Bài viết Lạ lùng giới trẻ không muốn làm sếp, chỉ muốn làm nhân viên suốt đời nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Nhiều bạn đọc xem việc làm quản lý là áp lực, cho rằng không phải ai cũng cần hoặc nên làm lãnh đạo.
Bạn đọc Sao Xẹt nói ngày đi bán sức lao động kiếm ăn, cũng có thời điểm bạn đọc được cái chức cỡ “bật mã ôn”.
Nếu thực sự ham mê chức quyền, bạn đọc này nghĩ mình cũng gắng để tiến xa hơn. Nhưng Sao Xẹt không đặt nặng điều đó. Mỗi kỳ lấy phiếu tín nhiệm hay bầu chọn vị trí, bạn đọc thường né tránh, có khi xin đi học hoặc xin nghỉ phép năm.
“Cứ làm tốt chuyên ngành, tranh thủ thời gian rảnh kiếm tiền thêm. Ôm chức vụ vào, quyền rơm, vạ đá, phải nêu gương, thời gian cũng phải triệt để ở công ty, không thể “tạt té” được để kiếm thêm. Cho nên hoàn thành tốt công việc, lợi ích trên hết, chức quyền chỉ là phù vân”, bạn đọc này bày tỏ.
Còn bạn đọc Nguyễn Văn Cường cho rằng đơn giản là vì không thích phải quản lý người khác, không thích giao việc rồi theo dõi nhân viên làm theo, cũng không thích phải đưa ra hình phạt khi nhân viên không đạt KPI.
Bạn đọc Mr Hoàn kể làm quản lý công ty gần 1 năm thì tóc bạc thêm, mặt mũi hốc hác. Giám đốc lại chỉ quan tâm đến kết quả, nên cứ làm nhân viên cho nhẹ đầu, hết ngày về ngủ ngon.
Bạn đọc Tấn Lợi cho rằng câu không có tinh thần cầu tiến vì không muốn làm lãnh đạo là sai. Lấy ví dụ một bác sĩ giỏi, họ có thể lựa chọn tập trung phát triển sâu về chuyên môn phẫu thuật, không ngừng nâng cao tay nghề trong chính lĩnh vực của mình.
Bạn đọc Ngựa trời nhìn nhận vị trí lãnh đạo trong công ty không nhiều, nên sa thải tỉ lệ càng cao. Chấp nhận giỏi nhưng không làm lãnh đạo để trách nhiệm không nặng đầu khi về nhà, đó cũng là hạnh phúc.
Bạn đọc Minh Trần thẳng thắn nói lương không chênh lệch bao nhiêu, thậm chí bên khối nhà nước còn không có phụ cấp thì làm quản lý chi cho mệt.
Bạn đọc Thuận Đức Nguyễn nói những người thích làm nhân viên không phải họ không muốn cầu tiến, mà vì nếu làm lãnh đạo ngoài phải lo chuyện hoàn thành kế hoạch sao cho tốt, còn phải lo chuyện khác ngoài chuyên môn như đoàn kết nội bộ, lấy lòng cấp trên… Mà những chuyện ngoài chuyên môn, người ta không thích ai làm phiền mình bởi chuyện khác.
“Giờ lại thêm chuyện, có gì cứ lôi người đứng đầu ra vì là cấp cao hơn, nên người ta ngại đứng đầu”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Thủy nói lương quản lý thường chỉ cao hơn nhân viên giỏi 20-30%, nhưng áp lực, trách nhiệm và thời gian làm việc lại tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba. Nhiều bạn trẻ tính toán “lợi ích/áp lực” và thấy không đáng.
Tương tự bạn đọc Thiện nói làm nhân viên xuất sắc, 17h là có thể cắm tai nghe và ra về, không phải lo lắng về KPI của cả đội, không phải giải quyết xích mích nội bộ. Sự nhẹ nhàng về mặt tinh thần này là thứ mà tiền bạc khó mua được.
Cờ đến tay ai, người nấy phất
Nhiều bạn đọc cho rằng né tránh làm quản lý là ngại thử thách và thiếu chí tiến thủ.
Bạn đọc Phong nói nếu được làm quản lý thì các bạn trẻ nên đón nhận vui vẻ. Đây là cơ hội để bản thân vượt qua vùng an toàn, thử thách.
Còn bạn đọc Thiên cho rằng sẽ là vấn đề nếu bạn từ chối cơ hội chỉ vì… sợ thay đổi, sợ thất bại, hoặc vì quá an phận.
“Một người thực sự “cầu tiến” không nhất thiết phải lên làm tổ trưởng, mà là ngày hôm nay làm việc tốt hơn hôm qua. Nếu bạn vẫn đang học hỏi, vẫn đang nâng cao tay nghề, vẫn say mê công việc hiện tại, bạn vẫn đang “tiến”, dù không thay đổi chức danh”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc An nhìn nhận biết đủ là khi bạn đã trải nghiệm, đã nỗ lực và nhận ra đâu là điểm dừng phù hợp với năng lực và giá trị sống của mình. Bạn hài lòng với vị trí nhân viên vì bạn có thời gian cho gia đình, sở thích và sức khỏe. Đó là một sự lựa chọn tỉnh táo.
Bạn đọc Đức nói hôm nay bạn thấy hạnh phúc khi là nhân viên, biết đâu 5 năm nữa, khi có đủ trải nghiệm và sự tự tin, bạn lại muốn thử sức ở vị trí quản lý, lãnh đạo. Điều quan trọng là đừng khép mình vào khuôn khổ cứng nhắc.
Bạn đọc Hà cho rằng câu hỏi không nên là “có cầu tiến không”, mà là “bạn đang tiến theo hướng nào”. Leo cao chưa chắc đã hạnh phúc, nhưng đứng yên chắc chắn sẽ bị tụt lại. Quan trọng là bạn có đang tiến, theo cách của riêng mình hay không.
“Cái đáng bàn không phải là bạn làm nhân viên hay lãnh đạo, mà là bạn có đang “chủ động chọn” hay không. Nếu bạn hiểu rõ mình muốn gì và chấp nhận hệ quả, đó là trưởng thành. Còn nếu chỉ trôi theo hoàn cảnh thì dễ hối tiếc”, bạn đọc này nói.
Naveena Vanamala, 26 tuổi, ở Mumbai ngồi để chuyên viên trang điểm vẽ những chấm trắng nhỏ phía trên lông mày. Cô đang chuẩn bị bước vào lễ cưới mà hoa cài tóc vẫn chưa có.
Ở Ấn Độ, bố cô dâu là người lo toàn bộ hôn lễ. Nhưng bố Naveena đã qua đời 6 tháng trước nên cô phải tự xoay xở và đối mặt áp lực tài chính.
Naveena làm nhân viên marketing, thu nhập khoảng 145 USD mỗi tháng. Ngân sách dự kiến cho đám cưới ban đầu là 3.200 USD nhưng đã tăng gấp đôi. Cô phải vay ngân hàng. Chú rể đang trả nợ mua nhà cũng phải thế chấp căn hộ để vay thêm. "Chúng tôi biết vay nợ nhiều đến mức này để làm đám cưới là không đáng, nhưng không còn lựa chọn nào khác", cô nói.
Theo báo cáo của Jefferies Financial Group, ngân hàng đầu tư và dịch vụ tài chính, trụ sở New York (Mỹ), các đám cưới ở Ấn Độ thường kéo dài nhiều ngày, tốn kém và là ngành công nghiệp trị giá khoảng 130 tỷ USD.
Ở quốc gia Nam Á này, hôn nhân gắn chặt với tài chính và áp lực xã hội. Gia đình nhà gái thường gánh phần lớn chi phí. Một số nơi vẫn tồn tại phong tục cô dâu về nhà chồng phải có hồi môn. Với các hộ thu nhập thấp, một đám cưới lớn dễ đẩy gia đình vào nợ nần. Dữ liệu của Jefferies cho thấy chi tiêu cho đám cưới trung bình tại Ấn Độ gấp khoảng hai lần chi cho giáo dục.
Tại Delhi, cha của cô dâu Kaveri Mehta đứng gần lối vào, theo dõi đường đi và điện thoại khi chờ khách. Khi thấy con gái đi ngang qua và mỉm cười, ông bớt căng thẳng vì hiểu mọi chuyện đang suôn sẻ.
Đám cưới của Kaveri có hàng trăm khách mời, nhiều người bay từ nước ngoài về. Đội ngũ phục vụ lên đến 150 người. Dù muốn tổ chức gọn nhẹ, cô cho biết khó tránh áp lực xã hội và quy tắc mời khách. Người cha nói chi phí có thể lên tới hàng trăm nghìn USD.
Vikramjeet Sharma, giám đốc công ty tổ chức đám cưới sang trọng, cho biết trung bình khách hàng của ông chi từ 500.000 USD đến 3 triệu USD. Quy mô đám cưới tăng mạnh trong 20 năm qua.
Tại miền Bắc Ấn Độ, Anamika Upadhayay tham gia một lễ cưới tập thể cùng nhiều cặp đôi khác. Cô chọn hình thức này vì gia đình không đủ khả năng tổ chức đám cưới truyền thống. Chi phí giảm đáng kể, nhưng không gian riêng tư cũng bị hạn chế.
Mỗi cặp vợ chồng tham gia hôn lễ tập thể được nhận bộ đồ gia dụng trị giá khoảng 1.000 USD. Món quà của ban tổ chức này cũng được xem như của hồi môn. Với nhiều gia đình, giá trị bộ đồ gia dụng tương đương thu nhập cả năm. Chương trình do chính quyền địa phương tổ chức nhằm giảm gánh nặng nợ cưới, đặc biệt từ các khoản vay lãi cao.
Bên cạnh chi phí tổ chức đám cưới, của hồi môn là một gánh nặng khác của các gia đình cô dâu. Dù tục lệ này đã bị luật pháp cấm, thực tế vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau. Mỗi năm, hàng nghìn vụ việc liên quan được ghi nhận, cho thấy khoảng cách giữa luật và đời sống.
Luật sư Kunal Madan cho biết các yêu cầu tài chính trong hôn nhân thường không được nói trực tiếp, nhưng tích lũy dần theo thời gian, tạo áp lực lớn lên gia đình cô dâu. Áp lực này không đến từ một khoản cụ thể mà lan qua nhiều chi tiết trong quá trình chuẩn bị và cả sau cưới.
Trở lại Mumbai, mẹ của Naveena Vanamala đi lại trong lễ cưới, chào hỏi người thân. Hơn 500 khách mời đã đến dự. Các nhiếp ảnh gia vây quanh cô dâu, trong khi đồ ăn liên tục được phục vụ. Trong ngày cưới, cô "cảm giác như mình đã trở thành người nổi tiếng". Nhưng phía sau sự hào nhoáng này là những khoản vay chồng chất và kế hoạch trả nợ kéo dài nhiều năm.
"Đám cưới đúng là mọi thứ tôi từng mơ ước", cô nói. "Nhưng tôi sẽ còn căng thẳng cho đến khi trả hết nợ".
“Hôm sau lại lặp lại guồng quay như vậy. Cuối tuần tôi ở nhà nghỉ ngơi để “sạc năng lượng”, nhưng rồi đến thứ hai mọi thứ lại tiếp diễn như cũ”, Thảo Vy (23 tuổi, TP.HCM) kể. Cô tự hỏi mình có đang lãng phí tuổi 23-24 không.
Trúc Linh (24 tuổi, TP.HCM) làm việc theo ca từ 7h30 đến 16h30, những ngày tăng ca có thể kéo dài đến 20h, thậm chí có tuần làm từ 14h đến 22h. Cuối tuần, cô tranh thủ bán thêm trà sữa để tăng thu nhập.
Lịch trình bận rộn, chưa lập gia đình, Trúc Linh vẫn cảm thấy cuộc sống không hề nhàm chán. Ngược lại, chính vòng lặp công việc đó mang lại cho cô niềm vui vì có thể kiếm tiền, chăm lo và dành những điều tốt đẹp cho ba mẹ cũng như người thân.
“Ý nghĩa cuộc sống không nằm ở việc phải khác biệt hay “bứt phá”, mà ở việc sống có mục tiêu và trân trọng những gì mình đang làm”, Linh bày tỏ.
Còn Quỳnh Chi (28 tuổi, Hà Nội) có con nhỏ được ông bà hỗ trợ chăm sóc ở quê. Mỗi ngày cô đi làm từ 8h30, tan làm lúc 17h30 rồi tiếp tục đi học văn bằng hai.
Khoảng 20h45 cô tan học, đến 21h45 về nhà, sau đó ăn uống, tắm rửa và nghỉ ngơi. Lịch học kéo dài 4 buổi tối mỗi tuần, 3 buổi còn lại Chi dành để tập gym và làm gia sư. Thời gian rảnh hiếm hoi, cô tranh thủ gọi điện cho con hoặc bán thêm hàng online. Cuối tuần, cô chủ yếu ôn bài, học tập hoặc sắp xếp về quê thăm con.
“Chỉ cần cố gắng thêm khoảng 3 năm nữa, mọi thứ sẽ dần ổn định hơn. Bản thân tôi đôi lúc vẫn thấy mơ hồ, nhưng vẫn chọn nỗ lực với hy vọng tương lai sẽ nhẹ nhàng hơn”, Chi nói.
Vì mong muốn thay đổi công việc và phát triển bản thân, Chi quyết định đi học và nhận được sự ủng hộ từ cả hai bên gia đình, nhờ ông bà hỗ trợ chăm cháu suốt một năm qua. Chồng cô thường xuyên đi công tác nên phần lớn thời gian cô sống một mình.
Châu An (29 tuổi, TP.HCM) nói nếu không muốn 10 năm nữa bản thân vẫn dậm chân tại chỗ, thì ngay từ bây giờ cần phải nỗ lực hết mình. Đừng chỉ về nhà lúc 18h30 rồi ăn uống, nghỉ ngơi và dọn dẹp đến khuya mới đi ngủ một cách lặp lại mỗi ngày.
“Hãy chủ động học tập để nâng cao kiến thức, mở rộng mối quan hệ và phát triển tư duy. Có thể tăng ca để tích lũy kinh nghiệm nhanh hơn, đồng thời tích cực giao tiếp, kết nối bên ngoài để mở rộng các mối quan hệ”, An nói.
An còn nói hãy dành thời gian đọc sách, nuôi thú cưng, tham gia thiện nguyện, rèn luyện thể thao…
Tương tự Thanh Hằng (27 tuổi, TP.HCM) khuyên nên đi học vì sẽ không có thời gian trách bản thân mình lãng phí thời gian, mà sẽ hận tại sao 1 ngày chỉ có 24 giờ.
“Đi học xong, mình muốn làm gì cũng không được, vì tối nào cũng đi học, lúc rảnh tính kiếm việc làm nhưng phải ôn bài. Từ đó không rảnh để nghĩ linh tinh, bây giờ chỉ mong tuổi già đến chậm cho có sức khỏe để học”, Hằng nói.
Tại Mỹ, Đạo luật Truyền thông năm 1934 của quốc gia được sửa đổi bằng Đạo luật Viễn thông năm 1996, yêu cầu các nhà sản xuất thiết bị viễn thông và các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông phải bảo đảm các thiết bị và dịch vụ này có thể tiếp cận và sử dụng được đối với người khuyết tật.
Những sửa đổi này nhằm bảo đảm rằng người khuyết tật có thể tiếp cận với nhiều loại sản phẩm và dịch vụ, như điện thoại cố định, điện thoại di động, máy nhắn tin, dịch vụ chờ cuộc gọi và dịch vụ tổng đài.
Tại Úc, Chương trình bảo hiểm người khuyết tật quốc gia (NDIS) cung cấp ngân sách trực tiếp cho người khuyết tật để họ tự lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu cá nhân, qua đó tăng cường quyền tự quyết và cá nhân hóa hỗ trợ.
Thông qua cổng thông tin điện tử và hệ thống quản lý trực tuyến, người tham gia có thể theo dõi ngân sách được phân bổ; quản lý các khoản chi; lựa chọn và thay đổi nhà cung cấp dịch vụ; nộp yêu cầu thanh toán và cập nhật kế hoạch.
Người khuyết tật có thể theo dõi ngân sách của mình bằng cách xem trên cổng thông tin The myplace portal or my NDIS app để xem những khoản thanh toán nào đang được thực hiện cho các nhà cung cấp của họ, nhưng không phải trả bất kỳ hóa đơn nào hoặc thực hiện bất kỳ hoạt động ghi sổ kế toán nào (National Disability Insurance Scheme, 2026).
Nền tảng số giúp tăng tính minh bạch, giảm thủ tục hành chính và nâng cao khả năng tự quản lý của người khuyết tật.
Đồng thời, hệ thống dữ liệu tập trung cũng hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát chất lượng dịch vụ, đánh giá hiệu quả chính sách và điều chỉnh nguồn lực. Việc tích hợp công nghệ số vào toàn bộ quy trình quản lý đã tạo nên một "hệ sinh thái dịch vụ số" đồng bộ, trong đó cá nhân, nhà cung cấp và cơ quan quản lý được kết nối trên cùng một nền tảng.
Ở châu Âu, tiêu chuẩn tiếp cận web WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) được áp dụng rộng rãi nhằm bảo đảm khả năng truy cập cho mọi người, bao gồm người khuyết tật. Phiên bản mới nhất WCAG 2.2 nhấn mạnh thiết kế bao trùm và trải nghiệm người dùng (W3C, 2023).
Ngoài ra, các quốc gia Bắc Âu như Phần Lan đã phát triển mô hình giáo dục hòa nhập, trong đó hỗ trợ giáo dục được cung cấp ngay trong lớp học thay vì tách biệt, giúp người khuyết tật tham gia đầy đủ vào hệ thống giáo dục (UNESCO, 2020).
Tại Việt Nam, Chương trình chuyển đổi số quốc gia năm 2020 đã tạo nền tảng quan trọng để phát triển dịch vụ công trực tuyến và mở rộng tiếp cận cho người dân, bao gồm người khuyết tật.
Các chính sách như Nghị quyết 57-NQ/TW (2024) và Thông tư 26/2020/TT-BTTT đã bước đầu tích hợp yếu tố tiếp cận số vào quản lý nhà nước. Hệ thống dịch vụ công trực tuyến đã giúp người khuyết tật tiếp cận thủ tục hành chính từ xa, giảm chi phí và tăng tính độc lập (VOV, 2025).
Trong công tác xã hội, chuyển đổi số mở ra các phương thức hỗ trợ mới như tư vấn trực tuyến, ứng dụng di động và nền tảng trí tuệ nhân tạo, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều rào cản vẫn tồn tại. Khảo sát năm 2024 cho thấy nhiều cổng thông tin điện tử chưa tương thích với công nghệ hỗ trợ như trình đọc màn hình, thiếu mô tả hình ảnh và phụ đề. Điều này làm hạn chế khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ của người khuyết tật, đặc biệt là người khiếm thị.
Hạ tầng công nghệ tuy phát triển nhanh nhưng chưa đồng bộ, tiêu chuẩn tiếp cận còn lạc hậu và cơ chế giám sát chưa hiệu quả. Điều này tạo ra khoảng cách đáng kể giữa chính sách và thực tiễn. Các nghiên cứu cho thấy người khuyết tật có nguy cơ bị loại trừ số cao hơn do hạn chế về kỹ năng, thiết bị và thiết kế công nghệ không phù hợp.
Nếu không áp dụng cách tiếp cận bao trùm trong thiết kế và triển khai công nghệ, chuyển đổi số có thể làm gia tăng bất bình đẳng. Ngoài ra, việc thiếu nguồn lực, chi phí cao trong nâng cấp hệ thống, và sự phối hợp liên ngành chưa hiệu quả cũng là những rào cản lớn trong thực thi chính sách.
