Người dân dựng hàng rào người bên ngoài nhà máy điện ở tỉnh East Azerbaijan ngày 7/4.
Thứ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Iran Alireza Rahimi trước đó kêu gọi toàn thể thanh niên, giới văn nghệ sĩ, các vận động viên và nhà vô địch tham gia chiến dịch toàn quốc “Hàng rào người của thanh niên Iran vì tương lai tươi sáng” tại các nhà máy điện trên khắp cả nước để khẳng định “tấn công cơ sở hạ tầng dân sự là tội ác chiến tranh”.
Người dân dựng hàng rào người bên ngoài nhà máy điện ở tỉnh East Azerbaijan ngày 7/4.
Thứ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Iran Alireza Rahimi trước đó kêu gọi toàn thể thanh niên, giới văn nghệ sĩ, các vận động viên và nhà vô địch tham gia chiến dịch toàn quốc “Hàng rào người của thanh niên Iran vì tương lai tươi sáng” tại các nhà máy điện trên khắp cả nước để khẳng định “tấn công cơ sở hạ tầng dân sự là tội ác chiến tranh”.
Người dân tham gia cuộc tuần hành tưởng niệm các học sinh thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, diễn ra tại Tehran. Người tham gia chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, họ vừa giương cờ Iran vừa hô các khẩu hiệu phản đối Mỹ và Israel.
Người dân tham gia cuộc tuần hành tưởng niệm các học sinh thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, diễn ra tại Tehran. Người tham gia chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, họ vừa giương cờ Iran vừa hô các khẩu hiệu phản đối Mỹ và Israel.
Một công nhân đứng cạnh giàn giáo gần khu vực bị không kích tại Đại học Công nghệ Sharif ở Tehran.
Mỹ và Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích vào Iran, khi hạn chót cho tối hậu thư mà Tổng thống Donald Trump đặt ra với Iran đã cận kề. Ông Trump yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá.
Một công nhân đứng cạnh giàn giáo gần khu vực bị không kích tại Đại học Công nghệ Sharif ở Tehran.
Mỹ và Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích vào Iran, khi hạn chót cho tối hậu thư mà Tổng thống Donald Trump đặt ra với Iran đã cận kề. Ông Trump yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá.
Người dân tập trung trên cầu White ở tỉnh Khuzestan, Iran nhằm cố gắng bảo vệ nó khỏi bị đánh bom
Người dân tập trung trên cầu White ở tỉnh Khuzestan nhằm cố gắng bảo vệ công trình này khỏi bị đánh bom. Video: RT
Nhân viên cứu hộ và tình nguyện viên Iran làm việc tại hiện trường một vụ tập kích ở thủ đô.
Nhân viên cứu hộ và tình nguyện viên Iran làm việc tại hiện trường một vụ tập kích ở thủ đô.
Người phụ nữ dọn dẹp căn hộ bị hư hại tại Tehran.
Người phụ nữ dọn dẹp căn hộ bị hư hại tại Tehran.
Các phương tiện lưu thông gần tấm áp phích chính trị cỡ lớn tại Quảng trường Valiasr ở Tehran. Trên áp phích là hình ảnh loạt tên lửa được phóng phía sau những người biểu tình thể hiện sự đoàn kết với chính phủ.
Giới chức Iran đã bác bỏ tối hậu thư của ông Trump, cảnh báo “mọi hành động liều lĩnh” của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực “chìm trong biển lửa”. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố nếu Washington đi quá giới hạn, nước này sẽ tung đòn trả đũa vượt ra ngoài Trung Đông, đồng thời khiến Mỹ và đồng minh mất đi nguồn dầu khí của khu vực.
Các phương tiện lưu thông gần tấm áp phích chính trị cỡ lớn tại Quảng trường Valiasr ở Tehran. Trên áp phích là hình ảnh loạt tên lửa được phóng phía sau những người biểu tình thể hiện sự đoàn kết với chính phủ.
Giới chức Iran đã bác bỏ tối hậu thư của ông Trump, cảnh báo “mọi hành động liều lĩnh” của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực “chìm trong biển lửa”. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố nếu Washington đi quá giới hạn, nước này sẽ tung đòn trả đũa vượt ra ngoài Trung Đông, đồng thời khiến Mỹ và đồng minh mất đi nguồn dầu khí của khu vực.
Iran có mạng lưới nhà máy điện lớn với tổng công suất 78.000 MW, phân tán trên khắp cả nước.
Cơ sở nhiệt điện lớn nhất Iran là nhà máy điện Damavand, với công suất khoảng 2.900 MW. Còn được gọi là nhà máy Pakdasht, cơ sở này được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 200 ha, cách trung tâm thủ đô Tehran khoảng 50 km về phía đông. Chi phí xây dựng nhà máy xấp xỉ 2 tỷ USD.
Iran có mạng lưới nhà máy điện lớn với tổng công suất 78.000 MW, phân tán trên khắp cả nước.
Cơ sở nhiệt điện lớn nhất Iran là nhà máy điện Damavand, với công suất khoảng 2.900 MW. Còn được gọi là nhà máy Pakdasht, cơ sở này được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 200 ha, cách trung tâm thủ đô Tehran khoảng 50 km về phía đông. Chi phí xây dựng nhà máy xấp xỉ 2 tỷ USD.
Người phụ nữ mua bánh tại trung tâm Tehran.
Người dân Iran hiện bày tỏ lo ngại về những mối đe dọa đối với hệ thống năng lượng và cơ sở hạ tầng điện của đất nước. “Phải mất bao nhiêu năm và công sức mới xây dựng được những thứ đó. Tôi sợ rằng đất nước sẽ bị kéo lùi hàng thập kỷ”, Parisa, sinh viên 21 tuổi, cho hay.
Người phụ nữ mua bánh tại trung tâm Tehran.
Người dân Iran hiện bày tỏ lo ngại về những mối đe dọa đối với hệ thống năng lượng và cơ sở hạ tầng điện của đất nước. “Phải mất bao nhiêu năm và công sức mới xây dựng được những thứ đó. Tôi sợ rằng đất nước sẽ bị kéo lùi hàng thập kỷ”, Parisa, sinh viên 21 tuổi, cho hay.
Hôm 5-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã thực hiện chiến dịch giải cứu ngoạn mục một quân nhân mất tích khi tiêm kích Mỹ bị rơi trên lãnh thổ Iran, nhưng phía Tehran lại cho rằng chiến dịch này thất bại.
Sau đây là những thông tin đã biết đến nay về chiến dịch giải cứu này, dựa trên các tuyên bố công khai và các nguồn tin.
Theo Hãng tin AFP, đến nay có ít thông tin về danh tính của thành viên mất tích, nhưng người này là sĩ quan vận hành hệ thống vũ khí (weapons system operator), ngồi phía sau phi công (pilot) trên chiếc tiêm kích F-15E hiện đại bị bắn hạ tại Iran vào ngày 3-4.
Tổng thống Trump cho biết phi công (người lái máy bay) đã được lực lượng đặc nhiệm giải cứu trong một chiến dịch riêng diễn ra vào ban ngày hôm 3-4, ngay sau khi tiêm kích rơi xuống tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad, khu vực tây nam Iran với địa hình hiểm trở.
Trang tin Axios dẫn lời ông Trump và các quan chức Mỹ cho biết sau khi nhảy dù thoát hiểm, sĩ quan vũ khí bị mất tích đã hét lên "Chúa thật nhân từ" qua radio, phản ánh niềm tin tôn giáo mạnh mẽ của ông.
Các phi công Mỹ được huấn luyện theo chương trình SERE (sinh tồn, lẩn tránh, chống cự và thoát hiểm) trong trường hợp phải hạ cánh xuống lãnh thổ đối phương. Áo tác chiến của họ chứa thiết bị định vị phát tín hiệu radio/GPS, thiết bị liên lạc, cùng nước, thực phẩm, vật dụng sơ cứu và một khẩu súng ngắn.
Sĩ quan vũ khí bị thương sau khi nhảy dù nhưng vẫn có thể đi lại, được cho là đã leo lên một sườn núi cao khoảng 2.100m trước khi ẩn náu trong một khe đá, theo báo New York Times và trang Axios.
Ngày 5-4, Tổng thống Trump thông tin người này đã "bị thương nghiêm trọng". Đài CBS News cho biết sĩ quan đã được đưa tới Kuwait.
Chính quyền Iran ngay lập tức kêu gọi dân địa phương và các bộ lạc phối hợp với lực lượng an ninh tìm kiếm sĩ quan tiêm kích Mỹ bị mất tích, khi họ nhận thấy giá trị chính trị và quân sự nếu bắt sống được người này.
Điều này dẫn đến một cuộc chạy đua trong cuối tuần qua. Các hình ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy máy bay và trực thăng Mỹ bay tầm thấp trên bầu trời Iran.
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) đóng vai trò quan trọng trong việc xác định vị trí và đã triển khai một "chiến dịch đánh lừa" nhằm khiến phía Iran tin rằng người này đã bị (phía Iran) phát hiện, theo báo New York Times và báo Financial Times.
Chiến dịch đưa người này rời Iran được triển khai trong đêm từ hôm 4-4 sang ngày 5-4, với "hàng chục máy bay" (theo lời ông Trump) và hàng trăm lính đặc nhiệm, bao gồm biệt kích SEAL Team 6 (Đội 6 SEAL) của Hải quân Mỹ.
Lực lượng SEAL - nổi tiếng với chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda Osama bin Laden năm 2011 - được giao nhiệm vụ đưa người này ra khỏi Iran, trong khi máy bay tấn công Mỹ yểm trợ.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông Trump đã "bày tỏ cảm kích đối với sự hỗ trợ của Israel" trong chiến dịch giải cứu, nhưng không nêu chi tiết về vai trò của Israel.
Theo các nguồn tin, sĩ quan vũ khí Mỹ được giải cứu khi lực lượng Iran đang áp sát khu vực, và quân đội Mỹ đã nổ súng để ngăn chặn họ. Tổng thống Trump khẳng định không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng.
Đoạn video do Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran công bố được cho là xác máy bay Mỹ bị cháy rụi trên một khu vực sa mạc, khói vẫn còn bốc lên - Video: AFP/IRGC
Mặc dù quân đội Iran tuyên bố chiến dịch của Mỹ đã bị "phá hỏng hoàn toàn", họ chưa tường thuật đầy đủ về sự việc.
Tối 5-4, Hãng tin ISNA của Iran đăng một bức ảnh do Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cung cấp, được cho là "hộp sọ của một quân nhân Mỹ giữa đống đổ nát của một chiếc máy bay bị phá hủy".
Lực lượng này không cung cấp thêm thông tin, chỉ nói đó là "bằng chứng cho thấy thất bại nhục nhã của Trump, kẻ nói dối".
Người phát ngôn quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari nói rằng lực lượng Mỹ đã sử dụng một sân bay bỏ hoang ở tỉnh Isfahan, nằm phía tây bắc khu vực quân nhân Mỹ nhảy dù. Ông cho biết các máy bay Mỹ tham gia một "nhiệm vụ đánh lừa và rút lui dưới vỏ bọc giải cứu phi công của một máy bay bị bắn rơi".
Truyền thông nhà nước Iran cũng phát hình ảnh máy bay cháy đen trong khu vực sa mạc. Các quan chức nói rằng hai máy bay vận tải quân sự C-130 và hai trực thăng Black Hawk đã bị phá hủy.
Trong một video, có thể thấy rõ hai cánh quạt và động cơ bị cháy. Các chuyên gia định vị nguồn mở cho rằng hình ảnh được ghi lại cách thành phố Isfahan khoảng 50km về phía nam.
Báo Wall Street Journal và một số báo Mỹ khác dẫn nguồn tin ẩn danh cho biết lực lượng Mỹ đã tự phá hủy hai chiếc C-130 sau khi chúng bị mắc kẹt, nhằm tránh rơi vào tay Iran, đồng thời điều các máy bay khác tới đưa đội cứu hộ rút lui an toàn.
Ông Iraj Kazemijou, lãnh đạo tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad, nói với Hãng tin Mehr rằng có 5 người thiệt mạng và 7 người bị thương tại khu vực núi Kuh-e Siah. Tuy nhiên ông Iraj Kazemijou bác bỏ thông tin cho rằng lực lượng Mỹ đã đổ bộ tại đây, gọi đó là thông tin "hoàn toàn sai sự thật và không có giá trị".
Trong thông điệp hôm 5-4, Tổng thống Trump cũng đề cập đến một chiến dịch riêng bên trong Iran - nhằm giải cứu phi công - "mà chúng tôi không xác nhận, vì chúng tôi không muốn gây nguy hiểm cho chiến dịch giải cứu thứ hai".
"Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vừa tập kích dữ dội vào cơ sở hóa dầu lớn nhất Iran ở Asaluyeh, nơi sản xuất 50% sản lượng hóa dầu của nước này", Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, cho biết ngày 6/4.
Theo ông Katz, Israel tuần trước còn tấn công cơ sở hóa dầu lớn thứ hai Iran. Các đòn tập kích của Israel vào hai cơ sở đã vô hiệu hóa 85% năng lực xuất khẩu của Iran trong lĩnh vực này, ông cho hay.
"Đây là đòn giáng nặng về kinh tế, tương đương hàng chục tỷ USD, vào chính quyền Iran", ông Katz nói, thêm rằng IDF nhận lệnh "tiếp tục tấn công toàn lực vào hạ tầng quốc gia đối thủ".
Bộ trưởng Quốc phòng Israel cáo buộc ngành hóa dầu Iran là "động cơ chính trong cung cấp nguồn lực tài chính" cho các hoạt động của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và quân đội nước này.
Hãng tin Iran Fars News trước đó cho biết một số tiếng nổ lớn đã vang lên ở khu phức hợp Hóa dầu South Pars ở Asaluyeh, thành phố cảng tây nam nước này. Đây là nơi xử lý sản lượng khí đốt khai thác từ mỏ South Pars trên vịnh Ba Tư.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin các công ty cung cấp điện, nước và oxy cho Asaluyeh bị tấn công, còn công ty hóa dầu South Pars không bị hư hại. Hãng tin này cũng cho biết nguồn điện cung cấp cho toàn bộ các cơ sở hóa dầu tại Asaluyeh đã bị cắt.
South Pars là một phần của mỏ khí đốt lớn nhất thế giới nằm ngoài khơi vịnh Ba Tư mà Iran chia sẻ với Qatar. Mỏ có diện tích khoảng 9.700 km2, trữ lượng ước tính lên tới 51 nghìn tỷ m3, lớn nhất thế giới, nằm ở hai bên đường phân định trên biển giữa Iran và Qatar tại vịnh Ba Tư. Phần còn lại ở phía Qatar gọi là North Dome, có diện tích gấp đôi South Pars.
Giới chức Iran cho biết South Pars có sản lượng khai thác năm 2025 là 730 triệu m3 khí đốt mỗi ngày. Hầu hết khí tự nhiên khai thác từ South Pars dùng để phục vụ Iran, đáp ứng tới 80% nhu cầu nội địa, chủ yếu để sưởi ấm và sản xuất điện.
Theo Đài CNN, Nhà Trắng đã tìm cách trấn an dư luận trước những đồn đoán rằng chính quyền Mỹ có thể sử dụng vũ khí hạt nhân ở Iran, cũng như bác bỏ một bài đăng trên mạng xã hội cho rằng Phó tổng thống JD Vance đã ám chỉ khả năng này.
Cụ thể, trong cuộc họp báo tại Budapest (Hungary) ngày 7-4, ông Vance đã tiết lộ rằng Mỹ vẫn còn "những công cụ chưa sử dụng" ở cuộc chiến với Iran, làm dấy lên suy đoán rằng Washington có thể tính đến phương án leo thang, bao gồm cả vũ khí hạt nhân.
"Chúng tôi có những công cụ trong tay mà cho đến nay vẫn chưa quyết định sử dụng. Tổng thống Mỹ có thể quyết định sử dụng chúng. Và ông ấy sẽ làm vậy nếu phía Iran không thay đổi", ông Vance trả lời báo giới.
Phát biểu này, cùng với cảnh báo của ông Trump với Iran trên Truth Social rằng "cả một nền văn minh sẽ biến mất ngay trong đêm nay", đã làm dấy lên suy đoán trên mạng rằng ông Vance đang đề cập đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, Nhà Trắng đã nhanh chóng lên tiếng bác bỏ cách diễn giải này. Phản hồi trên mạng xã hội X, Nhà Trắng khẳng định "không có bất kỳ điều gì" trong phát biểu của ông Vance ám chỉ lựa chọn hạt nhân, đồng thời chỉ trích các suy đoán là vô căn cứ.
Dù vậy, làn sóng bàn tán lan rộng trên mạng xã hội - từ cả hai phía chính trị - cho thấy tâm lý lo ngại đang gia tăng khi thời hạn mà ông Trump đặt ra cho Iran trước khi tiến hành các đợt không kích dữ dội nhất từ trước đến nay (7h sáng 8-4 theo giờ Việt Nam) đang đến rất gần.
Cũng trong cuộc họp báo ở Budapest, ông Vance nhấn mạnh Mỹ có ưu thế vượt trội về sức mạnh và sẵn sàng gây "tổn thất lớn hơn nhiều" nếu Iran tiếp tục đối đầu, song khẳng định Washington vẫn ưu tiên giải pháp đàm phán.
"Quyết định hiện nằm trong tay Iran", ông nói, cho biết Mỹ kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi từ Tehran trước thời hạn tối hậu thư.
Theo các điều kiện được đưa ra, Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đối với năng lượng toàn cầu - và từ bỏ chương trình phát triển vũ khí hạt nhân.
"Tôi hy vọng họ sẽ đưa ra quyết định đúng đắn. Điều chúng tôi thực sự mong muốn là một thế giới nơi dầu khí được lưu thông tự do, người dân có thể chi trả để sưởi ấm hoặc làm mát nhà cửa, nơi họ có thể đủ khả năng đi lại để làm việc", ông nói. "Điều đó sẽ không thể xảy ra nếu Iran tiếp tục tham gia vào các hành động mà chúng tôi coi là 'khủng bố kinh tế'".
Dù phủ nhận khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân, chính quyền ông Trump vẫn phát tín hiệu cứng rắn, khi Tổng thống Mỹ cảnh báo có thể tấn công vào hạ tầng dân sự quan trọng của Iran - bao gồm nhà máy điện và các cây cầu - nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận.
Ở chiều ngược lại, các dấu hiệu chuẩn bị đối phó cũng đã xuất hiện tại Iran. Truyền thông nước này đưa tin người dân đang được kêu gọi lập "hàng rào người" quanh các cơ sở hạ tầng trọng yếu nhằm ngăn chặn hoặc làm chậm các cuộc tấn công tiềm tàng.