Vào lúc 8 giờ 30 sáng qua (11.4), Báo Thanh Niên phối hợp với Bộ GD-ĐT và Trường ĐH Cửu Long tổ chức chương trình Tư vấn mùa thi tại Trường ĐH Cửu Long (tỉnh Vĩnh Long), với sự tham gia của 4.500 học sinh (HS) đến từ các trường THPT, Trung tâm giáo dục thường xuyên – giáo dục nghề nghiệp tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Chương trình được truyền hình trực tuyến tại các kênh thanhnien.vn, fanpage, YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Tại chương trình tư vấn, rất nhiều HS quan tâm đến khối ngành sư phạm. HS Trần Trí Nguyên (Trường THCS-THPT Phú Quới, Vĩnh Long) thắc mắc về phương thức xét tuyển của nhóm ngành này và băn khoăn việc đạt giải khuyến khích kỳ thi HS giỏi quốc gia có được ưu tiên xét vào ngành sư phạm hay không theo phương thức điểm thi đánh giá năng lực và điểm tốt nghiệp THPT.
Tiến sĩ Huỳnh Trung Phong, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh viên và phát triển khởi nghiệp Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho biết: “Theo quy định của Bộ GD-ĐT, các em đạt giải nhất, nhì, ba kỳ thi HS giỏi quốc gia sẽ được tuyển thẳng. Đối với giải khuyến khích, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM sẽ ưu tiên xét tuyển nếu là HS trường chuyên, lớp chuyên. Ngoài ra, HS có thể sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc điểm thi đánh giá chuyên biệt của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM để xét tuyển vào các ngành sư phạm của trường”.
Thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang, Phó phòng Đào tạo ĐH Cần Thơ, thông tin giải khuyến khích theo quy chế được ưu tiên xét tuyển hoặc cộng điểm khi xét vào các ngành, trong đó có ngành sư phạm. “ĐH Cần Thơ có ưu tiên xét tuyển đối tượng thí sinh này. Khi dùng điểm đánh giá năng lực hay học bạ để xét ngành sư phạm thì học lực của thí sinh phải đạt loại tốt năm lớp 12 và tổng điểm 3 môn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT phải đạt 18 điểm trở lên”, thạc sĩ Duy Khang cho hay.
Trả lời câu hỏi học sư phạm tại TP.HCM muốn về ĐBSCL công tác có được không, tiến sĩ Huỳnh Trung Phong thông tin: “Nếu các em hưởng chính sách miễn học phí và được hỗ trợ sinh hoạt phí theo nhu cầu xã hội từ nguồn kinh phí của nhà nước thì tốt nghiệp sẽ được công tác tại bất kỳ tỉnh thành nào. Còn nếu hưởng theo đặt hàng của các tỉnh thành, ví dụ Vĩnh Long đặt hàng 50 chỉ tiêu, thì các em phải công tác tại Vĩnh Long sau khi tốt nghiệp”, tiến sĩ Phong chia sẻ.
Hiện nay, xu hướng phát triển năng lượng xanh và bền vững đang đặt ra các yêu cầu về đào tạo nguồn nhân lực. ĐBSCL có tiềm năng rất lớn về năng lượng gió và điện mặt trời, nên nhiều thí sinh muốn biết học những ngành nào để có thể làm việc trong các trang trại điện gió tại ĐBSCL; đồng thời xu hướng xe điện đang bùng nổ, học ngành học nào sẽ phù hợp làm công việc trong lĩnh vực này.
Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Long Giang, Trưởng khoa Giao thông và năng lượng, Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, trong bối cảnh hiện nay cả thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ sang năng lượng xanh và phát triển bền vững, ĐBSCL có nhiều dự án phát triển điện gió và điện năng lượng mặt trời nên đang rất thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao quản lý điều hành.
“Để đáp ứng nhu cầu sắp tới tại địa phương, các em có thể học các ngành kỹ thuật điện, kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật tự động và năng lượng tái tạo. Về xu hướng bùng nổ của giao thông xanh, đặc biệt xe điện, xe hybrid, Khoa Giao thông và năng lượng của Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật tiến hành cập nhật tất cả môn học trong lĩnh vực xe điện như động cơ điện, hệ thống hybrid, quản lý pin, hệ thống an toàn…”, tiến sĩ Long Giang cho hay.
Bên cạnh các ngành xu hướng, ngành có nhu cầu nhân lực ở mọi thời điểm như điều dưỡng cũng được HS quan tâm. Tiến sĩ Đặng Thị Ngọc Lan, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long, chia sẻ: “Trường ĐH Cửu Long vừa khánh thành tòa nhà trị giá 150 tỉ đồng dành riêng cho khối ngành sức khỏe, trong đó có ngành điều dưỡng. Trường cũng hợp tác với hơn 50 bệnh viện và các cơ sở y tế để cho sinh viên thực hành, thực tập lâm sàng. Ngoài ra, sinh viên năm cuối ngành này còn có cơ hội sang Nhật Bản, Hàn Quốc thực tập có lương. Các bệnh viện ở Nhật sẽ công nhận kết quả thực tập và sau khi tốt nghiệp các em có cơ hội quay lại Nhật làm việc”.
Trong khi đó, một HS lo ngại nhiều nơi tại ĐBSCL chưa có nhiều điều kiện tiếp xúc sớm với lập trình thì HS có thể học ngành khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo (AI) của Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM hay không và nhà trường có những lộ trình hỗ trợ nào để các bạn bắt kịp với chương trình học sau khi trúng tuyển. Thạc sĩ Hoàng Thanh Tú, Phó trưởng phòng Thông tin – Truyền thông Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định khoa học dữ liệu, khoa học máy tính và AI là những ngành đang rất “hot” gần đây kéo theo điểm chuẩn nằm trong top những ngành công nghệ thông tin. “Dù tiếp cận lập trình còn hạn chế thì HS cũng không nên lo lắng, vì đầu vào không yêu cầu phải biết trước lập trình. Khi trúng tuyển, các em sẽ được đào tạo cơ bản lẫn nâng cao từ năm 1 đến năm 4. Bên cạnh đó trường có hệ thống hỗ trợ việc học gồm cố vấn học tập, sinh viên khóa trên…”, thạc sĩ Tú cho hay.
Một HS Trường THPT Phú Quới thắc mắc hiện nay các trường ĐH sử dụng các phương thức xét tuyển nào, điểm IELTS được quy đổi thành điểm tiếng Anh hay là cộng điểm. Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, cố vấn tuyển sinh và đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), thông tin: “Đa số các trường sử dụng các phương thức gồm xét tuyển thẳng, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực và xét học bạ. Tuy nhiên các em lưu ý năm nay điểm học bạ xét 3 năm học và yêu cầu điểm thi tốt nghiệp THPT của 3 môn trong tổ hợp tối thiểu phải đạt 15 điểm trở lên. Ngoài ra năm 2026, nhiều trường xét phương thức tổng hợp, trong đó có các trường thành viên của ĐH Quốc gia TP.HCM”.
Theo tiến sĩ Hạ, chứng chỉ IELTS có trường quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ, có trường không; ví dụ Trường ĐH Khoa học xã hội nhân văn chỉ cộng điểm chứ không thay thế điểm thi; trong khi Trường ĐH Khoa học tự nhiên có quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS sang điểm thi tiếng Anh. Vì thế thí sinh muốn xét vào trường ĐH nào thì vào trang web của trường đó để tìm hiểu kỹ đề án tuyển sinh.
HS muốn tìm hiểu ngành du lịch và quản trị lữ hành băn khoăn ĐH Cần Thơ còn xét khối C00 hay không. Thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang cho hay ngành du lịch đào tạo kiến thức để có thể tổ chức các chuyến du lịch, còn ngành quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành đào tạo về quản trị, quản lý, kinh doanh trong lĩnh vực lữ hành, bao gồm dịch vụ ăn uống lưu trú không chỉ phục vụ cho khách du lịch. Vì thế để làm hướng dẫn viên, thí sinh nên đăng ký học ngành du lịch. “ĐH Cần Thơ có tới 30 ngành vẫn xét tuyển tổ hợp C00, trong đó có các ngành về du lịch”, thạc sĩ Khang cho hay.
Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Hàn Quốc hồi đầu tháng mở cuộc điều tra về việc này. Các sinh viên nhập học vào kỳ thu năm ngoái, nhập cảnh vào Hàn Quốc bằng thị thực học nghề D-4, rồi chuyển sang thị thực du học hệ đại học chính quy D-2.
Hồ sơ của nhóm sinh viên này bị nghi ngờ sử dụng bằng tốt nghiệp từ các trường cao đẳng đã bị tước giấy phép hoặc không được công nhận từ 20 năm trước ở Mỹ. Toàn bộ 112 sinh viên liên quan đã rời khỏi Hàn Quốc.
Theo quy định, công dân Trung Quốc cần làm hợp thức hóa lãnh sự giấy tờ như bằng cấp, bảng điểm mới có thể xin thị thực du học ở nước này. Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh từ chối giải thích lý do vì sao họ cho rằng giấy tờ của nhóm sinh viên bị làm giả. Cuộc điều tra dự kiến xem xét liệu Đại học Honam có liên quan hoặc cố tình bỏ qua các hồ sơ đáng ngờ của sinh viên quốc tế hay không.
Một quan chức trong trường cho biết không thể xác minh tài liệu bị làm giả hay không vì không có thẩm quyền.
"Sinh viên cũng có thể đã bị lừa đảo bởi các bên mạo danh cơ sở giáo dục được công nhận tại Mỹ. Chúng tôi vẫn đang nỗ lực xác định chính xác bối cảnh sự việc", người này cho biết.
Theo Viện phát triển giáo dục Hàn Quốc, tính đến tháng 4/2024, Đại học Honam có 1.753 sinh viên quốc tế, hơn 84% đến từ Trung Quốc.
Trường đang bị chỉ trích vì hệ đào tạo chuyển tiếp 3+1. Chương trình cho phép sinh viên Trung Quốc đã hoàn thành ba năm tại các trường cao đẳng chuyển tiếp và lấy bằng cử nhân chỉ sau một năm học thêm tại trường.
Con gái đầu của chị Võ Anh Thư, ở phường Thủ Đức, TPHCM, đang học lớp 9, bé sau học lớp 4. Từ lâu, vợ chồng chị đã xác định khi lên THPT, con sẽ theo học tư thục, không tham gia kỳ thi vào lớp 10 công lập hằng năm.
Chị Thư cho hay, nhiều năm trước chị từng chứng kiến nhiều đồng nghiệp rơi vào căng thẳng khi con chuẩn bị thi vào lớp 10. Họ quay cuồng trong việc đưa đón con đi học thêm và tâm trạng thường bất an khi nghĩ đến việc con thi rớt.
Chị cũng chứng kiến cảnh nhiều trẻ phải học ngày đêm cho cuộc đua vào lớp 10, nhiều em không còn thời gian để nghỉ ngơi, giải trí.
Chị không muốn mình và con phải rơi vào guồng quay này và thống nhất với chồng, con sẽ không thi lớp 10 mà chủ động chọn học tư thục.
Với quan điểm này, lâu nay hai con chị gần như không học thêm, chỉ nhờ gia sư hỗ trợ những môn khó trong giai đoạn ngắn và học tiếng Anh ở trung tâm.
Nhờ vậy, các con có thời gian để học võ thuật, bơi lội; bé đầu còn học thêm vẽ, bé sau học nhạc. Đặc biệt, tinh thần học tập của các con rất thoải mái, không phải nơm nớp lo sợ việc phải đối mặt với kỳ thi.
“Nhiều năm nay, các con tôi đều đạt học sinh giỏi, ở trong top đầu của lớp. Cũng có khi nghĩ hay cho con thi thử sức nhưng cả nhà xác định điều đó là không cần thiết”, chị Thư nói.
Tuy nhiên, chị Thư thừa nhận lựa chọn nào cũng có cái giá của nó. Nhiều năm qua, vợ chồng chị đã chuẩn bị cho kế hoạch con học tư bằng cách “cày cuốc” kiếm tiền, chi tiêu hết sức tiết kiệm.
Anh chị phải cân nhắc kỹ lưỡng về vấn đề tài chính cho lộ trình hai con học trường tư và cả những năm học đại học sắp tới.
Không muốn tuổi 15 của con bị quyết định bởi một kỳ thi
Cách đây hai năm, con trai đầu của chị Bùi Ngọc Thân (phường An Đông, TPHCM) đã không tham gia kỳ thi lớp 10, đăng ký vào trường tư thục.
Bé sau đang học lớp 6, chị đã chọn cho con học trường song ngữ liên cấp để lên thẳng dựa trên kết quả học tập mà không phải trải qua kỳ thi nào.
Chị Thân thừa nhận mình là người mẹ “đưa con chạy trốn” khỏi kỳ thi lớp 10. Điều này phần nào xuất phát từ việc chị hiểu được sự khốc liệt và áp lực của kỳ thi đối với con trẻ.
Theo chị, việc thi cử để chọn đầu vào trong bối cảnh trường lớp còn thiếu, cùng với chính sách phân luồng sau THCS là điều khó tránh. Tuy nhiên, với chị điều đó không công bằng với những đứa trẻ đang ở tuổi ăn, tuổi học khi các em buộc phải “giành chỗ học”.
Hơn nữa, không đơn thuần chỉ là học tốt, ôn thi kỹ sẽ đảm bảo trúng tuyển, kỳ thi này còn khốc liệt ở chỗ là dù con học tốt nhưng nếu thiếu tỉnh táo và cả may mắn trong chuyện nguyện vọng vẫn có thể rớt.
“Tôi thấy thi lớp 10 như "đánh bạc", các con chọn trường vừa sức các năm điểm chuẩn thấp để an toàn chọn nhưng năm nay điểm chuẩn có thể tăng vọt. Chỉ tiêu chỉ từng đó, số còn lại là buộc… phải rớt. Tôi không muốn quá trình học tập 9 năm của con tôi bị một kỳ thi chỉ khoảng 3 tiếng đồng hồ quyết định”, chị chia sẻ.
Chị Thư, chị Thân là hai trong nhiều phụ huynh chủ động “rút” con khỏi kỳ thi lớp 10 đã xuất hiện trong những năm gần đây tại TPHCM.
Năm 2025, TPHCM ghi nhận có hơn 12.000 học sinh không tham gia kỳ thi lớp 10. Năm 2024, con số này là khoảng 16.000 học sinh.
Theo khảo sát của Sở GD&ĐT TPHCM, học sinh không thi lớp 10 xuất phát từ nhiều lý do như thuộc diện tuyển thẳng, đi du học, thay đổi nơi ở; đặc biệt là lựa chọn học nghề tại các trường cao đẳng hoặc trung cấp, học tại trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp hoặc tiếp tục học tại các trường tư thục, chiếm tỷ lệ cao nhất.
Năm học 2026-2027, chỉ tiêu của khoảng 170 trường THPT công lập tại TPHCM chưa đến 104.000 học sinh, trong khi số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học 2025-2026 là 169.080 học sinh.
Nếu dựa theo số học sinh và chỉ tiêu tiếp nhận của các trường, có gần 40% học sinh (khoảng 65.000 em) không có chỗ học ở lớp 10 công lập.
TPHCM đang tìm mọi cách để tăng khả năng tiếp nhận học sinh vào lớp 10 lên 70%. Nếu đạt được mục tiêu này thì vẫn có trên 51.000 học sinh phải tìm lối đi khác thay cho theo học tại trường THPT công lập.
Ban tổ chức Đấu trường VioEdu đã ra thông báo hủy toàn bộ kết quả thi của các thí sinh ở một số cụm thi tại Hà Nội vì phát hiện hành vi gian lận. Giám thị coi thi đã điều chỉnh camera để tạo góc khuất can thiệp bài thi, đến cạnh từng thí sinh để nhắc bài.
Nỗi lo ngại về căn bệnh thành tích cùng hệ lụy của sự gian dối trong giáo dục lại tiếp tục khơi lên làn sóng tranh luận của cộng đồng.
Và một lần nữa chúng ta phải chững lại, soi chiếu và thẳng thắn trả lời câu hỏi: Bạn đã chú tâm dạy trẻ bài học về sự trung thực chưa?
Trung thực là đức tính cần vun bồi cho trẻ ngay từ tấm bé ở gia đình và chân ướt chân ráo cắp sách đến trường. Bài học ấy cần được neo giữ để uốn rèn suốt hành trình học tập, lớn khôn, trưởng thành.
Rất nhiều cuộc thi dành cho học sinh cùng vô số phong trào được phát động rầm rộ trong ngành giáo dục hiện nay. Nhiều sản phẩm được vinh danh, học trò vinh quang bước lên khán đài nhận thưởng nhưng đằng sau ánh hào quang ấy là gì?
Phải chăng tên trò chỉ được gán vào bài thi sau khi thầy đã miệt mài nghiên cứu, viết đề tài, thử nghiệm và thu nhận kết quả? Phải chăng mỗi mùa thi lại rầm rộ các trang mạng chuyên rao giá đề tài và mạnh miệng đảm bảo chất lượng để người ta vung tiền ra mua lấy hư danh?...
Người ta to nhỏ về những bài thi đạt điểm tuyệt đối là do giáo viên dạy kèm ngồi cạnh đọc đáp án. Người ta thầm thì về cảnh giáo viên phụ trách chọn góc khuất camera để chỉ bài cho trò ở các vòng thi kết nối trực tuyến.
Dạy trẻ thế nào về tính trung thực khi người lớn đồng lõa với sự giả dối, tiếp tay cho sự gian lận thi cử như thế?
Tất nhiên chúng ta đừng chỉ đẩy trái bóng trách nhiệm về căn bệnh sính thành tích cho nhà trường. Bởi mỗi phụ huynh cũng cần nhìn lại về hành trình ươm mầm tài năng con trẻ, hành trình uốn nắn năng lực của trẻ.
Không ít mẹ cha đang biến đứa con bé bỏng thành trang sức hào nhoáng để khoe khoang với thiên hạ về cách dạy con thành công của mình.
Mỗi mùa tổng kết năm học là trăm hoa đua nở trên mạng xã hội về cách khoe con: giấy khen sáng trưng, bảng điểm rực rỡ, huy chương bóng loáng…
Mạng xã hội đang đẩy căn bệnh khoe thành tích của trẻ trượt dài không lối thoát. Từ đây vấn nạn xin điểm, chạy trường chạy lớp, hô biến học bạ đều tăm tắp điểm 10 ngày càng trầm kha.
Xin hãy nhớ rằng: Sự giả dối ở bất kỳ môi trường nào cũng sẽ hằn vô vàn vết rạn nứt về niềm tin. Sự giả dối trong giáo dục lại càng đáng lo hơn.
Nhân tài được sản sinh từ quá trình học thật - thi thật sẽ là viên gạch nền móng dựng xây đất nước giàu đẹp và bền vững.
Ngược lại, nhân tài nếu chẳng may sinh ra từ sự đánh tráo điểm số, tô hồng năng lực, làm đẹp hồ sơ sẽ chỉ là những viên gạch rỗng khiến các giá trị xã hội bị đảo lộn, người thực tài và kẻ bất tài nhập nhằng ranh giới vô hình trung cản trở sự phát triển của quốc gia, chặn đường hội nhập quốc tế.
