Thảo luận tại tổ sáng 10.4, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ băn khoăn trước vấn đề nóng về an toàn thực phẩm. Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên) dẫn chứng những vụ vi phạm đặc biệt nghiêm trọng như 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh, không đảm bảo chất lượng đã được tuồn ra thị trường, len lỏi vào cộng đồng và nguy hiểm hơn là tấn công các cơ sở giáo dục.
Hay vụ việc 3.000 tấn ốc bươu ngâm “thủy tinh lỏng” – hóa chất vốn chỉ dùng trong ngành xây dựng được phát hiện. Ngoài số lượng này, cơ quan chức năng còn ngăn chặn kịp thời hơn 1.500 kg hóa chất loại này đang được tích lũy để tiếp tục sản xuất và tuồn ra thị trường.
Cho rằng việc sử dụng hóa chất xây dựng trong thực phẩm gây ảnh hưởng cực kỳ nghiêm trọng đến sức khỏe, nữ đại biểu nêu câu hỏi nhức nhối:”Vì sao hàng trăm tấn thịt lợn bệnh và hàng nghìn tấn ốc bươu ngâm hóa chất có thể tồn tại trong thời gian dài và tuồn ra cộng đồng?”. Bà Thủy đề nghị Chính phủ chỉ đạo làm rõ liệu có sự buông lỏng quản lý hay sự tiếp tay của các cơ quan cơ sở hay không.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải (Thái Nguyên) đánh giá, quản lý an toàn thực phẩm đang lâm vào tình trạng “phân tán” dẫn đến thiếu hiệu quả. Trách nhiệm quản lý nhà nước đang bị xé lẻ cho 3 bộ là Bộ Y tế với Cục An toàn thực phẩm chịu trách nhiệm chung; Bộ NN-MT chịu trách nhiệm khâu sản xuất nông, lâm, thủy sản và Bộ Công thương chịu trách nhiệm về công nghiệp thực phẩm và hệ thống bán lẻ.
Theo nữ chủ nhiệm, Bộ Y tế không có quyền chỉ đạo trực tiếp các bộ khác, dẫn đến thiếu sự phối hợp thống nhất, đặc biệt là ở những khâu nhạy cảm như chuyển giao giữa sản xuất ban đầu, chế biến và phân phối.
Bên cạnh đó, dù đã phân cấp mạnh xuống địa phương, nhưng các địa phương lại rơi vào tình trạng “ba thiếu”: thiếu nguồn nhân lực, thiếu điều kiện kiểm tra, giám định mẫu và thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn về thanh tra, kiểm tra.
Một điểm yếu khác được đại biểu chỉ ra là sự mất cân bằng trong thực thi pháp luật. Các quy định hiện hành đang tập trung quá mạnh vào “tiền kiểm” – cấp giấy phép, cấp điều kiện hoạt động, nhưng lại xem nhẹ “hậu kiểm” và quản lý rủi ro.
Thực tế cho thấy, một cơ sở ăn uống sau khi được cấp phép thường cứ thế hoạt động dựa trên tờ giấy đó. Việc hậu kiểm, kiểm tra chỉ diễn ra khi có thông tin hoặc sự cố xảy ra. Nhiều vi phạm chỉ bị phát hiện khi thực phẩm bẩn đã lưu thông trên thị trường và gây ra hậu quả.
Bà cũng cảnh báo về những khu vực đang bị “bỏ ngỏ” như việc mua bán thực phẩm tươi sống online, từ nông trại đến người tiêu dùng chưa được giám sát chặt chẽ, đặc biệt là quy trình bảo quản lạnh trên đường vận chuyển.
Đặc biệt, hộ gia đình sản xuất nhỏ lẻ rất lớn nhưng các hộ này hiện không bắt buộc áp dụng hệ thống quản lý rủi ro như VietGAP mà chỉ dừng lại ở việc cam kết thực hiện. Dẫn đến tình trạng tồn dư hóa chất cao trong rau, thịt, thủy sản nội địa, gây rủi ro sức khỏe lâu dài và ngộ độc tập thể.
Bà Hải cũng nêu một nghịch lý là trong khi thực phẩm xuất khẩu được kiểm soát cực kỳ gắt gao, thì thị trường nội địa lại có dấu hiệu buông lỏng.
Theo đại biểu Nguyễn Thanh Hải, trường học là nơi có rủi ro cao nhất vì số lượng bữa ăn tập thể hàng ngày rất lớn. Dù đã có các quy định như luật An toàn thực phẩm 2010 và các nghị định liên quan, nhưng thực tiễn triển khai tại bếp ăn trường học vẫn bộc lộ nhiều bất cập.
Bên cạnh đó, trách nhiệm người đứng đầu mờ nhạt. Luật chỉ giao trách nhiệm chung chung cho người đứng đầu cơ sở giáo dục mà chưa có chế tài cụ thể, thường chỉ dừng ở mức xử phạt hành chính. Khi có sự cố, trách nhiệm thường được đẩy cho nhà cung cấp hoặc chỉ xử lý khi “mọi chuyện đã rồi”.
Về hình thức hóa việc kiểm soát, quy định “kiểm thực ba bước” (kiểm tra từ khâu nhập nguyên liệu đến bàn ăn) dù rất chặt chẽ trên giấy tờ, nhưng thực chất vẫn là tự kiểm tra, tự ghi chép nên tính trung thực còn bỏ ngỏ.
Tiêu chuẩn đấu thầu cũng mang tính hình thức, việc lựa chọn nhà cung cấp suất ăn dù theo quy định đấu thầu nhưng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm vẫn chưa được coi trọng đúng mức.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng thực phẩm bẩn, các đại biểu đề nghị đột phá trong sửa luật, chuyển từ “chiến dịch” sang “thường xuyên”, Chính phủ cần có kế hoạch ra quân liên tục, tránh làm theo đợt để xóa bỏ tận gốc các vi phạm. Cùng đó, xử phạt phải đủ mạnh, thậm chí xử lý hình sự hoặc tước giấy phép hành nghề vĩnh viễn đối với các đơn vị cung cấp thực phẩm bẩn, thay vì “phạt để cho tồn tại” như hiện nay.
Bà Hải cho biết, ngay trong tuần sau, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ tiến hành giám sát tại một số địa phương, tập trung vào chuỗi cung ứng thực phẩm cho trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và các chợ đầu mối.
Vụ xe ben chở đá lật đè chết nữ tài xế ô tô con xảy ra khoảng 15 giờ 30 phút ngày 13.4 trên đường Bùng Binh, thuộc phường Trảng Dài (trước là xã Thiện Tân, tỉnh Đồng Nai).
Theo thông tin ban đầu, vào thời điểm trên xe ben mang biển số Đồng Nai chở đá lưu thông trên đường Bùng Binh theo hướng từ đường tỉnh 768. Khi cách đường tỉnh 786 khoảng 500 mét thì xảy ra va chạm với ô tô con do người phụ nữ 64 tuổi cầm lái chạy cùng chiều.
Sau khi xảy ra va chạm, cả hai xe đều văng xuống ven đường và xe ben chở đá lật ngang đè lên ô tô con.
Nhận được tin báo, lực lượng chức năng đã điều xe cứu hộ đến hiện trường để cẩu xe ben lên, cứu nữ tài xế ô tô con đưa ra ngoài đi cấp cứu, tuy nhiên nạn nhân đã tử vong trên đường đi.
Khu vực xã Thiện Tân cũ có nhiều mỏ đá đang khai thác, hằng ngày lượng xe ben chuyên chở vật liệu lưu thông rất nhiều qua đây.
Nguyên nhân vụ tai nạn xe ben chở đá lật đè chết nữ tài xế ô tô con đang được cơ quan chức năng điều tra làm rõ.
Khoảng 8h30, xe tải biển số Hà Nội do anh Nguyễn Tấn Trường (27 tuổi, quê Nghệ An) cầm lái, chở thiết bị viễn thông lên núi Tà Zôn, cách Phan Thiết gần 20 km. Khi đến khu vực trung chuyển lưng chừng núi, nhóm công nhân dỡ một phần hàng để trung chuyển lên cao bằng hệ thống tời.
Sau khi dỡ hàng, tài xế cho xe nhích lên để tạo khoảng trống vận chuyển thì ôtô bất ngờ lao từ triền núi xuống khu văn phòng mỏ đá đóng phía dưới núi, cách đó 200 m. Theo các nhân chứng, va chạm gây ra tiếng nổ như bom, một số nhân viên hoảng loạn, tìm cách thoát thân.
Tường khu nhà bị xe đâm sập. Phần đầu ôtô hư hỏng, biến dạng, hai bánh trước sụp xuống, rời khỏi trục.
Vụ tai nạn khiến ba người trên ôtô vận chuyển hàng tử vong, trong đó hai nạn nhân chết tại chỗ, một người trên đường đi cấp cứu, gồm: Nguyễn Kim Trung Thịnh (37 tuổi), Lê Văn Mười (49 tuổi, trú xã Hàm Thuận) và Nguyễn Thanh Nhã (25 tuổi, trú Trần Đề, Cần Thơ). Tài xế Trường bị thương, đang điều trị tại Bệnh viện đa khoa Bình Thuận.
Ông Nguyễn Ngọc Anh, Chủ tịch UBND xã Hàm Thuận, cho biết đây là vụ tai nạn lao động xảy ra trong lúc vận chuyển vật tư thi công công trình của đơn vị viễn thông VNPT.
Sự cố đang được cảnh sát điều tra nguyên nhân.
Tà Zôn là ngọn núi cao 386 m ở xã Hàm Thuận, xung quanh có nhiều mỏ đá granite đang khai thác. Trên đỉnh núi đặt tháp anten phát sóng viba của VNPT. Việc vận chuyển hàng hóa thường được thực hiện bằng xe tải lên lưng chừng núi, sau đó chuyển sang cáp tời kéo lên đỉnh.
Hai ngày trước, tại Lâm Đồng cũng xảy ra vụ xe khách chở 15 thợ lặn biển lao xuống vực, khiến 4 người tử vong.
Tối 10.4, Công an tỉnh Gia Lai tiếp tục phong tỏa hiện trường vụ phát hiện nhiều thi thể cháy xém trong ngôi nhà ở xã Cát Tiến để phục vụ công tác điều tra.
Theo thông tin ban đầu, căn nhà xảy ra vụ việc là của bà Trần Thị Đức (67 tuổi, ở thôn Chánh Hóa, xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai; trước đây thuộc huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định).
Nhà bà Đức có 4 người sinh sống gồm bà Đức, chị Trần Thị Cao (37 tuổi) và 2 cháu ngoại của bà Đức (đang học lớp 9).
Sáng cùng ngày, ở khu vực thôn Chánh Hóa, người dân nghe thấy tiếng nổ lớn. Đến 14 giờ cùng ngày, người thân của bà Đức (67 tuổi) ghé thăm nhà thì phát hiện nhiều thi thể tử vong trong nhà.
Phát hiện vụ việc, người dân xung quanh nhanh chóng báo tin cho cơ quan chức năng. Nhận được tin báo, lực lượng công an đã khẩn trương có mặt tại hiện trường, điều tra làm rõ.
Nhiều giờ sau khi vụ việc xảy ra, người dân thôn Chánh Hóa vẫn chưa hết bàng hoàng, xót xa khi kể về sự việc. Căn nhà của bà Đức nằm giữa cánh đồng, cách nhà hàng xóm từ khoảng trên 50 m.
Ông Trương Duy Minh (em họ của bà Đức) cho biết gia đình bà Đức vốn có hoàn cảnh khó khăn. Bà sống cùng con gái và 2 đứa cháu ngoại sinh đôi trong một căn nhà nhỏ.
Căn nhà này do người em trai bà Đức nhường lại để mẹ con, bà cháu có chỗ nương tựa. Chị Cao là công nhân nhà máy hạt điều.
Chị từng bước qua một cuộc hôn nhân không trọn vẹn. Khi hai con còn đỏ hỏn, gia đình tan vỡ, chị một mình gồng gánh mưu sinh, nuôi con khôn lớn và chăm sóc mẹ già.
Theo ông Minh, bà Đức là người sống rất tốt bụng, chất phác và được lòng hàng xóm láng giềng. Ông Minh cũng xác nhận, ông Trần Quốc Thiện (em ruột của bà Đức) là người đầu tiên tiếp cận hiện trường và phát hiện nhiều thi thể trong căn nhà trên.
Cách nhà bà Đức không xa, bà Mai Thị Liên (70 tuổi, ở thôn Chánh Hòa) đã chia sẻ những thông tin đầy xót xa về gia đình nạn nhân.
Theo lời bà Liên, gia đình bà Đức thuộc diện hộ nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; bản thân bà Đức là người hiền lành, sống tình cảm nên rất được bà con lối xóm thương mến. Vụ việc đã cướp đi sinh mạng của cả gia đình nạn nhân khiến ai cũng xót xa.
Theo lời bà Liên và một số người dân sống gần hiện trường, trước khi vụ việc được phát hiện, họ có nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn. Dù xuất hiện nghi vấn liên quan đến sự cố điện, nhưng đến thời điểm này, nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được xác định.
Hiện cơ quan chức năng địa phương vẫn đang phong tỏa hiện trường phối hợp các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Gia Lai tiến hành khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi. Nguyên nhân vụ cháy nhà tại xã Cát Tiến đang tiếp tục được điều tra, làm rõ.
