Ngày 1/4, NASA phóng thành công tàu vũ trụ Orion mang theo bốn phi hành gia vào vũ trụ trong nhiệm vụ Artemis II. Orion sẽ bay quanh phía xa của thiên thể này và quay trở lại Trái Đất. Nếu không có vấn đề lớn phát sinh, NASA sẽ thử nghiệm các trạm Mặt Trăng trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027 và thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên năm 2028 với Artemis IV.
Trong khi đó, một cường quốc khác của ngành hàng không vũ trụ là Trung Quốc cũng nhắm tới mục tiêu “trước năm 2030”. Nước này dự định sử dụng tên lửa Long March 10 để phóng tàu Mengzhou (Mộng Châu – con thuyền ước mơ), có kích thước khoang tàu tương tự Orion, cùng ba phi hành gia lên Mặt Trăng. Một tên lửa khác chở tàu đổ bộ Mặt Trăng mang tên Lanyue (Lãm Nguyệt – ôm trọn vầng trăng) và tàu này sẽ gặp Mengzhou trên quỹ đạo của thiên thể này.
Hồi tháng 2, Cơ quan vũ trụ có người lái Trung Quốc (CMSA) đã thử nghiệm phóng Mộng Châu, trình diễn hệ thống hủy phóng khẩn cấp và cách con tàu tách khỏi tên lửa. Cuối năm nay, một tàu Mộng Châu không người lái dự kiến được phóng tới trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc đang quay quanh Trái Đất.
“Có vẻ tàu đã gần sẵn sàng để cất cánh”, Quentin Parker, Giám đốc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Không gian tại Đại học Hong Kong, nhận xét. Trung Quốc sẽ thực hiện thêm các chuyến bay thử nghiệm khác trước khi nỗ lực hạ cánh lên Mặt Trăng vài năm tới.
Trong khi đó, ban đầu NASA dự định hạ cánh trên Mặt Trăng năm 2024, nhưng nhiệm vụ liên tục bị hoãn vì phần cứng chưa sẵn sàng, như tàu đổ bộ do SpaceX và Blue Origin đảm nhiệm hiện vẫn trong quá trình phát triển. Do đó, lịch trình của Artemis IV có thể bị lùi xa hơn mốc 2028, tức vẫn có khả năng Trung Quốc trở thành quốc gia đầu tiên hạ cánh xuống bề mặt Mặt Trăng kể từ sau năm 1972 với sứ mệnh Apollo 17.
Theo Parker, Trung Quốc có năng lực bám sát tiến độ, nên “có khả năng sẽ lên Mặt Trăng trước”. Kể từ 2007, Trung Quốc đã triển khai một loạt robot tới Mặt Trăng, bao gồm nhiệm vụ hạ cánh xuống phía xa vào năm 2019 để lấy mẫu vật và đưa về Trái Đất trong 5 năm sau đó.
Kế hoạch của Trung Quốc
Trong lần đổ bộ đầu tiên dự kiến năm 2030, Trung Quốc có thể nhắm đến vị trí gần xích đạo, nơi có bề mặt phẳng và an toàn hơn, theo Nature. Nước này đang cân nhắc 14 địa điểm hạ cánh, một trong đó là vùng núi lửa cổ đại Rimae Bode, nằm lệch về phía bắc xích đạo Mặt Trăng.
Jun Huang, nhà khoa học hành tinh tại Đại học Địa chất Trung Quốc ở Vũ Hán, cùng các đồng nghiệp đã công bố một phân tích về địa chất của khu vực này vào tháng 3. “Hạ cánh tại Rimae Bode giống như mở một cuốn sách lịch sử độ phân giải cao về cuộc đời của Mặt Trăng”, ông nói, bởi nơi này được cho là chứa vật chất từ lớp phủ – nằm dưới lớp vỏ và trên lớp lõi kim loại – của Mặt Trăng cũng như các mảnh vỡ do những vụ va chạm trước đây để lại.
“Địa điểm mang lại cơ hội hiếm có ‘tất cả trong một’ để giải quyết những câu hỏi còn bỏ ngỏ lâu nay về sự hình thành và tiến hóa của cả Mặt Trăng lẫn Trái Đất”, nhà khoa học này cho biết.
Về lâu dài, Trung Quốc và Mỹ đều đặt mục tiêu hạ cánh xuống cực nam của Mặt Trăng, nơi có thể có nước đóng băng. Các nhóm thực hiện nhiệm vụ Mặt Trăng kỳ vọng lớp băng được tách thành hydro và oxy, tạo thành nhiên liệu tên lửa, từ đó biến thiên thể thành trạm trung chuyển giữa Trái Đất và những vùng xa hơn trong vũ trụ.
Trung Quốc cũng kỳ vọng cùng với Nga xây dựng một căn cứ Mặt Trăng, mang tên Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) trong thập niên 2030. Theo Cơ quan vũ trụ Trung Quốc (CNSA) năm ngoái, hai nước có kế hoạch nghiên cứu địa chất Mặt Trăng và tiến hành quan sát thiên văn, cùng nhiều mục tiêu khác.
Hồi tháng 2, quản trị viên NASA Jared Isaacman nói cơ quan này đang gặp phải “sự cạnh tranh từ đối thủ địa chính trị lớn nhất” và cần “đi nhanh hơn, không chậm trễ và đạt được các mục tiêu”.
Tuy nhiên, theo Namrata Goswami, nhà nghiên cứu an ninh không gian tại Đại học Johns Hopkins ở Alabama (Mỹ), trọng tâm của Trung Quốc không hẳn là trở thành nước đầu tiên quay lại Mặt Trăng, mà là thiết lập sự hiện diện lâu dài. “Họ xem Mặt Trăng là vị trí chiến lược trên cao”, bà nói.
Quốc gia này nhấn mạnh thám hiểm không gian sâu là một trong những mục tiêu then chốt trong kế hoạch 5 năm mới, được công bố tháng 3. “Mỹ mới là bên đang chạy đua với Trung Quốc, không phải ngược lại”, bà Goswami nhận xét.
Theo Android Authority, chủ các kênh YouTube cáo buộc Apple bí mật thu thập video từ nền tảng của họ để huấn luyện các mô hình AI mà không có sự cho phép, không trả tiền và không ghi công.
Vụ kiện liên quan đến các kênh như h3h3Productions, cùng các nhà sáng tạo nội dung về golf như Golfholics và MrShortGame Golf. Các nguyên đơn cho rằng Apple không chỉ đơn thuần liên kết đến nội dung mà còn vượt qua các biện pháp bảo vệ của YouTube để tải xuống và sử dụng video trực tiếp. Họ lập luận rằng hành động này vi phạm Đạo luật Bản quyền Thiên niên kỷ Kỹ thuật số (DMCA), vốn cấm hành vi vượt qua các hệ thống bảo vệ tài liệu có bản quyền.
Đơn kiện cũng chỉ ra rằng Apple đã thu được lợi nhuận đáng kể từ việc sử dụng nội dung của các nhà sáng tạo để xây dựng hệ thống AI của mình mà không bồi thường cho những người đã tạo ra các video đó. Vụ kiện nhấn mạnh đến bộ dữ liệu có tên Panda-70M, được các nhà nghiên cứu của Apple đề cập trong một bài báo năm 2025 về tạo video bằng AI. Panda-70M là một chỉ mục lớn gồm các video clip trên YouTube, được phân đoạn và sắp xếp theo URL, dấu thời gian và mã định danh.
Các nguyên đơn cho rằng việc truy cập các đoạn video này đồng nghĩa với hành vi vượt qua các biện pháp bảo vệ của YouTube, biến mỗi đoạn video thành một hành vi thu thập dữ liệu trái phép. Họ cũng khẳng định video của họ xuất hiện hàng trăm lần trong tập dữ liệu này.
Hiện tại, Apple chưa cung cấp thông tin chi tiết về cách họ xử lý dữ liệu, nhưng các tài liệu nghiên cứu của công ty xác nhận video từ YouTube đã được sử dụng trong quá trình huấn luyện AI. Vụ kiện đang yêu cầu bồi thường thiệt hại và có thể cả lệnh cấm đối với hành vi này.
Theo TechRadar, các chuyên gia an ninh mạng tại McAfee đã phát hiện một biến thể phần mềm độc hại mới mang tên NoVoice xuất hiện trong hơn 50 ứng dụng trên cửa hàng Google Play, với tổng số lượt tải xuống lên tới 2,3 triệu lần. Mặc dù Google thường có khả năng ngăn chặn phần mềm độc hại, nhưng một số vẫn lọt qua được hệ thống kiểm soát.
Nhóm ứng dụng độc hại này hoạt động bình thường và không yêu cầu nhiều quyền truy cập, như quyền Trợ năng, vốn thường là dấu hiệu cảnh báo. Chúng thuộc nhiều danh mục khác nhau, bao gồm ứng dụng tiện ích, thư viện ảnh và trò chơi. Thay vì lừa người dùng cung cấp quyền truy cập rộng rãi, các ứng dụng này đã khai thác gần hai chục lỗ hổng bảo mật, bao gồm lỗi nhân và lỗi trình điều khiển GPU Mali, vốn đã được vá lỗi từ năm 2016 đến 2021. Điều đó có nghĩa, kẻ tấn công nhắm vào các thiết bị cũ mà người dùng không cập nhật.
Các chuyên gia an ninh cho biết, NoVoice bắt đầu hoạt động bằng cách thu thập thông tin từ các thiết bị Android bị nhiễm, như chi tiết phần cứng và phiên bản Android. Sau đó, nó nhận được chỉ dẫn để thực hiện các bước tiếp theo, bao gồm việc cài đặt các tập lệnh phục hồi thay thế trình xử lý sự cố hệ thống và lưu trữ các payload (tải trọng) dự phòng trên phân vùng hệ thống. Chính vì vậy, khi người dùng khôi phục cài đặt gốc, phần mềm độc hại vẫn có thể tồn tại.
Sau khi thiết lập khả năng tồn tại lâu dài, phần mềm độc hại sẽ tiêm mã độc vào mọi ứng dụng được khởi chạy trên thiết bị. McAfee đã chỉ ra rằng phần mềm độc hại này đặc biệt nhắm đến WhatsApp nhằm thu thập dữ liệu nhạy cảm để sao chép phiên hoạt động của nạn nhân, từ đó cho phép kẻ tấn công sao chép dữ liệu từ tài khoản WhatsApp của nạn nhân trên thiết bị của chúng.
Google cho biết đã gỡ bỏ tất cả các ứng dụng độc hại, tuy nhiên người dùng vẫn cần thực hiện các biện pháp bảo mật trên thiết bị của mình để tránh bị đe dọa.
Các sĩ quan cảnh sát San Francisco được điều động ứng phó đám cháy ở nhà riêng của CEO OpenAI Sam Altman tại khu dân cư North Beach rạng sáng 10/4, sau khi một người ném "thiết bị gây cháy nổ", được cho là bom xăng, dẫn tới đám cháy cổng ngoài ngôi nhà. Nghi phạm sau đó bỏ chạy khỏi hiện trường.
"May mắn không ai bị thương", phát ngôn viên OpenAI cho hay.
Khoảng một giờ sau, cảnh sát nhận tin về một người đàn ông dọa phóng hỏa trụ sở OpenAI và phát hiện đây là người đã ném bom xăng vào nhà riêng của Altman.
"Các sĩ quan đã bắt giữ nghi phạm, là nam giới 20 tuổi. Chưa có cáo buộc nào được đưa ra", Sở Cảnh sát San Francisco cho hay.
"Chúng tôi rất biết ơn vì phản ứng nhanh của cảnh sát và sự hỗ trợ từ chính quyền thành phố nhằm bảo đảm an toàn cho nhân viên. Nghi phạm đã bị giam giữ và chúng tôi đang hỗ trợ cuộc điều tra của lực lượng hành pháp", OpenAI thông báo.
Trong bài viết trên blog cá nhân cùng ngày, Altman đề cập vụ tấn công, chia sẻ ảnh chụp cùng gia đình và viết rằng ông đã "đánh giá thấp sức mạnh của ngôn từ". "Tôi đã trải qua những năm tháng đặc biệt căng thẳng, hỗn loạn và áp lực cao", CEO OpenAI nói, đồng thời kêu gọi giảm "những phát biểu gây sốc" trong ngành AI.
"Nhiều chỉ trích về AI bắt nguồn từ những lo ngại chính đáng xoay quanh công nghệ này. Chúng tôi luôn hoan nghênh những chỉ trích và tranh luận thiện chí. Tôi đồng cảm với những suy nghĩ phản đối công nghệ, rõ ràng công nghệ không phải lúc nào cũng mang lại điều tốt cho tất cả. Nhìn chung, tôi tin tiến bộ công nghệ có thể mang lại tương lai tốt đẹp cho mọi người", ông viết.
Sự việc xảy ra giữa lúc Altman và OpenAI đối mặt nhiều vấn đề gây tranh cãi. Công ty hồi tháng 2 bị soi xét vì đạt thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ sau khi Lầu Năm Góc cắt đứt quan hệ với Anthropic
OpenAI và Anthropic cũng đang cạnh tranh vị trí thống trị về mô hình ngôn ngữ lớn. Hai công ty có tổng trị giá ước tính hơn 1.000 tỷ USD và đang theo đuổi khả năng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong năm nay.
Tỷ phú Elon Musk cũng đang kiện OpenAI và Altman, cáo buộc CEO công ty đã cố tình thao túng và hứa hẹn OpenAI sẽ là tổ chức phi lợi nhuận để ông đóng góp 38 triệu USD. Phiên xử dự kiến diễn ra cuối tháng 4.
