Các vỉa hè phải được thiết kế khu vực cho hạ tầng, không gian cho người đi bộ và thống nhất cơ quan quản lý. Đó là một điều cần có để phát triển giao thông công cộng.
Gần đây, việc một số đơn vị tự ý lắp đặt các công trình trên vỉa hè đã gióng lên hồi chuông về tình trạng xâm lấn không gian công cộng dưới danh nghĩa hạ tầng kỹ thuật. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở vi phạm của một đơn vị, mà phản ánh một vấn đề lớn hơn: vỉa hè đang bị quản lý theo kiểu phân mảnh, thiếu một cơ chế điều phối thống nhất.
Trong thực tế, vỉa hè tại TP.HCM đang phải “gánh” quá nhiều chức năng: nơi đi bộ, chỗ đặt trụ điện, cáp viễn thông, cây xanh, biển báo, bãi giữ xe, thậm chí cả hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ. Khi mỗi ngành, mỗi đơn vị tiếp cận vỉa hè theo nhu cầu riêng của mình, không gian này dần bị chia cắt thành những “mảnh nhỏ”, thiếu tính liên tục.
Nếu không có một quy chuẩn cụ thể và cơ chế kiểm soát chặt chẽ ở cấp tuyến phố, vỉa hè sẽ tiếp tục bị “băm nhỏ” bởi các loại hạ tầng kỹ thuật, làm suy giảm chức năng cốt lõi là phục vụ người đi bộ.
Theo định hướng phát triển giao thông công cộng, người dân cần tiếp cận xe buýt thông qua hệ thống đi bộ – tức là vỉa hè. Ngoài miễn phí, người dân cần xe buýt chạy nhanh, đúng giờ, có thể dự đoán được hành trình thông qua ứng dụng. Nhưng để làm được điều đó, không chỉ phụ thuộc vào điều hành tuyến, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận trạm dừng một cách thuận tiện và an toàn. Muốn đi xe buýt thuận tiện, an toàn thì trước hết người dân phải đi bộ thuận tiện và an toàn đến trạm xe buýt.
Nếu vỉa hè vẫn tiếp tục tình trạng bị lấn chiếm hoặc đặt chướng ngại vật, bề rộng không đảm bảo, cao độ không đồng đều, thiếu lối đi liên tục, đặc biệt với người già, trẻ em và người khuyết tật cũng là cản ngại với xe buýt.
Khi việc đi bộ trở nên khó khăn, thậm chí nguy hiểm, người dân sẽ lựa chọn phương tiện cá nhân, mục tiêu phát triển giao thông công cộng vướng khó từ bước đầu tiên.
Những phân tích trên cho thấy đô thị đang thiếu một chiến lược quản lý và tổ chức không gian vỉa hè một cách tổng thể, đồng bộ. Để khắc phục, chính quyền TP.HCM cần cách tiếp cận mới.
Trước hết, vỉa hè cần được xác định rõ là không gian công cộng ưu tiên cho người đi bộ, mọi hoạt động khác, kể cả hạ tầng kỹ thuật, đều phải phục vụ và không được cản trở chức năng này. Các công trình như trụ BTS, tủ điện, cáp viễn thông cần được quy hoạch vị trí cụ thể, thậm chí từng bước ngầm hóa, thay vì lắp đặt tùy tiện.
Bên cạnh đó, thay vì chỉ dừng ở quy chuẩn chung, cần triển khai thiết kế đô thị chi tiết cho từng tuyến phố, trong đó xác định rõ cấu trúc vỉa hè, phân vùng chức năng và tiêu chí khai thác sử dụng. Đồng thời cần có một đầu mối quản lý thống nhất vỉa hè, tránh tình trạng mỗi ngành sử dụng một phần không gian mà thiếu sự phối hợp.
Cuối cùng, phát triển giao thông công cộng phải đi kèm với đầu tư hạ tầng tiếp cận, đặc biệt là cải tạo vỉa hè xung quanh các trạm xe buýt, nhà ga metro theo hướng an toàn, liên tục và thân thiện với người đi bộ.
Một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng những tuyến metro hay xe buýt mới mà sự thuận lợi ở những bước chân đầu tiên của người dân khi rời khỏi nhà. Nếu vỉa hè còn bị lấn chiếm, chia cắt và thiếu an toàn, thì mọi nỗ lực khuyến khích giao thông công cộng sẽ khó đạt hiệu quả.
Câu chuyện trụ BTS chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng là lời nhắc lớn: quản lý đô thị không thể theo từng mảng rời rạc. Muốn thành phố vận hành hiệu quả, cần bắt đầu từ những không gian nhỏ nhất – như vỉa hè – nhưng phải bằng một tư duy lớn và đồng bộ.
Sở Xây dựng vừa gửi UBND TP.HCM tình hình triển khai dự án mở rộng và nâng cấp quốc lộ 13, từ cầu Bình Triệu đến giáp tỉnh Bình Dương cũ. Dự án này có tổng mức đầu tư hơn 20.000 tỉ đồng (gồm hai dự án thành phần).
Dự án thành phần 1 bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Cát Lái. Hiện đã ban hành thông báo thu hồi đất, phê duyệt phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1.041/1.041 trường hợp.
Đã chi trả cho 598/1.041 trường hợp với số tiền khoảng 4.368/6.179 tỉ đồng. Đã thu hồi mặt bằng 25 trường hợp.
Tiến độ dự án thành phần 1 có chậm hơn so với yêu cầu của UBND TP.HCM, do theo phương án chi tiết được UBND phường Hiệp Bình phê duyệt phát sinh tăng số trường hợp đáp ứng điều kiện bố trí tái định cư (bằng nền đất và căn hộ) so với số lượng đã được UBND TP.HCM chấp thuận trước đó (250/178).
Dự án thành phần 2 nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13 theo hình thức BOT, cơ quan được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án là Sở Xây dựng. Đến ngày 27-2-2026, đã trình UBND TP.HCM, Hội đồng thẩm định về thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi.
Hiện nay, tiến độ dự án thành phần 2 cũng chậm hơn so với yêu cầu. Nguyên nhân vì có cùng hướng tuyến với tuyến đường sắt đô thị số 3, số 2 (tỉnh Bình Dương cũ) theo quy hoạch.
Đồng thời liên quan ảnh hưởng các công trình hạ tầng kỹ thuật (đường sắt Bắc Nam, di dời ống cấp nước D1500...). Các dự án đường sắt đô thị trên đều đang trong giai đoạn nghiên cứu thiết kế, do đó cần sự phối hợp chặt chẽ trong phương án thiết kế để đảm bảo tính đồng bộ và yêu cầu kỹ thuật.
Căn cứ thực tế trên, Sở Xây dựng TP.HCM đề xuất điều chỉnh, cập nhật kế hoạch chi tiết dự án với mốc tiến độ chính như sau:
Dự án thành phần 1 chi trả tiền bồi thường, bàn giao mặt bằng hoàn thành trong tháng 6-2026; Giao nền đất và lập thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ dân trong tháng 6; Cấp giấy phép xây dựng cho hộ dân trong tháng 7, chi trả tiền bồi thường, di dời hạ tầng kỹ thuật hoàn thành trong tháng 12-2026.
Còn dự án thành phần 2 sẽ thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 5-2026; Tổ chức lựa chọn nhà đầu tư, ký kết hợp đồng dự án hoàn thành trong tháng 9; Lập, trình thẩm định và phê duyệt thiết kế xây dựng sau thiết kế cơ sở hoàn thành trong quý 4-2026; Khởi công xây dựng công trình trong tháng 1-2027 (trước đó là quý 4-2026); Thi công hoàn thành công trình tháng 12-2028.
Ngày 11.4, Công an phường Thạnh Mỹ Tây phối hợp các đơn vị nghiệp vụ Công an TP.HCM lấy lời khai đối với Ninh Tuyết Anh (44 tuổi, ở phường Thạnh Mỹ Tây) để điều tra làm rõ về hành vi giết người.
Nạn nhân trong vụ án là anh V.H.T.L (49 tuổi, ở phường Rạch ông), bạn trai của Ninh Tuyết Anh.
Theo điều tra, trưa 9.4, Tuyết Anh cùng anh L. và 2 người bạn tổ chức ăn uống, có dùng bia rượu trước số 66 Nguyễn Ngọc Phương. Lúc này, giữa Tuyết Anh và bạn trai xảy ra mâu thuẫn thì được mọi người can ngăn.
Sau đó, Tuyết Anh bỏ về nhà, mang theo một con dao quay lại tìm bạn trai để giải quyết mâu thuẫn. Tại đây, Tuyết Anh thấy bạn trai đang nằm ở bờ kè nên dùng hung khí tấn công liên tiếp vào người khiến anh L. tử vong.
Nhận tin báo, lực lượng Công an TP.HCM nhanh chóng vào cuộc truy xét, bắt giữ Tuyết Anh. Bước đầu, cơ quan chức năng nghi vấn nguyên nhân xảy ra vụ án mạng là do mâu thuẫn tình cảm.
Hiện vụ người đàn ông bị bạn gái đâm tử vong đang được Công an TP.HCM tiếp tục điều tra, làm rõ.
Ngày 5.4, Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết Công an xã Sơn Hạ và Công an xã Sơn Kỳ vừa phát hiện, xử lý 2 trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng, liên quan đến việc xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức trên mạng xã hội.
Cụ thể, ngày 3.4, Công an xã Sơn Hạ đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Đ.V.L (18 tuổi, trú thôn Làng Ghè, xã Sơn Linh, Quảng Ngãi) số tiền 2,5 triệu đồng về hành vi sử dụng mạng xã hội để gửi tin nhắn có nội dung xúc phạm lực lượng công an. Công an đồng thời yêu cầu Đ.V.L viết cam kết không tái phạm.
Theo xác minh, trước đó, qua công tác quản lý địa bàn, lực lượng chức năng phát hiện Đ.V.L sử dụng tài khoản Facebook "V.L" nhắn tin qua Messenger cho một người bạn với nội dung xúc phạm lực lượng Công an xã Sơn Hạ.
Làm việc với cơ quan công an, L. thừa nhận hành vi vi phạm. Nguyên nhân được xác định do bức xúc sau khi bị lực lượng CSGT Công an tỉnh Quảng Ngãi xử phạt 3,5 triệu đồng vì vi phạm giao thông, đồng thời muốn "thể hiện bản thân" với bạn bè.
Trước đó, ngày 1.4, Công an xã Sơn Kỳ cũng hoàn tất hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính đối với Đ.V.Đ (21 tuổi, trú thôn Làng Bung, xã Sơn Kỳ) về hành vi đăng tải thông tin sai sự thật, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức trên mạng xã hội.
Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, lực lượng chức năng phát hiện Đ. sử dụng tài khoản Facebook cá nhân đăng tải nội dung chưa được kiểm chứng, gây ảnh hưởng đến uy tín cơ quan chức năng.
Tại cơ quan công an, Đ. thừa nhận hành vi vi phạm, cho biết do nhận thức hạn chế và thiếu tỉnh táo khi sử dụng mạng xã hội. Sau khi được giải thích, người này đã chủ động gỡ bỏ nội dung sai phạm.
Công an xã Sơn Kỳ quyết định xử phạt Đ. số tiền 7,5 triệu đồng; đồng thời buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, đăng tải cải chính và cam kết không tái phạm.
Theo cơ quan công an, các vụ việc trên là lời cảnh báo đối với người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, trong việc sử dụng mạng xã hội. Việc đăng tải, chia sẻ hoặc phát ngôn thiếu kiểm chứng, mang tính xúc phạm không chỉ gây ảnh hưởng tiêu cực mà còn có thể bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm khi tham gia không gian mạng; tuyệt đối không đăng tải, phát tán thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng hoặc có nội dung xúc phạm danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân.
