Phạt nguội đang trở thành xu hướng tất yếu trong quản lý giao thông tại TP.HCM khi vừa minh bạch, vừa góp phần thay đổi hành vi người tham gia giao thông. Tuy nhiên, bên cạnh sự đồng thuận cao, không ít người dân vẫn gặp khó khi tra cứu, nộp phạt.
Phòng CSGT Công an TP.HCM cho biết đang triển khai hàng loạt giải pháp để tháo gỡ và chuẩn bị nâng cấp hệ thống theo hướng ứng dụng AI.
Trao đổi với PV Thanh Niên, thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó trưởng phòng CSGT Công an TP.HCM, cho biết hình thức phạt nguội hiện nay nhận được sự ủng hộ lớn từ người dân.
Theo thượng tá Bình, điểm mạnh lớn nhất của phạt nguội là tính công khai, minh bạch. Mọi hành vi vi phạm đều được ghi nhận bằng hình ảnh rõ ràng, giúp người vi phạm “tâm phục khẩu phục”, hạn chế tranh cãi.
Không chỉ dừng ở xử phạt, phạt nguội còn góp phần thay đổi thói quen lâu nay của một bộ phận người tham gia giao thông chỉ chấp hành luật khi thấy lực lượng CSGT trên đường.
“Việc giám sát bằng camera khiến người dân ý thức hơn, tự giác hơn, từ đó góp phần kéo giảm vi phạm và tai nạn giao thông”, thượng tá Nguyễn Văn Bình nhấn mạnh.
Dù được đánh giá cao, quá trình triển khai phạt nguội vẫn tồn tại nhiều vướng mắc trong thực tế. Một trong những vấn đề phổ biến là thông tin chủ phương tiện không còn chính xác. Nhiều trường hợp xe đã mua bán qua nhiều đời chủ nhưng chưa sang tên, hoặc người dân thay đổi nơi ở nhưng không cập nhật địa chỉ. Điều này khiến việc gửi thông báo vi phạm gặp khó khăn.
Không ít người chỉ “ngỡ ngàng” biết mình vi phạm khi đi đăng kiểm, đi cấp đổi giấy phép lái xe, thi sát hạch và bị từ chối dịch vụ.
Bên cạnh đó, rào cản công nghệ cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người lớn tuổi, chưa quen tra cứu thông tin vi phạm trên website hoặc ứng dụng.
Việc sử dụng Cổng dịch vụ công quốc gia để nộp phạt cũng gây khó khăn cho một số người do lỗi thao tác, nhập sai mã quyết định hoặc gặp trục trặc trong quá trình thanh toán.
Trước thực tế này, Phòng CSGT TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân. Đáng chú ý là việc xử lý phạt nguội tại nơi cư trú. Theo đó, người vi phạm tại TP.HCM nhưng sinh sống ở tỉnh, thành khác không cần quay lại TP.HCM để giải quyết.
Dữ liệu vi phạm sẽ được chuyển về đơn vị CSGT nơi người dân cư trú để lập biên bản và ra quyết định xử phạt. Cách làm này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đi lại.
Song song đó, dữ liệu vi phạm được tích hợp trên hệ thống của Cục CSGT và ứng dụng VNeTraffic, giúp người dân chủ động tra cứu, theo dõi và nhận thông báo vi phạm.
Ngoài ra, các đường dây nóng và tổ hỗ trợ trực tiếp tại trụ sở Đội/Trạm CSGT cũng được thiết lập để hướng dẫn người dân thao tác trên điện thoại, từ tra cứu đến nộp phạt.
Không dừng lại ở đó, TP.HCM đang chuẩn bị bước sang giai đoạn mới với việc nâng cấp toàn diện hệ thống phạt nguội.
Theo Phòng CSGT, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tham mưu triển khai hệ thống camera giám sát ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên diện rộng.
Khác với hệ thống hiện tại chủ yếu ghi hình, các camera mới sẽ có khả năng phân tích hành vi giao thông phức tạp, nhận diện biển số (ANPR) với độ chính xác cao trong nhiều điều kiện như ban đêm, mưa lớn hoặc lưu lượng xe dày đặc.
Đặc biệt, hệ thống phần mềm tại trung tâm giám sát sẽ được tự động hóa tối đa trong các khâu như trích xuất dữ liệu, nhận diện vi phạm, lập hồ sơ ban đầu. Điều này không chỉ giúp giảm tải công việc cho lực lượng CSGT mà còn rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả quản lý.
Việc đẩy mạnh phạt nguội kết hợp công nghệ AI được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường giao thông không còn “vùng trống giám sát”.
Khi mọi hành vi vi phạm đều có thể bị phát hiện, người tham gia giao thông sẽ buộc phải thay đổi hành vi theo hướng an toàn, văn minh hơn. Tuy nhiên, để hệ thống này phát huy hiệu quả tối đa, bên cạnh nỗ lực của cơ quan chức năng, ý thức tự giác của người dân vẫn là yếu tố then chốt.
Gần đây, trên các nhóm mạng xã hội, nhiều người hỏi nhau về quy định dán tem "xe nội bộ" trên xe biển số trắng. Trong đó, nhiều người hoang mang không biết xe nào cần dán tem này, mức phạt liên quan ra sao?
Trao đổi với PV Thanh Niên, lãnh đạo một đội CSGT cho biết, Điều 24, 25 Nghị định 158/2024 quy định về hoạt động vận tải đường bộ quy định dán tem "xe nội bộ" như sau:
Quy định đối với vận tải người nội bộ bằng xe ô tô
Xe ô tô phải được niêm yết (dán cố định) cụm từ "XE NỘI BỘ" làm bằng vật liệu phản quang trên kính phía trước và kính phía sau xe, kích thước tối thiểu của cụm từ "XE NỘI BỘ" là 10 x 35 cm theo mẫu số 12. Trường hợp niêm yết bằng thiết bị điện tử phải bảo đảm cụm từ "XE NỘI BỘ" luôn được bật sáng và có kích thước tối thiểu là 10 x 35 cm.
Quy định đối với vận tải hàng hóa nội bộ bằng xe ô tô
Phải được niêm yết (dán cố định) cụm từ "XE NỘI BỘ" làm bằng vật liệu phản quang trên kính phía trước, kích thước tối thiểu của cụm từ "XE NỘI BỘ" là 10 x 35 cm theo mẫu số 12. Trường hợp niêm yết bằng thiết bị điện tử phải bảo đảm cụm từ "XE NỘI BỘ" luôn được bật sáng và có kích thước tối thiểu là 10 x 35 cm.
Mẫu số 12 được đính kèm phụ lục XIII của nghị định này.
Tại khoản 3 Điều 25 của nghị định này cũng quy định, người lái xe ô tô vận tải hàng hóa nội bộ phải:
- Có trách nhiệm kiểm tra các điều kiện bảo đảm an toàn của xe trước khi cho xe khởi hành; kiểm tra việc sắp xếp, chằng buộc hàng hóa xếp trên xe bảo đảm an toàn theo quy định;
- Khi vận chuyển hàng hóa, lái xe phải mang theo Giấy vận tải bằng văn bản giấy hoặc phải có thiết bị để truy cập vào phần mềm thể hiện nội dung của Giấy vận tải và các giấy tờ của lái xe và phương tiện theo quy định của pháp luật. Trước khi thực hiện vận chuyển hàng hóa, lái xe có trách nhiệm yêu cầu người chịu trách nhiệm xếp hàng hóa lên xe ký xác nhận việc xếp hàng vào Giấy vận tải và có trách nhiệm từ chối vận chuyển nếu việc xếp hàng không đúng quy định của pháp luật;
- Thực hiện quy định về thời gian lái xe liên tục, thời gian làm việc trong ngày, thời gian nghỉ theo quy định tại khoản 1 Điều 64 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Theo đó, thời gian lái xe liên tục của người lái xe không quá 4 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Thời gian làm việc của người lái xe trong một ngày, một tuần thực hiện theo quy định của Bộ luật Lao động.
- Không được chở hàng cấm lưu hành, hàng lậu, động thực vật hoang dã; không được chở hàng hóa vượt quá khối lượng cho phép tham gia giao thông theo quy định của pháp luật;
- Có trách nhiệm từ chối điều khiển phương tiện khi phát hiện phương tiện không bảo đảm các điều kiện về an toàn.
Như vậy, không phải mọi xe biển số trắng đều phải dán tem "XE NỘI BỘ". Tem "XE NỘI BỘ" chỉ dành cho phương tiện phục vụ hoạt động nội bộ của tổ chức, doanh nghiệp, không áp dụng với xe cá nhân hay phương tiện không tham gia vận tải nội bộ.
Nếu không có gì đột xuất, cứ 2 giờ chiều mỗi ngày, bà Hồng gánh hàng ra bán. Như một thói quen, vừa ổn thỏa chỗ ngồi là bà lấy ra món đồ nghề tự chế. Đó là khúc gỗ nhỏ chừng một gang tay trên đầu có đóng một nắp lon nước ngọt để nạo dừa. Nhiều năm nay, hình ảnh bà Hồng bên gánh bánh tráng kẹo mạch nha đã trở nên quen thuộc với những ai hay ra vào hẻm 51 đường Ba Tháng Hai, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
Nhìn vào gánh hàng của bà Hồng, người ta cảm nhận được sự cũ kỹ, lâu đời. Mấy chục năm gánh trên vai, đi qua biết bao con đường, chiếc đòn gánh bằng tre đã bị bào mòn nhẵn bóng. Thế nhưng, do được lau chùi kỹ lưỡng nên nó vẫn bền chắc. Một gánh dựng món cốm dẹp, một gánh đựng món bánh tráng kẹo mạch nha gây sốt một thời.
Quê gốc của bà Hồng ở thị trấn Kinh Cùng, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang cũ (nay là xã Hòa An, thành phố Cần Thơ). Bà là người con thứ 7 trong gia đình có 8 anh chị em. Năm bà mười mấy tuổi thì mẹ bị bệnh nặng mất sớm. Cảnh mồ côi nên mỗi đứa con đều phải tự bươn chải kiếm sống, không ai giúp được ai. Bà Hồng lên thành phố Cần Thơ xin làm "thời vụ" rửa chén, phụ bán quán cơm, quán hủ tiếu...
Công việc thời vụ bấp bênh nên bà Hồng quyết định "đầu tư" một đôi quang gánh để đi bán bánh tráng kẹo mạch nha. Bà bồi hồi kể lại: "Hồi xưa, món ăn này những đứa trẻ ở quê mê dữ lắm. Nhà tôi nghèo lại đông anh em nên tôi ít có dịp được ăn. Thế nhưng ở thành phố thì chẳng thấy mấy ai bán. Do thấy món này bỏ vốn ít, cách làm đơn giản mà lại phù hợp với túi tiền eo hẹp của mình lúc bấy giờ nên tôi quyết định bán thử".
Nói đến đây, bà Hồng làm một cái bánh tráng kẹo mạch nha hoàn chỉnh cho xem. Thoạt đầu, bà lấy một chiếc bánh tráng giấy để lên lòng bàn tay, phết lớp kẹo mạch nha dạng lỏng lên trên. Nguyên liệu rưới lên tiếp theo là những sớ cơm dừa tươi rói vừa mới nạo. Rồi bà lấy một miếng bánh tráng khác ốp lên trên, sau đó bẻ lại thành hình bán nguyệt. Miếng bánh giòn tan khi đưa vào miệng. Vị ngọt thanh của kẹo mạch nha loang trong đầu lưỡi hòa cùng vị béo của cơm dừa tuy đơn giản mà ngon. Một phần như vậy có giá 10.000 đồng.
Bà Hồng cho biết mình bán bánh này từ lúc chỉ có 1.000 - 2.000 đồng/cái, rồi tăng dần theo giá cả thị trường. Ngày xưa còn trẻ, bà gánh hàng đi nhiều tuyến đường trong nội ô thành phố, đi tới đâu thì cất tiếng rao mời chào tới đó. Và chính tiếng rao trong trẻo của thời trẻ cùng nét riêng của món ăn vặt "quê mùa" này đã gây chú ý cho một người công nhân viên, rồi từ đó hai người gắn kết thành vợ chồng. Họ có với nhau một người con gái và đến nay cũng đã có cháu ngoại đang học lớp 8.
Theo bà Hồng, đôi quang gánh đã đồng hành cùng bà hơn 40 năm nay. Bây giờ 64 tuổi, sức khỏe yếu nên bà không cất tiếng rao nổi và cũng không còn bền sức để rong ruổi nhiều nơi nữa. Mỗi ngày bà chỉ đi từ căn trọ của mình trên đường Tầm Vu đến điểm yêu thích nhất là hẻm 51 để bán (cách khoảng 2 cây số - PV). Bà Hồng vui vẻ nói: "Một quán cà phê nghĩa tình cho tôi mượn hẳn một góc nhỏ mặt tiền để bán luôn. Đặc biệt là con hẻm này rất đông sinh viên, người trẻ. Nhiều người thấy tôi già rồi nên gọi là bà ngoại bán bánh, thấy thương lắm".
Đó chính là niềm vui và động lực đã thôi thúc bà Hồng giữ lửa nghề trong bối cảnh món bánh tráng kẹo mạch nha ngày càng phai nhạt danh tiếng. Bà Hồng tâm sự: "Sức mua món bánh quê này ngày càng giảm. Khác với ngày xưa, nhiều người trẻ hiện nay không biết món này là món gì. Nói thật là bây giờ mỗi ngày tôi chỉ bán được tầm 10 - 15 cái bánh tráng kẹo mạch nha thôi. Nên hơn 1 năm nay, tôi đã bán thêm cốm dẹp để kiếm thêm. Nguyên liệu thì tôi đặt mua ở Sóc Trăng, còn công thức trộn như thế nào cho vừa vặn thì tôi tự làm".
Mỗi ngày, bà Hồng ngồi bán từ 2 giờ chiều đến 8 giờ tối là về. Bữa bán được thì lời hơn 100.000 đồng, nhưng đa phần là thấp hơn con số này. "Tuy là món bánh tráng kẹo mạch nha lời ít, bán được ít nhưng tôi không nỡ nghỉ vì nó gắn chặt với tuổi thơ của mình. Vả lại, lúc chân ướt chân ráo lên thành phố có quen ai đâu. Chính nhờ bán bánh này mà tôi gặp nhiều người, lạ hóa thành quen, rồi trở thành hàng xóm, bạn bè luôn. Tôi là dân quê chính hiệu, góp phần giữ giữ hương vị bánh quê thì thấy cũng vui", bà Hồng Tâm sự.
Chị Nguyễn Thị Bích Trâm (35 tuổi, ngụ phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ) cho biết bà Hồng luôn mặc chiếc áo bà bà khoác bên ngoài và đội nón lá khi ngồi bán. Nhìn vào hình ảnh này, chị nhớ lại lúc còn nhỏ khi sống ở quê nội, hàng ngày cùng mấy anh em ra cổng chờ các cô chú gánh hàng rong qua để mua bánh. "Tôi ăn bánh của bà rồi, không có gì để chê cả. Lâu lâu thì lại ghé mua một hộp cốm dẹp hay bánh tráng kẹo mạch nha để ủng hộ. Không hiểu sao mỗi lần chạy qua đây thì phải ghé mắt nhìn bà một cái như thói quen. Hôm nào bà nghỉ bán thì thấy thiếu thiếu, buồn buồn", chị Trâm chia sẻ.
