Chiều hôm qua (7.4), Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “Cơ hội nghề nghiệp khối ngành xã hội nhân văn và sư phạm”. Chương trình được truyền hình trực tuyến tại các kênh thanhnien.vn, fanpage Facebook, YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Tại chương trình tư vấn, PGS-TS Hoàng Văn Việt, Phó trưởng khoa Khoa học xã hội Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, nhận định: “Khoa học nhân văn nghiên cứu và tìm hiểu về thuộc tính của con người như các ngành triết học, lịch sử… Khoa học xã hội nghiên cứu hành vi hành động của con người như các ngành xã hội học, tâm lý học… Nhóm ngành này mang tính lịch sử, dân tộc, tư tưởng, liên ngành… nên nó dẫn dắt, định hướng, bảo vệ giá trị, liên thông liên kết với các lĩnh vực khác. Khoa học xã hội nhân văn nuôi dưỡng con người, nuôi dưỡng cảm xúc, trí tuệ. Một xã hội đang trong giai đoạn phát triển thì không thể không xem trọng ngành khoa học xã hội nhân văn vì đây là nền tảng của những giá trị cốt lõi”.
Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cũng cho rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), những kỹ sư, chuyên gia AI đang cố gắng làm cho các nền tảng công nghệ có tính nhân bản hơn. “Có thể thấy nhóm ngành nhân văn và sư phạm vẫn luôn đóng vai trò nền tảng, then chốt, kiến tạo, kết nối các lĩnh vực trong xã hội và giúp xã hội phát triển bền vững”, thạc sĩ Nhơn cho hay.
Theo thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, dù công nghệ có tiên tiến đến đâu, AI xử lý dữ liệu nhanh thế nào thì các công cụ này cũng không có sự thấu cảm, không tự hình thành giá trị văn hóa, đạo đức, sự hiểu biết về con người… “Những điều này thuộc lĩnh vực xã hội nhân văn, là gốc rễ để tạo sự phát triển bền vững, là cầu nối cực kỳ quan trọng giữa con người và công nghệ. Còn ngành sư phạm có vai trò then chốt trong giáo dục, truyền đạt kiến thức, hình thành tư duy phản biện, độc lập, khả năng thích nghi… đào tạo nguồn lực sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. Nhóm ngành xã hội nhân văn và sư phạm định hướng sự phát triển và tạo ra sự cân bằng cho xã hội hiện đại”, thạc sĩ Trị khẳng định.
Theo các chuyên gia, tất cả các lĩnh vực đều có sự tác động bởi AI, tuy nhiên riêng lĩnh vực này có sự tác động ít hơn do đòi hỏi yếu tố văn hóa, xã hội, tư duy phản biện, giá trị về nhân văn, đạo đức, trí tuệ cảm xúc, giao tiếp…, những điều mà máy móc không thể thay thế được.
Chia sẻ về nhu cầu nhân lực của nhóm ngành khoa học xã hội nhân văn và sư phạm, thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TP.HCM, đánh giá lĩnh vực này rất rộng, bao gồm nhiều ngành như tâm lý học, quan hệ quốc tế, luật, báo chí – truyền thông, chưa kể các ngành mang tính liên ngành. “Nhu cầu nhân lực vẫn tăng trưởng và có sự chuyển dịch; yêu cầu am hiểu văn hóa, con người, hành vi… Các ngành học này có tính linh hoạt cao, không đóng khung vào một yếu tố đặc thù như khối ngành kỹ thuật hay sức khỏe. Tốt nghiệp một ngành các em có thể làm nhiều công việc khác nhau do tính liên ngành cao, như làm về nhân sự, truyền thông, đào tạo, kinh doanh…”, thạc sĩ Chi thông tin.
Cũng theo thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, trong bối cảnh hiện nay, bức tranh nghề nghiệp của nhóm ngành xã hội nhân văn và sư phạm rất rộng. “Một số ngành nghề đặc thù như kỹ thuật, sức khỏe bắt buộc phải có kiến thức chuyên môn bài bản về ngành học để làm việc trong ngành đó. Nhưng ngành khoa học xã hội nhân văn và sư phạm được đào tạo khối kiến thức liên ngành và xuyên ngành nên phù hợp ở nhiều công việc khác nhau. Chưa kể sau khi tốt nghiệp ĐH, các em còn tiếp tục học tập, trải nghiệm, bồi đắp thêm nhiều kỹ năng nên phổ nghề còn rộng hơn nữa”, thạc sĩ Nhơn nhận định.
Còn thạc sĩ Trương Quang Trị lý giải người học nhóm ngành này có lợi thế về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, trí tuệ cảm xúc… nên không lo chuyện học ngành nào thì chỉ có thể làm việc ở ngành đó.
Tuy nhiên, để có công việc tốt, thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi lưu ý sinh viên cần chú ý học tập để có nền tảng kiến thức vững vàng. Ngoài ra cần trang bị các kỹ năng giao tiếp, thuyết phục, xử lý vấn đề, tư duy phản biện, tư duy đổi mới, ứng dụng công nghệ, ngoại ngữ…
“Doanh nghiệp không chỉ cần người phù hợp mà còn tạo ra được giá trị mới. Vì thế yêu cầu nhân lực ngành này cần tri thức chuyên sâu về ngành học, sử dụng ngoại ngữ vào công việc, năng lực về sử dụng công nghệ, sự sáng tạo, phân tích đánh giá, cảm nhận và dự báo”, PGS-TS Hoàng Văn Việt cho hay.
Tại Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, các ngành thuộc khối khoa học xã hội nhân văn đang được tuyển sinh và đào tạo gồm: tâm lý học, quan hệ công chúng, truyền thông đa phương tiện, quản trị nhân lực. Một số ngành có thể ra làm trong môi trường sư phạm như ngôn ngữ Anh, Nhật, Hàn, Trung.
“Năm 2026, trường xét 12 tổ hợp, trong đó có các môn cốt lõi như văn, sử, địa, ngoại ngữ kết hợp với các môn khác như toán, lý, giáo dục kinh tế pháp luật. Trường sử dụng 4 phương thức xét tuyển gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm học bạ và V-SAT”, thạc sĩ Ngọc Nhơn thông tin.
Thạc sĩ Trương Quang Trị cho biết khối ngành này của Trường ĐH Nguyễn Tất Thành gồm có ngôn ngữ Anh, Trung, Hàn; quan hệ công chúng, tâm lý học, công nghệ giáo dục… Được biết năm nay trường sử dụng các phương thức xét tuyển gồm xét học bạ, xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM hoặc V-SAT; phương thức xét tuyển kết hợp điểm học bạ + điểm thi + điểm đánh giá năng lực; xét tuyển thẳng. Nhóm ngành xã hội nhân văn và sư phạm xét các tổ hợp như C00, C03, D14, D15, D01… với môn văn và ngoại ngữ giữ vai trò quan trọng.
Hiện Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TP.HCM đang đào tạo các ngành như tâm lý học, quan hệ quốc tế, ngôn ngữ Nhật, Trung, Hàn, du lịch, truyền thông thuộc nhóm xã hội nhân văn. Trường xét tuyển dựa vào điểm thi tốt nghiệp, điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm học bạ và điểm V-SAT, với 12 tổ hợp như A01, C03, C04, D01, D09, D10, D11, D14, X78, X79…
Với Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, PGS-TS Hoàng Văn Việt cho hay trường mở chuyên ngành mới Trung Quốc học thuộc ngành Đông Phương học đào tạo theo các hướng biên – phiên dịch tiếng Trung và tiếng Trung thương mại quốc tế. Chuyên ngành Hàn Quốc học có 2 hướng tiếng Hàn thương mại, tiếng Hàn văn hóa toàn cầu. Ngành truyền thông đa phương tiện có chương trình liên ngành xuyên ngành, sau khi kết thúc chương trình sinh viên có thể học thêm một số chuyên đề quan hệ công chúng trong khoảng hơn một năm thì được cấp văn bằng thứ 2 là quan hệ công chúng; ngành tâm lý học đào tạo theo hướng tham vấn và trị liệu. Ngoài ra còn có ngành luật kinh tế, ngôn ngữ Anh, công nghệ giáo dục.
Thí sinh có thể sử dụng điểm thi tốt nghiệp, điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM hoặc điểm học bạ để xét tuyển. Trường sử dụng gần 20 tổ hợp để xét tuyển vào các ngành khoa học xã hội nhân văn và sư phạm.
Từ ‘niêm’ trong đề thi đánh giá năng lực làm khó nhiều thí sinh
Bước ra khỏi điểm thi Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, các thí sinh được hỏi cho biết hoàn thành bài thi đánh giá năng lực ở mức độ khác nhau. Tuy nhiên, một nhận định chung của nhiều thí sinh là đề thi không quá khó nhưng khá dài, không dễ dàng để xử lý tốt trong thời gian quy định.
Quốc Việt (học sinh Trường Thực hành Sài Gòn, TP.HCM), cho biết đề thi không quá khó nhưng khá dài, một số câu làm trong tâm thế không chắc chắn do thời gian còn lại không nhiều. Đặc biệt ở phần thi sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt, thí sinh này cho biết gặp khó bởi từ "niêm" .
Thí sinh này nói: "Em gần như chưa có khái niệm nào về từ "niêm' nhưng vẫn dựa vào đề bài, yêu cầu của đề để phân tích suy luận và chọn đáp án. Theo các đáp án đưa ra, em tự phiên nghĩa từ 'niêm' trong trường hợp này tương đương với các từ như: 'nối với' 'ứng với'…". Với cách xử lý này, Quốc Việt cho biết đã xử lý cơ bản bài thi và mong chờ đạt được 850 điểm để tự tin hơn khi xét tuyển ngành điện-điện tử Trường ĐH Bách khoa TP.HCM.
Không chỉ Quốc Việt, từ 'niêm' còn làm khó nhiều thí sinh khác. M.T (học sinh Trường THPT Hùng Vương, TP.HCM), cũng cho hay: "Đề thi có những câu hỏi kiến thức lớp 10, 11 hoặc kiến thức bậc THCS. Có những câu hỏi rất lạ, ví dụ từ "niêm" trong phần tiếng Việt. Em cũng chưa từng nghe chưa từng sử dụng từ "niêm" trong đời sống nên làm bài theo sự phân tích, suy luận của cá nhân…".
Theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, 2005) thì "niêm" là danh từ, chỉ "quy tắc tương ứng về bằng trắc trong thơ, phú cổ Đường luật". Một từ khác có liên quan được tìm thấy trong từ điển này là "niêm luật" chỉ "quy tắc tương ứng về bằng trắc và các quy tắc khác trong thơ, phú cổ theo Đường luật".
Rút kinh nghiệm từ bài thi này, thí sinh Quốc Việt nhận định: "Đề thi không quá hóc búa, không kiểm tra kiến thức khó và yêu cầu vận dụng cao. Nhưng cái khó là yêu cầu xử lý tốc độ nhanh, 120 câu nhưng chỉ làm trong 150 phút. Do đó, vấn đề quản lý tốt thời gian trong khi làm bài rất quan trọng".
Tham dự kỳ thi, thí sinh làm một bài thi trong thời gian 150 phút gồm 120 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn, được tổ chức theo hình thức thi trên giấy. Mỗi câu hỏi trắc nghiệm khách quan có 4 lựa chọn (A, B, C, D). Thí sinh lựa chọn một đáp án đúng cho mỗi câu hỏi và điền câu trả lời vào phiếu trả lời trắc nghiệm do ĐH Quốc gia TP.HCM quy định.
Nội dung thi được xây dựng dựa trên cơ sở kiến thức THPT nhằm đánh giá năng lực cơ bản cần thiết cho việc học ĐH của thí sinh, bao gồm: sử dụng ngôn ngữ, toán học, tư duy khoa học. Theo đó, cấu trúc bài thi gồm 3 phần: sử dụng ngôn ngữ gồm 60 câu hỏi (30 câu tiếng Việt và 30 câu tiếng Anh); toán học gồm 30 câu hỏi; tư duy khoa học gồm 30 câu hỏi. Điểm thi được quy đổi theo từng phần. Điểm số tối đa của bài thi là 1.200, trong đó điểm tối đa từng thành phần của bài thi được thể hiện trên phiếu điểm gồm: tiếng Việt là 300 điểm, tiếng Anh là 300 điểm; toán học là 300 điểm và tư duy khoa học là 300 điểm.
Độ khó của các câu hỏi trong đề thi được phân thành 3 mức độ và được phân bố theo tỷ lệ: mức độ 1 chiếm 30%, mức độ 2 chiếm 40%, mức độ 3 chiếm 30%. Tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết kết quả thi đánh giá năng lực được xác định bằng phương pháp trắc nghiệm hiện đại theo lý thuyết ứng đáp câu hỏi, điểm của từng câu hỏi có trọng số khác nhau tùy thuộc vào độ khó của câu hỏi. Điểm thi đợt 1 dự kiến sẽ được công bố vào ngày 17.4 tới.
Quy trình bữa ăn bán trú: Làm bài bản nhưng vì sao hiệu trưởng vẫn lo?
PV Thanh Niên đã có dịp quan sát quy trình tổ chức bữa ăn bán trú do công ty cung cấp suất ăn mang đến ở một trường tiểu học có gần 1.000 học sinh (HS) ăn bán trú/ngày ở P.Tân Định, TP.HCM. Để đảm bảo đủ lượng và chất cũng như an toàn vệ sinh thực phẩm, công tác giám sát của nhà trường rất nghiêm ngặt, chặt chẽ.
Để đảm bảo HS ăn ngon, ăn no, đủ chất thì ngay từ đầu nhà trường phải làm việc với bên cung cấp suất ăn, định lượng theo từng nhóm tuổi HS. Khi xe vận chuyển thực phẩm đến trường, phó hiệu trưởng phụ trách bán trú, nhân viên y tế của trường cùng bảo mẫu các lớp có mặt để kiểm tra, giám sát.
Sau bước kiểm tra thực phẩm bằng cảm quan, lưu mẫu thực phẩm, nhân viên bảo mẫu cầm giấy in thông số bữa ăn bán trú của lớp để cân đối chứng với đơn vị cung cấp suất ăn. Chỉ khi số lượng trùng khớp, nhân viên bảo mẫu mới ký nhận hàng. Nhà cung cấp cũng không được chia sẵn theo từng khay mà sẽ giao các hộp lớn đựng cơm, canh, đồ mặn về từng lớp.
Những bữa HS ăn món nước như phở, bánh canh, các phần nước dùng nhà cung cấp giao tới sẽ được chuyển tới phòng giáo dục dinh dưỡng của trường để hâm nóng trước khi chia về các lớp.
Tại trường, luôn có 2 người cùng ăn suất bán trú với HS: Một là nhân viên y tế, ăn trước HS 30 phút để đánh giá độ an toàn, cảm nhận màu, mùi vị thức ăn và người thứ hai là hiệu trưởng, ăn sau các em để đánh giá khẩu phần ăn, chất lượng bữa ăn có cần điều chỉnh hay không...
Hằng năm, trường tiểu học nêu trên đều tổ chức các đợt ban giám hiệu, ban đại diện cha mẹ HS đến kiểm tra định kỳ, đột xuất tại đơn vị cung cấp suất ăn. Trường cũng mời cha mẹ HS đến ăn cơm trưa cùng con, đánh giá bữa ăn bán trú…
Dù làm đủ quy trình như vậy, song hiệu trưởng trường tiểu học này cho biết bản thân vẫn cảm thấy áp lực khi tổ chức bữa ăn bán trú cho HS. "Vấn đề chúng tôi lo nhất hiện nay là vệ sinh an toàn thực phẩm. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp bị phanh phui nhưng khi các đoàn kiểm tra tới thì công ty vẫn có đầy đủ giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Kể cả trường có bếp ăn đặt tại trường, thực phẩm đầu vào luôn được đính kèm đầy đủ giấy tờ an toàn pháp lý, nhưng đến khi bị cơ quan chức năng phanh phui thì hóa ra thực phẩm có vấn đề. Do đó nhà trường chỉ biết thường xuyên nhắc nhở đối tác việc đạo đức kinh doanh nên đặt lên hàng đầu", vị hiệu trưởng cho hay.
Hồi cuối tháng 1.2026, tại TP.HCM xảy ra vụ công ty cung cấp suất ăn cho hàng loạt trường học vướng nghi vấn dùng thực phẩm không rõ nguồn gốc. Nhiều trường phải tạm dừng tổ chức bữa ăn bán trú, sau đó đã đổi nhà cung cấp suất ăn.
Khi đó, hiệu trưởng một trường có hơn 1.100 HS ăn bán trú mỗi ngày (do công ty cung cấp suất ăn) ở khu vực P.Tân Hưng, TP.HCM, cho biết nhà trường luôn làm việc minh bạch, công khai mời thầu, tổ chức cho phụ huynh khảo sát, lập tổ kiểm tra gồm đại diện nhà trường và phụ huynh; mỗi ngày phụ huynh đều tham gia kiểm tra thực tế, ăn thử... Trường cũng làm đầy đủ biên bản, quay video quá trình từ lúc nhận suất ăn tới khi kết thúc bữa ăn, công khai với nhóm phụ huynh, khảo sát định kỳ công ty… Tuy nhiên, vị hiệu trưởng cũng thừa nhận nếu công ty đã cố ý làm ăn gian dối thì rất khó phát hiện nguồn gốc thực phẩm.
Ông Phan Thanh Phải, Hiệu trưởng Trường tiểu học Phú Hữu, P.Long Trường, TP.HCM (có hơn 650 HS ăn bán trú mỗi ngày), cho biết nhà trường đặt suất ăn từ công ty cung cấp có đầy đủ giấy tờ, hồ sơ, pháp lý. Nhà trường và công ty đều thực hiện việc giám sát, kiểm tra, lưu mẫu, đảm bảo các bước theo quy trình tổ chức bữa ăn bán trú do Bộ GD-ĐT, Bộ Y tế, Sở GD-ĐT TP.HCM phổ biến. Đồng thời, trường cũng tổ chức đoàn kiểm tra đột xuất công ty cung cấp suất ăn. Ngoài ra, còn có đoàn kiểm tra, đoàn làm việc của UBND phường kiểm tra định kỳ, đột xuất hoạt động tổ chức bữa ăn bán trú tại trường.
Song ông Phải chia sẻ ngày nào ông cũng phải chờ đợi đến 21 - 22 giờ, khi không có gì bất thường ở trường mới có thể ngủ ngon. "Trong các buổi làm việc, chúng tôi đều trao đổi và nhắc nhở công ty suất ăn phải làm đúng quy định pháp luật và đạo đức, lương tâm", ông Phải cho biết.
Trường tiểu học Phú Hữu đang xây dựng bếp ăn trong khu vực trường, có thể từ năm học sau sẽ chế biến suất ăn tại chỗ cho HS. Theo ông Phải, đây cũng là một giải pháp để nhà trường quản lý, siết chặt hơn nữa đầu vào thực phẩm, đồng thời thuận tiện cho quá trình kiểm tra thường xuyên, đột xuất của phụ huynh.
Buổi tiếp phẩm đầu vào bếp ăn tại Trường tiểu học Hiệp Tân, P.Phú Thạnh, TP.HCM, lúc sáng sớm thường có sự tham gia của ban giám hiệu, nhân viên y tế trường học và phụ huynh. Các phụ huynh được giám sát chất lượng thịt, tôm, cá, trứng, rau củ, gạo, gia vị… do nhà cung cấp mang tới; nhận xét cảm quan, chụp lại tem mác, mã QR, nguồn gốc xuất xứ.
Trường cũng công bố lịch để phụ huynh đăng ký tham gia các buổi kiểm tra như tới trường xem quy trình chế biến món ăn, ra suất ăn, đưa suất ăn tới từng phòng học. Khi có ý kiến của phụ huynh, nhà trường tiếp thu để cải thiện.
Ông Ngọc Thạch, có con học tại Trường tiểu học Hiệp Tân, cho biết con ông thích ăn cơm ở trường vì hợp khẩu vị. Con lớn của ông Thạch cũng từng học ở đây. Theo ông, điều phụ huynh quan tâm nhất là bữa ăn phải được làm từ nguyên liệu sạch, an toàn.
Ông Thạch cho biết ông hoan nghênh những công ty, nhà bếp dùng thịt "nóng" để nấu ăn cho trẻ, không dùng hàng đông lạnh và hàng không rõ nguồn gốc. "Để làm được điều này thì nhà trường phải chọn lựa nhà cung cấp uy tín, giám sát kỹ lưỡng. Người chế biến đồ ăn, nhà cung cấp thực phẩm cho HS phải đặt cái tâm, đạo đức của mình vào đó", ông Thạch bày tỏ. "Ngon hay dở thì còn do khẩu vị, ít hay nhiều cũng do thói quen ăn uống, song thức ăn phải sạch, vì sức khỏe lâu dài, tương lai của HS", ông nói thêm.
"Thời gian qua tôi nghe thông tin ở nhiều địa phương thực phẩm bẩn bị "hô biến" vào suất ăn trường học. Đó là những "con sâu làm rầu nồi canh", ảnh hưởng tới uy tín của những công ty làm ăn chân chính, có đạo đức. Họ đi ngược lại đạo đức kinh doanh thì cũng không tồn tại được lâu. Theo tôi, cần phải làm sao để nâng cao ý thức, đạo đức kinh doanh của những người làm trong lĩnh vực này. Bởi nếu họ không có lương tâm, đạo đức thì rất nguy hiểm, vì lúc nào kiểm tra thì họ làm kỹ lưỡng, còn không thì sẽ lại vi phạm", ông Thạch chia sẻ.
