Bố tôi là cựu chiến binh, người đàn ông của những chuyến đi dài vào sinh ra tử. Đầu những năm 1980 ông nhập ngũ bảo vệ biên giới phía Bắc. Ra quân, ông tiếp tục rong ruổi mưu sinh từ đi rừng, làm thợ xây đến đãi vàng… qua miền Trung nắng cháy đến Tây Nguyên đại ngàn.
Ông thường kể về các vùng đất xanh thẳm có tiếng lá xào xạc cùng suối chảy rì rầm. Bố yêu rừng, một tình yêu nguyên bản của người đã từng dựa vào rừng để sống và chiến đấu. Một phần đời của ông dường như vẫn còn ở lại trong những chuyến đi. Chính trải nghiệm đó đã nhào nặn nên người cha ít nói nhưng đôi mắt luôn chứa đựng cả bầu trời rộng lớn.
Khi đôi chân dần mỏi, bố đưa gia đình về lập nghiệp nơi miền phên giậu ở xã Thiện Hưng, tỉnh Đồng Nai (trước đây là Bù Đốp, Bình Phước). Đó là vùng đất nắng gió theo triền đồi cao su bạt ngàn nhuộm đỏ bụi đất bazan. Tôi lớn lên giữa bao hàng cao su thẳng tắp, trong mùi hăng hắc đặc trưng của mủ mới cạo và câu chuyện cũ bi tráng của bố.
Mỗi khi nhắc đến một địa danh nào đó, giọng ông chậm lại đầy chiêm nghiệm. Lúc bé tôi chưa hiểu hết, chỉ thấy qua lời kể của ông non nước ngàn dặm hiện lên vừa xa xôi vừa đẹp đến lạ.
Tôi thuộc thế hệ 9X đời đầu, người ta vẫn hay gọi là “thế hệ bản lề” đứng giữa các giá trị cũ và làn sóng bùng nổ của kỷ nguyên số. Khi tôi lớn lên, Internet bắt đầu phổ biến qua tiếng tít tít, rè rè của modem dial-up.
Theo bạn bè ra quán net, tôi chọn một góc để online. Tôi không chơi game, chỉ thích đọc, viết blog và chat Yahoo!. Khi ấy tôi có cảm giác thế giới rộng hơn rất nhiều so với cánh rừng cao su hay vườn điều xanh mát sau nhà. Ngồi trước màn hình máy tính dày cộm, tôi như được đi qua nhiều vùng đất mới mà trước đó chỉ nghe trong lời kể của bố.
Rồi lên đại học, tôi ở ký túc xá Đại học Quốc gia ở Thủ Đức. Những ngày đầu tôi hào hứng kể cho bố nghe về điều mình học được, về bài giảng, thầy cô, nhiều điều mới mẻ như để nối liền thế giới của tôi với những gì bố từng trải qua. Ông hay nhìn tôi, khẽ mỉm cười và lặp lại: “Cứ đọc, cứ đi con, cứ tìm hiểu. Thế giới này rộng lắm và đẹp lắm!”.
Khi ấy mỗi phòng có một máy tính bàn dùng chung. Sinh viên đăng nhập bằng tài khoản riêng và trả khoảng 2.000 đồng mỗi giờ. Với tôi, đó không phải khoản nhỏ vì một suất cơm chỉ 8.000 đồng nên mỗi lần mở máy đều phải cân nhắc, online thêm một chút có khi đồng nghĩa với việc nhịn bữa trưa.
Một lần, khi dòng cảm xúc đang tốt, bài luận đang viết đến đoạn tâm đắc thì hết giờ truy cập. Tôi đành phải ngậm ngùi lưu lại để từ từ viết tiếp. Sau này bố mẹ dành dụm cộng với bán bầy heo mua cho tôi cái laptop, nhưng WiFi thời đó yếu chỉ hiện lên trang tìm kiếm rồi đứng im mãi.
Năm 2011, trong một lần về thăm nhà, sau bữa cơm, bố lặng lẽ mở ngăn tủ tivi lấy ra một hộp nhỏ đưa cho tôi. Bên trong là USB 3G của Viettel còn thơm mùi hộp mới. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ đơn giản đây là món đồ công nghệ giúp ích việc vào mạng.
Khi trở lại TP, tò mò tìm hiểu giá, tôi mới biết USB ấy tới 820.000 đồng. Bố mẹ cũng cãi nhau về chuyện này nhưng ông nhất quyết mua vì thấy con gái mỗi lần về nhà đều ngồi một góc với laptop rồi nhắc đến việc online, loay hoay tìm cách vào mạng. Và bằng bản năng của người lính từng đi dọc miền non nước, hiểu rằng con mình cần một phương tiện để kết nối với thế giới.
Phải công nhận USB cắm vào thì kết nối ổn định hơn. Ánh đèn xanh nhỏ nhấp nháy, thứ ánh sáng hy vọng. Mạng lúc đó vẫn chậm, phải chờ nhưng tôi cảm nhận được sự tự do, không phải lo lắng dòng suy nghĩ bị cắt ngang.
Nhà ông bà ngoài quê tôi ở cạnh nhà thờ đá Phát Diệm (Ninh Bình) nên ký ức về nơi ấy luôn gần với bố. Có lần tôi cắm USB 3G, tìm lại hình ảnh quen thuộc cho ông xem. Mạng tải chậm, từng mảng hình hiện lên, bố nhìn rất lâu rồi kể về những ngày lễ, tiếng chuông, những buổi chiều theo bạn ra chơi. Dù không theo đạo, ông vẫn nhớ gần như mọi điều.
Khi nhắc đến ông nội, giọng bố chùng xuống. Ông mất khi bố đang mưu sinh xa quê, không kịp về chịu tang. Tôi ngồi cạnh, chợt thấy cái USB nhỏ bé ấy còn chạm vào dòng ký ức mất mát bố vẫn mang theo.
Sau này nghe mẹ kể lại, để thêm tiền cho tôi mua data truy cập, bố nhận chở thêm gỗ, chạy xe ôm để kiếm thêm. Có một thời gian, mỗi lần mở máy tôi lại ngập ngừng khi hiểu rằng đằng sau mỗi giờ online là nhiều giờ làm thêm đầy mồ hôi của bố.
Cũng từ đó, mọi điều với tôi khác đi. Tôi đọc, viết nhiều hơn, có thể ngồi nhiều giờ để ghi lại suy nghĩ của mình. Một thay đổi nhỏ về thiết bị nhưng làm cho những ngày sinh viên của tôi trở nên thoải mái hơn, nó giúp kết nối, còn truyền dẫn cả tình yêu thương và sự thấu hiểu lặng lẽ của bố. Để biết rằng thế giới của tôi còn nằm ở kiến thức mở trên không gian mạng.
Nhớ thời gian đầu thoải mái Internet hơn chút, tôi gần như tin vào mọi thứ mình đọc. Bài nào cũng hay, tài liệu nào cũng thấy đúng. Tôi đọc rồi chép, chép rồi ghép lại thành bài của mình, ngỡ chỉ cần câu chữ tròn trịa là đủ. Tôi “xào nấu” tài liệu mạng thành bài luận của mình. Kết quả, nhận điểm 3 kèm lời phê của thầy Kỳ Đồng môn mỹ học đại cương như gáo nước lạnh. Tôi nhận ra mình đang mượn chữ người khác để nói thay suy nghĩ.
Sau lần ấy tôi đã tự vấn bản thân rất nhiều. Tôi học lại cách đọc, chậm hơn, ngắt ra, nghĩ lại rồi tự viết bằng cách hiểu của mình. Những bài luận sau không còn mượt mà. Có bài bị sửa chi chít, có bài phải làm lại. Tôi lúng túng, vấp váp, thậm chí bật khóc vì thấy mình kém quá. Nhưng đổi lại từng dòng chữ bắt đầu mang tiếng nói của chính mình. Cứ như vậy, tôi chậm lại nhưng chắc hơn.
Đến năm 2012, khi tôi có tên trong danh sách sinh viên đạt thành tích tốt và nhận học bổng của tỉnh Bình Phước, thật nhẹ lòng vì mọi nỗ lực đã được ghi nhận. Và trong tất cả, bố là người vui nhất. Ông cầm tờ giấy báo kể với hàng xóm, ánh mắt đầy tự hào. Nụ cười hôm đó đủ để tôi biết rằng món quà năm nào giúp tôi vào mạng còn là cách ông tiếp sức để tôi đi tiếp con đường mà ông chưa có điều kiện đi.
Bây giờ là năm 2026, Internet đã phủ sóng đến từng ngõ ngách, 5G trở nên phổ biến và cái USB 3G ngày ấy đã trở thành món đồ cũ không còn khả năng kết nối. Nhưng mỗi khi nhìn thấy nó, tôi vẫn có cảm giác mình đang được kết nối với bố.
Tôi nhận ra một điều sâu sắc. Khi tặng tôi cái USB 3G, người lính năm xưa ấy như đã trao cho tôi “chiếc gậy” để tiếp tục hành trình vươn xa. Hai thế hệ, hai cách đi nhưng cùng một hướng là khám phá, gìn giữ vẻ đẹp rộng lớn của cuộc đời.
Đến hôm nay khi đã đi qua nhiều vùng đất, gặp nhiều người, tôi mới hiểu hết cái giá của sự “kết nối” mà bố từng trao. Đó là sự bền bỉ, lòng khao khát học hỏi và tình yêu với thế giới bao la này sẽ mãi mãi liền mạch. Cảm ơn bố vì món quà đã ngả màu và vì đã cho con hiểu rằng dù ở thời đại nào, tình yêu thương vẫn là đường truyền mạnh mẽ để đưa chúng ta đi thật xa.
*************
Bộ lư đồng hơn trăm năm của tổ tiên và cây gậy trúc của nội vẫn còn được ba má, con cháu lưu giữ như một ký ức đẹp…
>> Kỳ tới: Bộ lư đồng, cây gậy trúc của nội
Quảng cáo, tiếp thị sữa thay thế sữa mẹ có thể bị phạt đến 20 triệu đồng
Chính phủ vừa ban hành nghị định 90 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Theo đó, nhiều hành vi quảng cáo, tiếp thị sữa thay thế sữa mẹ sẽ bị xử phạt với mức tiền lên tới hàng chục triệu đồng.
Các quy định xử phạt nhằm hạn chế tối đa tác động của hoạt động quảng cáo, tiếp thị trong môi trường chăm sóc y tế.
Theo đó, các hành vi như hướng dẫn trẻ dưới 6 tháng tuổi sử dụng sữa thay thế sữa mẹ khi không có chỉ định của bác sĩ, hoặc cung cấp thông tin khiến người dân hiểu rằng sữa công thức có giá trị tương đương hoặc tốt hơn sữa mẹ sẽ bị phạt từ 1 - 3 triệu đồng.
Ở mức xử phạt cao hơn, từ 3 - 5 triệu đồng, nghị định nhắm tới những hành vi liên quan trực tiếp đến đạo đức nghề nghiệp và môi trường chăm sóc y tế, nhằm bảo đảm việc tư vấn, chăm sóc bà mẹ và trẻ nhỏ không bị chi phối bởi yếu tố thương mại.
Cụ thể, cơ sở y tế hoặc cá nhân sẽ bị xử phạt nếu không cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và mang tính khoa học về cách sử dụng sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ cho bác sĩ, nhân viên y tế và người tiêu dùng.
Nhân viên của các hãng sữa tiếp cận phụ nữ mang thai, bà mẹ có con nhỏ hoặc người thân của họ trực tiếp tại bệnh viện hay gián tiếp bên ngoài, với mục đích quảng cáo, giới thiệu sản phẩm cũng bị cấm và xử phạt.
Nghị định cũng không cho phép cơ sở y tế nhận quà tặng, lợi ích vật chất hoặc các vật dụng mang tên, logo của sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ từ doanh nghiệp. Đồng thời, việc cho phép doanh nghiệp vào bệnh viện để tặng mẫu thử, quà khuyến mại liên quan đến sữa cũng là hành vi vi phạm.
Đặc biệt, nghị định quy định hành vi cung cấp thông tin cá nhân của sản phụ và bà mẹ có con nhỏ (như tên, tuổi, địa chỉ, số điện thoại) cho doanh nghiệp để tiếp cận, tiếp thị sản phẩm cũng sẽ bị xử phạt. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng khai thác thông tin người bệnh cho mục đích thương mại.
Các hành vi mang tính chất thương mại rõ rệt trong cơ sở y tế sẽ bị xử phạt nặng hơn. Cụ thể, mức phạt từ 5 - 10 triệu đồng áp dụng với việc tổ chức bán sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ trong bệnh viện (trừ nhà thuốc), cho phép trưng bày logo, hình ảnh sản phẩm hoặc để nhân viên doanh nghiệp tiếp cận người bệnh dưới bất kỳ hình thức nào.
Đặc biệt những hành vi mang tính quảng bá rộng rãi như trưng bày sản phẩm, treo banner, áp phích quảng cáo sữa thay thế sữa mẹ tại cơ sở y tế hoặc điểm bán lẻ; triển khai các chương trình khuyến mại như tặng quà, giảm giá, tích điểm… sẽ bị xử phạt từ 10 - 20 triệu đồng.
Ngoài ra, nhãn hàng sử dụng các hoạt động tài trợ học bổng, hội thảo, nghiên cứu khoa học, hay các chương trình truyền thông để quảng bá sữa thay thế sữa mẹ cũng nằm trong diện bị xử lý.
Các mức phạt nêu trên áp dụng cho cá nhân; nếu tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ gấp đôi.
Viện Dinh dưỡng quốc gia cho hay sữa mẹ được khuyến nghị là nguồn dinh dưỡng tối ưu, giúp tăng cường miễn dịch, giảm nguy cơ bệnh tật và hỗ trợ phát triển toàn diện cho trẻ nhỏ.
Ngành y tế khuyến cáo trẻ cần được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục duy trì đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn, kết hợp ăn bổ sung hợp lý.
Tuy nhiên trên thực tế, không ít bà mẹ bị tác động bởi quảng cáo hoặc tư vấn thiếu khách quan, dẫn đến việc sử dụng sữa thay thế sớm, làm giảm tỉ lệ nuôi con bằng sữa mẹ.
Việc siết chặt các hoạt động tiếp thị trong bệnh viện và cộng đồng được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường "trong sạch" hơn, nơi các quyết định liên quan đến dinh dưỡng trẻ nhỏ dựa trên cơ sở khoa học thay vì ảnh hưởng thương mại.
Bên cạnh trách nhiệm của cơ sở y tế và doanh nghiệp, cơ quan quản lý cũng khuyến nghị người dân cần chủ động tiếp cận thông tin chính thống, tránh bị dẫn dắt bởi các nội dung quảng cáo sai lệch hoặc thổi phồng công dụng.
Các cơ sở y tế, cán bộ y tế cần tăng cường tư vấn, hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ, đồng thời tuân thủ nghiêm các quy định mới, không để các hoạt động quảng bá thương mại làm ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc.
Về lâu dài, nghị định không chỉ nhằm xử phạt mà còn hướng đến thay đổi nhận thức xã hội, xây dựng môi trường y tế thân thiện với nuôi con bằng sữa mẹ.
Khi mỗi bà mẹ được hỗ trợ đúng cách và tiếp cận thông tin chính xác, trẻ em sẽ có cơ hội phát triển khỏe mạnh ngay từ những năm tháng đầu đời.
Ngủ qua đêm ở nhà bạn thân, tôi bị chồng của cô ấy sàm sỡ
Tôi năm nay 30 tuổi, ngoại hình dễ nhìn, công việc ổn định và còn độc thân. Sau khi chồng sắp cưới qua đời vì tai nạn giao thông 4 năm trước, tôi gần như không thể mở lòng với người đàn ông nào khác.
Thời gian qua, tôi ra Hà Nội tham dự một khóa học do cơ quan đề cử. Và đó là dịp để tôi có cơ hội gặp lại Hiền - cô bạn nhà bên thân thiết suốt những năm tháng tuổi thơ.
Bạn tôi không xinh đẹp nhưng học giỏi, chân chất, hiền lành đúng như tên bố mẹ đặt cho. Ngày cô ấy thông báo lấy chồng là một chàng trai Hà Nội, tôi đã hạnh phúc thay cho cô ấy.
Nhà Hiền nghèo, cô ấy vất vả từ bé nhưng luôn nỗ lực học hành để thay đổi tương lai. Chứng kiến những vất vả và nỗ lực của bạn, nhìn bạn học hành thành đạt, lấy chồng có nhà cửa ổn định, tôi thấy ông trời quả đã không phụ lòng người.
Sau khi lập gia đình, bận bịu con nhỏ, Hiền ít về quê. Mỗi lần về quê, chúng tôi cũng chỉ có thể ngồi với nhau một lúc, không đủ thời gian để chia sẻ, tâm sự chuyện gì. Lần này, tôi lên Hà Nội học, tranh thủ những lúc rảnh rỗi, chúng tôi mới có thời gian hẹn hò cà phê.
Bình thường, hai ngày cuối tuần tôi sẽ tranh thủ về nhà. Nhưng cuối tuần hôm ấy Hiền gọi điện tha thiết mời tôi đến nhà và bảo sẽ đến đón tôi. Tôi bảo cô ấy chỉ cần gửi định vị, tôi sẽ tự bắt taxi đến.
Vợ chồng Hiền tiếp đón tôi nồng hậu. Đây là lần đầu tiên tôi trò chuyện với chồng Hiền nhiều thế. Anh ấy đối với bạn thân của vợ rất cởi mở, thân tình, không hề tỏ ra xa lạ, khoảng cách, như thể chúng tôi cũng rất thân thiết với nhau.
Sau bữa cơm tối thân mật, Hiền rủ tôi ngủ lại. Lâu lắm cả hai mới gặp nhau, có bao nhiêu điều để nói. Cô ấy nhắc lại hồi nhỏ, thỉnh thoảng tôi vẫn sang nhà cô ấy ôn bài thi tới muộn rồi ôm nhau ngủ. Lúc đầu tôi ngại ngần từ chối, nhưng khi Hiền nhắc đến kỷ niệm, lại được chồng cô ấy thêm lời, tôi đã đồng ý ở lại.
Lúc đầu, Hiền bảo tôi ngủ cùng cô ấy, còn chồng sẽ sang ngủ cùng phòng với con gái. Nhưng tôi ngại nên sau khi trò chuyện hồi lâu, thấy Hiền đã buồn ngủ bèn quyết định trả lại không gian riêng tư cho vợ chồng bạn, còn tôi sang phòng con gái nhỏ ngủ.
Có lẽ vì lạ nhà, nên tôi nằm mãi mới dỗ được mình vào giấc. Nhưng khi tôi vừa lơ mơ ngủ, bỗng cảm thấy như có bàn tay chạm vào người mình. Tôi trở mình, tưởng rằng chỉ là giấc mơ, nhưng rồi mọi thứ rõ ràng hơn khi bàn tay lần vào trong áo.
Tôi mở mắt. Trong ánh đèn ngủ lờ mờ, tôi hoảng hốt nhìn thấy chồng Hiền sát bên cạnh, gương mặt anh ta đã áp thật gần mặt tôi. Theo phản xạ, tôi định hét lên, nhưng anh ấy lại dùng miệng mình bịt miệng tôi lại.
Nụ hôn mạnh bạo, hai cánh tay bị anh ta giữ chặt khiến tôi không thể vùng vẫy chỉ có thể phát ra vài tiếng ú ớ, bất lực. Đúng lúc ấy, con gái anh ấy ngủ mơ ngồi dậy. Anh ta dừng lại, dỗ con nằm xuống ngủ tiếp. Sau đó, anh ấy nhìn tôi, không nói một lời, lặng lẽ rời khỏi phòng.
Tôi khiếp sợ đến mức bật điện trong phòng sáng suốt đêm không dám ngủ. Sau đó có lẽ mệt mà thiếp đi lúc nào không biết.
Tôi tỉnh dậy khi mặt trời đã lên, Hiền chào tôi, nụ cười rạng rỡ, đồ ăn sáng đã chuẩn bị sẵn trên bàn. Tôi nhìn quanh, không thấy chồng Hiền đâu. Cô ấy hiểu ý, liền nói, sáng chủ nhật nào anh ấy cũng dậy sớm đi đá bóng, sau đó ăn sáng, cà phê với bạn bè tới trưa mới về.
Tôi hỏi Hiền: “Chồng cậu có tốt với cậu không, có yêu thương cậu không?”.
Hiền nhìn tôi, ánh mắt như tối đi một chút, giọng trầm xuống: “Chẳng giấu gì cậu, 2 năm trước, anh ấy từng ngoại tình. Thời gian ấy vợ chồng mình căng thẳng suýt ly hôn. Mình yêu anh ấy nhưng việc tha thứ cho sự phản bội là quá khó. Anh ấy đã quỳ xuống cầu xin mình, hứa chỉ trót sai lầm một lần, xin mình cho anh ấy cơ hội sửa sai.
Mình một phần vì còn yêu, một phần vì thương con nên đã dìm nỗi khổ đau xuống. Từ sau chuyện đó, mình thấy anh ấy quan tâm mình nhiều hơn nên mọi chuyện cũng nguôi ngoai dần. Có lẽ trong đời không ai tránh khỏi sai lầm, quan trọng là biết sai biết sửa, đúng không?”.
Nghe Hiền kể, tôi chỉ ước giá như chuyện tồi tệ xảy ra đêm qua chỉ là một cơn ác mộng do tôi mê ngủ mà nhìn thấy. Hóa ra, thói trai gái là bản chất của anh ta, chưa từng thay đổi. Ngay chính bản thân của vợ mà anh ta còn không tha, còn làm những chuyện xấu hổ ngay chính trong nhà mình. Vậy thì chuyện anh ta ong bướm bên ngoài chắc chắn không thể sửa.
Nghĩ đến đó, tôi vừa căm ghét gã ta, vừa thương cô bạn mình. Cô ấy chắc chắn không chỉ bị dối lừa một lần. Anh ta không xứng đáng được tha thứ, không xứng đáng được bạn tôi tin tưởng và yêu thương như thế. Tôi muốn lột tấm mặt nạ bỉ ổi của gã ta xuống.
Nhưng đúng lúc tôi còn đang do dự có nên nói ra hay không thì anh ta về. Lúc Hiền rời khỏi đó, anh ta ngồi xuống đối diện tôi, nói rất nhỏ: “Có lẽ em không biết, vợ anh mắc chứng rối loạn lo âu. Thời gian vừa qua cô ấy phải dùng thuốc điều trị. Em là bạn thân, có lẽ không muốn tình trạng cô ấy nặng thêm. Bạn em có thể sống vui vẻ hay không là do em đấy”.
Giọng anh ta ra vẻ vừa nghiêm túc lại vừa bỡn cợt khiến tôi ghê tởm. Anh ta đang lấy tình bạn của chúng tôi để che đậy cho hành vi xấu xa của mình. Nhưng những lời anh ta nói quả thật khiến tôi do dự.
Bạn tôi đã đau khổ một lần, vết thương ấy có lẽ rất khó khăn mới có thể liền sẹo. Nếu tôi phơi bày sự xấu xa của anh ta ra, đó có thể là cú sốc khó lòng chống đỡ. Nhưng nếu im lặng để bạn tôi sống trong sự dối lừa kéo dài ấy, tôi sẽ trở thành đồng lõa của một gã chồng phản bội.
Hơn một tháng trôi qua rồi kể từ khi chuyện đó xảy ra, mỗi cuối tuần Hiền vẫn gọi tôi đến chơi nhưng tôi viện cớ từ chối. Nhưng việc chồng cô ấy sàm sỡ mình một cách trắng trợ khiến tôi ám ảnh. Im lặng và phơi bày sự thật, tôi không biết việc gì mới thật sự là tốt với bạn mình.
“Im lặng là vàng” liệu có đúng trong trường hợp của tôi không?
T. H (Hà Tĩnh)
Góc "Chuyện của tôi" ghi lại những câu chuyện trong đời sống hôn nhân, tình yêu. Bạn đọc có câu chuyện của mình muốn chia sẻ vui lòng gửi về chương trình qua hòm thư: [email protected]. Câu chuyện của bạn có thể được biên tập nếu cần. Trân trọng.
