Bộ Tư pháp đang đề xuất thí điểm chế định luật sư công tại 8 bộ (gồm Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp – Môi trường) và UBND 10 tỉnh, thành phố (Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai, Bắc Ninh, Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ).
Việc thí điểm luật sư công là cần thiết nhằm tăng khả năng kiểm soát tính hợp pháp của các quyết định hành chính trước khi ban hành, đẩy mạnh việc tham gia tố tụng hành chính để bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, đồng thời tăng khả năng giải quyết các tranh chấp quốc tế và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng nên mở rộng phạm vi thí điểm đối với Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, thay vì chỉ với 18 đơn vị như đề xuất của cơ quan soạn thảo.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ nhiệm Cơ quan truyền thông Liên đoàn Luật sư Việt Nam , Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, dẫn điều 9 Hiến pháp quy định MTTQ Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
MTTQ Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; thể hiện ý chí, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; phản ánh ý kiến, kiến nghị của nhân dân đến các cơ quan nhà nước; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Theo ông Hậu, các chức năng trên của MTTQ Việt Nam đều đòi hỏi mỗi cá nhân, tổ chức được giao nhiệm vụ phải thực sự am hiểu về pháp luật. Việc thí điểm luật sư công, một đội ngũ pháp lý chuyên nghiệp, sẽ giúp hoạt động của khối mặt trận chuyên nghiệp, chất lượng hơn.
Chẳng hạn hoạt động giám sát, phản biện xã hội, liên quan trực tiếp đến lợi ích công cộng, tác động đến chính sách pháp luật và các quyết định quản lý nhà nước. Do đó, thận trọng, chính xác, hiệu quả là những yếu tố bắt buộc cần có.
Dự thảo quy định luật sư công phải đảm bảo rất nhiều tiêu chí như: trình độ cử nhân luật trở lên, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp, đã được đào tạo luật sư công… Những phẩm chất này của luật sư công chắc chắn sẽ giúp hoạt động giám sát, phản biện trở nên hiệu quả hơn.
Một khía cạnh khác là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người dân, nhất là người yếu thế. Ông Hậu cho rằng nên mở rộng vai trò của luật sư công trong việc tăng cường tiếp cận công lý cho các đối tượng chính sách, thay vì giới hạn ở bảo vệ quyền, lợi ích của cơ quan nhà nước. Nếu nhìn nhận ở góc độ này, việc thí điểm luật sư công với khối mặt trận là hoàn toàn phù hợp cả về chức năng và bối cảnh, khi Liên đoàn Luật sư Việt Nam cùng các tổ chức luật sư đã quy tụ về MTTQ Việt Nam.
Theo ông Lưu Anh Cường, Giám đốc Công ty luật Thái Dương FDI Hà Nội, Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật nhấn mạnh yêu cầu “phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam, sự tham gia rộng rãi, thực chất của người dân, tổ chức, doanh nghiệp trong xây dựng và thi hành pháp luật”. Nội dung trên cho thấy khi bàn về nâng cao chất lượng thi hành pháp luật, Đảng không chỉ đặt trọng tâm ở cơ quan quản lý nhà nước, mà còn đặt trọng tâm ở các chủ thể giám sát và phản biện việc thực thi pháp luật.
Tại dự thảo của Bộ Tư pháp, danh sách thí điểm luật sư công gồm 18 đơn vị, tập trung phần lớn vào khối hành pháp. Điều này dẫn tới hệ quả là kết quả thí điểm dù có giá trị nhưng sẽ chủ yếu cho thấy cách luật sư công vận hành trong bộ, ngành và chính quyền địa phương, chưa chắc phản ánh đầy đủ tác dụng của chế định này trong các thiết chế có chức năng quan trọng khác, nhất là giám sát, phản biện xã hội.
Thực tế cho thấy các thiết chế thuộc khối mặt trận và tổ chức chính trị – xã hội ở Trung ương có tính chất hoạt động khác đáng kể so với bộ, ngành và chính quyền địa phương. Bộ, ngành và UBND chủ yếu thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong khi Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị – xã hội vừa là chủ thể trong hệ thống chính trị, vừa có vai trò giám sát, phản biện xã hội, tiếp công dân, tham gia công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh kiến nghị của nhân dân và trong nhiều trường hợp là đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức mình hoặc của các nhóm xã hội mà mình đại diện.
So sánh về nhu cầu pháp lý, ở cơ quan hành chính thường gắn với quản lý, điều hành, xử lý tranh chấp, tham gia tố tụng hoặc giải quyết rủi ro pháp lý trong hoạt động công vụ. Còn ở khối mặt trận và tổ chức chính trị – xã hội thường gắn nhiều hơn với giám sát, phản biện và các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn như đã nêu.
Như vậy, nếu chỉ thí điểm trong một loại môi trường, kết quả thu được chủ yếu phản ánh môi trường đó. Trong khi đó, để quyết định có nên luật hóa mô hình luật sư công hay không thì không nên dừng lại ở việc xem xét mô hình này có vận hành được hay không mà cần biết nó phù hợp với loại thiết chế nào, phát huy tác dụng mạnh nhất ở đâu và bộc lộ vướng mắc gì trong từng bối cảnh khác nhau.
Điều quan trọng nữa, ông Lưu Anh Cường cho rằng, dự thảo nghị quyết quy định phạm vi hoạt động của luật sư công gồm tham gia tố tụng với tư cách là luật sư hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị; tư vấn pháp luật; đại diện trong giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế; tư vấn xử lý các vấn đề pháp lý của dự án kinh tế – xã hội; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài…
Đối chiếu nội dung trên với thực tế hoạt động của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và cơ quan Trung ương của một số tổ chức chính trị – xã hội, có thể thấy nhiều điểm giao nhau khá rõ. Đơn cử giám sát và phản biện xã hội, hoạt động này đòi hỏi không chỉ trách nhiệm chính trị mà còn cần cả khả năng đọc hồ sơ, hiểu quy trình pháp luật, nhận diện rủi ro hoặc dấu hiệu bất cập, từ đó chuyển ý kiến giám sát thành lập luận pháp lý có sức nặng hơn. Luật sư công rõ ràng đáp ứng tốt yêu cầu.
Đặc biệt, dự thảo quy định luật sư công được quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền cho sao chép hoặc cung cấp tài liệu, chứng cứ liên quan đến vụ việc mà họ đang giải quyết. Nếu thí điểm luật sư công với khối mặt trận, việc đọc, xác định tài liệu then chốt, nhận diện mâu thuẫn pháp lý, đối chiếu hồ sơ, làm rõ điểm cần kiến nghị hoặc phản biện có thể được thực hiện bài bản hơn, từ đó nâng cao chiều sâu pháp lý cho những quyền năng giám sát, phản biện vốn đã được Hiến pháp và luật trao.
Ngoài ra, không ít vụ việc kéo dài thường đi qua kênh mặt trận hoặc tổ chức chính trị – xã hội trước, hoặc ít nhất các tổ chức này cũng tham gia kiến nghị, giám sát và đối thoại. Nếu có lực lượng luật sư công, chất lượng tham gia sẽ được nâng lên theo hướng có căn cứ pháp lý rõ hơn, kiến nghị chính xác hơn, đồng thời nhận diện đúng trọng tâm tranh chấp sớm hơn.
Hay như việc khối mặt trận và tổ chức chính trị – xã hội cũng có tài sản công, trụ sở, hợp đồng, quan hệ lao động và có thể phát sinh tranh chấp hoặc vấn đề pháp lý. Một lực lượng pháp lý chuyên trách có thể tạo ra khác biệt về chiều sâu chuyên môn, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của chính tổ chức mình.
Ngày 7.4, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường (PC03) - Công an TP.HCM cho biết đang mở rộng điều tra đối với Trần Tấn Hoàng (43 tuổi, ở phường Tân Phú, TP.HCM) về hành vi "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" xảy ra tại Công ty đấu giá hợp danh VAMC (sau đó đổi thành Công ty đấu giá hợp danh Trung Tín, viết tắt VAMC).
Trước đó, ngày 1.1.2025, PC03 đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Trần Tấn Hoàng để điều tra về hành vi "lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Theo điều tra ban đầu, tháng 5.2019, Trần Tấn Hoàng thành lập VAMC. Để che giấu vai trò thực tế, Hoàng thuê Nguyễn Trung Tín (35 tuổi, ở phường Phú Nhuận) làm giám đốc, người đại diện pháp luật để điều hành các phiên đấu giá.
Đáng chú ý, công ty này liên tục thay đổi tên gọi thành Công ty Tiền Phong, Hoàng Phát, Trung Tín nhằm gây khó khăn cho việc theo dõi của cơ quan chức năng.
Do nợ nần và cần tiền tiêu xài cá nhân, từ tháng 2.2020 đến tháng 1.2022, Hoàng tự dựng lên thông tin gian dối rằng VAMC được cơ quan thi hành án ủy quyền giao bán đấu giá nhiều tài sản giá trị.
Tin tưởng vào hồ sơ do Hoàng đưa ra, ông D.M.D. đã nộp tiền đặt cọc mua 6 tài sản đấu giá với tổng số tiền lên đến 52,2 tỉ đồng. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, Hoàng không thực hiện đấu giá như cam kết mà chiếm đoạt toàn bộ số tiền này để sử dụng vào mục đích cá nhân.
Theo cơ quan điều tra, Trần Tấn Hoàng là đối tượng có chuyên môn và kinh nghiệm dày dạn trong lĩnh vực đấu giá, do đó phương thức thủ đoạn phạm tội rất tinh vi, kín kẽ. Tuy nhiên, bằng các biện pháp nghiệp vụ đồng bộ, lực lượng công an đã khẩn trương thu thập tài liệu, chứng cứ để bắt giữ đối tượng và bước đầu thu hồi tài sản bị chiếm đoạt.
Ngoài trường hợp của ông D.M.D, cơ quan công an còn nhận được đơn tố giác của nhiều cá nhân khác về việc bị Hoàng chiếm đoạt tiền đặt trước các phiên đấu giá không thành công. Dù thực tế, VAMC và Hoàng không hề được giao bán các tài sản nhưng đối tượng vẫn thu tiền và không hoàn trả cho người mua.
Để phục vụ công tác điều tra và đảm bảo quyền lợi của công dân, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM thông báo ai là nạn nhân của Trần Tấn Hoàng trong vụ án nêu trên, đề nghị khẩn trương liên hệ điều tra viên Đỗ Duy Khoa – Đội 5, PC03 Công an TP.HCM. Địa chỉ 14-16 Đoàn Như Hài, phường Xóm Chiếu (quận 4 cũ, TP.HCM).
Hiện vụ án được tiếp tục mở rộng điều tra, tìm nạn nhân của công ty đấu giá "ma" lừa đảo để xử lý nghiêm các đối tượng liên quan.
Chiều 8/4, tại trụ sở Thành ủy Hà Nội, Bộ Chính trị công bố quyết định điều động, phân công ông Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường giữ chức Bí thư Thành ủy Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030. Ông Thắng kế nhiệm ông Nguyễn Duy Ngọc, người đã được Bộ Chính trị điều động, phân công giữ chức Trưởng ban Tổ chức Trung ương.
Phát biểu tại hội nghị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc chia sẻ quãng thời gian công tác tại Hà Nội tuy không dài, nhưng với ông là "chặng đường rất đặc biệt". "Trở về Hà Nội với tâm thế của người con trở lại nơi mình đã trưởng thành, tôi đã mang hết tâm sức của mình cống hiến cho sự phát triển của Thủ đô", ông nói.
Ông cho biết dưới sự chỉ đạo của Trung ương, trên cơ sở kế thừa thành quả những thế hệ lãnh đạo tiền nhiệm, lãnh đạo Đảng và chính quyền Hà Nội đã cùng nhau định hình ba trụ cột phát triển Thủ đô (thể chế, quy hoạch và mô hình phát triển) với tầm nhìn mới, xác định 4 trục trách nhiệm (Đảng, HĐND, UBND, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội) công việc xuyên suốt và bước đầu tạo được một số chuyển biến tích cực.
Nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội cho rằng kết quả đó không phải của riêng cá nhân nào mà là công sức, trí tuệ và sự nỗ lực của cả tập thể, từ Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Thành ủy, đến từng cấp ủy, chính quyền cơ sở; từ đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, đến cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân Thủ đô. Mỗi người một phần việc, mỗi cấp một trách nhiệm, nhưng khi cùng chung một mục tiêu, cùng hành động thì sẽ tạo nên những chuyển động tích cực.
Điều ông trân trọng nhất không chỉ là kết quả cụ thể mà là tinh thần làm việc, tinh thần trách nhiệm, khí thế chuyển động, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm đã được khơi dậy và lan tỏa. "Và khi những chuyển biến đó được nhân dân ghi nhận thì đó chính là phần thưởng lớn nhất cho tất cả chúng ta", ông nói.
Nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội nói trong quá trình công tác, có những lúc ông rất quyết liệt, có khi gay gắt, tạo áp lực lớn đối với một số cán bộ. Có những cuộc họp căng thẳng, có những việc yêu cầu tiến độ rất cao, có lúc cách làm của ông có thể khiến cán bộ cảm thấy chưa thật thoải mái.
"Tôi mong các đồng chí hết sức thông cảm và chia sẻ", ông nói và cho biết tất cả điều đó không phải vì cá nhân mà xuất phát từ mong muốn chung là công việc phải tốt hơn, Hà Nội phải phát triển nhanh hơn, tốt hơn, xứng đáng với vị thế của Thủ đô và niềm tin của nhân dân.
Rời cương vị Bí thư Thành ủy vào thời điểm nhiều công việc đang triển khai, ông Ngọc nói có những điều còn trăn trở. Vì nhiều công việc mới chỉ kịp đặt nền móng; nhiều chủ trương đã hình thành, đã khởi động, nhưng cần thêm thời gian, thêm sự kiên trì để thực sự đi vào cuộc sống.
Trăn trở vì phía trước Hà Nội còn rất nhiều việc lớn phải làm, nhiều vấn đề khó, chưa có tiền lệ, nhiều vấn đề không thể giải quyết một sớm một chiều, nhưng lại liên quan trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày của người dân..., ông giải thích.
Nhưng ông bày tỏ tin tưởng với sự lãnh đạo của Bí thư Thành ủy mới, cùng tập thể Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố đoàn kết, bản lĩnh, sáng tạo, đổi mới, Thủ đô sẽ tiếp tục duy trì khí thế, phát triển mạnh mẽ hơn nữa. "Tôi mong rằng những việc chúng ta đã cùng nhau khởi động sẽ được tiếp tục làm tốt hơn, nhanh hơn, hiệu quả hơn - vì người dân, vì tương lai của Thủ đô", ông nói.
Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho hay ở cương vị công tác mới, ông vẫn trực tiếp tham gia cùng Trung ương trong việc lãnh đạo, chỉ đạo chung, trong đó có các chủ trương, định hướng lớn đối với Hà Nội.
"Tôi luôn xác định trách nhiệm với Hà Nội không giảm đi mà còn ở một phạm vi rộng hơn. Tôi sẽ luôn dõi theo, đồng hành và sẵn sàng cùng các đồng chí trong mọi nhiệm vụ vì sự phát triển của Thủ đô", ông Ngọc nói.
5 tháng trước, ông Nguyễn Duy Ngọc, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương được Bộ Chính trị điều động, phân công, chỉ định giữ chức Bí thư Thành ủy Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030. Với phong cách làm việc khoa học, quyết liệt, ông Ngọc đã cùng Đảng bộ thành phố tạo ra một số thay đổi cho Thủ đô cũng như tạo ra những định hướng, chiến lược để Hà Nội phát triển trong những năm tiếp theo.
Cụ thể, thời gian qua thành phố đã đẩy nhanh tiến độ các đường vành đai, cầu vượt sông Hồng, tuyến metro, phát triển hệ thống giao thông công cộng đa phương thức. Hà Nội cũng triển khai nhiều giải pháp để giải quyết 5 điểm nghẽn, nhất là kiểm soát ô nhiễm không khí, xử lý rác thải, cải tạo sông hồ, tăng diện tích không gian xanh; quan tâm phát triển nhà ở xã hội, trường học, bệnh viện.
Trả lời câu hỏi của đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận tổ chiều 10.4, khi nào Bệnh viện (BV) Việt Đức và BV Bạch Mai cơ sở 2 có thể đi vào hoạt động để tránh lãng phí, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đề cập đến những khó khăn khi xử lý vướng mắc tại các dự án tồn đọng.
Theo bộ trưởng, dự án trên đã hoàn thành xong phần thô nhưng chưa hoạt động. Dự án này đã kéo dài tới 10 năm, sai phạm đã phát sinh ngay từ khâu ký hợp đồng.
Nếu chỉ đặt yêu cầu không hợp thức hóa sai phạm thì sẽ rất khó xử lý dứt điểm. Vì thế, cần lựa chọn cách tiếp cận là thừa nhận, chấp nhận những sai phạm đã xảy ra để làm cơ sở đề ra giải pháp tháo gỡ.
Đồng thời, cần xác định rõ những cán bộ tham gia xử lý, khắc phục trên nền các sai phạm cũ sẽ không bị coi là vi phạm, nhằm tránh việc sau này bị quy trách nhiệm "biết sai vẫn làm".
Điều cốt lõi là phải đưa ra được giải pháp xử lý phù hợp, bảo đảm không có yếu tố tham nhũng, tiêu cực, và dám làm vì lợi ích chung. Nếu không, để một công trình lớn tiếp tục tồn đọng kéo dài còn gây hệ lụy nghiêm trọng hơn.
Bà Lan cũng phân tích thêm, dù đã làm việc rất tích cực, thậm chí xuyên cả tết, nhưng đến nay dự án vẫn chưa thể đưa vào hoạt động. Nguyên nhân là khi xử lý từng dự án cụ thể, đặc biệt là dự án bệnh viện, còn phát sinh nhiều thủ tục tiếp theo cần hoàn tất. Bộ trưởng Lan cũng không đưa ra bất kỳ thông tin nào về thời hạn 2 BV này có thể chính thức vận hành.
Theo bà Lan, về phần xây dựng, công trình đã cơ bản hoàn thành, "không khác một khách sạn 5 sao, tầng dưới lên tầng trên rất khang trang, sạch đẹp".
Nhưng xây xong chưa phải tất cả, mà còn liên quan đến rất nhiều thông số về PCCC, thẩm tra, quyết toán, môi trường, phóng xạ… Bộ trưởng nói, công trình được xây dựng từ 10 năm trước nhưng nay khi thẩm định thì phải theo quy định hiện hành, có những điểm mới rất khắt khe.
Có hạng mục buộc phải điều chỉnh, như tháo dỡ tường, bổ sung cửa, rồi thực hiện lại quy trình phê duyệt. Trong khi đó, có nhà thầu 10 năm nên tìm không ra hồ sơ cũ để điều chỉnh…
Vẫn theo Bộ trưởng Y tế, khi đã chấp nhận xử lý trên nền các tồn tại cũ và được Chính phủ cho phép, cần mạnh dạn thẩm tra, thực hiện theo cơ chế ấy.
Tuy nhiên, thực tế có khoảng 5.000 dự án tồn đọng sẽ là 5.000 câu chuyện khác nhau. "Nếu không quyết tâm, chỉ nghĩ thanh tra đưa ra giải pháp thôi thì việc tổ chức triển khai thực hiện là một bài toán đặt trên vai các bộ, ngành, địa phương.
Chỉ khi có sự vào cuộc quyết tâm rất lớn mới đưa được nguồn lực này vào thực tế. Còn đôi khi đưa một tờ giấy để ra phương án rồi từ phương án đó vào thực tiễn còn phát sinh vô cùng nhiều vấn đề...", bà Lan nói thêm.
