Reuters đưa tin phi thuyền Orion chở 4 phi hành gia thuộc sứ mệnh Artemis 2 của NASA đã đi vào vùng ảnh hưởng trọng lực của mặt trăng vào rạng sáng 6.4 (giờ Mỹ).
Phi hành đoàn Artemis 2 sẽ được đánh thức vào khoảng 10 giờ 50 sáng 6.4 giờ miền Đông (21 giờ 50 cùng ngày, giờ VN). Đến 19 giờ 5 phút, phi thuyền sẽ đạt vị trí xa nhất của hành trình, cách trái đất 406.772 km, vượt xa kỷ lục do phi hành đoàn Apollo 13 nắm giữ trong 56 năm qua.
Khi đó, phi thuyền sẽ bay quanh phía xa của mặt trăng, giúp các phi hành gia chiêm ngưỡng cung trăng từ độ cao khoảng 6.437 km phía trên mặt tối của chị Hằng.
Khi bay qua phía xa của mặt trăng, tàu sẽ bị mất liên lạc trong thời gian ngắn khi mặt trăng che mất tín hiệu vô tuyến và laser giúp tàu kết nối với Mạng lưới Không gian sâu của NASA. Đây là mạng lưới toàn cầu gồm các ăngten liên lạc vô tuyến khổng lồ mà NASA sử dụng để liên lạc với phi hành đoàn.
Toàn bộ thời gian tàu Orion bay lướt qua mặt trăng kéo dài khoảng 6 giờ. Trong đó, các phi hành gia sẽ sử dụng máy ảnh chuyên nghiệp để chụp những bức ảnh chi tiết qua cửa sổ của tàu Orion về hình bóng mặt trăng, cho thấy một góc nhìn hiếm hoi và có giá trị khoa học về ánh sáng mặt trời lọc qua các rìa của mặt trăng.
Phi đoàn cũng sẽ có cơ hội chụp ảnh một khoảnh khắc hiếm hoi khi trái đất mọc lên từ đường chân trời mặt trăng khi tàu vũ trụ của họ nổi lên từ phía bên kia.
Một nhóm gồm hàng chục nhà khoa học mặt trăng được bố trí tại Phòng Đánh giá khoa học tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở thành phố Houston sẽ ghi chép lại khi các phi hành gia mô tả cảnh tượng họ nhìn thấy trong thời gian thực.
Sứ mệnh Artemis 2 kéo dài gần 10 ngày, là chuyến bay có người lái đầu tiên trong chương trình Artemis. Chương trình trị giá hàng tỉ USD này được thiết lập nhằm mục đích đưa các phi hành gia trở lại bề mặt mặt trăng vào năm 2028 và thiết lập sự hiện diện lâu dài của Mỹ ở đó trong tương lai. NASA nhắm đến xây dựng một căn cứ trên mặt trăng để làm nơi thử nghiệm cho các sứ mệnh tiềm năng trong tương lai đến sao Hỏa.
NÓNG: Tối 7-4 là hạn chót cho Iran? Vì sao Mỹ phải phá hủy máy bay vận tải sau khi giải cứu sĩ quan?
Hiện Iran chưa phản hồi những tuyên bố tức thời trong họp báo của ông Trump và các quan chức Mỹ
Khoảng 0h10 (giờ Việt Nam), ông Trump bắt đầu họp báo. Tháp tùng ông có Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Dan Caine, Giám đốc Cơ quan tình báo trung ương (CIA) John Ratcliffe.
Mở đầu họp báo, ông Trump khẳng định: "Có thể hạ gục toàn bộ đất nước Iran chỉ trong một đêm, và đêm đó có thể là ngay ngày mai".
Theo New York Times, hạn chót mới nhất mà ông Trump cho Iran để hoàn thành thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ là 20h00 tối 7-4 (giờ Mỹ).
Sau đó, ông Trump bắt đầu cung cấp thông tin về chiến dịch tìm kiếm và giải cứu sĩ quan vũ khí trên tiêm kích F-15 bị Iran bắn rơi hôm 3-4, thành công hôm 5-4. Có đến 155 máy bay tham gia chiến dịch này.
Chiến dịch giải cứu đã sử dụng nhiều đòn nghi binh nhằm đánh lạc hướng lực lượng Iran. "Chúng tôi muốn họ tìm ở những khu vực khác", ông nói, và tiết lộ rằng phía Mỹ đã dựng đến 7 vị trí giả để gây nhiễu.
Ông Trump thừa nhận chiếc F-15 bị bắn hạ hôm 3-4 là chiếc máy bay người lái đầu tiên bị Iran bắn trong suốt 37 ngày xung đột giữa Iran và liên minh Mỹ - Israel, đồng nghĩa chính thức thừa nhận chiếc F-15 đầu tiên bị đối phương bắn hạ trong suốt lịch sử 50 năm của mình.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh trong 37 ngày xung đột, quân đội Mỹ đã tiến hành hơn 10.000 nhiệm vụ bay chiến đấu, hơn 13.000 mục tiêu bị tấn công và đến nay Tehran mới bắn hạ được một máy bay.
Cả hai thành viên phi hành đoàn đều kịp bật ghế phóng và hạ cánh sống sót trên lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, do tốc độ máy bay rất lớn, cả hai đã hạ cánh rất xa nhau.
Phi công máy bay được giải cứu ngay trong đợt tìm kiếm giải cứu đầu tiên sau khi máy bay rơi, với 21 máy bay được triển khai vào không phận Iran. Một trực thăng HH-60 Jolly Green 2 đã đưa phi công ra ngoài trong khi các binh sĩ Mỹ phải đối mặt với hỏa lực dày đặc ở cự ly gần.
Thành viên phi hành đoàn còn lại, một sĩ quan vũ khí mang hàm đại tá, đáp xuống cách xa phi công nhiều kilomet, bị thương nặng và phải tự mình sinh tồn gần 48 giờ trên đất Iran.
Ông Trump mô tả sĩ quan này đã leo trèo qua địa hình núi hiểm trở, nhiều vách đá dựng đứng trong tình trạng "chảy máu khá nhiều", tự băng bó vết thương và dùng thiết bị định vị để liên lạc với lực lượng Mỹ.
Tuy nhiên, ông Trump cũng thừa nhận rằng sau khi giải cứu thành công, quân đội Mỹ buộc phải phá hủy các máy bay vận tải tại chỗ.
Lực lượng cứu hộ sau đó được di tản bằng những máy bay nhỏ hơn, cơ động hơn. Ông cho biết thêm những máy bay bị hủy có trang bị hệ thống thông tin liên lạc và công nghệ chống tên lửa mà Mỹ không muốn phía Iran thu giữ. "Do đó, chúng tôi đã cho nổ mấy chiếc máy bay cũ đó".
Trong chiến dịch giải cứu, lực lượng Mỹ đã sử dụng hai máy bay vận tải lớn để chở lượng lớn trang thiết bị vào Iran, bao gồm ba trực thăng. Hai máy bay này hạ cánh tại một nông trại, chứ không phải trên đường băng. Do đó, khi cần cất cánh rời đi, hai máy bay này bị sa lầy trên nền cát ướt do trọng tải lớn.
Quân đội Mỹ đã kích hoạt phương án dự phòng: điều các máy bay nhỏ hơn, nhẹ hơn và nhanh hơn đến đón người. Hai máy bay vận tải cũ sau đó bị phá hủy tại chỗ để không để đối phương tiếp cận các thiết bị quân sự bên trong.
"Chúng tôi đã cho nổ tung những chiếc máy bay cũ đó vì trên máy bay có trang thiết bị. Thành thật mà nói chúng tôi muốn mang theo, nhưng tôi nghĩ không đáng để mất thêm bốn tiếng tháo dỡ. Chúng tôi có trang thiết bị tốt nhất thế giới - chúng tôi không muốn ai kiểm tra các thiết bị phòng không và thiết bị khác của chúng tôi", ông Trump cho biết.
Đáng chú ý, tổng thống Mỹ đặc biệt chỉ trích sự cố rò rỉ thông tin trong lúc chiến dịch tìm kiếm đang diễn ra, khiến Iran biết còn một phi công đang lẩn trốn và treo thưởng lớn để truy lùng người này.
Ông Trump cảnh báo sẽ yêu cầu các cơ quan truyền thông tiết lộ nguồn tin người rò rỉ thông tin, nếu không họ phải sẽ "ngồi tù".
Tiếp lời ông Trump, các ông Ratcliffe, Hegseth và Caine lần lượt phát biểu về chiến dịch tìm kiếm này. Hầu hết phần nói của ông Ratcliffe và Hegseth đều ca ngợi "sự quyết đoán" của ông Trump.
Ông Caine đã chia sẻ nhiều thông tin chi tiết hơn về hai phi vụ giải cứu. Phi vụ đầu tiên có sự tham gia của một cường kích A-10 Warthog đảm nhận vai trò Sandy (thuật ngữ quân sự Mỹ chỉ máy bay mang nhiệm vụ tiếp cận phi công bị bắn rơi và dẫn đường cho lực lượng cứu hộ tiến vào), máy bay vận tải HC-130, trực thăng cứu hộ HH-60 Jolly Green II...
Trong quá trình tiến vào mục tiêu, các trực thăng HH-60 đã phải tiếp nhiên liệu trên không từ máy bay C-130 ngay trên đường bay, cho thấy khoảng cách xâm nhập rất sâu vào lãnh thổ Iran.
Ông Caine cũng tiết lộ chiếc A-10 làm nhiệm vụ Sandy đã trúng hỏa lực Iran, nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Ông cho biết phi công này sau đó đã bay sang lãnh thổ một nước thân thiện và phóng ghế thoát hiểm khi xác định không thể hạ cánh máy bay an toàn.
Về chiến dịch giải cứu thành viên thứ hai, ông Caine nhấn mạnh vai trò của các đối tác liên ngành, đặc biệt là CIA, trong việc xác định vị trí và nhận dạng chính xác người này.
Đợt giải cứu thứ hai sử dụng lực lượng lớn hơn đáng kể so với đợt đầu, với sự tham gia của một "hạm đội trên không". Điều này do phía lực lượng vũ trang Iran đã có thêm thời gian chuẩn bị và triển khai lực lượng truy tìm.
Trong suốt thời gian chờ giải cứu, lực lượng liên quân Mỹ liên tục không kích các đơn vị Iran đang truy lùng sĩ quan vũ khí. Tuy nhiên, hoạt động giải cứu này vẫn liên tục gặp nhiều sự cố phát sinh, song ông không nêu rõ.
Ông Caine xác nhận vào khoảng nửa đêm ngày 5-4 (giờ Mỹ), tức hơn 50 giờ sau khi chiến dịch bắt đầu, cả hai thành viên phi hành đoàn F-15 đều đã đi vào vùng an toàn.
Trong suốt các phần phát biểu, cả ba ông Ratcliffe, Hegseth và Caine đều nhấn mạnh chiến dịch giải cứu phi hành đoàn thứ hai có sự tham gia sâu của lực lượng tình báo, do đó có nhiều thông tin không thể được tiết lộ với công chúng.
Giám đốc CIA John Ratcliffe tiết lộ cơ quan này đã triển khai cả tình báo viên lẫn các công nghệ tinh vi mà "không cơ quan tình báo nào trên thế giới sở hữu" để thực hiện nhiệm vụ mà ông ví như "tìm một hạt cát giữa sa mạc".
Ông Ratcliffe tiết lộ ngoài các nguồn lực tình báo con người và kỹ thuật, CIA còn thực hiện một chiến dịch nghi binh riêng biệt nhằm đánh lạc hướng lực lượng Iran. Theo đó, sáng 4-4, CIA xác nhận phi hành đoàn thứ hai vẫn còn sống, đang ẩn nấp trong một khe núi và "vẫn vô hình trước kẻ thù". Thông tin này được chuyển đến ông Hegseth, tới ông Trump và chiến dịch nhanh chóng được triển khai.
Trả lời báo chí sau khi kết thúc các bài phát biểu chuẩn bị sẵn, ông Trump ngẫu hứng kể lại công lao của ông Ratcliffe trong chiến dịch giải cứu phi hành đoàn thứ hai.
Theo ông, giám đốc CIA đã báo cáo việc phát hiện chuyển động đáng ngờ trên một ngọn núi ở Iran. Đáng chú ý, mục tiêu được phát hiện từ khoảng cách lên đến 64km (40 dặm) từ địa điểm quan sát.
Ông Trump mô tả đó là một ngọn núi rộng lớn, rậm rạp cây cối. Đội giám sát đã theo dõi mục tiêu trên trong suốt 45 phút qua camera, trong khi đối tượng gần như bất động. Ban đầu, nhóm giám sát hoài nghi đây là phát hiện giả. Tuy nhiên, sau 45 phút, đối tượng đột ngột di chuyển mạnh và đứng dậy. Khi ấy, lực lượng tình báo đã kết luận đó chính là sĩ quan Mỹ đang mắc kẹt.
Ông Trump mô tả phát hiện của CIA chính là "khởi đầu của một điều phi thường" và là bước ngoặt dẫn đến chiến dịch đặc biệt trên bộ sau đó.
Khi được phóng viên hỏi, ông Trump một lần nữa cảnh báo Iran nên chấp nhận một thỏa thuận với Mỹ trước 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ). Nếu quá hạn mà không có thỏa thuận, ông Trump dọa sẽ phá hủy toàn bộ hạ tầng Iran.
"Họ có thời hạn đến ngày mai 7-4, 20h00 tối theo giờ miền Đông. Sau đó, họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá", tổng thống Mỹ cảnh báo. '
Đáng chú ý, ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án tiêu diệt mọi cây cầu và mọi nhà máy điện ở Iran trước nửa đêm ngày 7-4 và toàn bộ chiến dịch này có thể diễn ra trong vỏn vẹn 4 giờ đồng hồ.
Để dẫn chứng về lời đe dọa trên, ông Trump khẳng định khi được các cộng sự cấp cao, trong đó có Phó tổng thống JD Vance báo cáo rằng Iran có vẻ đang phá vỡ thỏa thuận, ông đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran.
Ông nói rằng từ lúc ông ra lệnh đến lúc cây cầu bị phá hủy chỉ mất 10 phút. "Tôi có muốn làm vậy không?
Tôi có muốn phá hủy cơ sở hạ tầng của họ không? Không. Nếu Mỹ ngừng lại hôm nay, Iran sẽ mất 20 năm để tái thiết và sẽ không bao giờ tốt như trước. Nhưng nếu tiếp tục bị phá hủy, con số đó sẽ lên đến 100 năm. Và cách duy nhất để Iran tái thiết là tận dụng trí tuệ của nước Mỹ", tổng thống Mỹ đơn phương tuyên bố.
