Thành công nổi bật của hoạt động đối sánh giai đoạn 2020-2025 là góp phần minh bạch chất lượng giáo dục phổ thông (GDPT). Thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ tốt nghiệp hay số lượng điểm cao, dữ liệu đối sánh giúp nhận diện rõ hơn chất lượng thực của quá trình dạy và học. Nhờ đó, nhiều địa phương xác định được vị trí của mình trong tương quan cả nước (đối sánh ngang) và theo dõi được xu hướng tiến bộ hay thụt lùi qua các năm (đối sánh dọc).
Đối sánh cũng tạo ra áp lực cải tiến tích cực. Khi chênh lệch giữa điểm học bạ và điểm thi được chỉ ra, nhiều địa phương buộc phải rà soát lại công tác kiểm tra, đánh giá trong nhà trường. Một số nơi đã triển khai giải pháp nâng cao chất lượng và đạt kết quả rõ nét khi thứ hạng điểm trung bình thi (TBĐT) toàn quốc được cải thiện. Chẳng hạn, Nghệ An tăng hạng mạnh từ vị trí 38 năm 2020 lên hạng 2 năm 2025; Hà Tĩnh từ 24 lên 4; Vĩnh Phúc (cũ) không chỉ tăng hạng mà nhiều năm giữ vị trí dẫn đầu. Ở chiều ngược lại, một số địa phương có xu hướng giảm hạng như Vĩnh Long, Đồng Tháp, Lâm Đồng, Đà Nẵng (cũ).
Từ góc độ quản lý, đối sánh góp phần hình thành tư duy sử dụng dữ liệu trong hoạch định chính sách và điều chỉnh hoạt động dạy và học. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất hiện nay là đặt tất cả địa phương vào cùng một “mặt bằng so sánh”, trong khi điều kiện kinh tế – xã hội, nguồn lực giáo dục và chất lượng đầu vào rất khác nhau. Vì vậy, đối sánh theo nhóm các địa phương hoặc trường học có điều kiện tương đồng là cách tiếp cận hợp lý, giúp so sánh công bằng và hỗ trợ cải tiến chất lượng giáo dục.
Dữ liệu TBĐT kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021–2025 cho thấy có sự phân hóa rõ rệt giữa 12 địa phương, gồm 6 thành phố trực thuộc T.Ư và 6 địa phương sáp nhập vào các thành phố này, như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hải Dương, Quảng Nam, Sóc Trăng và Hậu Giang.
“TBĐT 5 năm” của mỗi địa phương được tính bằng trung bình cộng TBĐT từng năm của địa phương đó. Chẳng hạn, Bình Dương có TBĐT từng năm giai đoạn 2021-2025 lần lượt là 7,055, 7,021, 7,161, 7,320 và 6,480 thì “TBĐT 5 năm” của tỉnh này là 7,007.
Tính “TBĐT 5 năm” giai đoạn 2021–2025 của 12 địa phương cho thấy mức bình quân chung đạt 6,490 điểm. Lấy mốc này để so sánh, có 6 địa phương có điểm trung bình cao hơn, gồm: Bình Dương (7,007 điểm), Hải Phòng (6,765 điểm), Hải Dương (6,648 điểm), TP.HCM (6,625 điểm), Hà Nội (6,552 điểm) và Cần Thơ (6,525 điểm).
6 địa phương còn lại có điểm trung bình thấp hơn mức này, gồm: Bà Rịa – Vũng Tàu (6,474 điểm), Huế (6,453 điểm), Đà Nẵng (6,224 điểm), Quảng Nam (6,217 điểm), Hậu Giang (6,197 điểm) và Sóc Trăng (6,187 điểm).
Như vậy, trong 12 địa phương được so sánh, một nửa có kết quả cao hơn mức trung bình chung và một nửa thấp hơn.
Trong nhóm TP.HCM – Bình Dương – Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương nổi bật với điểm trung bình 7,007, luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. TP.HCM đạt 6,625 điểm, còn Bà Rịa – Vũng Tàu thấp hơn với 6,474 điểm.
Cặp Hải Phòng – Hải Dương có kết quả khá gần nhau (6,765 và 6,648 điểm), cho thấy chất lượng giáo dục trong vùng tương đối cân bằng.
Ở các nhóm còn lại, khoảng cách thể hiện rõ hơn. Đà Nẵng chưa tạo được chênh lệch đáng kể so với Quảng Nam (6,224 so với 6,217), dù điều kiện phát triển thuận lợi hơn. Tại ĐBSCL, Cần Thơ giữ vai trò trung tâm với điểm trung bình cao hơn nhiều so với Hậu Giang và Sóc Trăng, phản ánh sự chênh lệch về chất lượng giáo dục. TBĐT và thứ hạng của 12 địa phương được thể hiện ở bảng sau:
Đối sánh nhóm 6 thành phố lớn sau sáp nhập
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 có nhiều thay đổi: thi theo Chương trình GDPT 2018, số môn thi giảm còn 4 (toán, ngữ văn và 2 môn tự chọn), ngoại ngữ chuyển từ bắt buộc sang tự chọn. Đồng thời, tuyển sinh ĐH không còn xét tuyển sớm, xét học bạ phải tính cả điểm học kỳ II lớp 12. Những điều chỉnh này đã làm thay đổi bức tranh kết quả thi giữa các địa phương, đặc biệt là 6 thành phố trực thuộc T.Ư.
Kết quả đối sánh năm 2025 cho thấy sự phân hóa khá rõ. Hà Nội dẫn đầu với 6,451 điểm, xếp thứ 5/34 toàn quốc. Hải Phòng đứng ngay sau với 6,346 điểm, xếp thứ 6/34, cho thấy chất lượng giáo dục ổn định. TP.HCM và Huế thuộc nhóm tiếp theo, lần lượt xếp thứ 8 và thứ 9.
Trong khi đó, Cần Thơ – sau khi sáp nhập thêm Hậu Giang và Sóc Trăng – xếp thứ 16/34, phản ánh những khó khăn đặc thù của giáo dục vùng ĐBSCL Cửu Long. Đà Nẵng đứng thứ 23/34, thấp nhất trong nhóm 6 thành phố. Đây không phải hiện tượng nhất thời mà là xu hướng kéo dài nhiều năm, khi Đà Nẵng và Quảng Nam thường nằm trong nhóm địa phương có điểm trung bình thấp.
Kết quả này cho thấy việc sáp nhập địa giới hành chính chủ yếu tạo ra không gian quản lý mới, còn mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các vùng trong mỗi thành phố vẫn chưa thật sự đồng đều.
Xây dựng bản đồ chất lượng đến từng xã, phường, trường học
Để các “siêu đô thị” hình thành sau sáp nhập thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục quốc gia, hoạt động đối sánh theo nhóm cần được xác lập như một công cụ phản hồi và điều chỉnh chính sách. Giá trị cốt lõi của đối sánh không nằm ở xếp hạng, mà ở khả năng chỉ ra khoảng cách, nhận diện nguyên nhân và gợi mở cải tiến phù hợp.
Trước hết, các đô thị cần xây dựng bản đồ chất lượng giáo dục đến từng xã, phường, từng trường, phản ánh đầy đủ điều kiện kinh tế – xã hội, quy mô trường lớp, đội ngũ giáo viên và kết quả học tập của học sinh. Đây sẽ là cơ sở để phân bổ nguồn lực theo nhu cầu thực tiễn, thay vì chia đều hay dựa vào địa giới hành chính. Kết quả khảo sát chất lượng học sinh lớp 12 của Hà Nội vừa mới đây đã cho thấy rõ tính cần thiết của giải pháp này.
Thứ hai, cần mở rộng quyền tự chủ cho các địa phương và nhà trường khi phạm vi quản lý rộng lớn hơn, đồng thời thiết kế các gói hỗ trợ có mục tiêu rõ ràng cho những khu vực còn yếu, gắn chặt trách nhiệm giải trình với kết quả đầu ra. Đối sánh theo nhóm giúp xác định cụ thể đối tượng cần hỗ trợ, mức độ hỗ trợ và thời gian hỗ trợ, qua đó hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải nhưng hiệu quả thấp. Các trường học từng bước trở thành tổ chức tự học hỏi và tự cải tiến qua đối sánh và kiểm định.
Thứ ba, phát triển đội ngũ giáo viên theo vùng trong nội bộ đô thị là giải pháp then chốt. Việc tạo cơ chế luân chuyển, chia sẻ giáo viên giỏi giữa khu vực trung tâm và vùng ven, vùng khó khăn sẽ góp phần thu hẹp chênh lệch chất lượng đã kéo dài nhiều năm, đồng thời tạo môi trường phát triển nghề nghiệp công bằng hơn cho đội ngũ nhà giáo.
Đề xuất cấm trường tư xếp hạng, so sánh học lực trẻ nhỏ
Theo đề xuất của Bộ Giáo dục Hàn Quốc, “học tập nhận thức” được hiểu là các hoạt động giảng dạy do giáo viên hướng dẫn, mang tính luyện tập lặp lại các nội dung như ngôn ngữ và toán học.
Với trẻ dưới 36 tháng tuổi, các hình thức này sẽ bị cấm hoàn toàn. Đối với trẻ từ 3 tuổi trở lên, thời lượng học sẽ bị giới hạn tối đa 3 giờ mỗi ngày, tương đương 15 giờ mỗi tuần.
Chính sách này là một phần trong nỗ lực nhằm hạn chế tình trạng học sớm quá mức trong khu vực giáo dục tư nhân, dự kiến có hiệu lực sớm nhất từ nửa cuối năm sau, sau khi hoàn tất sửa đổi luật liên quan đến các cơ sở dạy thêm.
Bộ Giáo dục cho biết sẽ đưa các hình thức giảng dạy này vào nhóm “hành vi giảng dạy bị coi là gây hại”, qua đó tạo cơ sở pháp lý để cấm.
Các quy định mới được cho là sẽ tác động đáng kể đến các cơ sở thường được gọi là “mẫu giáo tiếng Anh”, vốn tổ chức chương trình học cả ngày với nội dung giảng dạy ngôn ngữ có cấu trúc.
Bên cạnh việc giới hạn thời lượng học, cơ quan quản lý cũng đề xuất cấm các hoạt động đánh giá mang tính cạnh tranh đối với trẻ nhỏ. Cụ thể, các cơ sở giáo dục tư nhân sẽ không được tổ chức kiểm tra viết hoặc vấn đáp nhằm mục đích xếp hạng, tuyển chọn hoặc phân lớp học sinh; đồng thời không được công bố kết quả đánh giá nội bộ.
Theo Bộ Giáo dục, các hoạt động như yêu cầu trẻ đọc lặp lại từ vựng trên bảng, làm bài tập trong vở hằng ngày, hoặc ghi nhớ dãy số theo trình tự và lặp lại cho đến khi đúng sẽ bị xếp vào nhóm “hành vi giảng dạy gây hại” và bị cấm theo quy định sửa đổi.
Tuy nhiên, việc triển khai các quy định này được dự báo sẽ gặp thách thức. Đại diện cơ quan quản lý thừa nhận vẫn tồn tại những “vùng xám” trong việc xác định thế nào là “học tập nhận thức”, do đó sẽ cần ban hành thêm hướng dẫn chi tiết và các bộ tình huống minh họa, dựa trên phương pháp giảng dạy, tài liệu và môi trường lớp học.
Một số ý kiến cũng bày tỏ lo ngại về khả năng lách luật, khi phụ huynh có thể cho trẻ học tại nhiều cơ sở khác nhau hoặc thuê gia sư riêng để vượt qua giới hạn thời lượng. Ngoài ra, các cơ sở giáo dục có thể điều chỉnh chương trình theo hướng tăng thời lượng các hoạt động được phân loại là trải nghiệm để tránh bị coi là vi phạm.
Song song với các biện pháp trên, Bộ Giáo dục cũng dự kiến siết chặt hoạt động quảng cáo sai lệch hoặc phóng đại của các cơ sở giáo dục tư nhân, bao gồm việc tự xưng là “mẫu giáo tiếng Anh”.
Theo đề xuất, mức phạt có thể lên tới 50% doanh thu liên quan, trần phụ thu được nâng lên 10 triệu won, đồng thời mở rộng cơ chế thưởng cho người tố cáo nhằm tăng cường thực thi.
Dù thừa nhận việc thực thi có thể còn hạn chế, cơ quan quản lý nhấn mạnh việc thiết lập một chuẩn mực rõ ràng về giới hạn học tập đối với trẻ nhỏ vẫn có ý nghĩa quan trọng.
Trong thời gian tới, Bộ Giáo dục Hàn Quốc sẽ triển khai khảo sát hằng năm về chi tiêu cho giáo dục tư nhân đối với trẻ nhỏ, đồng thời phối hợp với các tổ chức học thuật trong lĩnh vực giáo dục mầm non, khoa học thần kinh và nhi khoa nhằm nâng cao nhận thức về các phương pháp giáo dục phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Đại diện Bộ Giáo dục nhấn mạnh mục tiêu của chính sách là bảo vệ quyền phát triển của trẻ em trong giai đoạn đầu đời - thời kỳ có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển lâu dài.
Theo www.koreaherald.com
Đà Nẵng chỉ đạo siết chặt bếp ăn trường học, quy trách nhiệm người đứng đầu
Ngày 6.4, Văn phòng UBND thành phố Đà Nẵng cho biết Chủ tịch UBND thành phố, ông Nguyễn Đức Ấn, đã có văn bản chỉ đạo yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt là các bếp ăn tập thể, bán trú.
Theo đó, các trường học phải rà soát toàn diện các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm, từ khâu lựa chọn nguồn cung, quy trình chế biến đến việc lưu mẫu thức ăn.
Thành phố yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, kiên quyết không để thực phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng được đưa vào sử dụng trong trường học.
Đáng chú ý, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh việc quán triệt trách nhiệm của người đứng đầu. Hiệu trưởng và chủ cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trước cơ quan quản lý nhà nước và trước pháp luật nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc vi phạm quy định về an toàn thực phẩm tại đơn vị mình.
Sở GD-ĐT thành phố được giao chủ trì, phối hợp với ngành y tế và các địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời, tăng cường kiểm tra đột xuất đối với các đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm cho trường học nhằm kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Ngành y tế được yêu cầu đẩy mạnh kiểm tra liên ngành, thực hiện truy xuất nguồn gốc thực phẩm và hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa ngộ độc trong môi trường học đường.
Trong khi đó, UBND các xã, phường phải siết chặt quản lý nguồn cung thực phẩm trên địa bàn, tăng cường giám sát, tiếp nhận và xử lý kịp thời các phản ánh của người dân, phụ huynh liên quan đến bếp ăn trường học.
UBND thành phố Đà Nẵng đề nghị cấp xã, phường sẽ chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố nếu để xảy ra vi phạm do buông lỏng quản lý hoặc thiếu kiểm tra, giám sát về an toàn thực phẩm.
