Những ánh nhìn ấy đôi khi trở thành áp lực vô hình đối với gia đình có con tự kỷ.
Không chỉ là buổi thảo luận chuyên môn, chương trình do Khoa Tâm lý – Giáo dục – Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng tổ chức ngày 5-4 còn là nơi phụ huynh, chuyên gia và giáo viên cùng chia sẻ những câu chuyện nhiều cảm xúc.
PGS.TS Võ Văn Minh, hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng, xuất hiện không phải với vai trò nhà quản lý hay nhà khoa học, mà là một người cha có con tự kỷ, đồng thời là tác giả cuốn sách “Tự kỷ – một phần của thế giới này”.
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu sinh học, ông chia sẻ một triết lý giản dị: một đàn gà con không con nào giống con nào, một cành cây không có chiếc lá nào giống hệt chiếc lá nào, và mỗi đứa trẻ cũng vậy. Trong sinh thái học, một hệ sinh thái càng đa dạng thì càng bền vững, và ông tin xã hội cũng thế.
Là người cha đồng hành cùng con, ông nghẹn ngào kể: “Người tự kỷ thường hạn chế giao tiếp bằng mắt. Nhưng những người xung quanh tôi lại “giao tiếp” với chúng tôi chủ yếu bằng ánh mắt từ xa đến gần.
Có ánh mắt cảm thông, có ánh mắt thương hại, có cả những ánh mắt băn khoăn. Chính những điều đó, đôi khi tạo nên một áp lực vô hình… và không hề dễ chịu”.
Từ trải nghiệm của mình, ông cho rằng gia đình hay nhà trường thôi vẫn chưa đủ, mà cần sự thấu hiểu và chung tay của cả cộng đồng để tạo nên môi trường tốt hơn cho trẻ tự kỷ và gia đình của các em.
Nhiều phụ huynh có con tự kỷ đã rưng rưng xúc động khi nghe những chia sẻ chạm đến nỗi lòng. Rất nhiều người cho biết họ cũng đang đối diện với những “ánh mắt” ấy mỗi ngày và mong xã hội có cái nhìn “chấp nhận” sự khác biệt để hành trình đồng hành với con bớt nhọc nhằn.
BSCK II Lâm Tứ Trung – Phó Chủ tịch Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam nhấn mạnh trong quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ, gia đình là yếu tố quan trọng nhất.
“Một đứa trẻ có thể học ở trung tâm vài giờ mỗi ngày, nhưng phần lớn thời gian là ở nhà, vì vậy cha mẹ mới chính là người đồng hành lâu dài và hiểu con nhất”, ông Trung nói.
Tuy nhiên, theo ông, điều đáng lo là sức khỏe tinh thần của chính cha mẹ. Áp lực chăm con, công việc và kinh tế khiến nhiều gia đình rơi vào căng thẳng kéo dài. Vì vậy, hỗ trợ trẻ tự kỷ không thể chỉ tập trung vào trẻ, mà cần quan tâm đến cả gia đình, bởi khi gia đình ổn định thì đứa trẻ mới có thể phát triển tốt.
Ông cũng lưu ý cách ứng xử với các con khác trong gia đình. Khi một đứa trẻ cần được chăm sóc nhiều hơn, cha mẹ cần giải thích để các con hiểu và vẫn dành sự quan tâm phù hợp, tránh tạo ra cảm giác bị so sánh hay bỏ quên, dẫn đến những tổn thương tâm lý.
Từ góc nhìn của người làm việc lâu năm trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục hòa nhập, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương cho biết ở nhiều quốc gia, các chương trình hỗ trợ trẻ tự kỷ không chỉ dành cho trẻ mà còn dành riêng cho phụ huynh.
Không chỉ hướng dẫn cách can thiệp, các chương trình này còn tạo không gian để phụ huynh chia sẻ, hỗ trợ tinh thần cho nhau.
Theo bà, căng thẳng tâm lý kéo dài là vấn đề phổ biến ở phụ huynh có con tự kỷ, vì vậy việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho cha mẹ cũng quan trọng không kém việc can thiệp cho trẻ.
Các giáo viên cũng cho rằng việc dạy trẻ tự kỷ không chỉ là dạy một đứa trẻ, mà là đồng hành với cả gia đình. Mỗi em là một hoàn cảnh khác nhau, nên việc can thiệp cần được cá nhân hóa và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa ban hành các quyết định giao chỉ tiêu tuyển sinh mầm non, lớp 1, lớp 6 và lớp 10 năm học 2026-2027, trong đó chỉ tiêu vào lớp 10 công lập và công lập chất lượng cao là 81.448 học sinh.
Theo Quyết định số 1666 ngày 31-3-2026, 124 trường trung học phổ thông công lập và công lập chất lượng cao được giao tổng cộng 1.830 lớp với 81.448 học sinh. Trong đó, 123 trường công lập được giao 1.820 lớp với 81.048 học sinh, một trường công lập chất lượng cao được giao 10 lớp với 400 học sinh.
Ở khối công lập, 4 trường chuyên được giao 78 lớp với 2.730 học sinh, còn lại 119 trường trung học phổ thông công lập tuyển 1.742 lớp với 78.318 học sinh.
Đối với khối ngoài công lập, theo Quyết định số 1665, 89 trường trung học phổ thông tư thục được giao 817 lớp với 34.059 học sinh.
Ngoài ra, 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên được giao tuyển 262 lớp với 11.675 học viên, theo Quyết định số 1664.
Với bậc học mầm non, tiểu học và trung học cơ sở, theo Quyết định số 1663, Sở giao 2 trường mầm non trực thuộc tuyển 28 nhóm, lớp với 740 trẻ. Năm trường trực thuộc Sở tuyển sinh lớp 1 với 13 lớp, 367 học sinh và lớp 6 với 13 lớp, 460 học sinh.
Năm học 2026-2027, Hà Nội có thêm 6 trường trung học phổ thông đi vào hoạt động, dự kiến bổ sung hơn 3.000 chỗ học, góp phần giảm áp lực tuyển sinh lớp 10.
Trong đó khối công lập có 4 trường mới gồm Trung học phổ thông Hoàng Quán Chi, Trung học phổ thông Vĩnh Hưng, Trung học phổ thông Việt Hùng và Trung học phổ thông Xuân Khanh. Khối tư thục có thêm Trung học phổ thông Trần Hưng Đạo và Trung học phổ thông Edison.
Kỳ thi vào lớp 10 trung học phổ thông công lập năm học 2026-2027 tại Hà Nội dự kiến diễn ra trong hai ngày 30 và 31-5. Thí sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng và dự thi 3 môn gồm toán, ngữ văn và ngoại ngữ.
Chiều nay, 7.4, tại Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội) đã diễn ra buổi giao lưu giữa PGS Nguyễn Quỳnh Lan, Viện Nghiên cứu tiên tiến, Đại học Phenikaa, với học sinh của trường.
Tại đây, nhà vật lý thiên văn đã chia sẻ những thông tin thú vị nhằm "giải oan" cho ngành học bị mang định kiến "trên trời" này.
PGS Nguyễn Quỳnh Lan cho biết, vật lý thiên văn vẫn bị mang tiếng là ngành học xa vời, viển vông, trong khi thực tế nó xuất phát từ "mặt đất" và đang có nhiều ứng dụng phục vụ cuộc sống ngay trên "mặt đất".
PGS Nguyễn Quỳnh Lan nói: "Thiên văn học là một ngành khoa học có từ thời cổ đại, bắt nguồn từ những trận lũ lụt do dòng sông Nile gây nên. Hồi ấy, các tu sĩ Ai Cập đã phải nhìn lên bầu trời để xác định chu kỳ nước sông Nile lên xuống, từ đó tính toán thời gian gieo trồng và thu hoạch mùa màng trước khi lũ tràn về san phẳng làng mạc. Cách ra đời của ngành thiên văn học tương tự như ngành hình học (Geometry - đo đất), cũng là từ nhu cầu thực tiễn thời Ai Cập cổ đại nhằm đo đạc lại ruộng đồng sau mỗi mùa lũ".
Cũng theo PGS Nguyễn Quỳnh Lan, ngày nay, thiên văn học tiếp tục hiện diện trong nhiều khía cạnh của đời sống con người. Hệ thống định vị GPS chúng ta sử dụng trên điện thoại di động chính là kết quả của việc nghiên cứu các vệ tinh trong thiên văn.
Hoặc điện hạt nhân bắt nguồn từ việc nghiên cứu các phản ứng nhiệt hạt nhân trong lòng mặt trời. Ngay cả những hiện tượng gây nhiễu động từ trường hay làm giảm tuổi thọ vệ tinh thực chất cũng xuất phát từ việc mặt trời hoạt động mạnh, sinh ra các vết đen và phát xạ hạt mang điện tạo thành bão từ.
PGS Nguyễn Quỳnh Lan tiếp tục mang đến cho các học sinh ham thích khám phá tự nhiên của Trường THPT chuyên Chu Văn An một bất ngờ khác khi giới thiệu một tiến bộ mới trong ngành vật lý thiên văn: lắng nghe tiếng vọng của vũ trụ qua sóng hấp dẫn.
PGS Nguyễn Quỳnh Lan cho biết, nhà bác học Albert Einstein là người dự đoán sự tồn tại của sóng hấp dẫn vào năm 1916 trong thuyết tương đối tổng quát. Đây là một khám phá về lý thuyết, sóng hấp dẫn được tạo ra từ các sự kiện vũ trụ năng lượng lớn (như 2 lỗ đen sáp nhập) làm rung chuyển không - thời gian. Nhưng đến năm 2015, các nhà khoa học tại đài quan sát LIGO (Mỹ) mới lần đầu tiên ghi nhận được sự hiện diện của sóng hấp dẫn (phát hiện này được công bố năm 2016, được giải Nobel năm 2017).
Để ghi nhận được sự hiện diện của sóng hấp dẫn, các nhà khoa học đã xây dựng những đài quan sát nằm sâu trong lòng đất hoặc ở những không gian được cách ly đặc biệt trên mặt đất. Từ trái đất, qua những máy "siêu dò", các nhà khoa học "lắng nghe tiếng vọng của vũ trụ", ghi nhận những dao động nhỏ nhất từ vũ trụ xa xôi.
Theo PGS Nguyễn Quỳnh Lan, việc nắm bắt được loại sóng này đòi hỏi hàng chục năm nỗ lực của một mạng lưới hợp tác quốc tế khổng lồ. Hiện tại, những gì con người có thể thấy và nghe được mới chỉ chiếm khoảng 4% vũ trụ, 96% còn lại vẫn là bức màn bí ẩn của vật chất tối và năng lượng tối. Do đó, kiến thức cần được khám phá của ngành vật lý thiên văn là vô cùng mênh mông. Tương lai của ngành vẫn còn nằm ở phía trước và phụ thuộc vào các bạn học sinh yêu vật lý thiên văn.
Theo đó, Sở GD-ĐT TP.HCM quy định, học sinh đăng ký tuyển thẳng lớp 10 thuộc một trong các diện sau:
Học sinh thuộc diện tuyển thẳng lớp 10 thực hiện đăng ký tại trường THCS đang theo học trong thời gian quy định, trường in đơn đăng ký tuyển thẳng và tổ chức cho phụ huynh học sinh và học sinh ký xác nhận theo quy định.
Những học sinh thuộc diện tuyển thẳng nộp hồ sơ xét tuyển thẳng đồng thời với hồ sơ đăng ký dự thi tuyển sinh vào lớp 10 tại trường THCS nơi đang theo học (đối với trường hợp có nguyện vọng vừa xét tuyển thẳng vừa tham gia thi tuyển).
Sở GD-ĐT quy định các trường THCS có học sinh thuộc diện xét tuyển thẳng có trách nhiệm kiểm tra điều kiện xét tuyển thẳng, rà soát tính hợp lệ của hồ sơ, đồng thời tư vấn học sinh chọn lựa nguyện vọng phù hợp với năng lực và khoảng cách gần nơi ở thực tế của học sinh theo VNeID. Tổng hợp, sắp xếp hồ sơ theo thứ tự danh sách được trích xuất từ hệ thống quản lý tuyển sinh, lưu trữ bộ hồ sơ tại đơn vị, lập danh mục, tập hợp hồ sơ của học sinh và gửi về Phòng Văn hóa - Xã hội theo đúng thời gian quy định.
Phòng Văn hóa - Xã hội có trách nhiệm tổ chức rà soát, thẩm định và phê duyệt danh sách học sinh đủ điều kiện tuyển thẳng; báo cáo UBND phường, xã, đặc khu (cấp xã) theo quy định, đồng thời tổng hợp hồ sơ và gửi về Sở GD-ĐT đúng thời gian quy định.
Căn cứ hồ sơ do các Phòng Văn hóa - Xã hội gửi về, Sở GD-ĐT tổ chức thẩm định, xem xét và công bố danh sách thí sinh đủ điều kiện tuyển thẳng theo quy định.
Chuyên viên Phòng Quản lý chất lượng Sở GD-ĐT TP.HCM hướng dẫn học sinh hoàn thành chương trình giáo dục THCS năm học 2025 - 2026 thuộc diện tuyển thẳng thực hiện đăng ký xét tuyển thẳng với 3 nguyện vọng lớp 10 các trường THPT công lập thuộc khu vực gần nơi ở hiện tại trên địa bàn thành phố (căn cứ thông tin trên VNeID).
Trong mỗi khu vực đã lựa chọn, học sinh đăng ký một trường có nguyện vọng được xét tuyển thẳng. Các nguyện vọng được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ 1 đến 3; Học sinh không được đăng ký trùng lặp các khu vực đã lựa chọn.
Đối với học sinh THCS đạt giải trong cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học do Bộ GD-ĐT tổ chức, thí sinh được phép đăng ký nguyện vọng tuyển thẳng vào các trường THPT công lập (không bao gồm trường chuyên), trong đó có các trường thực hiện chương trình giáo dục chất lượng cao.
Đối với học sinh THCS đạt giải cấp quốc gia, quốc tế trong các cuộc thi về văn hóa, văn nghệ, thể thao, đăng ký xét tuyển thẳng vào văn hóa các trường THPT có đào tạo năng khiếu thể dục, thể thao.
Căn cứ hồ sơ tuyển thẳng, nguyện vọng đăng ký và thông tin nơi ở hiện tại của thí sinh (thông tin trên VNeID), Hội đồng tuyển thẳng lớp 10 tổ chức xem xét, phân bổ học sinh vào các trường trung học phổ thông công lập phù hợp. Việc phân bổ được thực hiện trên cơ sở đánh giá khoảng cách địa lý, điều kiện thuận tiện trong việc đi lại của học sinh, kết hợp với năng lực học tập, thứ tự nguyện vọng và khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục; trong trường hợp cần thiết, việc phân bổ có thể khác với nguyện vọng đăng ký ban đầu nhằm bảo đảm phù hợp với điều kiện học tập tối ưu cho học sinh và năng lực tiếp nhận thực tế của các đơn vị.
Mốc thời gian thực hiện quy định xét tuyển thẳng lớp 10 như sau:
