“Ngay cả khi được trao quyền rộng, thành phố vẫn khó tạo bứt phá nếu không khơi lại tinh thần dám nghĩ, dám làm”, TS Huỳnh Thế Du, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nói tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP HCM do UBND TP HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, ngày 4/4.
Theo ông Du, khoảng một thập niên qua TP HCM không thiếu cơ chế đặc thù, song các chính sách chưa tạo động lực tăng trưởng rõ rệt, thậm chí vai trò, đóng góp của thành phố có xu hướng giảm.
Dẫn số liệu, ông cho biết năm 2001, vùng Đông Nam Bộ chiếm 37,6% GDP cả nước, hiện còn 31,1%; trong khi vùng Đồng bằng sông Hồng từ khoảng 25% đã vươn lên dẫn đầu. Cách đây 20-25 năm, khu vực TP HCM (gồm Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương cũ) đóng góp khoảng 50% thu ngân sách, nay còn khoảng một phần ba.
Diễn biến này cũng thể hiện qua các giai đoạn áp dụng cơ chế đặc thù. Khi ban hành Nghị quyết 54 năm 2017, vùng TP HCM chiếm khoảng 27% GDP cả nước; sau 5-6 năm triển khai, tỷ trọng giảm còn 24,5% và đến năm 2020 còn 23,1%.
Liên hệ giai đoạn đầu Đổi mới, TS Huỳnh Thế Du cho rằng TP HCM từng tăng trưởng mạnh nhờ cách làm linh hoạt, “phá rào” trước những ràng buộc chưa phù hợp. “Luật Đô thị đặc biệt hay việc nới khung thể chế chỉ là điều kiện cần, vấn đề là cách làm và vận hành thực tế của bộ máy”, ông nói.
Theo chuyên gia này, điểm mấu chốt nằm ở “thể chế phi chính thức” – cách hệ thống thực sự vận hành, từ phối hợp giữa các cơ quan, xử lý công việc đến tinh thần dám làm và mức độ linh hoạt trong thực thi – có thể chiếm tới 80% động lực đổi mới.
TS Du lưu ý nếu chỉ hoàn thiện quy định trên giấy mà không thay đổi cách vận hành, hiệu quả sẽ hạn chế. Vì vậy, cùng với xây dựng luật, TP HCM cần khơi lại tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ thực thi.
“Giả định TP HCM có quyền như Singapore, tôi vẫn lo ngại nếu cách làm không thay đổi”, ông nói, dẫn lại việc thành phố đã trải qua nhiều cơ chế như Nghị quyết 54, 98 nhưng chưa tạo được bứt phá rõ rệt.
Đồng quan điểm, TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng để luật phát huy hiệu quả cần hướng tới mục tiêu: thành phố phải “được làm, làm được và dám làm”, đồng thời triển khai nhanh, sáng tạo và hiệu quả.
Theo ông, dự thảo luật cần thiết kế cơ chế để TP HCM chủ động triển khai các nhiệm vụ cụ thể, kể cả ban hành quy định với những nội dung pháp luật hiện hành chưa đề cập. Tuy nhiên, quyền hạn phải đi kèm năng lực thực thi và trách nhiệm, do đó cần cơ chế bảo vệ cán bộ, nhất là người trực tiếp ra quyết định.
TS Điền nhấn mạnh điểm nghẽn hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện, khi chủ trương, định hướng cơ bản đã rõ. Vì vậy, dự thảo cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển, liên kết vùng, đồng thời cho phép thành phố chủ động với các lĩnh vực mới.
Về tài chính, ông đề xuất tăng quyền tự chủ tài khóa, cho phép TP HCM chủ động thu – chi, áp dụng một số khoản thu đặc thù và sử dụng các công cụ huy động vốn như trái phiếu, quỹ hạ tầng.
Ngoài ra, cần đột phá trong hợp tác công tư, mở rộng sang hạ tầng số, không gian ngầm và các lĩnh vực mới, cùng cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng cần chủ động hơn về tổ chức bộ máy, chính sách tiền lương để thu hút nhân lực chất lượng cao.
Bộ Chính trị đã đồng ý cho TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, tương tự Luật Thủ đô. Thành phố dự kiến hoàn tất dự thảo trong tháng 4, sau đó tổ chức các hội thảo, lấy ý kiến từ tháng 5 đến tháng 6 trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét vào cuối năm 2026.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường, thành phố không chỉ dừng ở bổ sung cơ chế đặc thù mà hướng tới luật hóa các chính sách ở mức cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
TP HCM xác định ba nguyên tắc khi xây dựng luật. Thứ nhất, trao quyền tự chủ toàn diện theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”. Thứ hai, luật hóa các vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý như quản lý không gian ngầm, tài sản công, đường sắt đô thị, phát triển trung tâm tài chính, thu hút nhân tài. Thứ ba, thể chế hóa các cơ chế đặc thù, biến lợi thế riêng của thành phố thành quy định pháp luật để phát huy hiệu quả.
Đó là một phần trong kế hoạch Ngày hội "Non sông thống nhất" vừa được UBND TP HCM ban hành nhân kỷ niệm 51 năm Ngày thống nhất đất nước và 140 năm Ngày Quốc tế Lao động.
Ba điểm tầm cao gồm khu vực đầu đường hầm sông Sài Gòn (phường An Khánh), khu trung tâm thành phố mới (phường Bình Dương) và quảng trường công viên Bà Rịa (phường Bà Rịa).
Bốn điểm tầm thấp đặt tại công viên văn hóa Đầm Sen (phường Bình Thới), tòa tháp Saigon Marina IFC (phường Sài Gòn), khu biệt thự Kim Long - cầu Rạch Đỉa (xã Nhà Bè) và khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ - Vinhomes Green Paradise (xã Cần Giờ).
Thời gian bắn từ 21h đến 21h15 ngày 30/3. Chương trình do Bộ Tư lệnh TP HCM chủ trì, phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao cùng các đơn vị liên quan tổ chức.
Hoạt động bắn pháo hoa được thực hiện theo Nghị định 137/2020, cho phép Hà Nội và TP HCM tổ chức thêm vào dịp 30/4, ngoài các ngày lễ lớn như Tết Nguyên đán và Quốc khánh 2/9.
Ngoài ra, theo kế hoạch, tối 30/4, từ 19h30 đến 21h, thành phố tổ chức biểu diễn nghệ thuật quy mô lớn tại 3 khu vực. Sân khấu chính đặt trên đường Nguyễn Huệ (đoạn giao Huỳnh Thúc Kháng) được truyền hình, phát thanh trực tiếp; hai điểm còn lại tại công viên trung tâm thành phố mới (phường Bình Dương) và quảng trường công viên Bà Rịa.
Trước đó, từ ngày 26/4 đến 1/5, nhiều chương trình nghệ thuật phục vụ người dân sẽ diễn ra luân phiên tại các phường, xã. Chuỗi sự kiện còn có giải việt dã truyền thống 30/4 lần thứ 50, các hoạt động biểu diễn, trang trí và cổ động tại khu vực trung tâm.
Thành phố cũng tổ chức triển lãm hình ảnh kỷ niệm từ ngày 23/4 đến 12/5 tại nhiều địa điểm như khu vực Nguyễn Huệ - Đồng Khởi (phường Sài Gòn), công viên Nguyễn Du (phường Thủ Dầu Một) và Nhà truyền thống cách mạng (phường Vũng Tàu). Lễ viếng nghĩa trang, dâng hương, dâng hoa tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Tôn Đức Thắng sẽ diễn ra ngày 29/4.
Sáng nay 12.4, thông tin từ Hải quan Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo cho biết vừa phối hợp với các đơn vị liên quan phát hiện một xe đầu kéo biển số Lào vận chuyển trái phép dầu diesel từ Việt Nam sang Lào.
Trước đó, lúc 9 giờ ngày 11.4, Hải quan Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo phối hợp với Đồn biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Trị kiểm tra xe đầu kéo biển số Lào 8879 kéo theo rơ moóc biển số Lào 9859 do tài xế Hoàng Tăng Trọng (35 tuổi, trú tại phường Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) điều khiển.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện bên dưới rơ moóc có gia cố 1 thùng kim loại hình trụ tròn, được thiết kế tinh vi để che giấu hàng hóa. Thùng kim loại có chiều dài 230 cm, đường kính 6 cm, chia thành 2 ngăn. Trong đó, có một ngăn dài 25 cm chứa nước, ngăn còn lại dài 205 cm chứa khoảng 400 lít dầu diesel được cất giấu để vận chuyển trái phép từ Việt Nam sang Lào.
Vụ việc đang được lực lượng chức năng tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.
Giải đáp thắc mắc các lỗi phổ biến khiến hồ sơ làm hộ chiếu bị "treo", ngày 10.4, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh (PA08) - Công an TP.HCM cho biết phần lớn các trường hợp bị nghẽn khi làm hộ chiếu do lỗi ảnh chân dung không trùng khớp dữ liệu thẻ căn cước hoặc khai sai thông tin nơi sinh. Để hồ sơ được duyệt "suôn sẻ", người dân cần đặc biệt lưu ý các điều dưới đây.
Theo PA08, nhiều công dân có thói quen sử dụng lại file ảnh đã dùng từ các lần cấp hộ chiếu trước hoặc dùng ảnh cũ để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, hệ thống kiểm soát hiện nay đòi hỏi tính cập nhật và chính xác rất cao về sinh trắc học.
Người dân đặc biệt chú ý "Quy tắc 6 tháng", đó là ảnh phải được chụp trong vòng 6 tháng gần nhất. Tuyệt đối không "tái sử dụng" ảnh cũ đã có trong hệ thống dữ liệu hộ chiếu trước đó.
Ngoài ra, ảnh chụp trên phông nền trắng, mắt nhìn thẳng, đầu để trần, không đeo kính. Một chi tiết rất nhỏ nhưng thường bị bỏ qua là tóc không được che tai và không được che trán.
Nếu công dân đã can thiệp thẩm mỹ làm thay đổi đáng kể diện mạo so với thời điểm làm thẻ căn cước, PA08 khuyến cáo nên thực hiện đổi lại thẻ căn cước mới trước khi nộp hồ sơ làm hộ chiếu để đảm bảo dữ liệu trùng khớp hoàn toàn.
Phòng Quản lý xuất nhập cảnh cho biết thêm, một trong các lỗi phổ biến khi làm hộ chiếu khiến hồ sơ bị trả về do nhầm lẫn giữa nơi sinh, quê quán và nơi đăng ký khai sinh. Nơi sinh phải là địa danh hành chính (tỉnh/thành phố) nơi công dân chào đời theo giấy khai sinh.
Với người làm hộ chiếu lần đầu, người dân cần đối chiếu chính xác tỉnh/thành phố ghi trong giấy khai sinh để kê khai.
Còn với người đổi hộ chiếu, nếu phát hiện nơi sinh ghi trong hộ chiếu cũ và giấy khai sinh không trùng khớp, công dân phải khai theo đúng giấy khai sinh. Tại mục 14 (chi tiết nội dung đề nghị) người dân ghi rõ "Điều chỉnh nơi sinh theo giấy khai sinh".
Ở mục thành phần hồ sơ, người dân tải ảnh chụp giấy khai sinh (có dấu mộc đỏ) để cơ quan chức năng có cơ sở đối chiếu, điều chỉnh.
Trường hợp tỉnh/thành phố nơi sinh trước đây đã được sáp nhập hoặc đổi tên (ví dụ: tỉnh Bình Dương đã sáp nhập vào TP.HCM), thì công dân khai theo tên tỉnh/thành phố hiện hành.
Tại TP.HCM, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, người dân cần lưu ý viết rõ tên địa danh theo đúng quy định mới. Ví dụ thay vì viết tắt "P.Phước Long B, TP.Thủ Đức", phong cách chuẩn xác hiện nay là viết rõ "phường Phước Long, TP.HCM".
PA08 nhấn mạnh việc người dân ghi rõ ràng, không viết tắt giúp hệ thống phân loại và xử lý hồ sơ nhanh chóng hơn. Chuẩn bị kỹ lưỡng hình ảnh và đối soát thông tin nơi sinh theo đúng giấy khai sinh sẽ giúp người dân tiết kiệm thời gian, tránh việc hồ sơ bị "ngâm" hoặc phải đi lại bổ túc nhiều lần.
