Đại thủy nông Bắc Hưng Hải – hệ thống từng cung cấp nước tưới cho 130.000 ha đất nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ, đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hàng chục triệu dân. Phải làm gì để hồi sinh hệ thống là câu hỏi khiến cả nhà quản lý và chuyên gia sông ngòi phải tính toán thấu đáo.
Tổng điều tra và đánh giá lại toàn bộ hệ thống
Bắc Hưng Hải gồm hơn 230 km kênh trục chính, hàng nghìn km kênh mương nội đồng cùng khoảng 1.900 cống, trạm bơm. Với mạng lưới quy mô lớn, trải dài qua Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và Hải Phòng, PGS.TS Đào Trọng Tứ, Trưởng ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam, cho rằng muốn cải tạo phải bắt đầu từ tổng điều tra và đánh giá lại toàn bộ hệ thống.
Bắc Hưng Hải được thiết kế trong bối cảnh cơ cấu sử dụng đất, nhu cầu nước tưới rất khác so với hiện nay. Nhiều năm qua, một phần lớn diện tích đất nông nghiệp trong lưu vực đã được chuyển đổi sang đô thị, khu công nghiệp hoặc các loại hình sử dụng đất khác. Điều này khiến nhu cầu cấp nước và tiêu thoát nước của hệ thống thay đổi đáng kể so với thiết kế chỉ phục vụ tưới tiêu ban đầu.
“Cần xem lại năng lực tưới tiêu thực tế của hệ thống hiện nay đã thay đổi như thế nào, diện tích đất nông nghiệp còn bao nhiêu và nhu cầu cấp nước ra sao. Trên cơ sở đó mới có thể tính toán phương án cải tạo phù hợp”, ông Tứ nói và nhận định việc đánh giá lại toàn bộ hiện trạng hệ thống là bước quan trọng để xác định quy mô đầu tư hợp lý, bảo đảm hiệu quả lâu dài của dự án cải tạo.
Cấp bách kiểm soát nguồn thải
Sau bước đánh giá toàn bộ hệ thống Bắc Hưng Hải, ông Nguyễn Tùng Phong, Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng phải cấp bách kiểm soát nguồn thải. Cùng với quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh của khu vực, lượng nước thải từ các khu công nghiệp, làng nghề và khu dân cư đổ vào Bắc Hưng Hải ngày càng tăng, tạo áp lực lớn đối với chất lượng nước.
Theo tính toán, hiện tổng lượng nước thải xả vào Bắc Hưng Hải khoảng 538.838 m3 mỗi ngày đêm, phân bố rộng khắp trên toàn lưu vực. Trong đó, Hưng Yên chiếm tỷ lệ lớn nhất 31%, tiếp đến là Hải Phòng 21%, Hà Nội 13%, Bắc Ninh hơn 9%. Nhiều nguồn xả thải vẫn chưa được kiểm soát hoặc xử lý đạt yêu cầu khiến nhiều đoạn kênh rơi vào tình trạng ô nhiễm kéo dài.
Cũng cho rằng phải kiểm soát nguồn thải, ông Lương Xuân Chính, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, phân tích khả năng tự làm sạch của kênh chỉ tồn tại trong giới hạn nhất định. Khi lượng nước thải vượt quá khả năng chịu tải, chất lượng nước sẽ suy giảm nhanh.
“Bổ sung nguồn nước chỉ giúp pha loãng ô nhiễm trong một số thời điểm, còn muốn xử lý tận gốc thì phải kiểm soát được nguồn thải”, ông Chính nói.
Tuy nhiên, kiểm soát nguồn thải trên mạng lưới như Bắc Hưng Hải là bài toán rất tốn kém, có thể vượt quá nguồn lực của địa phương, theo GS.TS Trần Đức Hạ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp thoát nước và Môi trường. Bởi chi phí xây dựng và vận hành các nhà máy xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cao rất lớn, trong khi nhiều địa phương chưa hoàn thiện hệ thống thu gom nước thải đô thị.
“Cần kết hợp nhiều biện pháp, từ kiểm soát nguồn thải, điều tiết dòng chảy đến tận dụng khả năng tự làm sạch của hệ thống sông kênh”, ông Hạ đề xuất.
Phối hợp liên tỉnh
So sánh với việc cải tạo sông Tô Lịch, PGS.TS Đào Trọng Tứ cho rằng bài toán của Bắc Hưng Hải phức tạp hơn nhiều. Tô Lịch nằm hoàn toàn trong phạm vi Hà Nội, hệ thống Bắc Hưng Hải lại trải dài qua nhiều tỉnh với hàng loạt nguồn thải. Nếu mỗi địa phương làm một kiểu, không có cơ chế điều phối thống nhất thì rất khó đảm bảo các hạng mục cải tạo được triển khai đồng bộ và phát huy hiệu quả.
TS Trần Đức Hạ cũng cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao thiết lập được cơ chế quản lý thống nhất cho toàn hệ thống Bắc Hưng Hải. Nếu không có cơ chế điều phối đủ mạnh ở cấp vùng, việc xử lý ô nhiễm hay cải tạo hạ tầng sẽ khó đạt hiệu quả lâu dài.
Bởi Bắc Hưng Hải không chỉ là công trình thủy lợi phục vụ nông nghiệp như trước đây. Nó đang phải gánh thêm nhiều chức năng mới như tiêu thoát nước cho đô thị, khu dân cư và khu công nghiệp; tiếp nhận nước thải và là khung sinh thái cảnh quan cho khu vực.
“Cần có cơ quan đầu mối đủ thẩm quyền để điều phối chung toàn bộ hệ thống, từ đầu tư hạ tầng đến kiểm soát nguồn thải”, ông Hạ kiến nghị.
Chờ đề án cải tạo quy mô lớn
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng đề án xử lý ô nhiễm và phát triển tổng thể hệ thống Bắc Hưng Hải, mục tiêu từng bước phục hồi chất lượng nước, nâng cao năng lực tưới tiêu và điều tiết nước, đồng thời thích ứng với quá trình đô thị hóa nhanh trong lưu vực.
Đề án tập trung vào ba nhóm giải pháp chính. Đầu tiên là nâng cấp và hiện đại hóa hệ thống công trình thủy lợi, cải tạo các công trình đầu mối, nạo vét tuyến kênh trục và kênh nhánh, đồng thời lắp đặt trạm quan trắc tự động để theo dõi chất lượng nước và điều tiết dòng chảy.
Nhóm giải pháp thứ hai là kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước, thông qua việc xây dựng các công trình kiểm soát nguồn thải tại vị trí xả lớn, từng bước thu gom và xử lý nước thải trước khi đổ vào hệ thống. Cuối cùng là khai thác tổng hợp không gian hai bên kênh, kết hợp chỉnh trang cảnh quan, phát triển các tuyến đô thị sinh thái và dịch vụ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường tính toán tổng kinh phí dự kiến để cải tạo toàn diện hệ thống khoảng 38.500 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 6.000 tỷ đồng vốn đầu tư công để hoàn thiện hạng mục chính của hệ thống, gồm 4.505 tỷ nâng cấp hạ tầng thủy lợi, 100 tỷ hiện đại hóa công tác quản lý vận hành và khoảng 1.394 tỷ cải tạo các tuyến kênh trục. Các địa phương tham gia đầu tư nhiều hạng mục liên quan kiểm soát ô nhiễm và chỉnh trang hệ thống kênh.
Với quy mô lớn và lịch sử vận hành hơn nửa thế kỷ, chuyên gia và nhà quản lý cho rằng việc hồi sinh Bắc Hưng Hải không chỉ là chuyện cải tạo hệ thống thủy lợi mà là bài toán quản lý tổng hợp cả lưu vực rộng lớn. Nó đòi hỏi sự chung sức của nhiều địa phương, bộ ngành và người dân trong lưu vực.
Ngày 6.4, tin từ Công an thành phố Cần Thơ cho biết Công an phường Hưng Phú đang củng cố hồ sơ, làm rõ vụ việc 23 thanh thiếu niên có hành vi "cố ý gây thương tích" và "gây rối trật tự công cộng".
Thông tin ban đầu, lúc 0 giờ 30 phút ngày 31.3, Công an phường Hưng Phú nhận được tin báo của người dân tại khu vực Khánh Bình có đông người tụ tập đánh nhau gây mất an ninh trật tự.
Tiếp nhận thông tin, Ban chỉ huy Công an phường Hưng Phú đã chỉ đạo triển khai lực lượng nhanh chóng đến hiện trường tiến hành xác minh, làm rõ vụ việc.
Công an phường đã ngăn chặn và mời 28 thanh thiếu niên có liên quan về trụ sở để phục vụ công tác điều tra. Qua làm việc, lực lượng chức năng xác định có 23 nghi phạm trực tiếp tham gia đến vụ đánh nhau; trong số này, 3 người còn đi học, 20 người đã bỏ học.
Công an cũng xác định 2 nghi phạm cầm đầu vụ đánh nhau là T.Đ.K (16 tuổi, ngụ khu vực Thạnh Mỹ, phường Cái Răng) và N.K (17 tuổi, ngụ khu vực Phú Hưng, phường Hưng Phú).
Nguyên nhân ban đầu được xác định do mâu thuẫn cá nhân trên mạng xã hội, 2 thanh niên này đã rủ bạn bè và hẹn thời gian, địa điểm để đánh nhau. T.Đ.K đã huy động 15 người hỗ trợ, còn N.K đã huy động 8 người.
Vụ đánh nhau đã làm 4 người bị thương. Lực lượng chức năng đã thu giữ tang vật gồm 8 dao tự chế, một số vỏ chai bia và 6 xe mô tô các loại.
Công an phường Hưng Phú cho biết thêm, qua xác minh nhân thân, hầu hết các nghi phạm có độ tuổi từ 14 - 18 tuổi, chưa có tiền án tiền sự. Sự việc này nghiêm trọng, vì nhiều nghi phạm còn tuổi vị thành niên nhưng lại có hành vi giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực, có sự sắp xếp, chuẩn bị hung khí từ trước, làm ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.
Lễ mít tinh, phát động Ngày Sức khỏe toàn dân năm 2026 diễn ra sáng 5.4 với chủ đề "Chủ động phòng bệnh - vì một Việt Nam khỏe mạnh" được Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Y tế tổ chức tại Hà Nội.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đánh giá Ngày Sức khỏe toàn dân năm 2026 là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước ta trong việc chăm lo, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn:"Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe, tức là cả nước mạnh khỏe".
Đảng, Nhà nước ta luôn xác định: sức khỏe nhân dân là vốn quý nhất, là nền tảng và động lực cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Bộ Chính trị quyết định lấy ngày mùng 7.4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân; và năm 2026 là năm đầu tiên triển khai với chủ đề: "Chủ động phòng bệnh - vì một Việt Nam khỏe mạnh", là định hướng chiến lược chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh là chính sang phòng bệnh là trọng tâm, căn cơ, lâu dài; đặt sức khỏe nhân dân vào trung tâm của mọi chính sách phát triển của đất nước.
Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết, cơ cấu bệnh tật đang thay đổi nhanh chóng, các bệnh không lây nhiễm gia tăng, già hóa dân số diễn ra mạnh mẽ, nguy cơ dịch bệnh mới luôn tiềm ẩn. Nếu không chủ động phòng bệnh, chúng ta sẽ phải trả giá rất lớn về chi phí, chất lượng cuộc sống và sức cạnh tranh quốc gia.
Vì vậy, chủ động phòng bệnh không chỉ là giải pháp y tế mà là trách nhiệm của toàn xã hội, là yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Ông Quyết đề nghị các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm: Nâng cao nhận thức trong toàn xã hội: Chủ động phòng bệnh phải trở thành chiến lược lâu dài, là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi gia đình và của cả hệ thống chính trị.
Xây dựng và lan tỏa mạnh mẽ văn hóa sức khỏe trong toàn xã hội: mỗi người dân cần chủ động rèn luyện thể lực, dinh dưỡng hợp lý, duy trì lối sống khoa học, kiểm soát các yếu tố nguy cơ, chủ động khám sức khỏe định kỳ.
Tập trung phát triển y tế dự phòng và y tế cơ sở: bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu có chất lượng, kịp thời và thuận tiện.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế: ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong dự báo, quản lý sức khỏe; triển khai hiệu quả hồ sơ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe của toàn dân.
Tổ chức Ngày Sức khỏe toàn dân hằng năm thiết thực, hiệu quả: gắn với các phong trào cụ thể, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành vi của toàn xã hội.
Ông Quyết cho biết, sức khỏe nhân dân là tài sản quý giá nhất của mỗi quốc gia. Một dân tộc khỏe là nền tảng vững chắc để xây dựng đất nước hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc, và kêu gọi "mỗi người dân hãy bắt đầu từ chính mình, mỗi gia đình là một pháo đài phòng bệnh, mỗi cơ quan, địa phương là một điểm sáng về chăm sóc sức khỏe cộng đồng". Hãy biến việc chủ động phòng bệnh trở thành thói quen, ý thức tự giác, nét sống văn minh của mỗi người dân Việt Nam.
Tại lễ mít tinh, thay mặt ngành Y tế, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan bày tỏ mong muốn mỗi người hãy dành thời gian, quan tâm nhiều hơn cho việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe của chính mình, trang bị kiến thức, chủ động phòng bệnh. Coi việc rèn luyện thân thể, thể dục thể thao thường xuyên là một nhu cầu tự thân, một thói quen hằng ngày; chủ động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc bệnh tật. Phát hiện sớm không chỉ cứu sống bản thân mà còn giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội…
Báo cáo tại hội nghị, đại tá Nguyễn Văn Thắng - Phó giám đốc Công an TP Cần Thơ - cho biết trong năm qua công tác đảm bảo an ninh trật tự, xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và phong trào toàn dân tham gia phòng cháy, chữa cháy của TP Cần Thơ được quan tâm đặc biệt.
Phong trào vận động nhân dân tham gia phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội, xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và phong trào toàn dân tham gia phòng cháy, chữa cháy tại địa phương đã được đưa vào thực chất, hiệu quả. Quần chúng nhân dân đã cung cấp 1.650 nguồn tin có giá trị, giúp lực lượng công an kịp thời phát hiện, xử lý nhiều vụ việc.
Đồng thời giáo dục cảm hóa 548 đối tượng vi phạm trật tự xã hội, tệ nạn xã hội, người bị phạt tù, giúp họ tái hòa nhập cộng đồng, an tâm lao động sản xuất, góp phần kéo giảm tội phạm và vi phạm pháp luật.
Ở lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng xử lý tình huống cháy, nổ được tổ chức thường xuyên tại khu dân cư, cơ sở kinh doanh, trường học. Phong trào toàn dân tham gia phòng cháy, chữa cháy cũng được quan tâm, có 69 cơ sở đăng ký tham gia và đạt đơn vị đủ điều kiện đề nghị công nhận điển hình tiên tiến.
Bên cạnh đó, TP Cần Thơ đang duy trì 106 mô hình tự phòng, tự quản trong đó có nhiều mô hình tiêu biểu được Bộ Công an ghi nhận và hoạt động hiệu quả như mô hình: "Sư sãi và Phật tử tham gia phòng, chống tội phạm, đảm bảo an ninh trật tự", "Câu lạc bộ hướng thiện", "Tổ liên gia phòng chống tội phạm", "Nghiệp đoàn xe honda tham gia phòng, chống tội phạm"… Thông qua đó đã cung cấp 323 nguồn tin có giá trị, hỗ trợ điều tra, xử lý vụ việc.
Công tác xây dựng xã, phường, cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục đạt tiêu chuẩn "An toàn về an ninh Tổ quốc" tiếp tục được đẩy mạnh. Trong năm, có 519 đơn vị được công nhận đạt chuẩn; hơn 4.000 tổ tự quản duy trì hoạt động hiệu quả.
Cùng với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, an toàn, phong trào các mô hình "Dân vận khéo" cũng được chú trọng, có 86 mô hình "Dân vận khéo" nổi bật: mô hình "Suất ăn nghĩa tình", "Tình thương cho em, hậu COVID-19", "Mẹ đỡ đầu"…
Trong đó có 3 mô hình được Cục Xây dựng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc Bộ Công an lựa chọn thông báo, kinh nghiệm thực hiện: "Vì dân phục vụ trong công tác tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo", "Câu lạc bộ hướng thiện"…
Phát biểu tại hội nghị, ông Trương Cảnh Tuyên, Phó bí thư, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, nhấn mạnh: năm 2026, là năm có nhiều cột mốc, bước ngoặc quan trọng của đất nước và thành phố, đề nghị Công an thành phố phải xác định những nhiệm vụ trọng tâm, đột phá để tập trung chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ, đảm bảo an ninh chính trị và an toàn ổn định xã hội. Tiếp tục gương mẫu đi đầu trong thực hiện các chủ trương của Đảng, Chính phủ, của các cấp chính quyền TP Cần Thơ.
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ tin tưởng rằng, với sự đoàn kết, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị; sự nỗ lực của lực lượng công an và sự đồng lòng, ủng hộ của nhân dân, TP Cần Thơ sẽ tiếp tục đạt nhiều thành tựu quan trọng trong năm 2026.
Với những thành tích đạt được trong tổ chức thực hiện phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, năm qua có 27 tập thể, 6 cá nhân được Bộ Công an tặng bằng khen; 52 tập thể, 27 cá nhân được UBND thành phố tặng bằng khen và 129 tập thể, 207 cá nhân được giám đốc Công an thành phố tặng giấy khen.
