Đằng sau những tấm thẻ xác nhận khuyết tật đối với nhiều trường hợp sẽ là một hành trình đi xa và vất vả.
Thương mẹ, từ một người phụ nữ từng đi chợ, làm vườn, chăm lo mọi việc trong nhà, mẹ trở thành người cần được chăm sóc.
Gia đình tôi sau đó làm hồ sơ để mẹ được hưởng chế độ trợ cấp ở diện là con liệt sĩ bị khuyết tật (ông ngoại tôi là liệt sĩ, bà ngoại là thương binh). Khoản hỗ trợ hằng tháng tuy không lớn nhưng phần nào giúp trang trải chi phí thuốc men cho mẹ. Chúng tôi rất biết ơn về sự hỗ trợ này, vì gia đình thuộc diện khó khăn và neo đơn. Nhưng để có được tấm giấy xác nhận ấy, hành trình với chúng tôi đúng là hành trình những chuyến đi xa.
Vì mẹ thuộc diện con liệt sĩ (theo quy định về thủ tục hành chính trường hợp thân nhân là con bị khuyết tật nặng phải có thêm giấy xác nhận mức độ khuyết tật của Hội đồng xác định mức độ khuyết tật và Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh – TT) nên mẹ không thể chỉ khám ở xã như diện khuyết tật thông thường, mà phải nhiều lần xuống bệnh viện tuyến tỉnh theo chỉ định để khám và hoàn tất hồ sơ.
Quãng đường cả đi lẫn về hơn 100 cây số, trong khi mẹ không thể tự đi lại. Mỗi lần như vậy, gia đình đều phải thuê xe taxi, vì tuyến đường và phương tiện công cộng ở ngoài quê không phù hợp cho người ngồi xe lăn.
Chi phí khám bệnh, chi phí di chuyển, thời gian chờ đợi… tất cả dồn lại thành một gánh nặng không nhỏ cho mấy mẹ con. Thật vất vả, để được xác nhận là “khó khăn”, người ta lại phải vượt qua một hành trình cũng khá khó khăn.
Câu chuyện của mẹ tôi không phải là cá biệt. Nhiều người khuyết tật ở diện con em liệt sĩ, đặc biệt ở vùng nông thôn, đang gặp những khó khăn tương tự khi tiếp cận chính sách hỗ trợ.
Tôi nghĩ một trong những điều cần được cải thiện là cách thức triển khai. Thay vì yêu cầu người khuyết tật di chuyển xa để thẩm định, các cơ quan chức năng hoàn toàn có thể tổ chức các đợt khám, đánh giá tại địa phương cấp thôn, xã. Việc cử đội ngũ y bác sĩ đến tận nơi, thậm chí là tận nhà (trường hợp nhiều người neo đơn, không thể đi lại,…) không chỉ giảm chi phí cho người dân, mà còn thể hiện sự chủ động của chính sách.
Bên cạnh đó, thủ tục hành chính cũng cần được đơn giản hóa. Việc phải đi lại nhiều lần, bổ sung giấy tờ phức tạp vô tình khiến nhiều người nản lòng, thậm chí từ bỏ quyền lợi chính đáng của mình. Một chính sách nhân văn không chỉ nằm ở nội dung hỗ trợ, mà còn ở cách nó đến được với người cần.
Ngoài chính sách trợ cấp, vấn đề lớn hơn là khả năng tiếp cận các tiện ích và cơ hội việc làm của người khuyết tật.
Nhiều công trình công cộng vẫn thiếu lối đi cho xe lăn. Phương tiện giao thông chưa thân thiện. Nơi làm việc hiếm khi được thiết kế phù hợp. Điều đó khiến người khuyết tật, dù có năng lực, vẫn khó hòa nhập.
Để thay đổi điều này, cần có những quy định rõ ràng hơn về thiết kế không gian tiếp cận trong xây dựng, giao thông và môi trường làm việc.
Người khuyết tật không cần được “ưu tiên” theo nghĩa đặc biệt, mà cần một môi trường đủ công bằng để họ có thể tự bước đi theo cách của riêng mình.
Sau những tháng ngày đầu đầy tuyệt vọng, mẹ tôi dần học cách sống cùng chiếc xe lăn. Bà tập làm lại những việc nhỏ, từ việc tự di chuyển trong nhà, đến việc nấu ăn, chăm sóc bản thân. Có những ngày mẹ buồn, có những lúc mệt mỏi, nhưng bà không cho phép mình dừng lại quá lâu. Bà vẫn lọ mọ làm những việc trong khả năng để ngày trôi qua có ý nghĩa.
“Tàn nhưng không phế” – câu nói tưởng chừng quen thuộc ấy, với mẹ tôi, không phải là khẩu hiệu, mà là một hành trình.
Người khuyết tật, hơn ai hết, cần vượt qua chính mình. Nhưng để làm được điều đó, họ cần một môi trường không rào cản, một xã hội không định kiến, và một hệ thống chính sách đủ thấu hiểu.
Một xã hội văn minh không chỉ được đo bằng tốc độ phát triển, mà còn bằng cách nó đối xử với những người yếu thế nhất.
Người khuyết tật không cần những lời hứa lớn lao. Họ cần những thay đổi cụ thể từ chính sách thuận tiện hơn, không gian dễ tiếp cận hơn, và một ánh nhìn công bằng hơn từ cộng đồng.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Duy Tiến đang làm việc tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Thời điểm xảy ra sự cố hành khách ngất xỉu cần cấp cứu là trên chuyến bay từ TP.HCM đến Tokyo.
Bác sĩ Tiến cho biết rạng sáng 5-4, ông đang trên đường được bệnh viện cử đi tu nghiệp khóa phẫu thuật cột sống của AO Spine (khóa học 3 tháng tại Bệnh viện Toyama University Hospital, Nhật Bản) trên chuyến bay từ TP.HCM đến Tokyo.
Thời điểm này chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản đã qua hơn nửa hành trình, chuẩn bị hạ độ cao để hạ cánh xuống sân bay Haneda.
"Lúc này tôi vừa ăn xong, đang định chợp mắt thì loa phát thanh vang lên: có hành khách cần cấp cứu, nhờ hành khách là bác sĩ đến hỗ trợ.
Chỉ kịp nghe đến đây tôi bật dậy, lập tức đi về phía trước, lúc này có một nữ hành khách vừa ngất sau khi đi vệ sinh, đang được đặt nằm nghiêng trên sàn máy bay. Tình trạng hành khách lúc này mặt khá nhợt, gọi không đáp ứng rõ", bác sĩ Tiến nhớ lại.
Tôi hỏi tiếp viên máy đo huyết áp, sau khi đo thể hiện huyết áp nữ hành khách: 70/40 mmHg. Đây là mức huyết áp khiến bác sĩ không thể chần chừ, cần có biện pháp cấp cứu ngay.
Tôi yêu cầu tổ bay cung cấp dịch truyền và các dụng cụ y tế cần thiết cấp cứu. Tiếp viên đem ra thêm cả "doctor kit" và một vali đầy đủ thuốc và dụng cụ.
Lúc này tôi đã thở phào vì có đủ dụng cụ cần thiết trong tay, tuy nhiên lại hơi "giật mình" một chút vì… tôi là bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.
Bác sĩ Tiến nhớ lại những việc như đặt đường truyền tĩnh mạch là thứ mà thời nội trú làm như cơm bữa, nhưng đã lâu rồi không đụng đến, huống hồ lại trong hoàn cảnh "eo hẹp" này: không gian chật hẹp, máy bay đang giảm độ cao, rung lắc nhẹ, xung quanh có nhiều con mắt đổ dồn vào bày tay mình… và trao đổi trên chuyến bay hoàn toàn bằng ngôn ngữ tiếng Anh.
"Tôi có chút lo lắng, nhưng không kịp chần chừ thêm, lập tức lấy kim ra, tìm vein bệnh nhân để truyền dịch. May mắn là kim vào đúng vị trí, máu hồi tốt, dịch truyền chảy thông suốt.
Sau hơn 10 phút, huyết áp nữ hành khách dần dần cải thiện, bắt đầu tỉnh táo hơn, đáp ứng và trò chuyện lại được. Tôi thở phào vì "lần đầu làm bác sĩ thành công ở độ cao 10.000 mét", bác sĩ Tiến kể.
Theo bác sĩ Tiến, khi máy bay hạ cánh xuống Haneda, đội cấp cứu mặt đất có mặt lập tức lên tiếp nhận nữ hành khách. Ông bàn giao lại tình trạng và những việc mình đã làm trước đó cho họ, và trở lại là "hành khách" bình thường xuống sân bay như những người khác.
Bác sĩ Huỳnh Thống Em - Phó giám đốc Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ - cho biết đã nghe về thông tin bác sĩ Tiến cấp cứu thành công hành khách người Nhật trên đường đi tu nghiệp và đánh giá cao hành động của bác sĩ.
"Tiến là một bác sĩ nội trú trẻ, đã công tác tại đơn vị được 6 năm, năng nổ và ham học hỏi, chuyên môn tốt. Đây là chuyến tu nghiệp chuyên môn 3 tháng, do bệnh viện cử đi trong chương trình hợp tác của Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và đối tác Nhật Bản", bác sĩ Thống Em nói.
Sáng 6/4, ông Zhou Qihong (Chu Kỳ Hồng) lái chiếc xe buýt ở huyện Đồng Tâm, TP Ngô Trung, khu tự trị Ninh Hạ chở 45 người đi trồng dưa ở huyện Hưng Nhân. Camera hành trình ghi lại sự việc lúc 7h04, khi xe đang di chuyển trên cao tốc Bắc Kinh - Tây Tạng, tài xế đột nhiên lấy tay ôm ngực vì cơn đau thắt.
Vài giây sau, tay phải ông buông vô lăng, cơ thể ngả dần về phía cửa sổ. Chiếc xe mất lái, va quẹt vào lan can ven đường khiến hành khách hoảng loạn. Sau gần 20 giây vật lộn với cơn đau, ông Zhou gượng dậy, kéo thẳng vô lăng và đạp mạnh chân phanh.
Chiếc xe dừng lại ngay sát bờ mương sâu hơn hai mét. Hành khách trên xe an toàn. Khi mọi người tiến lên phía trước, ông Zhou đã gục sang một bên, nhưng chân phải vẫn đạp trên bàn phanh. Ông qua đời ngay sau đó.
Trên mạng xã hội, Xiao Zhou, con trai ông, cho biết cha là tấm gương lớn của gia đình. Đại diện gia đình cũng nói họ từ chối nhận các khoản quyên góp. Em gái ông Zhou cho biết gia đình sẽ tìm thêm công việc để tăng thu nhập thay vì nhận tiền từ người lạ.
Cơ quan chức năng nhận định hành động của ông Zhou đã ngăn chặn một tai nạn thảm khốc. Sở Giao thông Vận tải Ninh Hạ cho biết đang đề nghị phong tặng danh hiệu "Dũng cảm làm việc nghĩa" để vinh danh người tài xế.
Hòn đảo có biệt danh "nơi có mật độ dân số đông nhất thế giới". Các túp lều bám vào vách đá, tạo thành mạng lưới hẻm nhỏ vừa đủ hai người lách qua. Từng tấc đất đều được tận dụng để dựng nhà ở hoặc cơ sở kinh doanh.
Người dân tập trung tại hòn đảo này vì nguồn lợi thủy sản. Vùng nước sâu bao quanh Migingo có lượng lớn cá rô sông Nile. Việc sống tại đảo giúp ngư dân tiết kiệm nhiên liệu và tiếp cận người mua. Mỗi sáng, hơn 100 chiếc thuyền cập bến để giao hàng. Theo Islands, tại các thị trường quốc tế, phile cá rô sông Nile có giá xuất khẩu lên tới 300 USD cho khoảng 0,9 kg.
Migingo vận hành như một thành phố thu nhỏ với nhà hàng, quán bar, hiệu thuốc, thẩm mỹ viện và sòng bạc ngoài trời. Về y tế, hòn đảo có một phòng khám xử lý vết thương nhẹ hoặc xét nghiệm sốt rét, do một y tá phụ trách. Các ca bệnh nặng sẽ được chuyển vào đất liền Kenya. Tuy nhiên, điều kiện vệ sinh tại đây không đảm bảo khi người dân xả rác và nước thải xuống hồ.
Cư dân Migingo đến từ Kenya, Uganda và Tanzania, trong đó người Kenya chiếm khoảng 80%, ngôn ngữ chính là tiếng Swahili.
Daniel Obadha, thợ điện người Kenya, cho biết anh chọn Migingo vì lượng khách lớn từ vùng biên giới giúp kinh doanh thuận lợi, thu nhập cao hơn đất liền. Ngư dân Uganda Eddison Ouma kể anh bám trụ tại đây để đánh cá vì không có lựa chọn nghề nghiệp khác, mỗi năm chỉ về thăm gia đình hai lần.
Theo báo cáo của nền tảng Amusing Planet vào mùa cao điểm một đội ngư dân có thể kiếm tới 300 USD một ngày từ đánh bắt cá rô sông Nile. Những ngư dân cá nhân hoặc hộ gia đình nhỏ cũng có thể được 30-35 USD mỗi ngày, bằng thu nhập trung bình một tháng (thậm chí 2-3 tháng) của nhiều lao động tại các vùng nông thôn đất liền Kenya hay Uganda.
Lịch sử của Migingo gắn liền với những tranh chấp. Trước thập niên 1990, mỏm đá này chìm dưới nước hồ Victoria. Khi nước rút năm 1991, hai ngư dân Kenya tuyên bố quyền sở hữu, nhưng phía Uganda khẳng định công dân của họ định cư đầu tiên. Năm 2016, hai quốc gia lập ủy ban chung để xác định biên giới nhưng không đạt kết quả.
Hiện Kenya và Uganda cùng quản lý hòn đảo. Trên diện tích 2.000 m2, cảnh sát hai nước đều đóng quân. Người dân thường xuyên gặp hai lực lượng cảnh sát cùng đi tuần. Đôi khi họ chĩa súng vào nhau nhưng vào những ngày yên bình, lực lượng an ninh của hai bên và ngư dân lại cùng nhau uống bia, giải trí ở các quán bar.
Bên cạnh tranh chấp chủ quyền, ngư dân trên đảo Migingo còn phải đối phó với hải tặc cướp cá, động cơ thuyền và tình trạng đánh bắt quá mức.
