PGS.TS Nguyễn Huy Thắng – Trưởng khoa bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115 – cho biết tình trạng nắng nóng kéo dài và gay gắt có thể làm gia tăng nguy cơ đột quỵ trong cộng đồng.
Hiện khoa đang điều trị khoảng 200 bệnh nhân đột quỵ, phần lớn trong độ tuổi từ 50 đến 70. Tuy nhiên đáng chú ý là ngày càng xuất hiện nhiều ca bệnh ở người trẻ, thậm chí mới ngoài 30 tuổi.
Theo ông Thắng, thời tiết nóng ẩm khiến cơ thể mất nước nhanh chóng. Khi cơ thể thiếu nước, máu trở nên cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối trong lòng mạch, đặc biệt là hệ tĩnh mạch. Nguy cơ này càng cao nếu con người phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong thời gian dài, hoặc khi thân nhiệt tăng cao vượt ngưỡng 40 độ C.
Không chỉ thời tiết nóng, trời lạnh giá cũng có thể gây tác động tương tự. Khi trời lạnh, nhiều người có xu hướng uống ít nước hơn, dẫn đến tình trạng mất nước tiềm ẩn. Đồng thời sự thay đổi nhiệt độ đột ngột nóng hay lạnh đều có thể ảnh hưởng đến sự co giãn của hệ mạch máu, làm tăng huyết áp và gia tăng gánh nặng cho tim.
Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với người lớn tuổi hoặc những người có bệnh nền như tăng huyết áp nhưng chưa được kiểm soát tốt.
Các nghiên cứu quốc tế gần đây cũng đã chỉ ra mối liên hệ giữa thời tiết và nguy cơ đột quỵ. Tại hội nghị của Hội Tim mạch châu Âu năm 2022, một nghiên cứu tại Nhật Bản trên 3.367 người từ 65 tuổi trở lên ở thành phố Okayama cho thấy nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt vào khoảng một tháng sau mùa mưa.
Cứ mỗi 1 độ C nhiệt độ tăng thêm, nguy cơ đột quỵ xuất huyết não tăng 24% và nguy cơ đột quỵ thiếu máu não tăng 36%.
Một nghiên cứu khác tại 8 thành phố lớn ở Trung Quốc với quy mô dân số lên tới 48 triệu người cũng ghi nhận cả thời tiết quá nóng (28-34 độ C) lẫn quá lạnh (4-23 độ C) đều làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Tuy nhiên tác động của thời tiết nóng thường xảy ra trong 3 ngày đầu tiếp xúc, trong khi ảnh hưởng của thời tiết lạnh có thể kéo dài khoảng 2 tuần.
Theo bác sĩ Thắng, những thời điểm chuyển mùa, khi nhiệt độ biến động mạnh, là giai đoạn nguy cơ cao nhất bị đột quỵ. Sau đó cơ thể dần thích nghi nên mức độ ảnh hưởng có thể giảm xuống.
Tại Việt Nam, hiện chưa có nghiên cứu quy mô lớn nào đánh giá cụ thể mối liên hệ giữa thời tiết và đột quỵ.
Theo ghi nhận thực tế trong lâm sàng, mối liên quan này là có cơ sở. Các chuyên gia nhận định thời tiết nên được xem là yếu tố thúc đẩy, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ, ngoại trừ những trường hợp tăng thân nhiệt nghiêm trọng.
Hạch to bằng ngón tay cái xuất hiện ở vùng cổ bên phải, không đau, anh dùng nhang đang cháy để châm đốt trực tiếp vào vùng da có hạch. Hạch không tan mà vùng da cổ bị bỏng để lại nhiều vết sẹo rỗ lỗ chỗ. Hạch ngày càng phình to, biến dạng vùng cổ, anh đến Bệnh viện Ung bướu TP HCM kiểm tra.
TS.BS.CK2 Lâm Đức Hoàng, Trưởng khoa Xạ trị Đầu cổ, Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, cho biết kết quả nội soi vòm hầu bệnh nhân phát hiện khối u sùi dễ chảy máu đã phát triển bít tắc hoàn toàn lỗ mũi trái. Hạch cổ xuất hiện ở cả hai bên (trái lớn hơn phải), dính chặt thành một khối to 6-7 cm.
Các kết quả chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu cho thấy bệnh đã tiến triển nặng. CT scan ghi nhận khối choán chỗ ở vòm hầu đã xâm lấn lên nền sọ giữa. Xạ hình xương phát hiện các tổn thương hủy xương vùng nền sọ. Xét nghiệm định lượng virus EBV - tác nhân liên quan mật thiết đến ung thư vòm hầu, tăng vọt.
Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc ung thư vòm hầu giai đoạn cuối. Khối u đã lớn và xâm lấn phức tạp, bệnh nhân được hóa trị trước nhằm kiểm soát bệnh và thu nhỏ khối bướu.
Theo bác sĩ Hoàng, các triệu chứng ung thư vòm hầu thường không đặc hiệu, dễ nhầm với bệnh tai mũi họng thông thường nên nhiều người bỏ qua "thời gian vàng".
Ung thư vùng đầu cổ có tốc độ nhân đôi và phát triển rất nhanh so với nhiều bệnh lý khác, có thể diễn tiến tại chỗ, tại vùng và di căn xa chỉ trong một thời gian ngắn. Phát hiện và can thiệp sớm, cơ hội điều trị hiệu quả rất cao, có thể khỏi bệnh. Trì hoãn điều trị hoặc áp dụng phương pháp thiếu khoa học như đốt thuốc, đắp lá... có thể kích thích khối u phát triển nhanh, tăng nguy cơ di căn.
Ù tai thường là dấu hiệu sớm và hay gặp nhất của ung thư vòm hầu, kèm theo nghe kém một hoặc hai bên tai. Bệnh có thể gây nghẹt mũi, chảy dịch mũi lẫn máu, nhức đầu, đau mặt giống viêm xoang. Ngoài ra, người bệnh dễ bị chảy máu cam tái diễn, đôi khi dẫn đến thiếu máu mạn tính.
Bác sĩ khuyến cáo không áp dụng các phương pháp thiếu chứng cứ khoa học như đắp lá, châm cứu hay "đốt nhang" vào các khối u, hạch bất thường trên cơ thể. Điều này có thể kích thích tế bào ung thư phát triển nhanh hơn, gieo rắc ra mô lành xung quanh và thậm chí đẩy tế bào ung thư di căn xa theo đường máu.
Cần đi khám sớm khi có dấu hiệu như ù tai, nghẹt mũi kéo dài, chảy máu mũi hoặc hạch cổ to dần, ít đau. Hạch nghi ngờ ung thư thường trên một cm, cứng chắc, không đau, di động kém cần được kiểm tra kịp thời.
Chỉ cần lướt mạng xã hội, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt quảng cáo về các loại "dây đai treo cổ", "dụng cụ kéo giãn cột sống tại nhà". Với mức giá chỉ từ hơn 150.000 đồng đến 250.000 đồng, những bộ dụng cụ này được quảng bá như "thần dược", mỗi ngày treo từ 2 - 3 lần giúp trị thoát vị đĩa đệm, thoái hóa phình xẹp đĩa đệm chỉ trong một tuần. Thậm chí có người còn quảng cáo hình thức này còn cải thiện tình trạng đau đầu, nhức đầu, choáng váng, mất ngủ...
Đáng lo ngại hơn, các clip minh họa thường hướng dẫn người dùng móc dây vào cánh cửa, xà ngang rồi... thả lỏng toàn bộ cơ thể đung đưa để cổ chịu lực. Chính sự tiện lợi, giá rẻ và những lời quảng cáo có cánh khiến nhiều người vô tình biến thiết bị hỗ trợ thành mối nguy hiểm trong nhà.
Ngày 9.4, thạc sĩ - bác sĩ Calvin Q. Trịnh, Giám đốc Trung tâm HMR (Phục hồi chức năng và hình thể), cho biết việc kéo giãn cổ thực chất chỉ là phương pháp điều trị triệu chứng để làm giảm phản ứng co cơ. Khi đường cong sinh lý cột sống cổ bị thay đổi (do tư thế sinh hoạt hoặc thoái hóa), các cơ vùng cổ gáy sẽ tự động co lại như một cơ chế tự vệ. Việc kéo giãn giúp nới lỏng các đốt sống, tạo cảm giác dễ chịu tức thời cho người bị thoát vị đĩa đệm hoặc co thắt cơ. Hình thức này cũng được sử dụng để điều trị triệu chứng tại cơ sở y tế.
"Tuy nhiên đây chỉ là điều trị cái ngọn, bản chất của thoái hóa cột sống sẽ không thay đổi nếu không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ dẫn đến co cơ. Điểm nguy hiểm nhất của phương pháp tự phát này chính là kiểm soát lực", bác sĩ Calvin Q. Trịnh nhấn mạnh
Theo bác sĩ Calvin Q. Trịnh, trong y khoa, việc kéo giãn cột sống cổ phải được tính toán dựa trên trọng lượng cơ thể người bệnh. Lực kéo an toàn chỉ nên dao động từ 1/10 đến 1/8 trọng lượng cơ thể. Ví dụ thực tế một người nặng 70 kg chỉ nên chịu lực kéo khoảng 7 - 9 kg. Việc dùng toàn bộ trọng lượng cơ thể (cả 70 kg) để kéo giãn cổ là một sai lầm chết người.
"Nếu dùng cả thân mình để kéo thì tất nhiên là nguy hiểm rồi. Lực kéo quá tải đột ngột có thể gây chấn thương nghiêm trọng, thậm chí nứt tủy, tử vong ngay lập tức", bác sĩ Calvin Q. Trịnh cảnh báo.
Để đảm bảo an toàn, người dân tuyệt đối không nên tự ý thực hiện các biện pháp kéo giãn tại nhà bằng các thiết bị trôi nổi trên mạng. Bác sĩ đưa ra các khuyến cáo quan trọng:
Phải có chỉ định của bác sĩ: Trước khi thực hiện kéo giãn, bệnh nhân cần được chụp phim để kiểm tra tình trạng cột sống. Nếu đang có tình trạng trượt đốt sống, xẹp hoặc nứt đốt sống mà vẫn thực hiện kéo giãn thì hậu quả sẽ khó lường.
Sử dụng thiết bị kiểm soát trọng lượng: Nếu tự thực hiện tại nhà, phải mua các loại thiết bị có ròng rọc và quả nặng để kiểm soát chính xác số ký cần kéo, thay vì dùng sức nặng cơ thể.
Không lạm dụng: Kéo giãn chỉ là hỗ trợ. Việc điều trị triệt để cần sự phối hợp của các bài tập phục hồi chức năng và điều chỉnh tư thế sinh hoạt để giải quyết nguyên nhân gốc rễ.
"Đừng vì một chút dễ chịu tức thời mà đánh cược tính mạng vào những phương pháp phản khoa học. Khi gặp các vấn đề về cơ xương khớp người dân nên đến các cơ sở uy tín được thăm khám và có phác đồ hướng dẫn điều trị, tập luyện an toàn, bền vững", bác sĩ khuyến cáo.