Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 15/4 tham dự Hội nghị thượng đỉnh trực tuyến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC) mở rộng, do Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae chủ trì. Hội nghị nhằm ứng phó với sự đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng của các nước châu Á do ảnh hưởng từ sự gián đoạn nguồn cung.
Thủ tướng nhận định cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay xuất phát từ những biến động ngắn hạn, phản ánh những mất cân đối mang tính cấu trúc, cùng sự gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Việt Nam cho rằng giải pháp không chỉ là đa dạng hóa nguồn cung, mà còn cần tăng cường tin cậy chiến lược, thúc đẩy hợp tác, đối thoại, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Khẳng định Việt Nam đang nỗ lực hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, xác định phát triển năng lượng tái tạo và chuyển đổi xanh là ưu tiên chiến lược, Thủ tướng đề xuất ba định hướng hợp tác quan trọng để giải quyết các vấn đề năng lượng và duy trì chuỗi cung ứng.
Trong ngắn hạn, các nước cần tăng cường phối hợp chính sách nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, thuận lợi hóa thương mại và duy trì ổn định, thông suốt các chuỗi cung ứng, nhất là về năng lượng và lương thực.
Trong trung và dài hạn, cần nâng cao tự chủ chiến lược và năng lực chống chịu của nền kinh tế thông qua phát triển hạ tầng năng lượng đồng bộ, tăng cường dự trữ chiến lược, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ.
Các nước cũng cần đẩy nhanh triển khai hiệu quả, thực chất những dự án hợp tác trong khuôn khổ AZEC, phù hợp với năng lực và điều kiện thực tiễn của từng quốc gia.
Hội nghị trực tuyến có sự tham dự của lãnh đạo 15 nước, trong đó có 10 nước thành viên AZEC, gồm Nhật Bản, Australia, Brunei, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam, cùng 5 nước khách mời Hàn Quốc, Bangladesh, Ấn Độ, Sri Lanka, Đông Timor và đại diện Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Tổ chức Năng lượng Quốc tế (IEA).
Tại hội nghị, Thủ tướng Sanae công bố Nhật Bản quyết định dành gói tài chính 10 tỷ USD để hỗ trợ đa dạng hóa nguồn cung năng lượng cho châu Á, tập trung vào biện pháp ứng phó khẩn cấp như mua sắm vật tư và duy trì chuỗi cung ứng, cũng như tăng cường khả năng phục hồi kinh tế, năng lượng trong dài hạn. Bà đề xuất nâng cấp sáng kiến AZEC lên AZEC 2.0 nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và tăng tính tự cường cho châu Á.
Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ ủng hộ sáng kiến nâng cấp lên AZEC 2.0, khẳng định Việt Nam cam kết tiếp tục chủ động phối hợp cùng Nhật Bản và các đối tác trong triển khai hiệu quả những sáng kiến của AZEC để cùng kiến tạo một tương lai xanh hơn, bền vững và thịnh vượng hơn.
Thủ tướng Sanae cho biết sẽ giao các cơ quan liên quan của Nhật Bản trao đổi với các nước để sớm cụ thể hóa những sáng kiến trên.
Trong cuộc họp báo ngày 11.4, Bộ Tài chính Thái Lan thông báo hơn 13 triệu người Thái Lan có thẻ hưởng trợ cấp xã hội ở quốc gia Đông Nam Á này sẽ được tăng tiền trợ cấp hằng tháng từ 300 baht (gần 250.000 đồng) lên 400 baht (gần 330.000 đồng), theo AFP.
Bộ trưởng Tài chính Thái Lan Ekniti Nitithanprapas cho hay biện pháp này nhằm "bảo vệ các nhóm người dễ bị tổn thương và ngăn chặn tình hình lan rộng sang các lĩnh vực khác".
Ngoài ra, nông dân, chủ doanh nghiệp nhỏ, những người muốn mua xe điện hoặc lắp đặt tấm pin mặt trời ở Thái Lan sẽ được hưởng lợi từ các khoản vay với lãi suất ưu đãi.
Chính phủ Thái Lan cũng đã phê duyệt trợ cấp cho các nhà điều hành vận tải trước thềm Tết cổ truyền Songkran của Thái Lan.
"Thách thức này sẽ kéo dài. Do đó, chúng tôi không chỉ thực hiện các biện pháp ngắn hạn mà còn chuẩn bị cho người dân và các doanh nghiệp thích ứng với tình trạng chi phí năng lượng và sản phẩm có thể tiếp tục tăng", ông Ekniti nhấn mạnh.
Trước đó vào ngày 9.4, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho hay chính phủ sẽ ứng phó với xung đột ở Trung Đông bằng cách quản lý giá nhiên liệu và năng lượng, thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học để hạn chế nhập khẩu dầu mỏ, thực thi các biện pháp tiết kiệm năng lượng và đẩy nhanh hỗ trợ cho các nhóm dễ bị tổn thương do giá dầu tăng cao, theo Reuters.
Chính phủ Thái Lan cũng cam kết tiếp tục chương trình trợ cấp người tiêu dùng và sẽ mở cửa thị trường điện, khuyến khích năng lượng sạch. Chính phủ nước này cũng sẽ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn.
Sáng 8.4, Mỹ và Iran tuyên bố đồng ý ngừng bắn 2 tuần, ngay trước khi hạn chót mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra cho Iran. Liên Hiệp Quốc và nhiều nước đã lên tiếng về diễn biến mới này.
Bộ Ngoại giao Oman hôm nay 8.4 ra tuyên bố hoan nghênh thông báo về thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Bộ này nhấn mạnh "tầm quan trọng của việc tăng cường nỗ lực vào thời điểm hiện nay để tìm ra các giải pháp có khả năng giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng và đạt được sự chấm dứt vĩnh viễn tình trạng chiến tranh".
Thủ tướng Anh Keir Starmer hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, theo Reuters dẫn tuyên bố từ văn phòng của nhà lãnh đạo này. Ông Starmer còn tuyên bố sẽ đến Trung Đông để hội đàm với các đối tác vùng Vịnh về việc đảm bảo việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz được duy trì vĩnh viễn.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết chính phủ nước này hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran, theo Reuters. Ông nhấn mạnh: "Mục tiêu hiện nay phải là đàm phán để chấm dứt xung đột lâu dài trong những ngày tới. Điều này chỉ có thể đạt được thông qua các kênh ngoại giao".
Sau khi Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares nói rằng thế giới đã "đứng rất gần" thảm họa sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa xóa sổ nền văn minh Iran trong tối hậu thư gửi Tehran. Ông Albares nói với đài phát thanh RNE rằng tối hậu thư của ông Trump là "hoàn toàn không thể chấp nhận được đối với nhân loại" và còn quá sớm để xác định liệu cuộc xung đột đã kết thúc dứt điểm hay chưa.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha ngày 8.4 viết trên mạng xã hội X rằng Ukraine hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran cũng như việc mở cửa eo biển Hormuz. "Sự quyết đoán của Mỹ đã có hiệu quả. Chúng tôi tin rằng đã đến lúc cần có sự quyết đoán đủ mạnh để buộc Moscow ngừng bắn và chấm dứt cuộc chiến chống lại Ukraine", ông Sybiha viết tiếp, theo Reuters.
Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev nói rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran cho thấy lẽ phải đã thắng thế, nhưng "sẽ không có dầu giá rẻ", theo Reuters.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc hoan nghênh các thỏa thuận ngừng bắn với Iran, đồng thời nói rằng Trung Quốc đã nỗ lực hướng tới việc hiện thực hóa hòa bình lâu dài ở Trung Đông, theo Reuters.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Indonesia Yvonne Mewengkang thông báo rằng Indonesia hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran, và kêu gọi tất cả các bên tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và ngoại giao.
Phủ Tổng thống Hàn Quốc cho biết nước này sẽ nỗ lực hết mình để đảm bảo các tàu Hàn Quốc có thể đi qua eo biển Hormuz càng sớm càng tốt dựa trên các điều kiện từ thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, theo Reuters.
Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas ngày 8.4 viết trên mạng xã hội X rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran "là một bước lùi khỏi bờ vực sau nhiều tuần leo thang". Bà nhấn mạnh lệnh ngừng bắn tạo ra một cơ hội rất cần thiết để giảm bớt các mối đe dọa, nối lại hoạt động vận chuyển hàng hải và tạo không gian cho ngoại giao hướng tới một thỏa thuận lâu dài.
Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres ngày 7.4 đã hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran, theo AFP dẫn lời phát ngôn viên Stephane Dujarric.
Ông Dujarric cho biết thêm ông Guterres "kêu gọi tất cả các bên tham gia vào cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông tuân thủ các nghĩa vụ của mình theo luật pháp quốc tế và tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn để mở đường hướng tới một nền hòa bình toàn diện và lâu dài trong khu vực".
Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập chính ở Israel Yair Lapid đã chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận ngừng bắn với Iran, cáo buộc Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thất bại trong việc đạt được các mục tiêu của cuộc chiến.
"Chưa từng có một thảm họa chính trị nào như thế này trong toàn bộ lịch sử của chúng ta. Israel thậm chí còn không được tham gia vào các quyết định liên quan cốt lõi an ninh quốc gia của chúng ta", ông Lapid viết trên mạng xã hội.
Trước đó, Văn phòng Thủ tướng Israel ngày 8.4 thông báo ủng hộ quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm ngừng tấn công Iran trong 2 tuần, nhưng nhấn mạnh việc ngừng bắn không áp dụng cho Lebanon, theo Reuters.
Tại Iran, cuộc sống thường nhật của người dân bị đảo lộn khi họ vừa phải đối mặt với bom đạn, vừa lo ngại hệ thống hạ tầng thiết yếu có thể sụp đổ bất cứ lúc nào, theo tờ Wall Street Journal ngày 7-4.
Trong nhiều khu dân cư, các gia đình dán kín cửa sổ, tránh ngủ gần kính và tụ lại trong những căn phòng an toàn hơn.
Động thái này nhằm đối phó với các vụ nổ xảy ra gần như mỗi đêm, trong bối cảnh Tehran hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ sau cuộc chiến Iran - Iraq.
Nỗi lo không chỉ dừng lại ở an toàn tính mạng, mà còn lan sang nguy cơ mất điện, nước và các dịch vụ thiết yếu, khiến nhiều người đổ xô mua máy phát điện và tích trữ nhu yếu phẩm.
"Ông Trump từng nói sự giúp đỡ đang đến với người dân Iran, nhưng việc chiến tranh kéo dài và các cơ sở hạ tầng, trường đại học, công ty dược bị phá hủy khiến chúng tôi rất lo lắng", một phụ nữ 43 tuổi đang điều trị ung thư vú tại Tehran chia sẻ. Với bà, nguy cơ gián đoạn điều trị đáng sợ không kém tiếng bom mỗi đêm.
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với báo Wall Street Journal hôm 5-4, ông Trump cảnh báo Iran có thể mất tới 20 năm để phục hồi sau chiến tranh, đồng thời đe dọa phá hủy toàn bộ nhà máy điện và cầu đường nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz.
Tại cuộc họp báo ngày 6-4 ở Nhà Trắng, ông cũng cho rằng người dân Iran "sẵn sàng chịu đựng để có được tự do".
Tuy nhiên thực tế lại cho thấy tâm lý hoàn toàn khác. "Chúng tôi đã bị trừng phạt quá đủ rồi", nữ bệnh nhân ung thư nói thẳng.
Một người đàn ông 38 tuổi ở Tehran cho biết anh đã chuẩn bị sẵn bộ đồ sinh tồn gồm thực phẩm đóng hộp, nước, pin dự phòng và đèn khẩn cấp.
"Nếu cơ sở hạ tầng bị phá hủy, chúng tôi có thể cầm cự được bao lâu?", anh băn khoăn, đồng thời cho biết đang cân nhắc rời khỏi nơi mình sinh sống.
Chiến sự diễn ra trong bối cảnh Iran vốn đã đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Đồng nội tệ mất giá, lạm phát tăng cao và các lệnh trừng phạt kéo dài đã bào mòn đời sống lẫn tinh thần người dân. Giờ đây, họ lại phải đối mặt với bom đạn và một tương lai mờ mịt khi không biết cuộc chiến sẽ đi về đâu.
Chính quyền Mỹ và Israel vẫn khẳng định các cuộc không kích chủ yếu nhắm vào mục tiêu quân sự và cơ quan nhà nước. Song rủi ro với dân thường vẫn rất lớn, do không ai biết chính xác vị trí các mục tiêu này.
Một phụ nữ sống gần khu phức hợp của lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kể lại khoảnh khắc bị đánh thức bởi tiếng nổ lúc rạng sáng. Cô cho biết đã tận mắt chứng kiến một tòa nhà dân cư sụp đổ sau không kích.
"Hình ảnh trên Internet không thể truyền tải hết những gì chúng tôi phải chứng kiến. Những người ở bên ngoài không thể hiểu được thực tế chúng tôi đang sống - âm thanh, mùi, không khí, tất cả đều rất khác", cô nói.
