Theo quy định tại Nghị định 90, nhiều hành vi kỳ thị trong giáo dục, lao động và đời sống xã hội sẽ bị xử phạt với các mức tiền khác nhau, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Cụ thể, mức xử phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu học sinh, sinh viên phải xét nghiệm HIV hoặc xuất trình kết quả xét nghiệm.
Cản trở người học tham gia hoạt động của cơ sở giáo dục vì lý do liên quan đến HIV. Từ chối tiếp nhận đối tượng bảo trợ xã hội hoặc từ chối mai táng, hỏa táng người đã mất vì lý do HIV/AIDS.
Mức xử phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu xét nghiệm HIV đối với người lao động trước tuyển dụng (trừ một số nghề đặc thù theo quy định), từ chối tuyển dụng vì người lao động nhiễm HIV, hoặc từ chối tiếp nhận học sinh, sinh viên vì lý do này.
Nghị định cũng xử phạt các hành vi mang tính phân biệt đối xử trong quá trình học tập và điều trị như tách biệt, hạn chế người nhiễm HIV tham gia hoạt động.
Phân biệt trong chăm sóc, điều trị hoặc bố trí công việc không phù hợp với sức khỏe, chuyên môn của người lao động nhiễm HIV. Ngoài ra, hành vi cha mẹ hoặc người giám hộ bỏ rơi người nhiễm HIV cũng thuộc diện bị xử phạt.
Mức phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng, nghị định xử lý các hành vi xâm phạm trực tiếp quyền học tập và việc làm của người nhiễm HIV.
Cụ thể, chấm dứt hợp đồng lao động, gây khó khăn trong công việc, ép chuyển việc trái ý muốn, từ chối nâng lương, đề bạt hoặc không đảm bảo quyền lợi hợp pháp đều bị xử phạt nặng nếu xuất phát từ lý do nhiễm HIV.
Trong lĩnh vực giáo dục, việc kỷ luật hoặc buộc thôi học học sinh, sinh viên vì nhiễm HIV cũng bị xử phạt ở mức này. Đồng thời, việc sử dụng hình ảnh, thông điệp truyền thông mang tính kỳ thị người nhiễm HIV và gia đình họ cũng bị xử lý.
Nghị định cũng quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả. Các tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị buộc tiếp nhận lại người bị từ chối, xin lỗi trực tiếp người bị phân biệt đối xử, khôi phục quyền lợi hợp pháp cho người lao động, hủy bỏ quyết định kỷ luật hoặc buộc thôi học.
Trong trường hợp liên quan đến truyền thông, nội dung vi phạm phải bị loại bỏ hoặc tiêu hủy.
Bên cạnh đó, nghị định quy định xử phạt các hành vi vi phạm khác trong phòng, chống HIV/AIDS. Cụ thể, hành vi cản trở người lao động tham gia các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS bị phạt từ 3 triệu đến 5 triệu đồng.
Các hành vi nghiêm trọng như đe dọa truyền HIV cho người khác hoặc lợi dụng hoạt động phòng, chống HIV/AIDS để trục lợi sẽ bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng. Trường hợp trục lợi, người vi phạm còn phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được.
Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế vừa được Chính phủ ban hành. Theo đó, nhiều hành vi về uống rượu bia, kinh doanh hay quảng cáo mặt hàng sẽ bị xử phạt với mức tiền lên tới hàng chục triệu đồng nếu không tuân thủ quy định của nhà nước.
Thực tế, văn hóa tiệc tùng tại Việt Nam thường xuyên xuất hiện tình trạng ép những người không muốn hoặc không có tửu lượng phải dùng rượu bia. Cơ quan quản lý kỳ vọng chế tài trên xóa bỏ thói quen lôi kéo độc hại, hướng cộng đồng đến việc tiêu dùng tự nguyện và văn minh hơn.
Cùng mức phạt 1-3 triệu đồng, nhà chức trách sẽ xử lý các cơ sở bán đồ uống có cồn cho người dưới 18 tuổi hoặc không niêm yết thông báo cấm bán cho trẻ vị thành niên ở vị trí dễ quan sát. Người kinh doanh sẽ mất 5-10 triệu đồng nếu mở điểm bán tiêu thụ tại chỗ trong bán kính 100 mét quanh các cơ sở y tế, trường học hoặc kinh doanh tại những địa điểm cấm. Với nền tảng thương mại điện tử, chủ gian hàng phải nộp 10-20 triệu đồng nếu không tích hợp màng lọc ngăn chặn người dưới 18 tuổi tìm kiếm và mua hàng.
Chính quyền áp dụng khung hình phạt nặng nhất 20-30 triệu đồng đối với hành vi sử dụng sản phẩm từ 15 độ cồn trở lên để khuyến mại. Cơ quan chức năng cũng dùng mức phạt này để xử lý những doanh nghiệp thuê người chưa đủ 18 tuổi đóng quảng cáo, hoặc nhắm mục tiêu tiếp thị tới học sinh, sinh viên, thanh niên và phụ nữ mang thai.
Những biện pháp đánh mạnh vào túi tiền người vi phạm xuất phát từ hệ lụy nghiêm trọng của tình trạng lạm dụng thức uống có cồn. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ ra Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ ba châu Á về lượng tiêu thụ bình quân đầu người, "đốt" khoảng 3,4 tỷ USD mỗi năm cho rượu bia. Khoảng 44% nam giới trưởng thành tại Việt Nam đang duy trì thói quen uống ở mức nguy hại. Đặc biệt trong các dịp lễ Tết, số ca ngộ độc hoặc tai nạn liên quan đồ uống có cồn tăng nhanh tạo áp lực quá tải lên các bệnh viện và y bác sĩ.
PGS.TS Nguyễn Quang Dũng, Phó trưởng Bộ môn Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm, Đại học Y Hà Nội, nói tác động tàn khốc của chất cồn lên cơ thể thường diễn ra âm thầm. Chất độc từ đồ uống này trực tiếp phá hủy hệ miễn dịch, gây cao huyết áp, bệnh tim mạch và hàng loạt bệnh ung thư nguy hiểm ở vòm họng, thực quản, gan hay đại trực tràng...
Ngày 10/4, TS.BS.CK2 Nguyễn Minh Hảo Hớn, Trưởng khoa Mũi Xoang, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM, cho biết trán bệnh nhân sưng to, đỏ, lan xuống mí mắt, ấn rất đau. Trước đó, người bệnh chảy mũi mủ đục một bên, nhức dữ dội vùng trán, tự mua thuốc uống 4 ngày song tình trạng ngày càng nặng.
Bác sĩ ghi nhận mũi bên phải của bệnh nhân có nhiều mủ đục, niêm mạc sưng. Kết quả chụp CT cho thấy bệnh nhân bị viêm đa xoang ở cả hai bên, lệch vách ngăn mũi. Ổ viêm từ xoang trán phải đã lan ra ngoài làm hỏng một phần xương phía trước trán gây sưng phồng. Đây là biến chứng nặng, còn gọi là hội chứng Pott's Puffy Tumor.
Bệnh nhân được dùng kháng sinh và thuốc kháng viêm để kiểm soát nhiễm trùng trước khi phẫu thuật. Ca mổ khá khó do đường vào xoang bị viêm tắc hoàn toàn. Nhờ hệ thống định vị 3D hỗ trợ, bác sĩ mở thông các xoang và hút sạch mủ. Kết quả xét nghiệm cho thấy vi khuẩn tụ cầu là nguyên nhân gây bệnh.
Sau 3 ngày mổ, bệnh nhân hồi phục tốt, hết sưng trán và mắt, không còn nhức đầu hay chảy mũi.
Giải thích cơ chế gây bệnh, bác sĩ Hớn cho biết xương vùng xoang trán khá mỏng, lại có các mạch máu nối với màng não. Khi xoang bị tắc, mủ tích tụ sẽ tăng áp lực, có thể làm hỏng xương và lan ra ngoài gây sưng. Nguy hiểm hơn, vi khuẩn có thể theo đường máu đi ngược vào não, gây áp xe não hoặc viêm màng não.
PGS.TS.BS.CK2 Lê Trần Quang Minh, Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM, cho biết Pott's Puffy Tumor là biến chứng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm. Theo nghiên cứu quốc tế, 72% bệnh nhân trẻ tuổi mắc bệnh này có kèm theo tổn thương lan vào nội sọ, với tỷ lệ tử vong cao.
"Bệnh chủ yếu xảy ra ở người trẻ, nhất là bệnh lý viêm mũi xoang không điều trị đúng mức, khởi phát từ các triệu chứng thông thường như chảy mũi đục, nghẹt mũi, nhức đầu nên dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu", bác sĩ Minh cảnh báo.
Bác sĩ khuyến cáo không chủ quan với các triệu chứng tai mũi họng. Cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa khi có một trong các dấu hiệu như nhức đầu vùng trán nhiều ngày, không giảm khi uống thuốc giảm đau thông thường; sưng nề, tấy đỏ đột ngột vùng trán, chân mày hoặc quanh mắt; chảy mũi mủ đục một bên kèm sốt, lừ đừ, mệt mỏi. Không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà để tránh các biến chứng đe dọa tính mạng.
Với độ tuổi này, ước tính tuổi trung bình của người mắc đột quỵ ở Việt Nam trẻ hơn thế giới 10 năm. Mỗi năm nước ta ghi nhận đến hơn 200.000 trường hợp đột quỵ, tỉ lệ tử vong khoảng 20-30%.
Đặc biệt tình trạng đột quỵ ở người trẻ ngày càng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp tới nhóm người trong độ tuổi lao động. Vì vậy, người trẻ tuổi nên làm gì để phòng đột quỵ?
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ là một biến chứng sức khỏe nguy hiểm, có thể xảy ra ở bất cứ ai kể cả người còn trẻ, và dễ dàng cướp đi tính mạng người bệnh nếu không can thiệp kịp thời.
Người trung niên, cao tuổi, người mắc bệnh lý nền mạn tính, đặc biệt trong số đó người mắc bệnh tim mạch là những đối tượng nguy cơ cao bị đột quỵ.
Mặc dù vậy những năm gần đây, đột quỵ ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng đáng kể trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Tại sao bị đột quỵ?
Đột quỵ (hay tai biến mạch máu não) là tình trạng não bộ bị tổn thương nghiêm trọng do mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn (nhồi máu não) hoặc vỡ (xuất huyết não), khiến não thiếu oxy trầm trọng và tế bào não sẽ bị chết đi trong vài phút.
Đây là những trường hợp cần cấp cứu y tế khẩn cấp nếu không sẽ gây tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong.
Nói đến đột quỵ tức là đột quỵ não và đột quỵ tim. Đột quỵ não, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu cung cấp nuôi não từ tim lên bị ngừng do tắc mạch máu não (thường là cục máu đông) hoặc vỡ mạch máu não (do xơ vữa động mạch não).
Đột quỵ ở người trẻ tuổi đang gia tăng do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Một tỉ lệ đáng kể liên quan tới lối sống không lành mạnh như hút thuốc (thuốc lá, xì gà, thuốc lào), nghiện rượu bia, lười vận động, và lạm dụng chất kích thích làm tăng nguy cơ hoặc tắc mạch máu não.
Đối với stress và áp lực công việc là do áp lực cao gây căng thẳng mạn tính, mất ngủ, khiến huyết áp tăng cao đột ngột. Bên cạnh đó người mắc bệnh nền tim mạch và chuyển hóa cũng làm gia tăng số người mắc cao huyết áp (huyết áp cao chiếm khoảng 10% các trường hợp); đái tháo đường (khoảng 30% các trường hợp), và rối loạn mỡ máu (mỡ máu tăng cao), đây là những nguyên nhân trực tiếp gây xơ vữa hoặc đột quỵ não.
Cần kể đến những trường hợp bị dị dạng mạch máu não như các bệnh lý bẩm sinh phình mạch, dị dạng động tĩnh mạch dễ vỡ gây xuất huyết não. Đối với các trường hợp thừa cân, béo phì có chỉ số khối cơ thể (BMI > 30) và vòng eo lớn (trên 80cm) sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Bên cạnh đó chế độ ăn không hợp lý như thường xuyên ăn đồ ăn nhanh, nhiều dầu mỡ (đặc biệt mỡ động vật), nhiều muối (ăn mặn) làm tăng cholesterol và áp lực lên mạch máu cũng là những nguyên nhân góp phần gây đột quỵ, ngoài ra đột quỵ còn có thể do di truyền.
Cần thực hành lối sống lành mạnh như hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, thuốc lào, hạn chế ăn thức ăn nhanh cũng như mỡ động vật, cần giảm áp lực công việc (giảm stress), không nên thức khuya hoặc dậy quá sớm.
Ngoài ra cần tăng cường vận động thể chất như tập thể dục buổi sáng và trước khi đi ngủ buổi tối hoặc đi bộ mỗi ngày khoảng 30 phút hoặc bơi, chơi các môn thể thao như cầu lông, bóng bàn, pickleball, tennies...
Nên khám bệnh định kỳ để phát hiện bệnh tiểu đường, mỡ máu cao, và bệnh lý mạch máu như huyết áp cao (tăng huyết áp) để được chữa trị kịp thời.
