“Còn nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để đạt được thỏa thuận hoặc mở eo biển Hormuz không?” – Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên nền tảng Truth Social ngày 4-4.
“Thời gian đang cạn dần. Còn 48 giờ trước khi mọi hậu quả khủng khiếp sẽ giáng xuống họ” – nhà lãnh đạo Mỹ nêu cảnh báo.
Theo Hãng tin AFP, ban đầu, vào ngày 21-3, ông Trump đã đe dọa sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của Iran, bắt đầu với nhà máy điện lớn nhất của nước này, “nếu Iran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ”.
Tuy nhiên, hai ngày sau, ông cho biết “các cuộc nói chuyện rất tốt đẹp và hiệu quả” đang được tổ chức với phía Iran. Ông đã hoãn mọi cuộc tấn công vào các nhà máy điện Iran trong vòng 5 ngày.
Sau đó ông tiếp tục gia hạn, kéo dài đến 20h tối 6-4 theo giờ Mỹ (tức 7h sáng 7-4 theo giờ Việt Nam).
“Quân đội của chúng tôi, lực lượng vĩ đại và hùng mạnh nhất ở bất cứ đâu trên thế giới, thậm chí còn chưa bắt đầu phá hủy những gì còn lại ở Iran. Tiếp theo sẽ là các cây cầu, rồi đến các nhà máy điện!” – ông Trump viết trên Truth Social hôm 2-4.
Những ngày qua ông Trump liên tục dọa sẽ giáng đòn mạnh vào Iran. Các chuyên gia cho rằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng dân sự có thể cấu thành “tội ác chiến tranh”, theo AFP.
Ngày 4-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đang hướng tới việc đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Mỹ và Israel theo hướng “toàn diện và lâu dài”.
Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, Ngoại trưởng Araghchi khẳng định lập trường của Iran đang bị một số phương tiện truyền thông Mỹ “diễn giải sai lệch”, đồng thời nhấn mạnh Tehran không từ chối tham gia các cuộc đàm phán tại Islamabad (Pakistan) như một số thông tin trước đó.
Ông Araghchi nêu rõ điều quan trọng đối với Iran không phải là địa điểm đàm phán mà là các điều kiện bảo đảm chấm dứt “cuộc chiến phi pháp” một cách dứt điểm và bền vững.
Trong diễn biến khác, Nga đã bắt đầu đợt sơ tán theo kế hoạch đối với 198 công nhân khỏi nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở Iran, ngay sau khi một quả đạn do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel rơi xuống gần cơ sở này.
“Đúng như kế hoạch, chúng tôi đã bắt đầu giai đoạn chính của cuộc sơ tán hôm nay (4-4)” – Hãng thông tấn Tass của Nga dẫn lời ông Alexey Likhachev, tổng giám đốc Tập đoàn năng lượng hạt nhân Rosatom của Nga.
Đây là đợt sơ tán thứ ba khỏi cơ sở này và hiện vẫn còn khoảng 100 nhân viên Nga ở lại đây.
Nằm gần thành phố Bushehr trên bờ tây nam Vịnh Ba Tư, nhà máy điện hạt nhân Bushehr là cơ sở điện hạt nhân duy nhất của Iran đang hoạt động và đóng vai trò trung tâm trong chương trình năng lượng dân sự của nước này.
"Cả một nền văn minh sẽ diệt vong tối nay, không bao giờ phục hồi được nữa. Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng có lẽ nó sẽ xảy ra", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm nay.
Bài đăng xuất hiện trước khi tối hậu thư của ông Trump với Iran hết hạn vào 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội), trong đó Tổng thống Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá.
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cũng để ngỏ khả năng đạt được thỏa thuận vào phút chót.
"Giờ đây, khi đã có sự thay đổi chế độ hoàn toàn và triệt để, nơi những bộ óc khác biệt, sáng suốt hơn và ít cực đoan hơn chiếm ưu thế, có lẽ điều gì đó tuyệt vời mang tính cách mạng có thể xảy ra. Biết đâu đấy? Chúng ta sẽ biết vào tối nay, một trong những thời khắc quan trọng nhất trong lịch sử lâu dài và phức tạp của thế giới", ông nêu thêm.
Trong cuộc họp báo tại Budapest, Hungary ngày 7/4, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết sẽ có "rất nhiều cuộc đàm phán" trước thời hạn Tổng thống Trump đặt ra.
"Còn khoảng 12 giờ nữa là đến thời hạn, chúng ta sẽ biết kết quả. Từ giờ đến lúc đó sẽ có rất nhiều cuộc đàm phán, tôi hy vọng sẽ đạt được giải pháp tích cực", ông Vance nói.
Truyền thông Iran ngày 7/4 đưa tin Mỹ không kích vào đảo Kharg, huyết mạch dầu mỏ của nước này, và nhắm mục tiêu vào cảng xuất khẩu dầu quan trọng trên đảo. Phó tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận vụ không kích, song nói rằng lực lượng Mỹ chỉ tấn công mục tiêu quân sự. Ông Vance cho rằng diễn biến này không thay đổi thời hạn mà Tổng thống Trump đã đặt ra.
Giới chức Iran trước đó bác bỏ tối hậu thư của ông Trump, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa". Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố nếu Washington đi quá giới hạn, nước này sẽ tung đòn trả đũa vượt ra ngoài Trung Đông, đồng thời khiến Mỹ và đồng minh mất đi nguồn dầu khí của khu vực.
Eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.
"Thứ ba, 20h giờ miền Đông", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social ngày 5/4.
Thời hạn mới đồng nghĩa là Tehran có thêm một ngày so với cảnh báo 48 giờ mà ông Trump đưa ra trước đó. Iran hiện tại đứng trước lựa chọn mở cửa để xoa dịu lãnh đạo Mỹ hoặc đối mặt nguy cơ ông thực hiện lời đe dọa phá hủy các nhà máy điện và cây cầu của quốc gia Trung Đông này.
Ông Trump dường như cũng đã xác nhận tối hậu thư mới trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal ngày 5/4.
"Chúng tôi đang ở vị thế rất mạnh và đất nước đó sẽ mất 20 năm để tái thiết nếu họ còn may mắn là một quốc gia", ông nói. "Nếu họ không làm gì trước tối thứ ba, họ sẽ không còn nhà máy điện hay cây cầu nào".
Iran đã gần như phong tỏa eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu, kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tiến hành chiến dịch tấn công phối hợp ngày 28/2.
"Họ đang đàm phán lúc này và tôi nghĩ có cơ hội tốt vào ngày mai", ông Trump bày tỏ lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận với Iran trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 5/4. "Nếu họ không đạt thỏa thuận nhanh chóng, tôi đang cân nhắc phá hủy mọi thứ và kiểm soát dầu mỏ ở đó".
Trong cùng cuộc phỏng vấn, ông Trump cho biết Mỹ đảm bảo an toàn cho các nhà đàm phán Iran, nói rằng họ "đã thừa nhận Tehran sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân".
"Điều quan trọng nhất là họ sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ thậm chí còn không đàm phán về điểm này vì nó quá dễ dàng. Điều đó đã được chấp nhận rồi. Phần lớn các điểm đã được chấp nhận", ông nói.
Trả lời phỏng vấn với ABC News, Tổng thống Trump nói xung đột nên kết thúc "trong vài ngày, chứ không phải vài tuần". Song ông cũng cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận với Tehran, Mỹ sẽ loại trừ "rất ít" phương án quân sự.
Loạt bài phỏng vấn với các hãng truyền thông của ông Trump được tiến hành sau khi Mỹ tuyên bố giải cứu thành công phi công buồng sau của tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran ngày 3/4. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi đây là "một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ".
"Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vừa tập kích dữ dội vào cơ sở hóa dầu lớn nhất Iran ở Asaluyeh, nơi sản xuất 50% sản lượng hóa dầu của nước này", Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, cho biết ngày 6/4.
Theo ông Katz, Israel tuần trước còn tấn công cơ sở hóa dầu lớn thứ hai Iran. Các đòn tập kích của Israel vào hai cơ sở đã vô hiệu hóa 85% năng lực xuất khẩu của Iran trong lĩnh vực này, ông cho hay.
"Đây là đòn giáng nặng về kinh tế, tương đương hàng chục tỷ USD, vào chính quyền Iran", ông Katz nói, thêm rằng IDF nhận lệnh "tiếp tục tấn công toàn lực vào hạ tầng quốc gia đối thủ".
Bộ trưởng Quốc phòng Israel cáo buộc ngành hóa dầu Iran là "động cơ chính trong cung cấp nguồn lực tài chính" cho các hoạt động của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và quân đội nước này.
Hãng tin Iran Fars News trước đó cho biết một số tiếng nổ lớn đã vang lên ở khu phức hợp Hóa dầu South Pars ở Asaluyeh, thành phố cảng tây nam nước này. Đây là nơi xử lý sản lượng khí đốt khai thác từ mỏ South Pars trên vịnh Ba Tư.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin các công ty cung cấp điện, nước và oxy cho Asaluyeh bị tấn công, còn công ty hóa dầu South Pars không bị hư hại. Hãng tin này cũng cho biết nguồn điện cung cấp cho toàn bộ các cơ sở hóa dầu tại Asaluyeh đã bị cắt.
South Pars là một phần của mỏ khí đốt lớn nhất thế giới nằm ngoài khơi vịnh Ba Tư mà Iran chia sẻ với Qatar. Mỏ có diện tích khoảng 9.700 km2, trữ lượng ước tính lên tới 51 nghìn tỷ m3, lớn nhất thế giới, nằm ở hai bên đường phân định trên biển giữa Iran và Qatar tại vịnh Ba Tư. Phần còn lại ở phía Qatar gọi là North Dome, có diện tích gấp đôi South Pars.
Giới chức Iran cho biết South Pars có sản lượng khai thác năm 2025 là 730 triệu m3 khí đốt mỗi ngày. Hầu hết khí tự nhiên khai thác từ South Pars dùng để phục vụ Iran, đáp ứng tới 80% nhu cầu nội địa, chủ yếu để sưởi ấm và sản xuất điện.
