Phi hành đoàn trên tàu vũ trụ Orion thuộc nhiệm vụ Artemis II đang trong ngày thứ tư trên chuyến bay 10 ngày quay quanh Mặt Trăng. Đây là sự kiện được đánh giá mang tính lịch sử bởi khôi phục lại hoạt động thám hiểm không gian của con người ngoài Trái Đất. Artemis II còn là chuyến bay có người lái lên Mặt Trăng đầu tiên chứng minh tính ưu việt của công nghệ truyền dữ liệu bằng tia laser, hứa hẹn cách mạng hóa cách thức liên lạc giữa các tàu vũ trụ.
Tàu Orion hiện mang theo O2O, hệ thống liên lạc laser được phát triển tại Phòng thí nghiệm Lincoln của của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) phối hợp với Trung tâm không gian Goddard của NASA. Công nghệ này có khả năng truyền dữ liệu băng thông cao hơn từ không gian so với các hệ thống tần số vô tuyến (RF) truyền thống. Trong sứ mệnh Artemis II, O2O sử dụng chùm tia laser để gửi video và hình ảnh độ phân giải cao về bề mặt Mặt Trăng xuống Trái Đất với tốc độ tới 260 Mb/giây (Mbps).
“Truyền dữ liệu trong không gian luôn là một thách thức lớn”, Farzana Khatri, kỹ sư hệ thống trưởng kiêm thành viên cấp cao của Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử thuộc Phòng thí nghiệm Lincoln, cho biết trên trang MIT. “Cách thức truyền qua RF đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Phổ tần RF hiện bị tắc nghẽn nghiêm trọng và cũng không hoạt động hiệu quả ở khoảng cách xa hơn trong không gian. Truyền dữ liệu qua laser (lasercom) có thể giải quyết vấn đề”.
Phòng thí nghiệm Lincoln đã phát triển O2O trong hơn hai thập kỷ. NASA tích hợp công nghệ này vào Artemis II và các sứ mệnh trong tương lai nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về thám hiểm không gian đường dài và thu thập dữ liệu lớn.
Tàu vũ trụ Orion đã thu thập được lượng dữ liệu khổng lồ trong ngày đầu tiên của sứ mệnh. Theo Khatri, trước đây, những dữ liệu này nằm trên tàu vũ trụ cho đến khi hạ cánh xuống biển, thậm chí có thể mất nhiều tháng để được chuyển xuống. Nhưng với O2O hoạt động ở tốc độ cao nhất, tất cả dữ liệu có thể đưa xuống Trái Đất trong vòng vài giờ để phân tích. Nhờ đó, NASA có thể “livestream” mọi hoạt động trong sứ mệnh Artemis II.
“Với tốc độ 260 megabit mỗi giây, O2O giúp truyền video độ phân giải cao 4K từ Mặt Trăng”, Steve Horowitz, quản lý dự án O2O, cho biết trên website NASA. “Ngoài video và hình ảnh, O2O sẽ truyền và nhận quy trình, hình ảnh, kế hoạch bay và đóng vai trò là cầu nối giữa Orion và trung tâm điều khiển nhiệm vụ trên Trái Đất”.
Cốt lõi của O2O là thiết bị đầu cuối quang học dạng module linh hoạt và có khả năng mở rộng (MAScOT). Có kích thước bằng một con mèo nhà, MAScOT gồm một kính viễn vọng 4 inch được gắn trên một giá đỡ xoay hai trục (gimbal) với hệ thống quang học phía sau cố định. Gimbal định hướng chính xác kính viễn vọng và theo dõi chùm tia laser, qua đó các tín hiệu liên lạc được phát ra và nhận theo hướng người nhận hoặc người gửi dữ liệu mong muốn. Bên dưới gimbal là hệ thống quang học gồm các thấu kính hội tụ ánh sáng, cảm biến theo dõi, gương chuyển hướng nhanh và một số thành phần khác để định hướng chùm tia laser một cách chính xác.
Theo Axios, MAScOT là một phần của Dự án trình diễn chuyển tiếp truyền laser tích hợp (LCRD), gồm thiết bị đầu cuối dạng modem và bộ khuếch đại ILLUMA-T, được phóng lần đầu lên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS vào tháng 11/2023. Trong 6 tháng tiếp theo, nhóm nghiên cứu của MIT đã thực hiện các thí nghiệm kiểm tra, đánh giá chức năng cơ bản, hiệu suất và tiện ích của hệ thống.
Ban đầu, nhóm đã kiểm tra xem liên kết quang ILLUMA-T đến LCRD có hoạt động ở tốc độ dữ liệu lý tưởng là 622 Mbps tải xuống và 51 Mbps tải lên hay không. Trên thực tế, tốc độ dữ liệu thậm chí còn cao hơn mong đợi với 1,2 Gb/giây (Gbps) tải xuống và 155 Mbps tải lên. MAScOT được vinh danh trong Giải thưởng R&D 100 năm 2025, sau đó được sử dụng cho Artemis II và sẽ hỗ trợ các sứ mệnh không gian trong tương lai.
“Thành công của chúng tôi với ILLUMA-T đặt nền tảng cho việc truyền phát video độ phân giải HD đến và đi từ Mặt Trăng”, Jade Wang, đồng trưởng nhóm nghiên cứu Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử, cho biết. “Bạn có thể hình dung tốc độ cho phép phi hành gia Artemis sử dụng để kết nối với bác sĩ, phối hợp các hoạt động nhiệm vụ và phát trực tiếp chuyến đi lên Mặt Trăng”.
Trong sứ mệnh Artemis II, một nhóm vận hành chuyên trách của Phòng thí nghiệm Lincoln đảm nhiệm nhiệm vụ theo dõi các vấn đề kết nối kéo dài 10 ngày của phi hành đoàn từ các trạm mặt đất ở Houston (Texas) và White Sands (New Mexico) của Mỹ, thậm chí cả một trạm mặt đất ở Australia giúp quan sát tàu vũ trụ tốt hơn từ bán cầu Nam. Trước khi phóng, nhóm đã thực hiện một loạt mô phỏng từ trước đến khi phóng, hành trình lên Mặt Trăng và trở về, cho đến khi hạ cánh xuống biển vào cuối sứ mệnh.
“Những bài học kinh nghiệm từ sứ mệnh Artemis II sẽ mở đường cho con người quay trở lại bề mặt Mặt Trăng và xa hơn nữa, cuối cùng là đến Sao Hỏa”, Khatri nói thêm. “Thông qua các chương trình Artemis, O2O sẽ đặt nền tảng cho kết nối dữ liệu tốc độ cao từ không gian, tạo nên di sản cho thế hệ tương lai”.
Tàu Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Bảo Lâm tổng hợp
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc ‘nửa đường tới Mặt Trăng’
Điểm đặc biệt của bốn phi hành gia Artemis II
Chương trình Mặt Trăng mới của Mỹ khác gì 54 năm trước?
Từ ngày 15-4, quy định mới nằm trong Thông tư 08/2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 31-3 sẽ có hiệu lực. Tất cả các thuê bao di động phát triển mới phải thực hiện xác thực thông tin thông qua sinh trắc học khuôn mặt, để hạn chế tối đa tình trạng sử dụng SIM không chính chủ.
Điểm nổi bật của thông tư là yêu cầu mỗi thuê bao phải xác thực đầy đủ 4 trường thông tin gồm: số định danh cá nhân, họ tên, ngày sinh và ảnh khuôn mặt.
Việc bổ sung yếu tố sinh trắc học được xem là giải pháp then chốt nhằm đảm bảo mỗi SIM gắn với một cá nhân cụ thể, hạn chế tình trạng đăng ký tràn lan, sai lệch thông tin.
Cùng với đó, quy trình xác thực cũng được đơn giản hóa.
Người dùng có thể thực hiện trực tuyến thông qua ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VNeID) hoặc ứng dụng của nhà mạng, thay vì bắt buộc phải đến điểm giao dịch như trước. Đây là bước đi phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, giúp tiết kiệm thời gian và tăng tính tiện lợi.
Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế xử lý đối với thuê bao không xác thực. Theo lộ trình, các số thuê bao vi phạm sẽ bị tạm dừng dịch vụ một chiều, sau đó hai chiều và có thể bị chấm dứt hợp đồng nếu không bổ sung thông tin. Quy định này được đánh giá là đủ mạnh để tạo áp lực “làm sạch” thị trường.
Ngoài ra, thông tư cũng bổ sung quy định kiểm tra khi thay đổi thiết bị sử dụng. Trong trường hợp chưa hoàn tất xác thực hoặc xác thực thông tin không đầy đủ, không chính xác theo quy định, thuê bao có thể bị tạm dừng dịch vụ (gọi điện thoại, gửi tin nhắn SMS đến số thuê bao di động khác).
Đây là biện pháp nhằm ngăn chặn các hành vi lợi dụng thay SIM, đổi thiết bị để thực hiện lừa đảo.
Không chỉ đặt ra yêu cầu đối với người sử dụng, Thông tư 08/2026 còn siết chặt trách nhiệm của các doanh nghiệp viễn thông. Theo đó nhà mạng chỉ được phép cung cấp dịch vụ cho các thuê bao đã hoàn tất xác thực thông tin theo quy định.
Các doanh nghiệp phải thực hiện đối chiếu dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, lưu trữ đầy đủ thông tin xác thực và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Điều này đồng nghĩa với việc nhà mạng không còn “kẽ hở” trong quản lý thuê bao như trước.
Về phía người dùng, trách nhiệm cũng được đặt ra rõ ràng hơn. Việc chủ động cập nhật, xác thực thông tin không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn là cách để bảo vệ chính mình trước các rủi ro như giả mạo, chiếm đoạt tài khoản hay lừa đảo qua điện thoại.
Đáng chú ý, việc xác thực thông tin đối với thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị đầu cuối, trong vòng 30 ngày kể từ ngày tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi, thuê bao phải hoàn thành thực hiện lại xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt, sau thời hạn này nếu thuê bao không thực hiện, doanh nghiệp viễn thông có nghĩa vụ tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông hai chiều, đồng thời thông báo thuê bao sẽ bị thanh lý hợp đồng, chấm dứt cung cấp dịch vụ viễn thông nếu không thực hiện.
Cùng với đó thanh lý hợp đồng, chấm dứt cung cấp dịch vụ viễn thông sau 5 ngày kể từ ngày tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông hai chiều nếu cá nhân, tổ chức không thực hiện.
Cơ quan quản lý kỳ vọng với sự phối hợp đồng bộ giữa người dân và doanh nghiệp, thị trường viễn thông sẽ từng bước minh bạch, an toàn hơn.
Trong bối cảnh các hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng gia tăng, việc chuẩn hóa dữ liệu thuê bao được xem là bước đi cần thiết, dù có thể tạo thêm một số thủ tục ban đầu cho người sử dụng.
Công ty đã đạt được nhiều thành công ấn tượng, đặc biệt với dòng iPhone 17. Theo số liệu mới nhất, iPhone 17 Pro Max chiếm 5% tổng doanh số smartphone trong quý 4/2025, trong khi iPhone 17 đứng thứ hai và iPhone 17 Pro đứng thứ ba.
Một thông tin gần đây từ nguồn rò rỉ nổi tiếng Digital Chat Station đã gây ra nhiều tranh cãi: chiếc điện thoại gập đầu tiên của Apple có thể không mang tên "iPhone Fold" như nhiều người dự đoán, mà được gọi là "iPhone Ultra". Dù chưa có thông báo chính thức, nhưng cái tên "Ultra" đang dần trở nên khả thi.
Dẫu vậy, việc sử dụng tên gọi "Ultra" cho một chiếc điện thoại gập có thể không phải là lựa chọn hợp lý. Hiện nay, thị trường đã có quá nhiều sản phẩm mang danh "Ultra", không chỉ từ Samsung mà còn từ các thương hiệu như Xiaomi, Oppo và Vivo. Những sản phẩm này thường được biết đến với những tính năng vượt trội, từ dung lượng pin lớn đến hệ thống camera tiên tiến. Do đó, người dùng có thể không liên tưởng đến một chiếc điện thoại gập khi nghe đến cái tên "Ultra".
Vì đây là thế hệ đầu tiên của iPhone gập, việc Apple gọi nó là "Ultra" cũng có thể gây ra một rủi ro khác mà công ty cần giải quyết. Các sản phẩm thế hệ đầu tiên thường gặp phải nhiều vấn đề, từ lỗi kỹ thuật đến độ bền. Lịch sử cho thấy các mẫu Galaxy Z Fold đời đầu cũng không tránh khỏi các trục trặc, do đó, việc gán cái tên "Ultra" ngay từ đầu có thể khiến Apple gặp khó khăn trong việc khắc phục những vấn đề này.
Câu hỏi đặt ra là: Tên gọi nào phù hợp hơn iPhone Ultra? Mặc dù iPhone Fold có vẻ là cái tên "tự nhiên" nhất khi nói đến iPhone gập, một đề xuất khác được đưa ra là "iFold". Dù có thể mất đi âm hưởng "iPhone", cái tên này sẽ giúp người dùng nhận ra rằng đây là một sản phẩm hoàn toàn mới, không chỉ là một phiên bản khác của iPhone. Hơn nữa, nếu Apple quyết định phát triển một chiếc điện thoại gập kiểu vỏ sò trong tương lai, cái tên "iFlip" cũng có thể trở thành một lựa chọn thú vị.
Ăng-ten của router đóng vai trò quan trọng trong việc định hình phạm vi phủ sóng Wi-Fi. Vì tín hiệu Wi-Fi không phát ra đều khắp mà theo các mô hình nhất định nên hướng của ăng-ten ảnh hưởng lớn đến chất lượng tín hiệu.
Theo mặc định, ăng-ten thường được đặt thẳng đứng, tuy nhiên điều đó không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất. Vị trí của các thiết bị như điện thoại, máy tính xách tay hay TV có thể khác nhau, và mỗi thiết bị có bộ thu tín hiệu Wi-Fi riêng hoạt động hiệu quả ở các góc độ khác nhau. Do đó, không có một hướng đặt ăng-ten hoàn hảo cho tất cả thiết bị.
Để tối ưu hóa tín hiệu Wi-Fi đến các thiết bị, việc định vị ăng-ten trên router Wi-Fi là rất quan trọng. Nhiều người thường giấu router ở những vị trí khuất khiến tín hiệu yếu. Router hoạt động tốt nhất khi được đặt ở vị trí trung tâm, cao và thoáng đãng, tránh xa các vật cản như tường dày hay thiết bị kim loại.
Khi đã đặt router ở vị trí lý tưởng, người dùng cần thực hiện các thao tác điều chỉnh ăng-ten. Người dùng có thể bắt đầu công việc bằng cách đặt tất cả ăng-ten theo chiều dọc và kiểm tra vùng phủ sóng.
Nếu tín hiệu yếu, hãy thử nghiêng một ăng-ten 45 độ hoặc thay đổi hướng của chúng để cải thiện tín hiệu ở các khu vực cần thiết. Việc kiểm tra này có thể tốn thời gian nhưng hoàn toàn miễn phí và có thể giúp người dùng tiết kiệm chi phí cho các thiết bị mở rộng.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc điều chỉnh ăng-ten không thể giải quyết mọi vấn đề. Nếu tín hiệu chậm do nhà cung cấp dịch vụ hoặc phần cứng lỗi thời, người dùng có thể cần xem xét nâng cấp router hoặc dịch vụ internet.
Cuối cùng, việc tối ưu hóa ăng-ten router Wi-Fi không phải là nhiệm vụ quá phức tạp. Hãy thử nghiệm với các hướng khác nhau để đảm bảo tín hiệu mạnh nhất cho không gian sống của mỗi gia đình.
