Chương trình nghệ thuật chính luận với chủ đề “Nhân dân khỏe mạnh – Đất nước phát triển” được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1 tối 5.4, do Bộ Y tế, Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện, khẳng định thông điệp nhất quán: “Sức khỏe nhân dân là trụ cột của phát triển quốc gia”.
Sự kiện có sự tham dự của bà Nguyễn Thị Thanh, Phó chủ tịch Quốc hội; ông Phạm Tất Thắng, Phó trưởng ban Thường trực, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương.
Phát biểu tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị đã thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược: chuyển mạnh từ tư duy khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; lấy phòng bệnh làm ưu tiên hàng đầu; bảo đảm chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa; lấy người dân làm trung tâm và huy động sự tham gia của toàn xã hội trong xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, hiện đại.
Theo Phó chủ tịch Quốc hội, mỗi gia đình là tuyến phòng thủ đầu tiên bảo vệ sức khỏe. Mỗi cộng đồng là môi trường nuôi dưỡng những giá trị sống tích cực. Mỗi người dân phải trở thành chủ thể trung tâm, chủ động chăm lo sức khỏe của chính mình. Chúng ta cần tiếp tục quán triệt sâu sắc, đầy đủ Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và tổ chức thực hiện hiệu quả trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, tổ chức…
Quốc hội đang ưu tiên hoàn thiện hệ thống pháp luật về y tế, đặc biệt trong lĩnh vực phòng bệnh và bảo hiểm y tế, hướng tới một hệ thống y tế toàn dân, công bằng, hiệu quả, bảo đảm mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, không ai bị bỏ lại phía sau.
Phó chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh: không ai có thể thay chúng ta gìn giữ, bảo vệ sức khỏe của chính mình, và cũng không ai có thể xây dựng một quốc gia khỏe mạnh nếu mỗi người dân không khỏe mạnh.
Hãy bắt đầu từ những việc rất nhỏ: sống lành mạnh hơn, rèn luyện mỗi ngày, ăn uống khoa học, chủ động phòng bệnh, quan tâm đến sức khỏe của bản thân và gia đình.
Tại sự kiện, chia sẻ về các giải pháp tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại tuyến cơ sở, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế, cho biết, thực hiện Nghị Quyết 72, ngành y tế trước hết nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cung cấp cho người dân, tăng tối đa các quyền lợi, bảo đảm cung ứng đủ thuốc, thiết bị y tế, cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, nâng dần phạm vi quyền lợi được hưởng của người bệnh bảo hiểm y tế.
Từng bước giảm tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh, hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế để mọi người đều được tham gia bảo hiểm y tế và được bảo vệ sức khỏe.
Bà Trang cho biết: “Chúng tôi đang cố gắng nâng cao chất lượng dịch vụ, bao phủ những dịch vụ cơ bản nhưng đảm bảo chất lượng, và tiến tới miễn viện phí toàn dân ở mức cơ bản”.
Miễn viện phí phải xác định chất lượng là ưu tiên; đồng thời lựa lựa chọn dịch vụ dự phòng, để từng bước đưa vào bảo hiểm y tế chi trả, trên cơ sở cân đối quỹ; tăng cường đầu tư nguồn lực cho y tế cơ sở để người dân tin tưởng.
Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế vừa được Chính phủ ban hành. Theo đó, nhiều hành vi về uống rượu bia, kinh doanh hay quảng cáo mặt hàng sẽ bị xử phạt với mức tiền lên tới hàng chục triệu đồng nếu không tuân thủ quy định của nhà nước.
Thực tế, văn hóa tiệc tùng tại Việt Nam thường xuyên xuất hiện tình trạng ép những người không muốn hoặc không có tửu lượng phải dùng rượu bia. Cơ quan quản lý kỳ vọng chế tài trên xóa bỏ thói quen lôi kéo độc hại, hướng cộng đồng đến việc tiêu dùng tự nguyện và văn minh hơn.
Cùng mức phạt 1-3 triệu đồng, nhà chức trách sẽ xử lý các cơ sở bán đồ uống có cồn cho người dưới 18 tuổi hoặc không niêm yết thông báo cấm bán cho trẻ vị thành niên ở vị trí dễ quan sát. Người kinh doanh sẽ mất 5-10 triệu đồng nếu mở điểm bán tiêu thụ tại chỗ trong bán kính 100 mét quanh các cơ sở y tế, trường học hoặc kinh doanh tại những địa điểm cấm. Với nền tảng thương mại điện tử, chủ gian hàng phải nộp 10-20 triệu đồng nếu không tích hợp màng lọc ngăn chặn người dưới 18 tuổi tìm kiếm và mua hàng.
Chính quyền áp dụng khung hình phạt nặng nhất 20-30 triệu đồng đối với hành vi sử dụng sản phẩm từ 15 độ cồn trở lên để khuyến mại. Cơ quan chức năng cũng dùng mức phạt này để xử lý những doanh nghiệp thuê người chưa đủ 18 tuổi đóng quảng cáo, hoặc nhắm mục tiêu tiếp thị tới học sinh, sinh viên, thanh niên và phụ nữ mang thai.
Những biện pháp đánh mạnh vào túi tiền người vi phạm xuất phát từ hệ lụy nghiêm trọng của tình trạng lạm dụng thức uống có cồn. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ ra Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ ba châu Á về lượng tiêu thụ bình quân đầu người, "đốt" khoảng 3,4 tỷ USD mỗi năm cho rượu bia. Khoảng 44% nam giới trưởng thành tại Việt Nam đang duy trì thói quen uống ở mức nguy hại. Đặc biệt trong các dịp lễ Tết, số ca ngộ độc hoặc tai nạn liên quan đồ uống có cồn tăng nhanh tạo áp lực quá tải lên các bệnh viện và y bác sĩ.
PGS.TS Nguyễn Quang Dũng, Phó trưởng Bộ môn Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm, Đại học Y Hà Nội, nói tác động tàn khốc của chất cồn lên cơ thể thường diễn ra âm thầm. Chất độc từ đồ uống này trực tiếp phá hủy hệ miễn dịch, gây cao huyết áp, bệnh tim mạch và hàng loạt bệnh ung thư nguy hiểm ở vòm họng, thực quản, gan hay đại trực tràng...
Ngày 9-4, thông tin từ Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk cho biết đã có kết quả điều tra vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại tiệm bánh Q.H. tại xã Ea Drăng, tỉnh Đắk Lắk.
Theo đó, ngành y tế phối hợp các đơn vị liên quan, cùng sự hỗ trợ của Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên, tiến hành lấy mẫu kiểm nghiệm sau khi ghi nhận nhiều trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại cơ sở này.
Kết quả cho thấy, trong 10 mẫu bệnh phẩm có 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella.
Đối với 8 mẫu thực phẩm được lấy tại cơ sở, phát hiện 2 mẫu (rau và dăm bông) nhiễm Salmonella; riêng mẫu rau còn nhiễm vi khuẩn Escherichia coli.
Trước đó, trong ngày 27-3, cơ sở này bán ra khoảng 300 ổ bánh mì. Cùng ngày ghi nhận 4 người có biểu hiện sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn, được đưa đến Trung tâm Y tế Ea H'leo điều trị.
Đến tối 28-3, số ca nhập viện tăng lên 32. Ngày 29-3, đoàn điều tra đã làm việc với toàn bộ các trường hợp liên quan, đồng thời lấy mẫu bệnh phẩm và thực phẩm để xét nghiệm, yêu cầu cơ sở tạm ngừng hoạt động phục vụ điều tra.
Tính đến sáng 7-4, tổng cộng ghi nhận 86 trường hợp ngộ độc thực phẩm liên quan đến việc ăn bánh mì tại cơ sở trên. Hiện nay tất cả các bệnh nhân đã được điều trị ổn định và xuất viện.
Các bác sĩ chuyên khoa tim mạch tại Hiệp hội Tim mạch Anh (BHF) vừa nhấn mạnh hai trong số những lựa chọn thay thế tự nhiên hiệu quả nhất đã được các nghiên cứu chứng minh có tác động tích cực đến nồng độ cholesterol.
Việc kiểm soát chỉ số này là yếu tố sống còn để duy trì sức khỏe tim mạch, bởi cholesterol trong máu tăng cao sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và các vấn đề về tuần hoàn. Về cơ bản, cholesterol tồn tại dưới hai dạng:
Lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL): Hay còn gọi là cholesterol "xấu" - vận chuyển cholesterol từ gan đến các cơ quan khác.
Lipoprotein tỷ trọng cao (HDL): Được gọi là cholesterol "tốt" - vận chuyển cholesterol dư thừa từ cơ thể quay trở lại gan để đào thải.
Nồng độ LDL cao có thể dẫn đến hình thành các mảng bám chất béo bên trong thành động mạch. Theo thời gian, các mảng bám này cứng lại và làm hẹp động mạch, hạn chế lưu thông máu đến các cơ quan thiết yếu như tim và não, dẫn đến đau tim hoặc đột quỵ.
Một số loại thực phẩm chứa các hợp chất tự nhiên có khả năng hạ cholesterol theo cách tương tự thuốc statin. Những thực phẩm này rất giàu chất xơ hòa tan, sterol/stanol thực vật và axit béo omega-3.
Thuốc statin hoạt động bằng cách ức chế một loại enzyme trong gan (HMG-CoA reductase) - vốn đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất cholesterol. Trong khi đó, một số thực phẩm như yến mạch và sterol thực vật cũng giúp gan loại bỏ nhiều cholesterol hơn khỏi máu để sản xuất mật.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng dù thực phẩm rất tốt, không có một loại thực phẩm hay sự thay đổi chế độ ăn uống đơn lẻ nào có thể thay thế hoàn toàn hiệu quả của thuốc statin trong trường hợp bệnh lý nặng. Việc tư vấn bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn là vô cùng quan trọng.
Dưới đây là 2 "siêu thực phẩm" được các chuyên gia nhắc tên:
Yến mạch
Một nghiên cứu gần đây của Đại học Bonn (Đức) cho thấy việc ăn yến mạch trong hai ngày liên tiếp có thể giúp giảm cholesterol đáng kể. Yến mạch chứa nhiều beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan chính yếu.
Khi vào hệ tiêu hóa, beta-glucan tạo thành một chất dạng gel, bẫy các axit mật giàu cholesterol và ngăn chúng hấp thụ vào máu. Để bù đắp, gan buộc phải rút thêm cholesterol từ máu để tạo mật mới, từ đó làm giảm mức LDL.
Một đánh giá trên 58 thử nghiệm lâm sàng công bố trên British Journal of Nutrition cho thấy người trung niên giảm 4,2% cholesterol "xấu" khi tiêu thụ 3,5 g beta-glucan mỗi ngày.
FDA khuyến nghị nạp 3 g beta-glucan mỗi ngày. Theo BHF, một bát cháo yến mạch (40 g) chứa khoảng 2 g beta-glucan, trong khi một ly sữa yến mạch (250ml) cung cấp khoảng 1 g.
Thực phẩm từ sữa
Nhiều loại bơ thực vật, sữa và sữa chua hiện nay được tăng cường sterol và stanol thực vật (phytosterol). Các chất này có cấu trúc tương tự cholesterol, tạo ra sự "cạnh tranh" hấp thụ tại đường ruột, khiến lượng cholesterol đi vào máu ít hơn.
Một đánh giá trên 124 nghiên cứu năm 2014 cho thấy tiêu thụ tối đa 3,3 g phytosterol mỗi ngày có thể giảm dần cholesterol LDL từ 6-12% sau khoảng 4 tuần.
Mặc dù phytosterol có sẵn trong trái cây, rau củ và hạt, nhưng lượng nạp vào từ thực phẩm tự nhiên thường thấp (dưới 600 mg/ngày). Do đó, các thực phẩm bổ sung tăng cường (như sữa công thức) được coi là nguồn cung cấp hiệu quả hơn để đạt mức 2 g/ngày theo khuyến nghị.
Hiệp hội Tim mạch Anh lưu ý: "Mặc dù sterol và stanol thực vật giúp hạ cholesterol, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh chúng làm giảm trực tiếp nguy cơ đau tim và đột quỵ rõ rệt như statin".
Vì vậy, hãy coi các loại thực phẩm này là "đồng minh" hỗ trợ bên cạnh lối sống lành mạnh bao gồm: tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý và không hút thuốc. Nếu bạn đang điều trị bệnh lý, hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bổ sung các loại thực phẩm tăng cường này vào thực đơn hàng ngày.
