm 2025, với vai trò là Giám đốc trung tâm, ông Nam đã chỉ đạo kế toán nâng khống tiền ăn; lập khống chứng từ từ nguồn ngân sách, nguồn từ thiện của các nhà hảo tâm và nguồn nuôi dưỡng tự nguyện. Việc này nhằm chiếm đoạt gần 680 triệu đồng và sử dụng, chi tiêu trái nguyên tắc.
Hiệu trưởng 'ăn chặn' tiền trợ cấp của học sinh dân tộc thiểu số
Trong một vụ án khác, Công an tỉnh Phú Thọ cũng khởi tố tạm giam Trần Thu Đông, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Yên Lập và Hoàng Thị Xuân Hòa, kế toán nhà trường, để điều tra tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Công an xác định, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Yên Lập hàng tháng Nhà nước hỗ trợ 1,8 triệu đồng một học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, để phục vụ sinh hoạt, học tập.
Công an Phú Thọ đánh giá, hành vi của các bị can trên không chỉ chiếm đoạt tiền của Nhà nước mà còn trực tiếp xâm hại đến quyền lợi chính đáng của những người yếu thế.
Vụ án đang được mở rộng điều tra.
=>> Quá trình khám xét trong 2 vụ án 'ăn chặn' tiền
