Đây là nội dung được nêu trong Nghị định 109/2026 quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản. Quy định có hiệu lực từ 18/5, thay thế Nghị định 82/2020, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 117/2024.
Trong lĩnh vực công chứng, Nghị định 109 cũng siết chặt quy trình nhận diện người yêu cầu công chứng khi bổ sung một yêu cầu kỹ thuật mới mang tính bắt buộc để chống gian lận.
Cụ thể, nhà chức trách sẽ xử phạt tổ chức hành nghề công chứng 7-10 triệu đồng nếu không chụp ảnh người yêu cầu công chứng đang ký hoặc điểm chỉ vào văn bản trước sự chứng kiến của công chứng viên. Hai Nghị định hiện hành chưa đề cập hành vi này, do Luật Côngchứng cũ (2014) chưa bắt buộc việc chụp ảnh. Song Luật Công chứng 2024 đã bắt buộc nội dung này.
Vấn đề công chứng viên có cần thiết phải chụp ảnh với người yêu cầu công chứng, vừa qua một lần nữa được một số đại biểu Quốc hội đưa ra hôm 9/4, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Nêu quan điểm, bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu, quy định này mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
Bà phân tích, quy định bắt buộc chụp ảnh mới chỉ thực hiện được một năm, nên nếu bỏ cần có tổng kết, đánh giá. Hoạt động này thực tế không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho hay có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không biết người đi công chứng là ai.
Do đó, việc chụp ảnh bảo đảm tính xác thực, chính xác, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Trong khi thao tác chụp ảnh cũng rất đơn giản, không phiền hà cho người dân.
Công chứng di chúc trực tuyến có thể bị phạt 15-25 triệu đồng
Nghị định 109 cũng đã cập nhật nhiều nội dung mới nhằm phù hợp với Luật Công chứng 2024 và xu hướng chuyển đổi số.
Cụ thể, Luật Công chứng 2024 cho phép việc công chứng điện tử có thể thực hiện trực tuyến, khi các bên không có mặt tại cùng một địa điểm và giao kết giao dịch thông qua phương tiện trực tuyến, trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên.
Song công chứng điện tử không được áp dụng với di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác (hứa thưởng, từ chối hưởng di sản, đơn phương chấm dứt hợp đồng…).
Theo luật, công chứng viên có trách nhiệm phải kiểm tra kỹ tình trạng sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức của người lập di chúc tại thời điểm công chứng. Việc thực hiện trực tuyến có thể làm hạn chế khả năng quan sát, đánh giá xem người lập di chúc có đang bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép hay không.
Công chứng viên cũng phải chứng kiến việc người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào văn bản và phải thực hiện việc niêm phong bản di chúc ngay trước mặt người lập di chúc…
Vì vậy, công chứng di chúc điện tử trực tuyến có thể dẫn đến xác nhận không chính xác ý chí cuối cùng của người để lại di sản, kéo theo các tranh chấp hoặc sai sót pháp lý về sau.
Do đó, tại Nghị định mới đặt ra mức phạt 15-25 triệu đồng nếu công chứng viên, hoặc tổ chức hành nghề công chứng thực hiện hành vi này. Đây là quy định lần đầu xuất hiện, do các quy định hiện hành (Nghị định 82 và 117) dựa trên Luật Công chứng 2014 (cũ), nên chưa có hành lang pháp lý để xử phạt các hành vi liên quan đến môi trường điện tử trực tuyến này.
Cũng liên quan đến nội dung chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, Nghị định 109 bổ sung mức phạt 10-20 triệu đồng với tổ chức hành nghề công chứng nếu không thực hiện việc chuyển đổi hồ sơ công chứng giấy thành thông điệp dữ liệu điện tử để lưu trữ điện tử theo quy định của pháp luật.
Do Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng trực tiếp và trực tuyến. Giao dịch sau đó vẫn được công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận bằng chữ ký số để tạo ra văn bản công chứng điện tử.
Văn bản điện tử này có hiệu lực giá trị như văn bản công chứng giấy và có giá trị như bản gốc.
Ngày 6-4, thông tin từ Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng, cơ quan này đã tạm giữ nhóm thiếu niên gồm Võ Lê Nhật D., Ngô Thanh Th. và Trương Tấn Hoàng H. (cả ba cùng trú phường Điện Bàn Đông, TP Đà Nẵng) để điều tra hành vi trộm cắp tài sản.
Kết quả điều tra ban đầu xác định ngày 2-4, sau khi chơi game tại quán internet khu vực chợ Chiều (phường Điện Bàn Đông), D. nảy sinh ý định trộm cắp tài sản nên rủ Th., H. tham gia.
Tối cùng ngày, D. lái xe máy không gắn biển kiểm soát chở hai người kia đi mua một cây xà beng dài 1m làm công cụ trộm.
Rạng sáng 3-4 khi đến cửa hàng điện thoại di động C.T. (thôn Hương An, xã Xuân Phú, TP Đà Nẵng), cả nhóm thống nhất thực hiện hành vi trộm cắp.
D. đứng ngoài cảnh giới, Th. và H. dùng xà beng phá khóa cửa chính, đột nhập vào bên trong, tiếp tục phá cửa kính tủ trưng bày lấy tài sản.
Nhóm này đã lấy đi 5 điện thoại iPhone sau đó nhanh chóng tẩu thoát.
Sau khi tiếp nhận thông tin, nhận định đây là vụ trộm cắp tài sản có tính chất liều lĩnh, lãnh đạo Phòng Cảnh sát hình sự chỉ đạo triển khai lực lượng, thành lập tổ công tác phối hợp Công an xã Xuân Phú, các đơn vị nghiệp vụ liên quan khám nghiệm hiện trường, rà soát đối tượng nghi vấn.
Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng công an đã nhanh chóng xác định, truy bắt ba người trên.
Sau một ngày thẩm vấn và nghị án, chiều 9-4 Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã công bố bản án cáo buộc hai cựu cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ) phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng liên quan vụ cháy nhà trọ làm 15 người chết trên phố Trung Kính.
Hội đồng xét xử tuyên phạt các ông: Đỗ Tuấn Anh, cựu Phó đội trưởng Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ), 3 năm tù; Lê Quang Hưng, cựu cán bộ của đội này, lãnh 3 năm 6 tháng tù.
Tuy nhiên khi lượng hình, hội đồng xét xử xem xét vụ cháy có nguyên nhân do chập mạch ở xe máy điện, thuộc trách nhiệm của chủ nhà trọ. Tòa án cũng ghi nhận các tình tiết giảm nhẹ của hai cựu cán bộ công an để đưa ra mức hình phạt dưới khung truy tố.
Theo bản án, vụ cháy xảy ra rạng sáng 24-5-2024, do chập mạch trên đường dây điện của một xe máy điện trong lán sửa chữa xe dựng ở sân nhà trọ trên phố Trung Kính. Lửa sau đó lan nhanh sang hai ngôi nhà nằm đối diện nhau, bịt mất đường thoát nạn của những người bên trong.
Vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng, làm 15 người thiệt mạng, trong đó có 3 người nhà ông Quyết.
Kết quả điều tra xác định dãy nhà trọ của ông Quyết thuộc diện quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy của Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ).
Tuy nhiên ông Lê Quang Hưng là cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đã không thực hiện điều tra cơ bản đối với loại hình nhà trọ trên địa bàn phường Trung Hòa nói chung và dãy nhà trọ của vợ chồng ông Quyết nói riêng.
Ông Hưng cũng không lập hồ sơ quản lý, không tiến hành kiểm tra các vi phạm về phòng cháy và chữa cháy đối với dãy nhà trọ này.
Cựu đội phó Đỗ Tuấn Anh bị cáo buộc đã không kiểm tra đôn đốc, chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ cấp dưới thực hiện nghiêm túc, đầy đủ việc rà soát, điều tra cơ bản, báo cáo và kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với các cơ sở cho thuê trọ trên địa bàn.
Do đó để dãy nhà trọ của ông Quyết tồn tại có nhiều vi phạm về an toàn phòng cháy chữa cháy, không được xử lý kịp thời, triệt để dẫn đến xảy ra vụ cháy gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản.
Theo bản án, hai cựu cán bộ công an phạm tội với lỗi vô ý. Hưng có trách nhiệm phải đưa nhà trọ của ông Quyết vào danh sách quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên Hưng đã không thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ, dẫn đến khu nhà trọ nằm ngoài danh sách quản lý và là nguyên nhân gián tiếp gây ra vụ cháy có hậu quả nghiêm trọng nên mức hình phạt cần cao hơn Tuấn Anh, bản án nêu.
Về trách nhiệm của chủ nhà trọ trong vụ án này, cơ quan tố tụng xác định bà Nguyễn Thị Thảo (vợ ông Quyết) là người trực tiếp quản lý điều hành việc cho thuê trọ. Quá trình quản lý cho thuê trọ, bà Thảo không thực hiện đúng quy định đảm bảo an toàn, có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên do bà Thảo đã tử vong trong vụ cháy nên cơ quan điều tra không xem xét xử lý. Còn ông Quyết được xác định có tham gia hỗ trợ bà Thảo trong việc quản lý nhà trọ nhưng không phải vai trò chính.
Hành vi của ông Quyết có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên mẹ, vợ và con ông Quyết đã tử vong trong vụ cháy, nhà bị hư hỏng hoàn toàn sau vụ cháy.
Ông Quyết được ghi nhận đã tích cực phối hợp với cơ quan điều tra khắc phục hậu quả, đại diện gia đình các bị hại có đơn xin miễn trách nhiệm hình sự nên cơ quan điều tra đã miễn truy cứu trách nhiệm hình sự với ông.
Tuy nhiên, hội đồng xét xử cho rằng việc không truy tố, miễn trách nhiệm hình sự đối với ông Nguyễn Kim Quyết "là chưa phù hợp với tính chất, mức độ hậu quả vụ án".
Do đó tòa kiến nghị cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội tiếp tục xem xét trách nhiệm hình sự đối với ông Quyết để xử lý theo đúng quy định pháp luật.
Tòa sơ thẩm cũng kiến nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo các địa phương, cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền, siết chặt quản lý phòng cháy chữa cháy, tránh tái diễn các vụ việc tương tự.
Cùng với đó, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ được đề nghị tăng cường công tác kiểm tra, từ đó xử lý nghiêm vi phạm, hướng dẫn cán bộ chiến sĩ thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ được giao.
Ngày 15-4, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng cho biết đã khởi tố, bắt tạm giam Trần Trung Khanh, sinh năm 1984, trú tại thôn Chấp Trung 1, xã Tiên La, tỉnh Hưng Yên và Nguyễn Văn Phái, sinh năm 1991, trú tại thôn 6, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm, TP Hải Phòng, để điều tra về hành vi cưỡng đoạt tài sản.
Trước đó, khoảng tháng 4-2025, anh Đoàn Văn Kiên, sinh năm 1976, trú tại thôn Rỗ, xã Tiên Lãng, TP Hải Phòng đang xúc đất để tôn nền trang trại nuôi gà ở thôn An Tử, xã Khởi Nghĩa, huyện Tiên Lãng (cũ) thì Nguyễn Văn Phái và Trần Trung Khanh đến giới thiệu là “nhà báo pháp luật”.
Khanh và Phái nói anh Kiên mua đất về san lấp là trái phép. Sau đó Khanh lấy số điện thoại di động của anh Kiên.
Chiều 29-12-2025, anh Kiên đang ở thôn An Tử thì con trai là Đoàn Xuân Anh, sinh năm 1998, đang xúc đất thuê cho ông Huỳnh, ở thôn An Tử, xã Tiên Lãng, gọi điện bảo có hai người xuống chỗ làm tìm anh Kiên.
Anh Kiên về nhà ông Huỳnh thì gặp Phái và Khanh đi ô tô màu trắng đến. Sau đó, Khanh và Phái tiếp tục nói với anh Kiên về việc xúc đất chuyển đi là trái pháp luật.
Do lo sợ bị Khanh và Phái báo chính quyền địa phương đến thu máy xúc nên anh Kiên vào nhà ông Huỳnh vay 3 triệu đồng đưa cho Khanh.
Tuy nhiên, Khanh yêu cầu đưa số tiền 6 triệu đồng. Anh Kiên bảo chưa vay được nên hẹn mấy ngày nữa Khanh và Phái quay lại sẽ đưa nốt.
Ngày 31-12-2025, Khanh và Phái đến trang trại nuôi gà của anh Kiên và gọi điện thoại cho anh Kiên về.
Tại nhà anh Kiên, chị An (vợ anh Kiên) đã đưa cho Khanh 3 triệu đồng. Khanh cầm tiền và đút vào túi quần.
Lúc chị An đưa tiền, ông Dương Văn Đỏ đã dùng điện thoại di động quay lại video. Sau đó ông Đỏ đã đăng video trên lên mạng xã hội phản ánh hành vi của Phái và Khanh.
Căn cứ vào các tài liệu vụ án, ngày 10-3, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng đã khởi tố vụ án hình sự cưỡng đoạt tài sản.
Đến ngày 14-4, Cơ quan cảnh sát điều tra đã thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Trần Trung Khanh và Nguyễn Văn Phái để tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.
