Apopo, tổ chức phi lợi nhuận huấn luyện động vật dò mìn trụ sở Bỉ, tuần trước khánh thành tượng chuột “anh hùng” Magawa cao hơn hai mét ở Siem Reap, Campuchia. Bức tượng được các nghệ nhân địa phương chế tác thủ công từ đá, do Apopo đặt làm.
Đây là con chuột túi châu Phi khổng lồ sinh năm 2013, được Apopo đào tạo rồi đưa đến Siem Reap hồi năm 2016. Kể từ khi đến Campuchia, nó nhanh chóng trở thành “nhân viên dò mìn” nổi bật nhất, thậm chí có trang riêng trên Wikipedia. Trong 5 năm làm nhiệm vụ, Magawa đã đánh hơi và phát hiện hơn 100 quả mìn. Con chuột chết năm 2022.
“Magawa là một trong những con chuột xuất sắc nhất mà chúng tôi từng có”, Michael Raine, quản lý chương trình của Apopo tại Campuchia, cho biết. “Con vật điềm tĩnh, tập trung, ham khám phá, làm việc rất nhanh, lại hiền lành và thân thiện với người chăm sóc. Nó rất phù hợp với công việc này”.
Theo Raine, Magawa có thể rà một khu đất rộng cỡ sân tennis chỉ trong khoảng 20 phút. Công việc này có thể mất tới vài ngày nếu là con người thực hiện.
Apopo huấn luyện chuột bằng phương pháp thưởng theo hành vi. Các huấn luyện viên sẽ dạy chúng nhận diện các hợp chất nổ như TNT. Khi phát hiện mìn, chúng sẽ cào lên bề mặt để báo hiệu, sau đó được thưởng thức ăn như đậu phộng, một lát chuối.
Raine cho biết loài chuột đặc biệt phù hợp với công việc này nhờ kích thước nhỏ và hệ khứu giác phát triển vượt trội.
“Chúng nhẹ cân đến mức không làm kích nổ mìn”, ông Raine nói. “Khứu giác của chúng cực kỳ nhạy bén và chúng cũng rất thông minh”. Đàn chuột được nghỉ một ngày mỗi tuần. Mỗi ngày, chúng cũng có thời gian vui chơi.
Campuchia là một trong những quốc gia có mật độ bom mìn tồn sót dày đặc nhất thế giới, vốn là hệ quả từ thời chiến. Trong 47 năm qua, bom mìn tồn sót đã khiến khoảng 18.800 người thiệt mạng, 45.000 người bị thương tại Campuchia. Hiện vẫn còn 6 triệu quả mìn chưa được xử lý tại nước này, theo Apopo.
“Khối lượng công việc phía trước còn rất lớn. Mục tiêu là đến năm 2030 Campuchia sẽ không còn mìn”, ông Raine cho biết.
Theo Raine, đóng góp riêng của chuột Magawa là rất đáng kể. Con chuột này đã dò tìm hơn 141.000 m2 đất, tương đương khoảng 26 sân bóng đá. Năm 2020, Magawa trở thành con chuột đầu tiên nhận huy chương vàng PDSA, phần thưởng dành cho những động vật thể hiện lòng dũng cảm và tinh thần tận tụy khi làm nhiệm vụ.
Sau khi “nghỉ hưu” năm 2021, Magawa dành nhiều tuần để “kèm cặp” những con chuột mới. “Nó vẫn ở lại cùng Apopo, hỗ trợ giúp những con chuột khác làm quen, thích nghi môi trường. Magawa đã có một cuộc đời dài và trọn vẹn”, Raine nói.
Magawa hiện đã có “chuột kế nhiệm” tên Ronin, một trong những con chuột nổi bật mới nhất của Apopo. Năm 2025, Ronin lập kỷ lục thế giới khi phát hiện 109 quả mìn trong 4 năm làm nhiệm vụ.
Đức Trung (Theo Washington Post, Khmer Times, Phnom Penh Post)
"Thứ ba, 20h giờ miền Đông", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social ngày 5/4.
Thời hạn mới đồng nghĩa là Tehran có thêm một ngày so với cảnh báo 48 giờ mà ông Trump đưa ra trước đó. Iran hiện tại đứng trước lựa chọn mở cửa để xoa dịu lãnh đạo Mỹ hoặc đối mặt nguy cơ ông thực hiện lời đe dọa phá hủy các nhà máy điện và cây cầu của quốc gia Trung Đông này.
Ông Trump dường như cũng đã xác nhận tối hậu thư mới trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal ngày 5/4.
"Chúng tôi đang ở vị thế rất mạnh và đất nước đó sẽ mất 20 năm để tái thiết nếu họ còn may mắn là một quốc gia", ông nói. "Nếu họ không làm gì trước tối thứ ba, họ sẽ không còn nhà máy điện hay cây cầu nào".
Iran đã gần như phong tỏa eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu, kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tiến hành chiến dịch tấn công phối hợp ngày 28/2.
"Họ đang đàm phán lúc này và tôi nghĩ có cơ hội tốt vào ngày mai", ông Trump bày tỏ lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận với Iran trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 5/4. "Nếu họ không đạt thỏa thuận nhanh chóng, tôi đang cân nhắc phá hủy mọi thứ và kiểm soát dầu mỏ ở đó".
Trong cùng cuộc phỏng vấn, ông Trump cho biết Mỹ đảm bảo an toàn cho các nhà đàm phán Iran, nói rằng họ "đã thừa nhận Tehran sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân".
"Điều quan trọng nhất là họ sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ thậm chí còn không đàm phán về điểm này vì nó quá dễ dàng. Điều đó đã được chấp nhận rồi. Phần lớn các điểm đã được chấp nhận", ông nói.
Trả lời phỏng vấn với ABC News, Tổng thống Trump nói xung đột nên kết thúc "trong vài ngày, chứ không phải vài tuần". Song ông cũng cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận với Tehran, Mỹ sẽ loại trừ "rất ít" phương án quân sự.
Loạt bài phỏng vấn với các hãng truyền thông của ông Trump được tiến hành sau khi Mỹ tuyên bố giải cứu thành công phi công buồng sau của tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran ngày 3/4. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi đây là "một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ".
Reuters dẫn thông tin từ phía Ukraine cho biết quân đội nước này đã tấn công một cảng trung chuyển dầu của Nga ở bán đảo Crimea.
Cụ thể, lực lượng Ukraine đã tấn công mục tiêu ở Feodosia, cảng dầu hàng hải lớn nhất trên bán đảo.
Cảng trung chuyển đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nhiên liệu cho lực lượng Nga tại Crimea.
Nga chưa bình luận về thông tin trên. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cảnh báo các nước vùng Baltic cần nhận thức rõ nguy cơ nếu cho phép máy bay không người lái (UAV) của Ukraine bay qua không phận để tấn công các mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga.
Ở chiều ngược lại, cơ quan quản lý cảng biển Ukraine hôm 8.4 cho biết Nga đã triển khai đợt tấn công bằng UAV nhằm vào cảng trên sông Danube lớn nhất của Ukraine là Izmail trong đêm 7.4. Vụ tấn công đã gây hư hại cơ sở hạ tầng cảng và một tàu dân sự.
Theo thông báo trên Telegram, một số nhà kho đã bốc cháy sau khi trúng UAV, nhưng đám cháy đã được lính cứu hỏa kiểm soát. Không xảy ra thương vong về người.
Izmail nằm bên sông Danube, ở cực tây nam Ukraine và đối diện lãnh thổ Romania ở bờ bên kia. Thành phố đã trở thành đầu mối hậu cần quan trọng và thường xuyên bị tấn công trong thời gian qua.
RBC Ukraine hôm 8.4 dẫn lời ông Pavlo Palisa, Phó Chánh văn phòng tổng thống Ukraine, cáo buộc Nga đang lên kế hoạch thiết lập một "vùng đệm" tại khu vực Transnistria thuộc Moldova do Nga kiểm soát, chạy dọc theo biên giới với tỉnh Vinnytsia của Ukraine.
Nga kiểm soát Transnistria từ năm 1992. Khu vực này trải dài dọc theo các tỉnh Odessa và Vinnytsia của Ukraine, với đường biên giới Ukraine–Moldova tại đây dài hơn 400 km.
Ông Palisa cho biết đây là lần đầu tiên kế hoạch trên được ghi nhận, đồng thời trấn an người dân Ukraine chẳng có gì phải lo ngại, vì Kyiv không cho rằng Moscow có năng lực làm điều đó.
Ông Palisa cũng cho biết Nga chưa từ bỏ ý định thiết lập các "vùng đệm" tương tự tại các tỉnh Kharkiv, Sumy và Chernihiv dọc biên giới Nga.
Tuy nhiên, theo quan chức này, hiện chưa bên nào có đủ năng lực để tạo ra thay đổi đáng kể đối với cục diện chiến sự trong ngắn hạn.
Trong chuyến thăm Hungary, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance hôm 8.4 chỉ trích các nhà lãnh đạo châu Âu đã chưa làm đủ để chấm dứt xung đột Ukraine, đồng thời cho rằng đây là cuộc xung đột "khó giải quyết nhất".
Cùng ngày, Kyiv kêu gọi Mỹ gây áp lực cho Nga để chấm dứt chiến sự, nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran cho thấy Washington sẽ thành công nếu "quyết đoán".
"Nhiều nhà lãnh đạo chính trị tại châu Âu đang khiến chúng tôi thất vọng vì họ dường như không thực sự quan tâm đến việc giải quyết cuộc xung đột này", Reuters dẫn lời ông Vance.
Ông cho biết các nỗ lực giải quyết tình hình Nga - Ukraine đã đạt được "tiến triển đáng kể".
"Chúng tôi đã nhận được đề xuất từ phía Ukraine và Nga. Chúng tôi trên thực tế đã khiến họ nêu rõ lập trường, và theo thời gian, các lập trường đó ngày càng xích lại gần nhau", ông Vance nói.
Phó tổng thống Mỹ cho hay dù chưa đạt kết quả cuối cùng, bản thân ông khá lạc quan, nhưng hai bên cần phải hành động.
Theo thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 4.4, cháu gái của ông Soleimani là bà Hamideh Soleimani Afshar cùng con gái đã bị các đặc vụ liên bang bắt giữ sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chấm dứt tư cách thường trú hợp pháp của họ. Cả 2 hiện bị Cơ quan Thực thi di trú và hải quan Mỹ (ICE) giam giữ, theo AP.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết quyết định được đưa ra trong tuần này, sau khi Washington xác định 2 người này không còn đủ điều kiện cư trú hoặc nhập cảnh vào Mỹ.
Ông Soleimani, người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đã thiệt mạng trong cuộc không kích bằng máy bay không người lái của Mỹ tại Baghdad (Iraq) vào tháng 1.2020.
Phía Mỹ cáo buộc bà Afshar là "người ủng hộ công khai chính phủ Iran", đồng thời viện dẫn các bài viết và hoạt động trên mạng xã hội, trong đó bà được cho là ca ngợi cố lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và chỉ trích Mỹ. Chồng của bà Afshar cũng bị cấm nhập cảnh vào Mỹ.
"Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ không cho phép đất nước chúng ta trở thành nơi trú ẩn cho những công dân nước ngoài ủng hộ các chế độ khủng bố chống Mỹ", theo Ngoại trưởng Rubio.
Trong khi đó, truyền thông Iran ngày 4.4 dẫn lời bà Narjes Soleimani - con gái cố tướng Soleimani - phủ nhận các thông tin trên, đồng thời cho biết gia đình của cố chỉ huy quân sự Iran này chưa từng sinh sống tại Mỹ và ông không có cháu gái.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh Mỹ gần đây gia tăng các biện pháp siết chặt thị thực và quy chế pháp lý đối với công dân Iran. Từ đầu tháng 12.2025, Mỹ đã thu hồi hoặc từ chối gia hạn thị thực của một số nhà ngoại giao Iran, bao gồm cả phó đại sứ và nhân viên tại phái đoàn Iran tại Liên Hiệp Quốc.
