Hôm 7/4, Nguyễn Quỳnh Nhi và Nguyễn Văn Dũng ngồi bên nhau, cẩn thận viết tên từng khách mời lên những tấm thiệp hồng. Đám cưới của hai sinh viên Đại học Công nghiệp Hà Nội sẽ diễn ra vào cuối tháng. Bầu không khí bình yên trong căn phòng nhỏ trái ngược với những bản bệnh án mang kết luận thương tật 93% của cô dâu và 97% của chú rể. Họ đang chuẩn bị cho ngày trọng đại nhất đời mình sau tròn hai năm trở về từ cửa tử.
Dũng kể chuyến du lịch Hà Giang kỷ niệm ba năm yêu nhau kết thúc trong vụ tai nạn thảm khốc. Chiếc xe giường nằm chở họ cùng 22 hành khách đâm trực diện vào một xe container, hồi tháng 3/2024. Cú tông bóp méo hoàn toàn phần đầu xe, cướp đi sinh mạng 5 người tại chỗ. Trong khoảnh khắc khung sắt khổng lồ đổ ập xuống, Dũng chia sẻ đã dùng chút sức lực cuối cùng kéo Nhi về phía mình. Lựa chọn mang tính bản năng ấy đã cứu mạng người anh yêu nhưng khiến đôi tay chàng trai đứt lìa gân và mất đi hai ngón.
Đội cứu hộ phải dùng cưa chuyên dụng để cắt bỏ khung xe, đưa cả hai ra ngoài trong tình trạng nguy kịch. “Tại Bệnh viện Việt Đức, cơ hội sống sót của chúng tôi được bác sĩ đánh giá ở mức rất thấp”, Nhi kể. Nhi hôn mê 7 ngày, Dũng hôn mê 17 ngày và từng ba lần ngưng tim.
Tai nạn để lại di chứng nặng nề. Vỡ xương mặt, dập sống mũi, gãy nhiều đốt sống và hỏng mắt trái, Nhi từng không dám nhìn vào gương. Từ một cô gái 24 tuổi tự chủ, cô buộc phải làm quen với việc mọi sinh hoạt phụ thuộc vào cha mẹ, trải qua 7 ca phẫu thuật, trong đó có một lần thay khớp háng.
Về phần Dũng, anh thức dậy sau 4 cuộc mổ phức tạp với cơ thể chằng chịt sẹo và thị lực một bên mắt sụt giảm. Nỗi sợ hãi lớn nhất của chàng trai lúc bấy giờ không phải là cái chết, mà là ánh mắt thất vọng của Nhi khi nhìn thấy hình hài khiếm khuyết của anh.
Theo các báo cáo được công bố trên Tạp chí Y khoa The Lancet, tỷ lệ bệnh nhân chấn thương sọ não và đa chấn thương gặp phải Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) và trầm cảm lâm sàng lên tới hơn 30%. Tuy nhiên, y văn thế giới cũng chứng minh sự hiện diện của một hệ thống hỗ trợ gia đình vững chắc đóng vai trò như một liệu pháp can thiệp tâm lý mạnh mẽ nhất. Nhờ sự đồng hành tuyệt đối từ hai bên gia đình, cặp đôi dần vượt qua giai đoạn khủng hoảng hoảng loạn ban đầu để đối diện với thực tại.
Việc tìm lại thăng bằng bắt đầu từ những nỗ lực nhỏ nhất. Không chấp nhận cảnh nằm một chỗ, Nhi gượng dậy tìm kiếm các công việc tiếp thị trực tuyến để tự trang trải chi phí sinh hoạt. Dũng nỗ lực hoàn thành đồ án tốt nghiệp đại học dù thị lực ngày càng yếu. Dưới góc độ thần kinh học, sự trở lại với công việc của họ chính là một hình thức phục hồi chức năng nhận thức thiết yếu. Các chuyên gia y tế khẳng định việc duy trì hoạt động trí óc giúp bệnh nhân chấn thương sọ não kích thích tính dẻo dai của não bộ (neuroplasticity), ngăn ngừa sự suy giảm trí tuệ vĩnh viễn.
Bên cạnh đó, quá trình Nhi học cách chấp nhận khuôn mặt với một bên mắt hỏng và việc Dũng bình thản sống chung với đôi bàn tay khiếm khuyết phản ánh nguyên lý của Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết (ACT) trong tâm lý học lâm sàng.
“Việc chấp nhận thương tật vĩnh viễn giúp bệnh nhân thoát khỏi trạng thái hoài niệm quá khứ để chủ động thiết lập lại một cuộc đời mới”, thạc sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tâm lý Lumos, nói.
Khoảnh khắc chiếc thanh sắt đổ xuống chuyến xe khách năm ấy vẫn in đậm trong tâm trí Nhi. Động tác kéo tay của Dũng đã trở thành lý do lớn nhất thôi thúc cô phải sống và chọn người đàn ông này làm bạn đời. Dũng cũng tâm sự anh nỗ lực không ngừng vì “không muốn tự bỏ rơi chính mình và gia đình”.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ, Đơn vị Điều trị Ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết lá mơ lông hay còn gọi là mơ tam thể, từ lâu đã được xem là một trong những vị thuốc dân gian hàng đầu trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh lý về đường tiêu hóa, đặc biệt là viêm đại tràng. Hiệu quả của loại lá này không chỉ dừng lại ở kinh nghiệm truyền miệng mà còn được giải thích rõ ràng dưới góc độ y học.
Trong đông y, lá mơ có vị đắng ngọt, tính mát, có khả năng sát khuẩn, tiêu viêm và giải độc rất mạnh mẽ. Trong khi đó, các nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng lá mơ chứa các hoạt chất như alkaloid, tanin và tinh dầu, đóng vai trò như một loại kháng sinh tự nhiên giúp ức chế vi khuẩn gây hại, giảm tình trạng co thắt và thúc đẩy quá trình làm lành các vết loét trên niêm mạc đại tràng.
Đây là món ăn bài thuốc kinh điển cho người bị đại tràng co thắt hoặc tiêu chảy. Để tận dụng tối đa dược tính, cách chế biến phổ biến và hiệu quả nhất là kết hợp lá mơ lông với trứng gà. Người bệnh có thể thái nhỏ một nắm lá mơ tươi, trộn đều với trứng gà rồi đem áp chảo trên lá chuối hoặc hấp cách thủy thay vì chiên với nhiều dầu mỡ.
Chuẩn bị: 30 - 50 g lá mơ lông tươi, 1 - 2 quả trứng gà (chỉ nên lấy lòng đỏ nếu bụng quá yếu). Thực hiện: Thái nhỏ lá mơ, trộn đều với trứng. Dùng lá chuối lót đáy chảo, đổ hỗn hợp lên và áp chảo (không dùng dầu mỡ hoặc dùng rất ít).
Tác dụng: Giảm đau bụng, kiện tỳ.
Bác sĩ Vũ nhấn mạnh việc hạn chế chất béo trong quá trình chế biến rất quan trọng vì nó giúp hệ tiêu hóa không bị quá tải, đồng thời giữ nguyên được các tinh chất quý giá. Sự kết hợp này không chỉ giúp giảm nhanh các triệu chứng đau bụng quặn, đầy hơi, đi ngoài ra máu mà còn cung cấp nguồn dinh dưỡng lành tính cho cơ thể đang suy nhược do bệnh tật.
Tuy nhiên, để việc điều trị đạt kết quả bền vững, người dùng cần đặc biệt lưu ý đến vấn đề vệ sinh vì lớp lông mịn trên mặt lá rất dễ bám bụi bẩn và ký sinh trùng. Dù lá mơ lông là một trợ thủ đắc lực, người bệnh vẫn cần duy trì một lối sống khoa học, tuyệt đối tránh xa rượu bia, đồ cay nóng.
Bác sĩ cũng khuyến cáo người dân nên tham khảo ý kiến chuyên môn trong những trường hợp viêm đại tràng mạn tính hoặc có dấu hiệu chuyển biến nặng để có sự can thiệp y tế kịp thời. Một chế độ ăn uống lành mạnh kết hợp với bài thuốc từ lá mơ sẽ tạo ra "lá chắn" vững chắc giúp phục hồi chức năng đại tràng một cách tự nhiên và an toàn.
Ngày 7.4, thông tin từ Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí cho biết, đơn vị triển khai ca cấy ghép đa tạng cho 7 người, xuất phát từ nghĩa cử cao đẹp của một thanh niên 26 tuổi, trú tại P.Uông Bí (Quảng Ninh) hiến tạng.
Trước đó, ngày 4.4, nam thanh niên không may gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng. Dù được các y, bác sĩ nỗ lực cứu chữa, nhưng do chấn thương quá nặng, anh không qua khỏi.
Sau 3 lần hội chẩn xác định chết não, gia đình đã đưa ra quyết định đầy dũng cảm: đồng ý hiến tặng mô, tạng của anh để cứu người.
Từ nghĩa cử của gia đình thanh niên hiến tạng, 7 bệnh nhân đã được trao cơ hội. Cụ thể, trái tim, 2 lá gan, 2 giác mạc và 2 quả thận của anh đã được lấy để ghép cho các bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch.
Trong đó, 2 quả thận được ghép trực tiếp tại Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí cho 2 bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối. Một trong 2 người nhận là nam thanh niên 19 tuổi.
Các tạng còn lại nhanh chóng được vận chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Mắt T.Ư (Hà Nội) để ghép trong "thời gian vàng" cho các ca bệnh.
Bà Nguyễn Thị Nhinh, mẹ bệnh nhân 19 tuổi được ghép thận, xúc động chia sẻ: "Gia đình chúng tôi vô cùng biết ơn. Từ nghĩa cử của gia đình thanh niên hiến tạng, con tôi đã có thêm cơ hội sống. Trước khi vào phòng mổ, con nói sẽ sống tốt, sống có ích để xứng đáng với món quà vô giá này".
Ca ghép đa tạng được thực hiện từ 14 giờ 30 ngày 6.4 với sự phối hợp của các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, đánh dấu một nỗ lực chuyên môn cao, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ tinh thần sẻ chia.
Sự ra đi của một người, nhưng từ quyết định hiến tạng đã mở ra hy vọng cho nhiều cuộc đời khác. Nghĩa cử ấy không chỉ cứu sống con người, mà còn thắp lên niềm tin về lòng nhân ái, về giá trị "cho đi là còn mãi" trong cuộc sống.
Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước nhưng hậu quả lại tiến triển rất nhanh. Nếu người bệnh không được cấp cứu kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ tử vong và tàn tật lâu dài.
Nhiều người thường chủ quan trước những dấu hiệu ban đầu như nói ngọng, yếu tay chân hay chóng mặt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đột quỵ không chỉ là một bệnh lý thông thường mà là một "cơn tấn công não", cần được cấp cứu ngay lập tức tương tự nhồi máu cơ tim.
Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não chết đi
Não là cơ quan phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp máu và oxy. Khi dòng máu bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc mạch máu bị vỡ, các tế bào não bắt đầu tổn thương gần như ngay lập tức.
Trong đột quỵ thiếu máu não (dạng phổ biến nhất), mỗi phút không được can thiệp có thể khiến khoảng 2 triệu tế bào thần kinh chết đi, cùng hàng tỷ kết nối thần kinh bị phá hủy. Tổn thương này không diễn ra trong vài giờ mà xảy ra liên tục từng phút. Hậu quả phụ thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể mất khả năng nói, suy giảm trí nhớ, liệt một bên cơ thể hoặc rối loạn nhận thức.
"Cửa sổ vàng" điều trị rất ngắn
Đột quỵ có thời gian can thiệp hiệu quả rất hạn chế, thường được gọi là "cửa sổ vàng". Việc điều trị cần bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vài giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Các phương pháp hiện đại như dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối có thể giúp khôi phục dòng máu lên não. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này giảm nhanh theo thời gian.
Với đột quỵ xuất huyết - khi mạch máu não bị vỡ - tình trạng còn nguy hiểm hơn. Người bệnh có thể cần phẫu thuật khẩn cấp để cầm máu và giảm áp lực lên não.
Tổn thương não không thể phục hồi hoàn toàn
Khác với nhiều cơ quan khác trong cơ thể, tế bào não khi đã chết gần như không thể tái tạo. Vì vậy, mỗi phút chậm trễ đồng nghĩa với mất đi vĩnh viễn một phần chức năng của não.
Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian càng kéo dài, tổn thương não càng nghiêm trọng. Người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm có cơ hội hồi phục tốt hơn, trong khi người đến muộn dễ đối mặt với di chứng nặng nề như mất khả năng vận động, nói chuyện, thậm chí tử vong.
Phát hiện sớm các dấu hiệu đột quỵ đóng vai trò quyết định. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, bao gồm mất thăng bằng, chóng mặt; nhìn mờ hoặc mất thị lực; méo miệng, lệch mặt; yếu hoặc tê một bên tay chân; nói khó hoặc nói ngọng.
Quy tắc BEFAST giúp nhận biết nhanh đột quỵ qua các dấu hiệu: mất thăng bằng (Balance), rối loạn thị lực (Eyes), méo miệng (Face), yếu tay chân (Arms), nói khó (Speech). Chữ "T" (thời gian) nhấn mạnh việc gọi cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện dấu hiệu, bởi mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tổn thương não.
