Cuối tuần trước, lối thoát ngoại giao cho xung đột giữa Mỹ và Iran trở nên bế tắc, khi các đề xuất ngừng bắn liên tiếp bị hai bên bác bỏ với những ngôn từ ngày càng leo thang. Căng thẳng lên đỉnh điểm khi Tổng thống Donald Trump ấn định hạn chót 20h ngày 7/4 để Iran chấp nhận thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz, nếu không Mỹ sẽ giáng đòn mạnh mẽ, “xóa sổ một nền văn minh”.
Vài giờ trước khi tối hậu thư này hết hạn, một đề xuất được Pakistan, bên trung gian đàm phán tích cực trong những ngày qua, đưa ra. Đây là thành quả của nỗ lực mà Pakistan triển khai suốt nhiều tuần sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát ngày 28/2.
Quốc gia Tây Á này sở hữu lợi thế để trở thành cầu nối hóa giải xung đột, bởi Pakistan là một trong những bên hiếm hoi còn duy trì được quan hệ với cả Mỹ và Iran.
Từ cuối tháng 3, Pakistan đã họp với Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi và Ai Cập, nhằm thiết lập một mặt trận ngoại giao thống nhất tìm giải pháp cho chiến sự Iran. Các cuộc tham vấn trước đó tại Riyadh cũng giúp các nước điều chỉnh lập trường và ủng hộ nỗ lực hòa giải.
Pakistan cũng duy trì liên lạc với Mỹ và Iran, đóng vai trò là bên chuyển thông điệp qua lại giữa hai nước. Islamabad còn sẵn sàng tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa phái đoàn Washington và Tehran nếu điều kiện cho phép.
4 nguồn thạo tin nói với trang Axios rằng cuộc đàm phán diễn ra giữa các nhà trung gian hòa giải Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như qua tin nhắn được gửi qua lại giữa đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Ngoại trưởng Araghchi hôm 31/3 cũng xác nhận đã nhận trực tiếp một số thông điệp từ đặc phái viên Witkoff. Một quan chức Mỹ giấu tên cho hay trong quá trình này, chính quyền Trump đã chuyển cho Iran một số đề xuất, nhưng giới chức Iran đều không chấp thuận.
“Chúng tôi đã liên hệ với phía Iran. Họ gần đây tỏ ra linh động khi sẵn sàng tham gia đàm phán, nhưng cũng đưa ra những lập trường cứng rắn làm điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc thương lượng nào”, một nguồn tin an ninh Pakistan nói với TRT World.
Pakistan sau đó chủ động xây dựng một khuôn khổ hòa giải, được truyền thông gọi là “Thỏa thuận Islamabad” nhằm chấm dứt chiến sự theo lộ trình hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất là lệnh ngừng bắn 45 ngày để các bên thảo luận về việc chấm dứt hoàn toàn cuộc xung đột. Lệnh ngừng bắn này có thể được gia hạn nếu cần thiết. Giai đoạn hai là một thỏa thuận kết thúc chiến tranh.
Reuters dẫn nguồn thạo tin ngày 6/4 nói sau các cuộc tiếp xúc xuyên đêm giữa Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir với Phó tổng thống Mỹ JD Vance, đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, các bên đã hình thành được một khuôn khổ kế hoạch hành động mới.
Thỏa thuận bao gồm ngừng bắn có hiệu lực ngay lập tức và mở lại eo biển Hormuz, đồng thời dành ra 15-20 ngày để hoàn tất một giải pháp toàn diện hơn. Một khuôn khổ mang tính khu vực cho eo biển này cũng là một phần của kế hoạch, với các cuộc đàm phán trực tiếp cuối cùng dự kiến diễn ra tại Islamabad.
Sự xuất hiện của ông Vance trong các kênh đàm phán hậu trường là điểm đáng chú ý. Ông Vance được cho là từng hai lần chuẩn bị dẫn đầu phái đoàn Mỹ đến Islamabad để đàm phán trực tiếp với phía Iran, nhưng đều bị hoãn vào phút chót, khi Tehran cần thêm thời gian cân nhắc.
Đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam ngày 7/4 phát đi tín hiệu lạc quan. Trong một bài đăng trên X, ông cho biết những “nỗ lực tích cực và mang tính xây dựng, dựa trên thiện chí và vai trò trung gian” của Islamabad nhằm chấm dứt chiến tranh đang tiến tới một “giai đoạn then chốt, nhạy cảm”.
Tuy nhiên, ngay cả khi động lực ngoại giao gia tăng, cả Mỹ và Iran đều quyết không nhượng bộ trên thực địa. Hai bên đều đưa ra những tuyên bố cứng rắn, sẵn sàng khiến đối phương trả giá đắt, với những hệ lụy tiềm ẩn cho khu vực cũng như thế giới.
“Cả một nền văn minh sẽ diệt vong tối nay, không bao giờ phục hồi được nữa. Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng có lẽ nó sẽ xảy ra”, ông Trump viết trên Truth Social cùng ngày.
Đến tối 7/4 tại Islamabad, các quan chức chính phủ Pakistan cho biết nỗ lực đàm phán đã đến giai đoạn then chốt. Một khuôn khổ đang hình thành, dự kiến theo lộ trình nhiều bước. Trước hết là thỏa thuận ban đầu nhằm thiết lập các biện pháp xây dựng lòng tin, sau đó tiến tới lệnh ngừng bắn chính thức.
Chi tiết của các biện pháp này chưa được công bố. Pakistan cũng tránh đưa ra nhận định về các quyết định thuộc về Mỹ và Iran. Khi hạn chót cận kề, Thủ tướng Pakistan đã lên tiếng kêu gọi hai bên cho ngoại giao thêm một cơ hội.
“Nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc chiến ở Trung Đông đang tiến triển, tiềm năng đạt kết quả thực chất trong tương lai gần. Để tạo điều kiện cho quá trình này, tôi tha thiết đề nghị Tổng thống Trump hoãn không kích hai tuần”, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif viết trên X, đồng thời kêu gọi Iran mở cửa eo biển Hormuz trong cùng thời gian nhằm thể hiện thiện chí.
Ông Sharif nhắc đến 7 người, gồm Tổng thống Trump, Phó tổng thống Vance, Ngoại trưởng Rubio, ông Witkoff ở phía Mỹ, Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Araghchi ở phía Iran.
Nỗ lực phút chót của Pakistan đạt kết quả khi chỉ khoảng 90 phút trước hạn chót, Tổng thống Trump đồng ý tạm dừng kế hoạch tấn công các cây cầu và nhà máy điện của Iran để tạo cơ hội cho ngoại giao.
Sau đó, một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trong hai tuần được công bố, đánh dấu bước lùi đầu tiên khỏi bờ vực xung đột. Về phía Iran, các tín hiệu ban đầu cho thấy Tehran sẵn sàng tạo điều kiện cho hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn.
Osama Bin Javaid, cây viết chuyên về Pakistan và Afghanistan tại Al Jazeera, cho biết đề xuất của ông Sharif đã mang đến cơ hội để hạ nhiệt căng thẳng.
“Ông Sharif nêu tất cả những người quan trọng để thông báo rằng nỗ lực ngoại giao hoàn toàn khả thi”, Javaid nói. “Các bên cần cho đi gì đó để thể hiện thiện chí, và không có nhiều thứ để đòi hỏi”.
Như Tâm (Theo Al Jazeera, TRT World, Reuters)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/no-luc-cua-pakistan-nham-thao-ngoi-chien-su-my-iran-5059801.html
Ông Trump: Iran còn 48 giờ để mở cửa eo biển Hormuz
"Hãy nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để đạt được thỏa thuận hoặc mở cửa eo biển Hormuz. Thời gian đang cạn dần, chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục trút xuống đầu họ", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm nay.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, đồng minh thân cận của ông Trump, sau đó thông báo đã trao đổi với Tổng thống Mỹ và bày tỏ tin tưởng Washington sẽ sử dụng "lực lượng quân sự áp đảo" nếu Tehran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz và từ chối giải pháp ngoại giao.
Ông Graham cũng tái khẳng định ủng hộ Tổng thống Trump. "Nếu Iran và các nước khác vẫn chưa hiểu rằng ông ấy thật sự nghiêm túc với lời mình nói, tôi không biết khi nào họ mới hiểu ra điều đó", nghị sĩ Mỹ nói thêm.
Giới chức Iran chưa bình luận về tuyên bố trên.
Lãnh đạo Mỹ hôm 21/3 đe dọa sẽ "xóa sổ toàn bộ" nhà máy điện ở Iran, bắt đầu với cơ sở lớn nhất, nếu Iran không mở cửa hoàn toàn và ngừng đe dọa ở eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ.
Hai ngày sau, Tổng thống Trump thông báo Mỹ và Iran đã có "những cuộc trao đổi rất tốt đẹp và hiệu quả", thêm rằng ông quyết định hoãn tấn công các nhà máy điện trong 5 ngày. Đến hôm 26/3, ông tiếp tục thông báo hoãn kế hoạch trên trong 10 ngày, đặt thời hạn mới là 20h ngày 6/4 (7h ngày 7/4 giờ Hà Nội).
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 31/3 nói đã trực tiếp trao đổi thông điệp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, song lưu ý rằng điều đó không đồng nghĩa Tehran đang đàm phán với Washington. Ông khẳng định Iran không còn niềm tin vào đối thoại với Mỹ sau nhiều bài học quá khứ.
Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt hôm 2/4 cho biết Tổng thống Mỹ dự định đạt được thỏa thuận với Iran trước ngày 6/4. Theo Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, các cuộc tiếp xúc với Iran vẫn tiếp tục, kể cả thông qua bên trung gian.
Tuy nhiên, Wall Street Journal ngày 3/4 dẫn nguồn tin cho biết những nỗ lực hòa giải nhằm hướng tới lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, do Pakistan làm trung gian, đã "đi vào bế tắc". Theo báo Mỹ, Tehran đã nói với các bên trung gian rằng họ không sẵn lòng cử quan chức tới Islamabad để đàm phán trong những ngày tới.
Ngoại trưởng Araghchi hôm nay ngầm bác bỏ thông tin trên, đồng thời khẳng định ưu tiên hàng đầu của Tehran là đạt được "những điều khoản giúp chấm dứt cuộc chiến phi pháp nhằm vào Iran một cách dứt điểm và lâu dài".
Trước khi xung đột nổ ra ngày 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.
Theo dữ liệu của Kpler, khoảng 240 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn ngày 1/3-3/4, giảm 94% so với trước xung đột. Trong số này có 151 tàu chở dầu và khí đốt, chỉ tương đương mật độ hàng ngày trước khi chiến sự bùng phát.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/4 tuyên bố eo biển Hormuz tiếp tục "đóng cửa đối với các quốc gia thù địch" và hải quân nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn lưu thông.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 2/4 cho biết "có những người ủng hộ khai thông eo biển Hormuz bằng vũ lực", thêm rằng Mỹ "đôi khi ủng hộ quan điểm này". Dù vậy, ông khẳng định Pháp coi đây là giải pháp "phi thực tế" và không bao giờ lựa chọn phương án đó.
Phạm Giang (Theo AFP)
Nguồn: https://vnexpress.net/ong-trump-iran-con-48-gio-de-mo-cua-eo-bien-hormuz-5058625.html
Người gốc Việt tử vong trong trại giam của ICE
ABC News ngày 8/4 dẫn thông báo được Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) gửi các nghị sĩ, cho biết ông Tuan Van Bui, người nhập cư gốc Việt, tử vong tuần trước, trong thời gian bị tạm giữ tại Trung tâm Cải huấn Miami, bang Indiana.
Ông Bui, 55 tuổi, là người thứ 46 chết trong thời gian bị giới chức liên bang tạm giữ liên quan đến vấn đề nhập cư. Ông là người gốc Việt thứ ba tử vong trong cơ sở giam giữ của ICE, sau hai trường hợp vào tháng 4/2025 và tháng 7/2025 ở Texas.
Trong thông báo, ICE cho biết các nhân viên phát hiện ông Bui bất tỉnh ngày 1/4 và đã tiến hành các biện pháp sơ cứu. Đội ngũ cấp cứu sau đó triển khai các biện pháp hồi sức nâng cao, song ông Bui không qua khỏi. Nguyên nhân tử vong chưa được làm rõ.
Ông Bui nhập cảnh Mỹ năm 1990 theo diện visa dành cho con lai và đến nay chưa có quốc tịch Mỹ và cũng chưa từng nộp đơn xin nhập tịch, theo thông báo của ICE.
ICE cho biết ông Bui bị tòa án di trú ra lệnh trục xuất từ năm 2005, đồng thời từng bị bắt "hơn 10 lần với các cáo buộc như cướp, trộm cắp, hành hung, gây nguy hiểm do bất cẩn, tàng trữ chất bị kiểm soát với mục đích phân phối hoặc sản xuất, mang theo súng, chống đối khi bị bắt và lái xe trong tình trạng say xỉn".
Hồ sơ tòa án cho thấy ông Bui đã nộp đơn kiến nghị xem xét tính hợp pháp của việc ông bị ICE tạm giữ hồi tháng 2. Thẩm phán liên bang đã phản hồi đơn này một ngày sau ông Bui qua đời, yêu cầu chính phủ làm rõ thông tin trước ngày 6/4. Giới chức liên bang đã nộp báo cáo lên tòa hồi đầu tuần, nhưng nội dung chưa được công khai.
Dựa trên dữ liệu của ICE và số ca tử vong trong trại giam mà cơ quan này báo cáo với quốc hội, 14 tháng qua là giai đoạn ghi nhận số người chết trong hệ thống cơ sở giam giữ liên bang cao nhất trong những năm qua, ngoại trừ năm 2020, thời điểm Covid-19 hoành hành.
Đức Trung (Theo ABC News, FOX News, Indianapolis Star)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/nguoi-goc-viet-tu-vong-trong-trai-giam-cua-ice-5059843.html
