Nhiều bệnh ung thư không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu, thường bắt đầu bằng những thay đổi rất nhẹ, dễ nhầm với mệt mỏi hay rối loạn sinh hoạt. Chủ quan, không đi khám kịp thời có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm. Dưới đây là một số dấu hiệu cần lưu ý.
Mệt mỏi không cải thiện dù đã nghỉ ngơi
Mệt mỏi là triệu chứng dễ bị bỏ qua nhất. Khác với mệt thông thường, mệt do ung thư kéo dài, không đỡ khi ngủ, nghỉ ngơi và ảnh hưởng sinh hoạt. Tình trạng này có thể liên quan đến ung thư máu hoặc ung thư đại tràng giai đoạn sớm.
Sụt cân
Giảm cân không chủ ý thường khiến nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, nếu không ăn kiêng hay tập luyện mà vẫn sụt cân thì đó có thể là dấu hiệu bệnh lý. Đây có nguy cơ là dấu hiệu sớm của các ung thư như ung thư tuyến tụy, ung thư dạ dày, ung thư phổi. Nếu giảm hơn 5-10% cân nặng trong vài tháng, bạn nên đi khám sức khỏe tổng quát.
Cơn đau âm ỉ kéo dài
Nhiều người cho rằng đau mức nghiêm trọng mới đáng lo nhưng ở giai đoạn sớm, ung thư thường gây đau nhẹ, âm ỉ, tái diễn. Điều đáng lưu ý không ở mức độ đau mà là sự kéo dài. Những cơn đau nhức bất thường, không rõ nguyên nhân nên được kiểm tra sớm.
Ho hoặc khàn giọng
Ho kéo dài có thể là dấu hiệu của ung thư thanh quản, phổi, tuyến giáp hoặc u lympho. Ho dai dẳng, khàn giọng… đều dễ bị bỏ qua song nếu kéo dài nhiều tuần, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư.
Cảm giác vướng ở cổ họng
Cảm giác như có cục u trong cổ họng có thể là dấu hiệu của khối u ở gốc lưỡi hoặc amidan. Những khối u này có thể do nhiễm virus u nhú ở người (HPV), thường lây truyền qua quan hệ tình dục bằng miệng. HPV có thể tồn tại ở trạng thái ngủ đông trong cơ thể nhiều năm trước khi gây ra triệu chứng. Người bệnh thậm chí không biết mình có nguy cơ mắc ung thư miệng, đầu và cổ.
Xuất hiện khối u không gây đau
Nhiều người nghĩ không đau nghĩa là không sao, nhưng thực tế khối u không đau (đặc biệt ở vú hoặc hạch) vẫn có thể là dấu hiệu ung thư. Chảy máu bất thường (trong phân, nước tiểu…) cũng không nên chủ quan. Bất kỳ triệu chứng nào kéo dài trên 2-3 tuần mà không rõ nguyên nhân đều cần đi khám sớm.
Đau tai
Nhiều bệnh lý có thể gây đau tai kiểu lan từ vùng đầu hoặc cổ sang tai do liên quan đến các dây thần kinh. Đây cũng có thể là dấu hiệu của ung thư miệng giai đoạn muộn đang lan sâu và bắt đầu ảnh hưởng đến các dây thần kinh đó.
Không phải mọi triệu chứng mới xuất hiện đều là ung thư nhưng mỗi người nên theo dõi những thay đổi bất thường của cơ thể. Nếu nhận thấy dấu hiệu lạ, kể cả cơn đau kéo dài, hãy đi khám. Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử bệnh, khám tổng quát và có thể chỉ định thêm xét nghiệm khi cần để xác định nguyên nhân. Tầm soát định kỳ cũng giúp phát hiện sớm nhiều bệnh ung thư trước khi tiến triển và lan rộng.
Thạc sĩ, dược sĩ Đoàn Thành Luân, Phó trưởng Bộ môn Dược học cổ truyền, Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết viêm gan B hiện chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Giai đoạn cấp tính thường tự phục hồi sau 6 tháng. Tuy nhiên, nếu bệnh kéo dài hơn (mạn tính), diễn biến sẽ phức tạp, đòi hỏi phải dùng thuốc và theo dõi định kỳ với tỷ lệ khỏi bệnh rất thấp.
Trước nỗi lo ngại về tác dụng phụ của thuốc hay viễn cảnh phải điều trị duy trì kéo dài, không ít người bệnh đã tự ý sử dụng thảo dược với hy vọng về một giải pháp "thanh lọc" cơ thể an toàn. Đó là lý do cà gai leo bỗng chốc trở thành một trong những cái tên "phủ sóng" khắp các diễn đàn, được ca tụng là "thần dược'" có thể thay thế thuốc đặc trị viêm gan B.
Cà gai leo có tên khoa học là Solanum procumpens Lour. Cà gai leo được sử dụng trong dân gian để điều trị các bệnh về gan như viêm gan, xơ gan và men gan cao. Theo các nghiên cứu hiện nay, cà gai leo chứa các hợp chất nhóm glycoalkaloid, đây là nhóm chất quan trọng có tác dụng bảo vệ gan, giải độc gan, làm hạ men gan, làm chậm tiến triển của xơ gan.
Ngoài ra đây cũng là một trong những dược liệu hiếm hoi có các nghiên cứu trên lâm sàng, các nghiên cứu trên bệnh nhân viêm gan B mạn tính tại các bệnh viện lớn là Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện 354, Bệnh viện Trung ương quân đội 108 đã chứng minh hoạt chất glycoalkaloid trong cà gai leo có tác dụng hỗ trợ điều trị viêm gan virus, bệnh nhân đều cải thiện nhanh các triệu chứng bệnh như vàng da, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, đau tức hạ sườn…
Theo thạc sĩ, dược sĩ Đoàn Thành Luân, dù sở hữu những hoạt chất quý giá cho gan, nhưng về mặt bản chất y học, cà gai leo không thể thay thế phác đồ điều trị viêm gan đặc hiệu, đặc biệt là đối với virus viêm gan B. Trong khi các loại thuốc kháng virus như entecavir hay tenofovir tác động trực tiếp vào vòng đời của virus thông qua cơ chế ức chế enzyme sao chép ngược, từ đó ức chế sự nhân lên của virus, giúp đưa nồng độ virus về dưới ngưỡng phát hiện, thì cà gai leo chủ yếu đóng vai trò "giải quyết hậu quả".
Các hoạt chất như glycoalkaloid chỉ dừng lại ở việc bảo vệ tế bào gan khỏi sự tấn công của các gốc tự do, giảm viêm và làm chậm quá trình xơ gan. Thực tế lâm sàng cho thấy, chưa có bất kỳ công trình nghiên cứu nào chứng minh cà gai leo có thể tiêu diệt hoàn toàn virus hay thay thế được khả năng kiểm soát virus bền vững của thuốc tây.
"Việc tự ý ngưng thuốc điều trị để chuyển sang dùng cà gai leo không chỉ khiến nồng độ virus bùng phát mạnh mẽ mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc, đẩy người bệnh vào tình trạng suy gan cấp tính hoặc ung thư gan tiến triển nhanh chóng. Do đó, việc sử dụng cà gai leo chỉ nên được coi là một liệu pháp bổ trợ dưới sự theo dõi của bác sĩ, thay vì là một phương pháp thay thế hoàn toàn phác đồ điều trị", thạc sĩ Đoàn Thành Luân chia sẻ.
Nhiều nghiên cứu cho thấy lá ổi chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa như flavonoid và polyphenol. Những hoạt chất này có khả năng làm chậm quá trình hấp thu đường từ ruột vào máu, từ đó giúp ổn định đường huyết sau ăn, theo Healthline (Mỹ).
Bên cạnh đó, một số nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy trà lá ổi có thể giúp giảm mức đường huyết sau bữa ăn ở người có nguy cơ tiểu đường loại 2.
Bác sĩ Ruchi Bharani, chuyên gia dinh dưỡng Ấn Độ, cho biết các hợp chất trong lá ổi có thể hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin - yếu tố quan trọng trong kiểm soát đường huyết.
Dù có tiềm năng hỗ trợ, các chuyên gia nhấn mạnh lá ổi không thể thay thế thuốc điều trị. Người bệnh tiểu đường cần tuân thủ phác đồ điều trị, kết hợp chế độ ăn và vận động, thay vì phụ thuộc vào các biện pháp dân gian, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Bác sĩ Manoj K. Ahuja, chuyên gia nội khoa tại Bệnh viện Fortis (Ấn Độ), cảnh báo việc tự ý dùng lá ổi với kỳ vọng “hạ đường nhanh” có thể khiến người bệnh chủ quan, bỏ qua quá trình điều trị chuẩn.
Một số người có thói quen uống nước lá ổi đặc hoặc dùng liên tục mỗi ngày. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc lạm dụng lá ổi có thể gây táo bón, rối loạn tiêu hóa hoặc ảnh hưởng đến hấp thu dưỡng chất, theo The Times of India.
Ngoài ra, nếu đang dùng thuốc hạ đường huyết, việc kết hợp thêm lá ổi mà không có hướng dẫn của bác sĩ có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết quá mức.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nếu muốn sử dụng, nên dùng ở mức vừa phải như một thức uống hỗ trợ, không thay thế bữa ăn hay thuốc điều trị. Nên chọn lá ổi non, rửa sạch, đun nước uống loãng và không dùng liên tục trong thời gian dài.
Người có bệnh nền, đặc biệt là tiểu đường, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để tránh tương tác không mong muốn.
Lá ổi có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết nhờ các hoạt chất tự nhiên, nhưng không phải “thần dược”. Theo các chuyên gia, cách hiệu quả nhất vẫn là duy trì chế độ ăn uống khoa học, vận động đều đặn và tuân thủ điều trị y khoa, theo Hiệp hội Tiểu đường Mỹ (ADA).
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, khuyến cáo nắng nóng gay gắt không chỉ gây mệt mỏi mà còn âm thầm làm suy giảm trí nhớ, khả năng tập trung và sức khỏe tâm thần.
Bác sĩ Hoàng giải thích cơ thể người luôn cố gắng duy trì nhiệt độ lõi ở mức 36,5-37,5 độ C. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, hệ điều nhiệt phải hoạt động hết công suất để tỏa nhiệt. Tình trạng mất nước và thiếu ngủ kéo dài khiến nồng độ hormone căng thẳng cortisol tăng vọt. Do đó, người dân cần tổ chức lại nhịp sinh học, dồn việc vào những giờ mát mẻ và nghỉ ngơi lúc nắng gắt thay vì cố gắng chịu đựng thời tiết khắc nghiệt.
Mọi người nên tận dụng khoảng thời gian 5h-9h sáng để giải quyết công việc quan trọng. Lúc này, không khí trong lành và não bộ tỉnh táo nhất, rất phù hợp để tập thể dục, xử lý công việc phức tạp hoặc cho trẻ học các môn tư duy logic.
Từ 9h đến 10h, nhiệt độ bắt đầu tăng, người dân chuyển dần sang các hoạt động nhẹ nhàng.
Giai đoạn 10h-16h ghi nhận mức nhiệt gay gắt nhất trong ngày. Bác sĩ khuyên mọi người hạn chế ra ngoài, tránh vận động thể lực mạnh. Mọi người chỉ nên làm việc, học tập những nội dung quen thuộc trong phòng thoáng mát và tranh thủ chợp mắt 20-30 phút.
Khoảng thời gian 16h-19h, nhiệt độ môi trường giảm dần nhưng vẫn tích tụ hơi nóng. Lúc này, người dân ưu tiên vận động nhẹ như đi bộ, kéo giãn cơ thể, tắm rửa và ăn tối.
Từ 19h đến 22h30, không khí dịu mát giúp mọi người xử lý nốt công việc tồn đọng, nhưng cần tránh hoạt động trí óc sát giờ ngủ.
Bác sĩ lưu ý làm việc liên tục khiến não bộ quá tải và thân nhiệt tăng nhanh. Mọi người cần thường xuyên đứng dậy đi lại, xoay khớp, vươn vai và hít thở sâu giữa các phiên làm việc để giải tỏa căng thẳng. Mọi người duy trì thói quen ngủ trước 23h nhằm đảm bảo sự tỉnh táo cho ngày hôm sau, bởi giấc ngủ trưa ngắn dưới 45 phút chỉ đóng vai trò hỗ trợ não bộ tạm thời. Đồng thời, người dân hạn chế tiêu thụ cà phê, trà, nước tăng lực, nước ngọt và nước đá lạnh nhằm ngăn ngừa các tổn thương cho thận và hệ tim mạch.
