Hồ Salton Sea được đánh giá sở hữu một trong những trữ lượng lithium lớn nhất thế giới, đủ đáp ứng nhu cầu của Mỹ trong nhiều thập kỷ. Năm 2022, Thống đốc California Gavin Newsom từng ví khu vực này như “Arab Saudi về lithium”, nhằm nhấn mạnh nguồn tài nguyên dồi dào tương tự trữ lượng dầu mỏ của quốc gia Trung Đông.
Lithium là nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin cho điện thoại thông minh, xe điện, hệ thống lưu trữ điện và AI. Vì vậy, nguồn tài nguyên này được ví như “cơn sốt vàng hiện đại”, với tiềm năng mang lại việc làm, nguồn thu thuế và thúc đẩy phục hồi kinh tế cho hạt Imperial, một trong những khu vực nghèo nhất nước Mỹ.
Hiện có ba công ty đang tìm cách khai thác lithium tại hồ Salton Sea, dù chưa dự án nào bước vào giai đoạn sản xuất thương mại.
Theo báo cáo của tổ chức phi lợi nhuận RAND Corporation, nếu các dự án được triển khai, ngành lithium có thể trở thành động lực tạo việc làm lớn nhất tại Imperial trong nhiều thập kỷ. Báo cáo ước tính các dự án lithium sẽ mang lại khoảng 1.000 việc làm xây dựng và 700 việc làm vận hành lâu dài. Ngoài ra, mỗi việc làm dài hạn còn có thể kéo theo hai việc làm khác trong các lĩnh vực như bán lẻ, nhà ở và dịch vụ.
Chính quyền địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch quản lý ngành lithium. Ông Rod Colwell, CEO của công ty Controlled Thermal Resources, cho biết doanh nghiệp dự kiến bắt đầu khai thác lithium ở quy mô thương mại vào năm 2028, đồng thời bác bỏ lo ngại rằng dự án sẽ tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn dự kiến.
Ông cho rằng mọi quy trình pháp lý đã được tuân thủ đầy đủ, nhấn mạnh Imperial đang cần một cú hích phát triển.
Những người ủng hộ dự án cho rằng địa phương sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc khai thác kho lithium này. Theo luật bang California năm 2022, lithium khai thác bị đánh thuế 400-800 USD mỗi tấn tùy sản lượng, trong đó 80% nguồn thu dành cho các cộng đồng ở hạt Imperial và 20% cho bang để phục hồi môi trường Salton Sea.
Ông Ryan Kelley, ủy viên giám sát hạt Imperial, cho biết địa phương rất cần nguồn thu này để sửa chữa cầu cống, hệ thống nước thải và các hạ tầng thiết yếu.
Các quan chức hy vọng kế hoạch tái định vị Imperial thành “thung lũng Lithium” trong thế kỷ 21 sẽ mở ra cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, nhiều cư dân lo ngại cộng đồng địa phương có thể phải gánh chịu rủi ro môi trường, trong khi lợi ích kinh tế lại chảy về những nơi khác.
“Chúng tôi cần tiền, nên xét về mặt kinh tế, đây là ý tưởng tốt”, ông Jordon Salyards, một cư dân địa phương, nói. “Nhưng cái giá của ô nhiễm và những hệ lụy khác không nên đổ lên cộng đồng”.
Các công ty dự kiến áp dụng công nghệ chiết tách lithium trực tiếp để thu lithium từ lòng hồ Salton Sea. Theo phương pháp này, nước muối giàu lithium được bơm từ các tầng chứa nước sâu lên bề mặt, sau đó tách lấy kim loại.
Cách làm này được quảng bá là ít gây tổn hại môi trường hơn so với khai thác đá cứng truyền thống. Tuy nhiên, công nghệ này chưa được chứng minh ở quy mô công nghiệp, và một số nghiên cứu cho thấy nó có thể cần gấp đôi lượng nước ngọt so với các mỏ truyền thống, theo các nhóm phản đối.
Hai tổ chức môi trường là Comité Cívico del Valle và Earthworks đã đệ đơn kiện nhằm phản đối cấp phép cho các dự án. Họ lập luận rủi ro môi trường có thể lớn hơn lợi ích kinh tế từ việc khai thác lithium.
Theo các nhóm này, hồ Salton Sea đang thu hẹp nhanh chóng, trong khi việc khai thác lithium đòi hỏi lượng nước ngọt lớn, làm dấy lên lo ngại nguồn nước vốn đã khan hiếm của khu vực sẽ bị cạn kiệt.
Hồ Salton Sea từ lâu đã là một “vùng thảm họa” về môi trường. Trong hàng thập kỷ, hồ Salton Sea đóng vai trò là “bể chứa” nước thải nông nghiệp từ các cánh đồng xung quanh. Nông dân dùng rất nhiều thuốc trừ sâu và phân hóa học, khiến thuốc trừ sâu lắng xuống và tích tụ đậm đặc trong lớp bùn ở đáy hồ. Khi mặt hồ co lại, những vùng trước đây nằm sâu dưới nước giờ bị lộ ra, trở thành những bãi bùn khô. Dưới nắng nóng, lớp bùn chứa hóa chất này vỡ ra thành bụi.
Các nhóm trích dẫn số liệu từ Cơ quan Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường California, cảnh báo các cộng đồng sống gần hồ như Calipatria nằm trong nhóm 1% khu vực có tỷ lệ hen suyễn cao nhất và 8% khu vực có tỷ lệ bệnh tim mạch cao nhất bang.
Ông Luis Olmedo, giám đốc điều hành Comité Cívico del Valle, cho rằng dự án cần được điều chỉnh để đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ cộng đồng và môi trường.
Aaron Cantú, phóng viên chuyên đưa tin về các vấn đề năng lượng và ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch ở California, lưu ý hạt Imperial không xa lạ với những kế hoạch phát triển đầy hứa hẹn nhưng cuối cùng mang lại ít lợi ích cho người dân địa phương.
Nhiều cư dân cho biết họ không phản đối việc phát triển ngành lithium, nhưng mong muốn quá trình triển khai diễn ra thận trọng và minh bạch. “Chúng tôi chỉ muốn nó được thực hiện đúng cách,” ông Jared Naimark, quản lý cấp cao về khai khoáng khu vực phía tây của tổ chức Earthworks, nói.
"Chúng tôi có một kế hoạch, dựa vào sức mạnh quân sự Mỹ, trong đó toàn bộ cầu tại Iran sẽ bị phá hủy trước 0h đêm mai. Tất cả nhà máy điện ở Iran sẽ ngừng hoạt động, bốc cháy, phát nổ và không bao giờ có thể hoạt động trở lại. Ý tôi là phá hủy hoàn toàn trước nửa đêm, chúng tôi có thể thực hiện điều đó chỉ trong 4 giờ nếu muốn", Tổng thống Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ngày 6/4.
Lãnh đạo Mỹ còn cảnh báo "loại bỏ hoàn toàn" Iran nếu nước này không đáp ứng hạn chót do ông đặt ra để mở eo biển Hormuz. "Toàn bộ đất nước đó có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm. Đêm đó có thể là đêm mai", ông tuyên bố.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, cùng ngày tuyên bố những "lời đe dọa vô căn cứ" của ông Trump sẽ không làm ảnh hưởng tới tinh thần và hoạt động của binh sĩ nước này. "Iran vẫn tiếp tục các chiến dịch tấn công mang tính áp đảo nhằm vào kẻ thù Mỹ và Israel", người phát ngôn của cơ quan này cho biết.
Iran đã gần như phong tỏa eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu, kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tiến hành chiến dịch tấn công hiệp đồng ngày 28/2.
Tổng thống Trump ngày 4/4 cho Iran 48 giờ để đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn bị tàn phá cơ sở hạ tầng. Ông sau đó lùi hạn chót đến trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội). Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa".
Truyền thông quốc gia Iran ngày 6/4 cho biết nước này đã chuyển phản hồi đối với đề xuất của Mỹ về chấm dứt chiến sự thông qua bên trung gian là Pakistan. Đề xuất ngừng bắn mà Iran đưa ra gồm 10 điều khoản, trong đó Tehran bác bỏ phương án ngừng bắn tạm thời, nhấn mạnh phải chấm dứt chiến tranh về lâu dài và tôn trọng các lợi ích của Iran.
Tehran cũng đưa ra thêm loạt yêu cầu như chấm dứt xung đột trong khu vực, thiết lập cơ chế bảo đảm lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, tái thiết và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran.
Tổng thống Trump cho hay đề xuất ngừng bắn mà Iran đưa ra là đáng chú ý, nhưng "chưa đủ tốt" và chưa đáp ứng các yêu cầu của ông, nhưng không nêu cụ thể.
Ông Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ngày 5.4 cảnh báo rằng Iran sẽ phải trả giá đắt nếu tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa vào dân thường Israel, theo AFP.
"Cùng lúc, chúng tôi sẽ tiếp tục truy đuổi và vô hiệu hóa giới lãnh đạo khủng bố, và tấn công các mục tiêu an ninh và tài sản chiến lược trên khắp Iran", ông Katz nhấn mạnh trong một tuyên bố qua video.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Iran.
Trong những ngày gần đây, Israel và Mỹ đã tấn công các cơ sở thép và hóa dầu của Iran, lập luận doanh thu từ các lĩnh vực này được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran sử dụng để tài trợ cho việc sản xuất vũ khí.
Cũng trong ngày 5.4, Israel đã tấn công một tòa nhà ở phía nam thủ đô Beirut của Lebanon, sau khi đưa ra cảnh báo sơ tán, theo AFP dẫn lại thông tin từ truyền thông nhà nước Lebanon. Cuộc tấn công diễn ra khi quân đội Israel tuyên bố họ đang tấn công các mục tiêu của lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn ở Lebanon.
Một phóng viên ảnh của AFP đã nhìn thấy quả tên lửa bắn trúng một tòa nhà và máy bay chiến đấu Israel bay ở độ cao thấp trên thủ đô Beirut.
Trong khi đó, Hezbollah tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một tàu chiến của Israel bằng tên lửa hành trình ngoài khơi bờ biển Lebanon, theo AFP. Hezbollah lập luận tàu chiến Israel "đang chuẩn bị tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Lebanon".
Khi được AFP liên hệ, quân đội Israel khẳng định: "Chúng tôi không biết về điều đó". Các tàu chiến của Israel đã được sử dụng trong một số trường hợp gần đây để tiến hành các cuộc tấn công vào Lebanon.
Cũng theo AFP, cơ sở hạ tầng quan trọng trên khắp vùng Vịnh đã bị Iran tấn công hôm nay 5.4, với thiệt hại được báo cáo tại những cơ sở dân sự ở UAE, Bahrain và Kuwait. Các quốc gia vùng Vịnh đã phải đối mặt với các đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa liên tiếp từ Iran trong những tuần qua khi Tehran đáp trả đợt tấn công của Mỹ và Israel, bắt đầu từ ngày 28.2.
Công ty dầu khí nhà nước của Kuwait ngày 5.4 cáo buộc các cuộc tấn công bằng UAV của Iran đã gây ra thiệt hại "nghiêm trọng" cho cơ sở dầu khí và hóa dầu của Kuwait.
Cùng ngày, chính quyền Abu Dhabi thông báo họ đang ứng phó với một số đám cháy tại một nhà máy hóa dầu ở Khu công nghiệp Ruwais trên bờ biển tây bắc của UAE, do mảnh vỡ rơi xuống sau khi hệ thống phòng không đánh chặn thành công.
Tại Bahrain, công ty năng lượng nhà nước khẳng định một cuộc tấn công bằng UAV của Iran đã gây ra hỏa hoạn tại một bể chứa, nhưng sau đó đã được dập tắt.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 5.4 đã nhận trách nhiệm về các vụ tấn công vào những nhà máy hóa dầu ở UAE, Kuwait và Bahrain. Lực lượng này cảnh báo rằng các cuộc tấn công nhắm vào lợi ích kinh tế của Mỹ sẽ được tăng cường nếu những vụ tấn công vào mục tiêu dân sự ở Iran tái diễn, theo Reuters.
"Chúng tôi sẵn sàng trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết. Ngón tay của chúng tôi vẫn đặt trên cò súng. Đây không phải là điểm kết thúc của chiến dịch mà là một bước trên con đường đạt được tất cả mục tiêu", Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu trên truyền hình ngày 8/4.
Thủ tướng Netanyahu thêm rằng Israel sẽ đạt được những mục tiêu cần hoàn thành "thông qua thỏa thuận hoặc nối lại hành động quân sự". "Iran bước vào giai đoạn ngừng bắn trong trạng thái suy yếu hơn bao giờ hết", ông nói.
Bình luận được đưa ra sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn trong vòng hai tuần.
Thủ tướng Netanyahu cũng phản bác cáo buộc của các lãnh đạo đối lập cho rằng ông đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn trước khi Israel đạt được những mục tiêu trong cuộc chiến. "Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đã có hiệu lực, có sự phối hợp đầy đủ với Israel, chứ không phải chúng tôi chỉ được thông báo vào phút chót", ông nói.
Yair Lapid, lãnh đạo phe đối lập ở Israel, trước đó mô tả thỏa thuận ngừng bắn là "thảm họa ngoại giao" đối với Israel, nói rằng Thủ tướng Netanyahu "đã thất bại" với các mục tiêu đã đặt ra.
Ông Netanyahu cũng liệt kê những kết quả mà nước này đạt được trong chiến dịch, gồm phá hủy kho tên lửa và nhà máy sản xuất, gây thiệt hại nghiêm trọng cho chương trình hạt nhân của Tehran, cũng như làm tê liệt mạng lưới sản xuất vũ khí và tài chính của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Lãnh đạo Israel thêm rằng chiến dịch cũng đã nhắm vào các nhà máy thép, tổ hợp hóa dầu và hạ tầng giao thông Iran, đồng thời ca ngợi sự hợp tác với Mỹ trong cuộc chiến. "Chúng tôi đã cùng nhau phát động chiến dịch lịch sử và lớn nhất mà Trung Đông từng chứng kiến", ông nói.
Ông tuyên bố chiến dịch chống lại nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon sẽ tiếp tục, nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran không bao gồm nhóm vũ trang ở Lebanon này.
"Hôm nay chúng tôi đã giáng cho Hezbollah đòn nặng nề nhất kể từ sau các vụ tấn công máy nhắn tin, hạ 100 mục tiêu trong 10 phút, ở những khu vực mà họ cho là bất khả xâm phạm", ông nói.
Quân đội Israel cùng ngày thông báo đã thực hiện "cuộc tấn công hiệp đồng lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon. Họ nói đây là một phần của chiến dịch có tên gọi Bóng tối Vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở thủ đô Beirut.
Iran chỉ trích Israel vi phạm lệnh ngừng bắn, tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận với Mỹ. Phó tổng thống Mỹ JD Vance sau đó cảnh báo Tehran sẽ gánh hậu quả nghiêm trọng nếu thỏa thuận đổ vỡ.
