Ngày Người khuyết tật Việt Nam (18-4) ghi nhận một dấu mốc quan trọng và đầy ý nghĩa. Lần đầu tiên, một đại diện do cộng đồng người khuyết tật đề cử đã được bầu vào Quốc hội khóa XVI.
Thành tựu này thể hiện rõ tinh thần của chủ đề năm nay: “Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật – Kiến tạo đột phá phát triển”.
Đây không chỉ là niềm tự hào, mà còn là một bước tiến quan trọng. Bởi lẽ, đột phá thực sự không chỉ nằm ở sự đại diện, mà ở cách sự đại diện đó có thể thúc đẩy những thay đổi trong các hệ thống, thể chế và toàn xã hội.
Cuộc bầu cử này phản ánh hành trình bền bỉ của Việt Nam trong việc thúc đẩy hòa nhập. Những định hướng chính sách gần đây đã từng bước mở rộng không gian để người khuyết tật tham gia trực tiếp vào quá trình ra quyết định công – điều mà trước đây chưa được xác định rõ ràng.
Bước tiến này cho thấy một sự chuyển dịch rộng hơn hướng tới mô hình phát triển bao trùm hơn, nơi các tiếng nói đa dạng cùng tham gia định hình luật pháp và các ưu tiên phát triển.
Trong tầm nhìn đó, người khuyết tật không chỉ được bảo vệ và hỗ trợ, mà còn được trao quyền để đóng góp, lãnh đạo và cùng kiến tạo các thể chế phục vụ chính mình.
Đạt được cột mốc này là cả một hành trình đòi hỏi sự kiên trì và dũng cảm.
Những nỗ lực ban đầu đã góp phần đặt nền móng. Năm 2011, ông Nguyễn Công Hùng, một chuyên gia công nghệ thông tin trẻ với khuyết tật nặng, đồng thời là Giám đốc Công ty cổ phần “Nghị lực sống”, đã tiên phong ứng cử vào Quốc hội – cơ quan lập pháp cao nhất của đất nước. Dù chưa trúng cử, việc ông tham gia ứng cử vẫn đánh dấu một bước tiến quan trọng.
Sau đó, bà Thạch Thị Dân, một phụ nữ Khmer có khuyết tật vận động, đã đảm nhiệm vai trò đại biểu Quốc hội trong các khóa XII và XIII.
Mặc dù bà được đề cử với tư cách đại diện cho phụ nữ dân tộc thiểu số, chứ chưa phải là đại diện chính thức của người khuyết tật, nhưng những đóng góp của bà trong quá trình xây dựng các văn bản pháp luật quan trọng, như Luật Người khuyết tật (2010) và Bộ luật Lao động (2012), đã cho thấy rõ giá trị và chuyên môn mà người khuyết tật có thể mang lại trong thảo luận chính sách.
Khát vọng được đại diện từ lâu đã rất rõ ràng. Một khảo sát nhanh của UNDP năm 2021 cho thấy 98,2% người khuyết tật được hỏi trên toàn quốc mong muốn tiếng nói của mình được phản ánh trong các cơ quan dân cử.
Tuy nhiên, việc chuyển hóa khát vọng đó thành sự tham gia rộng rãi hơn với vai trò là ứng cử viên và đại biểu dân cử cần thêm thời gian.
Không phải do họ thiếu quan tâm hay năng lực, mà bởi các rào cản mang tính cấu trúc vẫn còn tồn tại.
Những rào cản này bao gồm định kiến xã hội về năng lực của người khuyết tật, các khuôn khổ pháp lý chưa thực sự thúc đẩy sự tham gia, cũng như các quy trình chính trị còn thiếu tính tiếp cận.
Các điểm bỏ phiếu và hội trường có thể chưa thân thiện với người sử dụng xe lăn. Tài liệu bầu cử thường chưa dễ tiếp cận với người khiếm thị.
Bên cạnh đó, sự tham gia và kết nối của các tổ chức đại diện người khuyết tật vẫn còn hạn chế.
Giải quyết những thách thức này đòi hỏi nỗ lực bền bỉ và sự chung tay của nhiều bên – từ các cơ quan nhà nước, các tổ chức của người khuyết tật đến toàn xã hội. Bởi lẽ, sự đại diện không tự nhiên mà có. Nó đòi hỏi các hệ thống phải được thiết kế để bảo đảm mọi người đều có thể tham gia.
Trong bối cảnh đó, việc PGS.TS Trần Mạnh Huy được bầu vào năm 2026 đánh dấu một bước tiến có ý nghĩa quan trọng. Ý nghĩa của sự kiện này không chỉ nằm ở kết quả, mà còn ở điều nó phản ánh: một hệ thống đang dần thay đổi và phát triển.
Được đề cử bởi Liên hiệp Hội về Người khuyết tật Việt Nam, việc ông Huy trúng cử cho thấy nhận thức và sự tự tin của cộng đồng người khuyết tật ngày càng tăng lên, đồng thời phản ánh sự cởi mở hơn đối với tính đa dạng trong hệ thống chính trị.
Con đường ứng cử của ông cũng được tạo điều kiện thuận lợi hơn nhờ các định hướng trong thông báo Kết luận 444-TB/VPTW, cho thấy cách tiếp cận chủ động hơn trong việc thúc đẩy sự tham gia chính trị của người khuyết tật.
Đây chính là cách mà sự thay đổi diễn ra: khi sự cởi mở của thể chế giúp chuyển hóa khát vọng thành sự đại diện.
Tiến bộ của Việt Nam cũng phản ánh xu hướng chung trên thế giới.
Ở nhiều quốc gia, sự hiện diện của người khuyết tật trong cơ quan lập pháp không chỉ nhằm bảo đảm tính đa dạng, mà còn là động lực thúc đẩy một nền quản trị hiệu quả và bao trùm hơn.
Khi các nhóm dễ bị tổn thương và thiểu số tham gia vào quá trình ra quyết định, chính sách và hệ thống sẽ dần được hoàn thiện để phục vụ tốt hơn cho tất cả mọi người.
Tại Úc, bà Kelly Vincent – một chính trị gia có khuyết tật vận động – đã thúc đẩy các chính sách bảo vệ phụ nữ trước bạo lực trên cơ sở giới, góp phần thúc đẩy các cải cách bảo vệ tất cả phụ nữ, dù họ có khuyết tật hay không.
Ở cấp độ quốc tế, bà Helga Stevens, một nghị sĩ Nghị viện châu Âu là người điếc, đã góp phần thúc đẩy việc công nhận ngôn ngữ ký hiệu và quyền của người khuyết tật. Bà đã giúp cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ công và hệ thống an sinh xã hội cho cộng đồng người điếc trên toàn Liên minh châu Âu.
Những ví dụ này minh họa một bài học chung: khi các góc nhìn đa dạng được bao hàm, quản trị sẽ trở nên hiệu quả hơn.
Việc có một đại biểu Quốc hội đại diện cho người khuyết tật mở ra một cơ hội mới cho Việt Nam: cơ hội lồng ghép tính tiếp cận vào quy trình lập pháp; đưa trải nghiệm thực tiễn trực tiếp vào quá trình xây dựng chính sách; và bình thường hóa sự tham gia của người khuyết tật trong đời sống xã hội.
Điều này đánh dấu một chuyển dịch quan trọng, từ việc nói về người khuyết tật sang cùng quản trị với họ.
Trong thời gian tới, dấu mốc này cần được chuyển hóa thành những thay đổi mang tính cấu trúc và bền vững: xây dựng quy trình ứng cử bao trùm hơn, bảo đảm quy trình bầu cử có tính tiếp cận, và hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý tạo điều kiện để không ai có năng lực bị bỏ lại phía sau.
Nhân Ngày Người khuyết tật Việt Nam, UNDP xin gửi lời chúc mừng nồng nhiệt nhất tới cộng đồng người khuyết tật trên cả nước.
Quản trị bao trùm không tự nhiên mà có. Nó cần được thiết kế và xây dựng một cách có chủ đích trong các hệ thống. UNDP cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc thúc đẩy các cải cách cần thiết, nhằm đưa sự tham gia của các nhóm dễ bị tổn thương trở thành điều bình thường, chứ không phải là ngoại lệ.
Chúng tôi kỳ vọng hệ thống quản trị đang ngày càng hoàn thiện của Việt Nam sẽ tiếp tục phản ánh và tận dụng tốt hơn các góc nhìn đa dạng trong quá trình hoạch định chính sách.
Hãng AP ngày 12.4 dẫn lời Giáo hoàng Leo XIV chỉ trích "ảo tưởng quyền lực tuyệt đối" châm ngòi cho cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, đồng thời kêu gọi các nhà lãnh đạo ngừng cuộc chiến và đàm phán hòa bình.
Giáo hoàng Leo đã chủ trì một buổi lễ cầu nguyện tối 11.4 tại Vương cung thánh đường Thánh Peter. Cùng ngày, Mỹ và Iran có cuộc đàm phán trực tiếp tại Pakistan.
Vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ không nhắc đến nước này hay nhà lãnh đạo nào trong thông điệp của mình, vốn được soạn trước khi cuộc đàm phán được công bố.
"Việc tôn thờ bản thân và tiền bạc đã đủ! Việc phô trương quyền lực đã đủ! Chiến tranh đã đủ rồi!", Giáo hoàng Leo XIV nhấn mạnh.
Trong hàng ghế tham dự có Tổng giám mục Tehran, Hồng y người Bỉ Dominique Joseph Mathieu. Đại sứ quán Mỹ cho biết phái đoàn ngoại giao nước này do Phó trưởng phái đoàn Laura Hochla đại diện.
Trong những tuần đầu tiên của xung đột Iran, Giáo hoàng Leo XIV chỉ đưa ra những lời kêu gọi ôn hòa về hòa bình và đối thoại. Nhưng ông đã tăng cường chỉ trích bắt đầu từ Chúa nhật lễ Lá (29.3). Tuần này, ông nói rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc hủy diệt nền văn minh Iran là "thực sự không thể chấp nhận được" và kêu gọi đối thoại phải được ưu tiên.
Vào ngày 11.4, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi tất cả những người thiện chí cầu nguyện cho hòa bình và các nhà lãnh đạo chính trị chấm dứt chiến tranh.
Theo Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, công tác chuẩn bị triển lãm đã được triển khai đồng bộ, đúng kế hoạch, đạt nhiều kết quả quan trọng.
Theo đó, về cơ sở pháp lý và kiện toàn tổ chức, ngày 14-3, Thường vụ Quân ủy Trung ương đã thông qua đề án triển lãm. Ngày 1-4, Thủ tướng đồng ý chủ trương cho phép Bộ Quốc phòng tổ chức triển lãm.
Sau đó Bộ Quốc phòng đã ban hành quyết định thành lập ban chỉ đạo, ban tổ chức và 5 tiểu ban gồm: nội dung, điều hành - an ninh, lễ tân, truyền thông và bảo đảm.
Đến nay công tác khảo sát, quy hoạch mặt bằng, thiết kế các phân khu chức năng được triển khai chặt chẽ, khoa học, phù hợp với điều kiện hạ tầng.
Diện tích sử dụng hiệu quả khoảng 10.000m², bảo đảm bố trí hợp lý cho các cơ quan, đơn vị trong, ngoài quân đội và đối tác quốc tế.
Ban tổ chức đã hoàn thiện dự thảo kế hoạch tổng thể, xác định rõ các mốc thời gian, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tiểu ban. Đồng thời triển khai các hoạt động xúc tiến, mời doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia.
Tính đến ngày 6-4, có 38 doanh nghiệp, tổ chức đến từ 14 quốc gia, vùng lãnh thổ đăng ký tham gia trưng bày; 41 đối tác khác đang tiếp tục trao đổi, dự kiến nâng tổng diện tích đăng ký lên hàng nghìn mét vuông với quy mô hàng trăm gian hàng.
Đặc biệt, công tác xã hội hóa, huy động nguồn lực được đẩy mạnh.
Ban tổ chức dự kiến tổ chức hội nghị xúc tiến tài trợ triển lãm trong tháng 5-2026 tại Hà Nội, với sự tham gia của đông đảo doanh nghiệp trong và ngoài quân đội.
Về công tác trưng bày, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng đã phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng danh mục vũ khí, trang bị kỹ thuật, trong đó chú trọng các sản phẩm mới, hiện đại, phản ánh rõ tiềm lực, trình độ phát triển của công nghiệp quốc phòng Việt Nam.
Phát biểu tại hội nghị, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng ghi nhận, biểu dương tinh thần chủ động, trách nhiệm của Tổng cục Công nghiệp quốc phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan.
Nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của triển lãm, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng yêu cầu Tổng cục Công nghiệp quốc phòng chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị sớm hoàn thiện kế hoạch tổng thể triển lãm, làm cơ sở triển khai đồng bộ.
Các cơ quan, đơn vị tiếp tục cụ thể hóa nhiệm vụ, đẩy mạnh thu hút đối tác uy tín.
Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng cũng lưu ý các cơ quan, đơn vị tăng cường phối hợp chặt chẽ, hiệp đồng hiệu quả; bảo đảm tốt công tác an ninh, an toàn, lễ tân, tuyên truyền và hậu cần, kỹ thuật.
Chủ động rà soát, lựa chọn kỹ lưỡng các sản phẩm trưng bày, bảo đảm thể hiện rõ sức mạnh, trình độ và định hướng phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam và công nghiệp quốc phòng trong tình hình mới.
"Iran sẽ rút khỏi thỏa thuận nếu Israel tiếp tục vi phạm lệnh ngừng bắn khi tấn công Lebanon", hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề.
Theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran cùng ngày, Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã nêu vấn đề Israel "vi phạm lệnh ngừng bắn" ở Lebanon với bên trung gian hòa giải Pakistan.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố lực lượng này sẽ "trừng phạt Israel vì những hành động tàn bạo đã gây ra ở Lebanon và việc vi phạm điều khoản ngừng bắn". Al Jazeera cũng dẫn lời một quan chức cấp cao Iran giấu tên nói rằng "thỏa thuận ngừng bắn bao trùm cả khu vực, Israel nổi tiếng là hay bội ước và chỉ có thể bị răn đe bằng đạn dược".
Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin kể từ khi lệnh ngừng bắn được thi hành, hai tàu dầu đã đi qua eo biển Hormuz. Hiện tại, việc lưu thông của các tàu qua eo biển đã bị đình chỉ.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif nói rằng thỏa thuận ngừng bắn được áp dụng "ở khắp mọi nơi", bao gồm cả Lebanon, khi ông tuyên bố Islamabad sẽ đón tiếp các phái đoàn từ Mỹ và Iran đến đàm phán cuối tuần này. Ông Sharif cũng cho hay "đã ghi nhận các vụ vi phạm lệnh ngừng bắn", kêu gọi các nước tôn trọng thỏa thuận.
Tuy nhiên, Israel nói Lebanon không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn. Đài Mỹ PBS cũng dẫn lời Tổng thống Donald Trump cho biết xung đột giữa Israel và Hezbollah không thuộc phạm vi khuôn khổ này.
Quân đội Israel cho biết họ đã thực hiện "cuộc tấn công phối hợp lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon trong ngày 8/4. Họ nói đây là một phần của chiến dịch mới có tên gọi Bóng tối vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở Beirut.
Bộ Y tế Lebanon cho hay đợt tấn công của Israel trong ngày 8/4 khiến ít nhất 112 người chết và khoảng 800 người bị thương. Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam kêu gọi các đồng minh giúp ngăn chặn các cuộc tấn công "bằng mọi biện pháp có thể", thêm rằng cần có sự hỗ trợ quốc tế để khôi phục trật tự.
Israel và Hezbollah, nhóm do Tehran hậu thuẫn, từng đạt được lệnh ngừng bắn năm 2024. Nhưng sau khi Israel hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei hôm 28/2, Hezbollah phóng tên lửa về phía Israel để trả thù, còn Israel đáp trả bằng cách đưa quân sâu hơn vào Lebanon. Cuộc xung đột đã khiến hơn 1.600 người ở Lebanon thiệt mạng và hơn một triệu người tại nước này phải di tản.
Mỹ và Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần rạng sáng nay. Tuy nhiên, Iran sau đó cho biết cơ sở lọc dầu trên đảo Lavan của nước này bị tấn công và tuyên bố phóng tên lửa, máy bay không người lái vào các nước vùng Vịnh để đáp trả.
