Sáng 12/4, thảo luận tại Quốc hội về dự án Luật Thủ đô sửa đổi, Phó chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Đồng Tháp Phạm Văn Hòa, cho rằng một trong những vấn đề nhức nhối tại Thủ đô hiện nay là ô nhiễm môi trường.
Nhiều năm nay, chất lượng không khí ở Thủ đô thường xuyên ở mức rất thấp. Báo cáo quan trắc môi trường cho thấy chất lượng không khí thường ở mức trung bình hoặc xấu. “Đây là một vấn đề bất cập lớn khi dân cư Thủ đô hiện nay đã lên đến gần 10 triệu người, chưa kể người dân từ các nơi khác đổ về”, đại biểu Hòa nói.
Ông cho rằng ngoài điều kiện thời tiết khí hậu bất lợi, nguyên nhân chính thực trạng này là do con người. Thủ đô đang quá đông dân cư, tập trung quá nhiều nhà cao tầng, xí nghiệp, bệnh viện, trường học và các cơ quan Trung ương.
“Để chất lượng không khí ngày càng tốt hơn, thế hệ sau này được sống trong môi trường trong sạch, xanh và văn minh, trước tiên chúng ta phải thực hiện giãn dân”, ông nhấn mạnh.
Hiện nay ở Hà Nội, bộ phận lớn người dân sinh sống trong các ngõ ngách chỉ rộng khoảng một mét, đi lại khó khăn, thậm chí không có đường ra nếu có sự cố. Điều này chưa thực sự văn minh đối với một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước.
Theo ông Hòa, ô nhiễm cũng xuất phát từ việc sử dụng quá nhiều nhiên liệu từ sinh hoạt và hoạt động nhà máy, cơ sở công nghiệp. Nhiều thế hệ lãnh đạo thành phố đã rất quyết tâm di dời các nhà máy ra khỏi nội đô, song đến nay số lượng thực hiện được vẫn còn rất ít.
Đối với nhà tập thể, chung cư cũ xuống cấp, ông đề nghị quyết liệt không sửa chữa lại mà giải tỏa để lấy không gian. Theo ông, thành phố cần “chấp nhận hy sinh và mất mát một chút” ở hiện tại để 10 năm, 20 năm sau thế hệ trẻ được hưởng thành quả.
Để làm được điều này, ông kiến nghị Chính phủ và thành phố có chính sách nhà ở xã hội cho người dân và bổ sung nhiều cơ chế đặc thù để Hà Nội có thể giãn dân ra khỏi nội đô.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi cũng cho rằng vấn đề ô nhiễm không khí và ô nhiễm sông tại Hà Nội là những vấn đề tồn tại cần sớm được giải quyết.
Về vùng phát thải và kiểm soát giao thông xanh, Trung ương trước đó yêu cầu chuyển mạnh sang giao thông công cộng khối lượng lớn, từng bước hạn chế phương tiện cá nhân. Dự thảo luật đã thể chế hóa chủ trương này khi giao HĐND thành phố quy định phạm vi, lộ trình và phí giảm phát thải.
Tuy nhiên, để tránh xáo trộn xã hội, ông đề nghị bổ sung chính sách đầu tư hạ tầng thay thế như đường sắt đô thị, xe buýt nhanh phải đi trước một bước hoặc thực hiện đồng thời với các vùng phát thải thấp. Hà Nội cần phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành 100 km đường sắt đô thị theo đúng mục tiêu của Bộ Chính trị đã đề ra.
Điểm mới của dự thảo luật là cho phép Hà Nội hỗ trợ di dời các cơ sở, làng nghề gây ô nhiễm nghiêm trọng ra khỏi khu dân cư. Điều này hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Quốc hội. Tuy nhiên theo ông, vấn đề quan trọng là nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ này.
Ông đề nghị dự thảo luật cần thiết bổ sung cơ chế tài chính đặc thù, cho phép Hà Nội được giữ lại cơ bản hoặc toàn bộ số phí thu bảo vệ môi trường như phí bảo vệ môi trường khí thải và nước thải, và trích tối thiểu 20% tăng thu ngân sách từ đất để lập Quỹ phát triển xanh của Thủ đô. Đây sẽ là nguồn lực ưu tiên cho di dời và tái định cư.
Về cơ chế phối hợp liên vùng, ông đề nghị nghiên cứu chế tài tài chính liên vùng, bắt buộc các địa phương thượng nguồn và trong vùng gây ô nhiễm phải đóng góp vào Quỹ phát triển vùng Thủ đô dựa trên mức độ đóng góp tải lượng ô nhiễm. “Cần chuyển từ chia sẻ trách nhiệm chung sang chia sẻ chi phí bắt buộc”, ông nói.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cũng quan tâm đến vấn đề hạ tầng, quy hoạch đặc biệt là quy định liên kết, phát triển vùng Thủ đô. Theo ông Hạ, khi thiết kế và thực thi các nội dung liên kết vùng, các vấn đề xã hội như an sinh, giá cả và lao động là những “biến số” cực kỳ quan trọng.
“Nếu không chú ý, Hà Nội có thể trở thành thỏi nam châm hút người di cư quá mạnh, gây ra sự mất cân bằng”, ông nói.
Lấy ví dụ tác động của giá cả và mức sống khi liên kết vùng được đẩy mạnh, giá bất động sản có thể tăng vọt, sẽ tác động đến những người có thu nhập thấp, trong đó có công nhân vốn đã rất khó khăn trong tiếp cận với nhà ở. Bên cạnh đó, ông cũng băn khoăn mức sống ở Hà Nội cao thì có xu hướng lan tỏa sang các khu vực khác, dẫn đến giá cả hàng hóa, dịch vụ tại các vùng lân cận đều tăng.
Những chính sách đặc thù dành cho Thủ đô có thể dẫn đến lao động chất lượng cao đổ dồn về Hà Nội, khiến các tỉnh lân cận gặp khó khăn trong cạnh tranh thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.
Vì vậy, khi quy định liên kết, phát triển vùng Thủ đô, ông đề nghị bổ sung nguyên tắc chuyển tư duy “Hà nội thành trung tâm thu hút” sang “Hà Nội là trung tâm lan tỏa”. Các chính sách cần lấy người dân vùng Thủ đô làm thước đo cho mọi chính sách, mọi dự án, liên kết.
Thảo luận tổ về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Luật Thủ đô cần được thiết kế như một thiết chế pháp lý đặc thù, đủ năng lực dẫn dắt, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển. Thực trạng hiện nay cho thấy quy hoạch còn phân tán theo từng dự án nhà ở, thiếu đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là giao thông và hệ thống thoát nước, dẫn đến tình trạng “xây dựng đến đâu, tắc đường đến đó”.
Từ đó, ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển các đô thị vệ tinh và các phường mới theo tiêu chuẩn hiện đại, đồng bộ về nhà ở xã hội, bệnh viện, trường học, công viên và hệ thống giao thông công cộng như đường sắt đô thị, tàu điện trên cao. Đây là điều kiện then chốt để giãn dân khu vực nội đô, giảm áp lực hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị một cách bền vững.
“Khi các thành phố vệ tinh có đầy đủ tiện ích và kết nối giao thông thuận tiện, người dân sẽ sẵn sàng rời bỏ những căn gác xép chật hẹp trong phố cổ để ra ngoài sinh sống”, ông nói.
Chất lượng không khí Hà Nội ở mức xấu
Lúc 19h, trạm quan trắc tại cổng trường Đại học Bách Khoa trên đường Giải Phóng ghi nhận chỉ số AQI ở mức 168; trạm công viên Khuất Duy Tiến 167 và trạm 556 Nguyễn Văn Cừ 159. Đây đều là ngưỡng xấu, có thể gây tác động tới sức khỏe người bình thường, trong khi nhóm nhạy cảm đối mặt nguy cơ nghiêm trọng hơn.
Chất lượng không khí bắt đầu xấu đi từ trưa và tăng dần về chiều. Ngoài Hà Nội, một số điểm quan trắc tại Thái Nguyên và Hưng Yên cũng ghi nhận mức ô nhiễm tương tự
Theo hệ thống theo dõi của IQAir, Hà Nội đứng đầu danh sách các thành phố ô nhiễm nhất thế giới trong thời điểm này với chỉ số tổng thể 196, cao hơn Kuwait City (Kuwait) và Shanghai (Trung Quốc) cùng ở mức 155. Nhiều điểm nội đô ghi nhận mức rất xấu, như khu vực Hồ Tây 251, Võ Chí Công 222, Hàng Trống 224.
Cơ quan khí tượng nhận định điều kiện thời tiết ngày 6/4 không thuận lợi cho việc khuếch tán chất ô nhiễm. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 33-35 độ C, có nơi trên 35 độ, trong khi ban đêm không mưa khiến không khí thiếu cơ chế rửa trôi bụi mịn.
Gió nam đến đông nam hoạt động yếu, cấp 2-3, làm giảm khả năng phát tán các chất ô nhiễm từ giao thông và xây dựng. Nền nhiệt ban đêm duy trì ở mức 26-28 độ C, khiến chênh lệch nhiệt độ ngày đêm nhỏ, hạn chế đối lưu khí quyển. Những yếu tố này khiến bụi mịn và khí độc dễ tích tụ gần mặt đất.
Cuối năm ngoái, khi chất lượng không khí ở Hà Nội nhiều ngày ở mức xấu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các bộ, ngành triển khai biện pháp cấp bách tại Hà Nội và vùng lân cận. Bộ Công Thương được đề nghị kiểm soát chặt khí thải tại các nhà máy nhiệt điện, thép, hóa chất, phân bón; giảm công suất khi chỉ số ô nhiễm vượt ngưỡng 200.
Bộ Xây dựng yêu cầu các công trình tăng cường che chắn, rửa xe, phun sương dập bụi, thậm chí tạm dừng những hạng mục phát sinh bụi lớn. Các địa phương cần phân luồng giao thông, kiểm soát phương tiện chở vật liệu nhằm hạn chế ùn tắc.
Lực lượng công an được giao tăng cường xử lý xe chở vật liệu không che chắn, phương tiện quá niên hạn xả khói đen và hành vi đốt rác trái phép. Bộ Y tế hướng dẫn người dân bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với nhóm nhạy cảm, trong khi Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục hạn chế hoạt động ngoài trời khi không khí ở mức xấu.
Gia Chính
Tin Gốc: https://vnexpress.net/chat-luong-khong-khi-ha-noi-o-muc-xau-5059253.html
Kiến nghị lập quỹ dự phòng rủi ro cho lao động bị treo quyền lợi BHXH
Chính phủ đang xây dựng dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI. Một số nội dung dự kiến điều chỉnh cho phù hợp sau tinh gọn bộ máy.
Góp ý cho dự thảo, ông Đỗ Văn Thức, Liên đoàn Lao động TP Hải Phòng, đề xuất bổ sung chính sách để giải quyết đến cùng bất cập với người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) khi doanh nghiệp nợ đọng, nợ xấu BHXH khiến họ không được hưởng quyền lợi hoặc nhận hưu trí.
Ông đề xuất lập quỹ dự phòng xử lý rủi ro, chiếm 3-5% tổng Quỹ Bảo hiểm xã hội, hoặc trích từ khoản lãi 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm, trốn đóng BHXH. Nguyên tắc và điều kiện chi trả căn cứ vào việc phân loại rủi ro kỹ lưỡng. Khi cơ quan quản lý chưa xử lý được ngay nợ đọng thì quỹ dự phòng trích trợ cấp cho lao động tương đương mức sống tối thiểu để đảm bảo an sinh.
Ông Thức nêu thực tế lao động mỗi tháng trích 10,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH nhưng đến khi làm thủ tục hưởng chế độ mới biết công ty chậm đóng, nợ đọng khiến họ bị treo quyền lợi, thậm chí không chốt được sổ để về hưu. Phần lớn nợ xấu không có khả năng chi trả, đặt giả thiết chủ doanh nghiệp có thể bị truy tố nhưng khoản nợ không thể thu hồi nên lao động vẫn chịu thiệt.
"Quyền lợi cuối cùng và quan trọng nhất của mỗi lao động khi tham gia hệ thống an sinh là được hưởng hưu trí. Lao động đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm với BHXH nhưng lại không được hưởng quyền lợi, giải quyết thế nào thì luật sửa đổi bổ sung phải trả lời được", ông nói.
Theo ông Thức nên tập trung vào khâu phòng ngừa rủi ro bằng cách thông tin rõ cho lao động về tình hình tham gia BHXH hàng tháng, như gửi tin nhắn, email. Tiền điện, nước hàng tháng nếu người dùng chậm đóng liền nhận tin nhắn nhắc nhở ngay thì chế độ liên quan đến an sinh xã hội càng phải được chú trọng.
Quyền lợi lao động ở nơi không có công đoàn cơ sở
Dự thảo đề xuất thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, sau thai sản của lao động do người sử dụng lao động và Ban chấp hành Công đoàn cơ sở quyết định. Trường hợp hai bên có ý kiến khác nhau thì người sử dụng lao động quyết định số ngày nghỉ trên cơ sở đề nghị của Công đoàn. Nếu đơn vị đó không có công đoàn cơ sở thì người sử dụng lao động được quyết định.
Sửa đổi nhằm phù hợp bộ máy sau tinh gọn, cơ quan hành chính, doanh nghiệp hưởng 100% lương ngân sách nhà nước, lực lượng vũ trang không còn công đoàn cơ sở; áp dụng bao gồm cả trường hợp chưa thành lập công đoàn cơ sở.
GS Lê Minh Thông, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, cho rằng nơi chưa có công đoàn cơ sở, để chủ sử dụng tự quyết thì khó đảm bảo quyền lợi cho lao động. Dự thảo vì thế cần quy định rõ hơn điều kiện mà người sử dụng lao động được quyền quyết định, có thể căn cứ vào đề nghị của phía lao động và hồ sơ y tế.
Lo ngại rủi ro khi mở rộng kênh đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội
Dự luật bổ sung danh mục đầu tư của Quỹ Bảo hiểm xã hội, ngoài các ngân hàng thương mại do Nhà nước chi phối như hiện hành thì có thể gửi tại nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ. Hiện Quỹ chỉ được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nhà nước, gồm Agribank, Vietinbank, Vietcombank và BIDV.
Đánh giá quy định dễ dẫn tới rủi ro khi liên quan đến an sinh, đặc biệt là hưu trí của hàng chục triệu người tham gia, GS Lê Minh Thông đề nghị bỏ đề xuất khỏi dự luật và giữ nguyên như quy định hiện hành khi chưa có đánh giá tác động.
TS Nguyễn Diệu Hồng cùng quan điểm, cho rằng Quỹ này có đặc thù riêng khi phải đảm bảo chi trả cho lao động trong dài hạn, thậm chí sau 30 năm. Việc mở rộng sang nhóm ngân hàng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% tiềm ẩn rủi ro cao, cơ quan soạn thảo cần xem lại để đảm bảo quyền lợi an sinh.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tới cuối 2024, Quỹ BHXH dư khoảng 1,29 triệu tỷ đồng với mức tăng trưởng bình quân 9% một năm. Tới năm 2027, dự kiến 24,6 triệu người tham gia BHXH; 18,8 triệu người đóng BHTN và 99,3 triệu người tham gia BHYT. Người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ tăng trong bối cảnh mở rộng diện bao phủ.
Hồng Chiêu