Thanh Hằng
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ai-giau-nhat-dong-nam-a-5059227.html
Gia đình có trẻ tự kỷ phải ‘giao tiếp’ với xã hội bằng nhiều ánh mắt
Những ánh nhìn ấy đôi khi trở thành áp lực vô hình đối với gia đình có con tự kỷ.
Không chỉ là buổi thảo luận chuyên môn, chương trình do Khoa Tâm lý - Giáo dục - Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Đà Nẵng tổ chức ngày 5-4 còn là nơi phụ huynh, chuyên gia và giáo viên cùng chia sẻ những câu chuyện nhiều cảm xúc.
PGS.TS Võ Văn Minh, hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm - ĐH Đà Nẵng, xuất hiện không phải với vai trò nhà quản lý hay nhà khoa học, mà là một người cha có con tự kỷ, đồng thời là tác giả cuốn sách "Tự kỷ - một phần của thế giới này".
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu sinh học, ông chia sẻ một triết lý giản dị: một đàn gà con không con nào giống con nào, một cành cây không có chiếc lá nào giống hệt chiếc lá nào, và mỗi đứa trẻ cũng vậy. Trong sinh thái học, một hệ sinh thái càng đa dạng thì càng bền vững, và ông tin xã hội cũng thế.
Là người cha đồng hành cùng con, ông nghẹn ngào kể: "Người tự kỷ thường hạn chế giao tiếp bằng mắt. Nhưng những người xung quanh tôi lại "giao tiếp" với chúng tôi chủ yếu bằng ánh mắt từ xa đến gần.
Có ánh mắt cảm thông, có ánh mắt thương hại, có cả những ánh mắt băn khoăn. Chính những điều đó, đôi khi tạo nên một áp lực vô hình… và không hề dễ chịu".
Từ trải nghiệm của mình, ông cho rằng gia đình hay nhà trường thôi vẫn chưa đủ, mà cần sự thấu hiểu và chung tay của cả cộng đồng để tạo nên môi trường tốt hơn cho trẻ tự kỷ và gia đình của các em.
Nhiều phụ huynh có con tự kỷ đã rưng rưng xúc động khi nghe những chia sẻ chạm đến nỗi lòng. Rất nhiều người cho biết họ cũng đang đối diện với những "ánh mắt" ấy mỗi ngày và mong xã hội có cái nhìn "chấp nhận" sự khác biệt để hành trình đồng hành với con bớt nhọc nhằn.
BSCK II Lâm Tứ Trung - Phó Chủ tịch Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam nhấn mạnh trong quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ, gia đình là yếu tố quan trọng nhất.
"Một đứa trẻ có thể học ở trung tâm vài giờ mỗi ngày, nhưng phần lớn thời gian là ở nhà, vì vậy cha mẹ mới chính là người đồng hành lâu dài và hiểu con nhất", ông Trung nói.
Tuy nhiên, theo ông, điều đáng lo là sức khỏe tinh thần của chính cha mẹ. Áp lực chăm con, công việc và kinh tế khiến nhiều gia đình rơi vào căng thẳng kéo dài. Vì vậy, hỗ trợ trẻ tự kỷ không thể chỉ tập trung vào trẻ, mà cần quan tâm đến cả gia đình, bởi khi gia đình ổn định thì đứa trẻ mới có thể phát triển tốt.
Ông cũng lưu ý cách ứng xử với các con khác trong gia đình. Khi một đứa trẻ cần được chăm sóc nhiều hơn, cha mẹ cần giải thích để các con hiểu và vẫn dành sự quan tâm phù hợp, tránh tạo ra cảm giác bị so sánh hay bỏ quên, dẫn đến những tổn thương tâm lý.
Từ góc nhìn của người làm việc lâu năm trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục hòa nhập, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương cho biết ở nhiều quốc gia, các chương trình hỗ trợ trẻ tự kỷ không chỉ dành cho trẻ mà còn dành riêng cho phụ huynh.
Không chỉ hướng dẫn cách can thiệp, các chương trình này còn tạo không gian để phụ huynh chia sẻ, hỗ trợ tinh thần cho nhau.
Theo bà, căng thẳng tâm lý kéo dài là vấn đề phổ biến ở phụ huynh có con tự kỷ, vì vậy việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho cha mẹ cũng quan trọng không kém việc can thiệp cho trẻ.
Các giáo viên cũng cho rằng việc dạy trẻ tự kỷ không chỉ là dạy một đứa trẻ, mà là đồng hành với cả gia đình. Mỗi em là một hoàn cảnh khác nhau, nên việc can thiệp cần được cá nhân hóa và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
Ngày hội 'Tự tin vào lớp 10': Nhiều hướng đi nếu không đậu công lập
Sự kiện do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Thành Đoàn TP.HCM tổ chức, với sự đồng hành của Tập đoàn Vingroup.
Tại ngày hội, nhiều em học sinh bày tỏ lo lắng rằng nếu không trúng tuyển vào các trường THPT công lập, các em sẽ khó nhận được sự cảm thông và chia sẻ từ gia đình.
Trả lời vấn đề này, ThS Nguyễn Anh Sơn, chuyên viên Phòng giáo dục thường xuyên - nghề nghiệp và đại học Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho rằng vấn đề này cần được nhìn nhận theo hướng cởi mở hơn.
Theo ông Sơn, định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh việc lựa chọn con đường phù hợp với năng lực và sở trường của mỗi học sinh. Vì vậy thay vì chờ đến khi biết kết quả mới tìm hướng đi, học sinh và phụ huynh cần chủ động định hướng từ sớm.
Hiện nay sau khi tốt nghiệp THCS, học sinh có thể lựa chọn ba hướng chính. Thứ nhất là tiếp tục học lên THPT, bao gồm trường công lập và ngoài công lập. Đây là hướng đi phù hợp với những học sinh có năng lực học thuật tốt và định hướng tiếp tục học lên cao đẳng, đại học.
Thứ hai là theo học tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp như trung cấp, cao đẳng. Với hướng đi này, học sinh có thể học trung cấp trong khoảng hai năm, đồng thời được bổ sung kiến thức văn hóa. Sau đó các em có thể liên thông lên cao đẳng.
Đến khoảng 18 tuổi, học sinh đã có thể tham gia thị trường lao động với tay nghề nhất định. Đây là lựa chọn phù hợp với những em có thế mạnh về thực hành và mong muốn sớm ổn định nghề nghiệp.
Thứ ba là học tại các trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Ở hướng này học sinh có thể học chương trình văn hóa rút gọn, đồng thời có thể kết hợp học nghề.
Sau khi hoàn thành, các em vẫn có cơ hội tham gia xét tuyển vào đại học hoặc liên thông lên cao đẳng. Đặc biệt, hướng đi này giúp rút ngắn thời gian học, khi đến 18 tuổi học sinh có thể đồng thời sở hữu bằng tốt nghiệp THPT và bằng nghề.
TP.HCM hiện có hệ thống khá đa dạng với 39 trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, 63 trường cao đẳng, 64 trường trung cấp, 55 cơ sở đào tạo nghề và 176 doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề. Đây là những lựa chọn phù hợp cho học sinh vì nhiều lý do chưa vào được trường THPT công lập hoặc không lựa chọn học tại các trường phổ thông.
"Không đậu vào trường công lập không có nghĩa là thất bại. Đó chỉ là một ngã rẽ khác trong hành trình học tập. Nếu chọn đúng hướng đi phù hợp, các em vẫn có thể phát triển tốt và đạt được thành công trong tương lai", ông Sơn chia sẻ.
Trước băn khoăn của nhiều học sinh về việc lựa chọn tổ hợp môn khi bước vào lớp 10, ThS Nguyễn Võ Đăng Khoa - Phó trưởng phòng quản lý chất lượng giáo dục Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho rằng các em cần xác định rõ rằng việc học không chỉ để đạt điểm số mà là để phục vụ cho định hướng tương lai của chính mình.
Theo đó, ngay khi vào lớp 10 các em sẽ phải lựa chọn các môn học theo nhóm môn bắt buộc và môn tự chọn. Đây là quyết định có tính định hướng lâu dài vì những môn đã chọn sẽ gắn bó với các em trong suốt ba năm THPT.
Dù hiện nay vẫn có cơ chế cho phép điều chỉnh trong một số trường hợp nhưng ban tư vấn không khuyến khích việc thay đổi tổ hợp môn giữa chừng. Bởi việc chuyển đổi có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập, kết quả tích lũy và đặc biệt là xét tuyển đại học sau này.
Vì vậy các em nên tìm hiểu kỹ ngay từ đầu mình phù hợp với lĩnh vực nào, có định hướng ngành nghề gì sau khi tốt nghiệp THPT. Từ đó lựa chọn tổ hợp môn phù hợp để theo đuổi xuyên suốt.
"Chọn môn học không phải là quyết định nhất thời mà là bước đi quan trọng liên quan đến cả hành trình phía trước. Khi đã xác định rõ mục tiêu, các em sẽ tự tin hơn và tránh được những thay đổi không cần thiết", ông Khoa nhấn mạnh.
