Trao đổi với PV Báo Thanh Niên ngày 9.4, ông Nguyễn Thái Hậu, Phó hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (gọi tắt Hạt Kiểm lâm) cho biết đơn vị đã ra quyết định xử phạt hành chính đối với ông Đ.V.T (36 tuổi, ở đặc khu Côn Đảo, TP.HCM) 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.
Hôm 2.4, tổ tuần tra liên ngành (do Hạt Kiểm lâm chủ trì cùng Công an đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ Khu vực 6 đặc khu Côn Đảo) thực hiện kế hoạch kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo.
Tại đây, lực lượng phát hiện 42 cây mai vàng do ông T. cất giữ, chăm sóc. Ông T. khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo, trong quá trình chăm sóc có 3 cây bị chết, số còn lại 42 cây có tổng khối lượng 0,38 m³.
Theo ông Hậu, mai vàng là cây thân gỗ phân bố trong rừng tự nhiên tại Côn Đảo, đồng thời cũng được người dân trồng, nhân giống làm cây kiểng phục vụ làm cảnh tại nhà, mua bán ngoài thị trường.
Vậy, việc xử phạt trên đã đúng với quy định pháp luật chưa? Trao đổi với PV BáoThanh Niên, luật sư Lê Văn Hoan, Đoàn luật sư TP.HCM, dẫn định nghĩa lâm sản theo khoản 16 điều 2 luật Lâm nghiệp 2017 (được sửa đổi năm 2025): “Lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng bao gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật rừng khác gồm cả gỗ, lâm sản ngoài gỗ, sản phẩm gỗ, song, mây, tre, nứa đã chế biến”.
Định nghĩa này chứa đựng một yếu tố quan trọng, đó là có nguồn gốc từ rừng. Một thực vật chỉ được xem là lâm sản khi nó được khai thác từ hệ sinh thái rừng. Đối với cây mai vàng, nếu đây là cây do người dân tự trồng trong vườn nhà, không phải đất rừng, hoặc được mua bán thương mại từ các nhà vườn kiểng có nguồn gốc rõ ràng, thì chúng mang bản chất một loại cây cảnh. Vì thế, đây là một tài sản dân sự, không phải là “lâm sản” theo định nghĩa của luật Lâm nghiệp.
“Tôi cho rằng việc Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo kết luận ông T. vi phạm khoản 6 điều 9 luật Lâm nghiệp về hành vi “tàng trữ… lâm sản trái quy định” mà chưa làm rõ các gốc mai này có nguồn gốc từ rừng là thiếu cơ sở”, luật sư Hoan nêu ý kiến.
Một trong những nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính được quy định tại khoản 1 điều 3 luật Xử lý vi phạm hành chính đó là người xử phạt phải có trách nhiệm chứng minh có hành vi vi phạm. Đây là nghĩa vụ của người xử phạt. Còn người bị xử phạt có quyền chứng minh mình không vi phạm. Việc chứng minh mình không vi phạm của người bị xử phạt là quyền chứ không phải nghĩa vụ, nghĩa là không bắt buộc.
“Nguyên tắc này không chỉ áp dụng trong xử lý vi phạm hành chính mà ngay cả trong lĩnh vực hình sự cũng vậy. Nghĩa là bên buộc tội phải có nghĩa vụ chứng minh hành vi phạm tội”, luật sư Hoan nhấn mạnh.
Cũng theo luật sư Hoan, việc ông T. cất giữ, chăm sóc gốc mai là một sự thật khách quan, nhưng sự thật đó chỉ trở thành “hành vi vi phạm” nếu và chỉ nếu cơ quan chức năng chứng minh được đối tượng đó là lâm sản bất hợp pháp. “Nếu không chứng minh được nguồn gốc từ rừng, thì không thể áp dụng các chế tài về lâm nghiệp để xử lý tài sản của công dân”, luật sư Hoan nói.
Cơ quan chức năng đang dựa vào việc ông T. không có bảng kê lâm sản theo quy định tại Thông tư 26 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, được bổ sung bởi Thông tư 84 năm 2025 Bộ Nông nghiệp và Môi trường (về truy xuất nguồn gốc lâm sản) để làm căn cứ xử phạt. Tuy nhiên, về vấn đề này, luật sư cho rằng cần xem xét kỹ đối tượng phải lập bảng kê.
Bởi tại khoản 9 điều 3 Thông tư 26 quy định: “Bảng kê lâm sản là bảng kê khai, mô tả thông tin chi tiết về: gỗ nguyên liệu, sản phẩm gỗ, cây thân gỗ; thực vật rừng ngoài gỗ; động vật rừng, sản phẩm của động vật rừng; thực vật rừng ngoài gỗ; động vật, sản phẩm của động vật, thực vật ngoài gỗ, sản phẩm của thực vật ngoài gỗ thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm, Phụ lục CITES. Bảng kê lâm sản không áp dụng đối với giống cây trồng lâm nghiệp và loài thủy sản thuộc Phụ lục CITES”.
Theo kiểm lâm, ông T. vi phạm khoản 6 điều 9 luật Lâm nghiệp năm 2017 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025). Đồng thời, tại biên bản vi phạm hành chính lập ngày 2.4, ông T. có đề nghị sẽ cung cấp hóa đơn chứng từ mua bán số mai trên cho Hạt Kiểm lâm vào ngày hôm sau. Nhưng đến nay, ông T. không cung cấp được hóa đơn, chứng từ, bảng kê lâm sản hợp lệ theo quy định. Do đó, Hạt Kiểm lâm quyết định xử phạt theo Nghị định số 35 năm 2019 (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 07 năm 2022). Theo luật sư Hoan, cần phải xem xét lại vấn đề này.
“Gốc rễ vấn đề trong trường hợp này là Hạt kiểm lâm phải có nghĩa vụ chứng minh 42 gốc mai đó là lâm sản. Chỉ khi nào chứng minh được thì mới có căn cứ áp dụng chế tài như xử phạt hành chính và tịch thu tang vật”, luật sư Hoan chia sẻ.
Nếu 42 gốc mai của ông T. là mai vườn, được trồng và bứng từ đất thổ cư hoặc đất vườn của hộ gia đình (không phải đất rừng), thì không có cơ sở xử phạt.
Trường hợp không chứng minh được 42 gốc mai là lâm sản, thì phải mặc định đó là tài sản dân sự hợp pháp. Do đó, việc tịch thu tang vật là 42 gốc mai và phạt ông T. 3 triệu đồng khi chưa chứng minh được tính chất “lâm sản” là không đảm bảo tính pháp lý.
Đồng tình với luật sư Hoan, luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng kiểm lâm muốn chứng minh 42 cây mai là lâm sản để xử phạt thì cần phải thực hiện nhiều bước nghiệp vụ.
“Việc xác minh phải thể hiện bằng văn bản và có thể trưng cầu giám định. Vì vậy trong vụ này, kiểm lâm không thể chỉ dừng ở việc ghi nhận ông T. không xuất trình được bảng kê lâm sản, rồi suy ra ngay hành vi tàng trữ lâm sản trái pháp luật”, luật sư Hoàng Hà nói.
Lẽ ra, kiểm lâm phải làm là xác định đúng đối tượng quản lý. Muốn áp dụng chế tài lâm nghiệp thì phải có căn cứ cho thấy 42 cây mai thuộc loại “thực vật rừng ngoài gỗ”. Tức là lâm sản theo luật Lâm nghiệp và Thông tư 26 năm 2025.
Nếu còn lấn cấn giữa “mai rừng” và “mai vườn” thì cơ quan xử lý phải thu thập lời khai về nơi mua, người bán, địa điểm bứng cây, phương thức vận chuyển, chứng từ giao dịch, người làm chứng, đặc điểm thực vật học của cây. Cũng có thể trưng cầu chuyên môn nếu cần để làm rõ cây có nguồn gốc từ rừng, hay chỉ là cây cảnh do nhà vườn trồng.
“Chỉ sau khi qua bước nhận diện này mới có thể nói tới nghĩa vụ lập bảng kê lâm sản theo điều 11 Thông tư 26 năm 2025”, luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh.
Sau khi làm các bước trên, nếu có căn cứ xử phạt, thì kiểm lâm phải lập hồ sơ xử phạt đầy đủ, trong đó có biên bản vi phạm, tài liệu xác minh, chứng cứ nguồn gốc, lời khai của đương sự và các giấy tờ liên quan.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/vu-42-cay-mai-vang-o-con-dao-chua-du-can-cu-de-xu-phat-185260410104829808.htm
Xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại trong kỷ nguyên mới
Đây là yêu cầu được Ủy viên T.Ư Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo - Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm nêu rõ tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cho các cơ quan báo chí, xuất bản và đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức, sáng 8.4.
Hội nghị diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối hơn 40 điểm cầu trên toàn quốc với khoảng 7.000 đại biểu tham dự.
Phát biểu tại hội nghị, Phó trưởng ban Tuyên giáo - Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm nhấn mạnh, để triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng trong lĩnh vực báo chí, xuất bản, văn hóa, ông Lâm đề nghị cần tránh hình thức, coi việc học tập nghị quyết không chỉ là nhiệm vụ của riêng năm 2026 mà là xuyên suốt cả nhiệm kỳ.
"Không đơn thuần là ban hành hướng dẫn, kế hoạch, xây dựng chương trình hành động, mà mỗi cấp ủy viên, mỗi lãnh đạo cần thấm nhuần tư tưởng, tinh thần đổi mới, mục tiêu chiến lược, nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp đột phá trong các nghị quyết để từ đó tổ chức triển khai quyết liệt, sáng tạo, hiệu quả vào đặc thù của từng lĩnh vực", ông Lâm nhấn mạnh.
Theo ông Trần Thanh Lâm, Nghị quyết Đại hội XIV đã xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm đối với báo chí, xuất bản, văn hóa văn nghệ và khoa học công nghệ. Trong đó, lực lượng báo chí, xuất bản cần quyết tâm xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại.
Với lĩnh vực văn hóa, Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị khẳng định văn hóa phải đặt ngang tầm với kinh tế và chính trị, con người là trung tâm. Đội ngũ văn nghệ sĩ được xác định là lực lượng xây dựng, bồi đắp tâm hồn dân tộc, thắp lửa khát vọng cho nhân dân, cần có cơ chế phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò này.
Đối với trí thức và nhà khoa học, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị nhấn mạnh khoa học công nghệ là động lực chủ yếu của tăng trưởng, trong đó đội ngũ trí thức là nhân tố quan trọng nhất. Vì vậy, cần tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, đầu tư, tự chủ để tạo môi trường sáng tạo và cống hiến.
Đặc biệt, yếu tố con người được xác định là khâu đột phá. Theo ông Lâm, mọi mục tiêu sẽ khó trở thành hiện thực nếu không có đội ngũ cán bộ báo chí, trí thức, nghệ sĩ đủ tâm và đủ tầm.
Ông cũng lưu ý, các nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa bằng chương trình hành động, dự án, đề án với địa chỉ rõ ràng, có thời hạn và thước đo hiệu quả cụ thể. Kết quả thực hiện chính là thước đo năng lực lãnh đạo, điều hành và trách nhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân.
Làm rõ hơn quan điểm về báo chí, xuất bản trong văn kiện Đại hội XIV, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh cho rằng trong kỷ nguyên mới, báo chí, truyền thông phải đóng vai trò tiên phong trong định hướng, phản ánh và thúc đẩy hành động xã hội.
Theo Tổng biên tập Báo Nhân Dân, báo chí không chỉ là "người thư ký trung thành của thời đại" mà còn phải là lực lượng định hướng tư tưởng, cổ vũ tinh thần yêu nước, khơi dậy khát vọng xây dựng xã hội Việt Nam phát triển, văn minh và an toàn.
"Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu "chuyên nghiệp" với báo chí, xuất bản, truyền thông không chỉ ở vai trò là "người thư ký trung thành của thời đại" mà đề cao tính định hướng tư tưởng, là "ngọn đuốc soi đường" cổ vũ tinh thần yêu nước, khơi dậy khát vọng xây dựng xã hội Việt Nam lành mạnh, kỷ cương, văn minh, an toàn và phát triển", ông Minh lưu ý.
Cũng theo ông Minh, đội ngũ báo chí phải thực sự là những chiến sĩ tinh nhuệ trên mặt trận văn hóa, vững vàng bản lĩnh chính trị, tinh thông nghiệp vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng.
Các cơ quan báo chí cần xây dựng thương hiệu mạnh, đủ sức cạnh tranh với các nền tảng xuyên biên giới, giữ vững chủ quyền thông tin quốc gia và định hướng dòng chảy thông tin tích cực trong xã hội.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, báo chí cần liên tục đổi mới cách thức truyền tải thông tin, thu hút công chúng nhưng vẫn đảm bảo vai trò dẫn dắt dư luận, phản biện xã hội và không để các nền tảng không chính thống chiếm lĩnh vị trí này.
Nhấn mạnh báo chí Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt quan trọng, ông Minh cho rằng nếu tận dụng tốt cơ hội và đổi mới kịp thời, có thể xây dựng nền báo chí hiện đại, cạnh tranh cao, đóng góp tích cực cho sự phát triển đất nước. Ngược lại, nếu chậm đổi mới sẽ đối mặt nguy cơ tụt hậu và mất vai trò dẫn dắt.
"Việc quán triệt và triển khai hiệu quả các quan điểm của Đại hội XIV về báo chí, xuất bản là yêu cầu sống còn đối với mỗi cơ quan báo chí, xuất bản", Tổng biên tập Báo Nhân Dân nêu rõ.
