Loạt quốc gia vùng Vịnh hôm 8/4 trải qua đêm bình yên đầu tiên kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28/2. Các nước trong khu vực như Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Arab Saudi, Qatar, Kuwait hay Oman đều không ghi nhận bất cứ cuộc tấn công nào bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran được công bố.
Người dân Tehran cũng đổ xuống đường vẫy cờ và hô khẩu hiệu ăn mừng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Thủ đô Iran mang không khí như kỳ nghỉ lễ khi tiếng bom đạn đã ngừng. Nhiều cửa hàng đóng cửa, trong khi các quán cà phê ngoài trời ở những khu phố cao cấp lại chật kín khách. Các trạm kiểm soát do lực lượng vũ trang canh gác, từng xuất hiện dày đặc khắp thành phố những tuần gần đây, cũng không còn.
Tuy nhiên, nỗi thấp thỏm chưa phải đã đi qua. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. “Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi”, hội đồng cho biết.
Chính phủ Iran cho rằng lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, khi họ đã khiến Mỹ phải “đầu hàng”. Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng mô tả thỏa thuận tạm ngừng giao tranh này là một chiến thắng vì các mục tiêu quân sự cốt lõi đã hoàn thành.
Nhưng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố lực lượng quân sự đã được triển khai đến Trung Đông sẽ “giữ nguyên vị trí, luôn sẵn sàng, cảnh giác và chuẩn bị tái khởi động chiến dịch bất cứ lúc nào”, cho thấy nguy cơ với khu vực chưa qua đi.
Điểm mấu chốt trong thỏa thuận ngừng bắn là việc khai thông eo biển Hormuz chưa rõ ràng. Trong khi ông Trump tuyên bố Iran đã đồng ý “mở cửa hoàn toàn, lập tức và an toàn Hormuz”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại nói việc đi qua eo biển sẽ do lực lượng vũ trang nước này điều phối. Tehran đã thu phí tàu bè băng qua eo biển kể từ khi cuộc chiến nổ ra, hành động mà họ đang tìm cách duy trì lâu dài để lấy kinh phí tái thiết sau xung đột.
Iran đã nhất trí mở lại eo biển, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu sự hướng dẫn rõ ràng từ Tehran, theo CNN. Chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, theo thống kê của AFP.
Các bên trung gian và môi giới hàng hải nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính.
Theo Mohammed Baharoon, tổng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Công B’huth Dubai, tổ chức tư vấn tại UAE, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chịu tổn thất nặng nề sau hơn 5 tuần xung đột, nhưng lực lượng này đang nắm trong tay “lá bài tẩy” là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, vốn được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn.
Tổng thống Trump ngày 9/4 cảnh báo Iran không thu phí tàu di chuyển qua eo biển Hormuz, chỉ trích Tehran đang điều hành “rất tệ”. Tuy nhiên, Baharoon cho rằng lời đe dọa như vậy sẽ không thể khiến IRGC chùn bước.
Dữ liệu theo dõi tàu thuyền ngày 8/4 cho thấy chỉ có một lượng rất ít tàu di chuyển qua hành lang mà Iran thiết lập hồi tháng trước trong vùng lãnh hải của mình và không có dấu hiệu khôi phục lưu thông bình thường qua tuyến hàng hải thông thường vốn đi qua vùng biển Oman.
“Kết quả thực sự cho vấn đề này sẽ ngã ngũ sau cuộc đàm phán tại Islamabad. Nếu Iran rời bàn đàm phán mà vẫn giữ được bất kỳ hình thức kiểm soát nào đối với eo biển Hormuz, đó là một chiến thắng tuyệt đối cho họ”, Nadim Koteich, nhà phân tích kiêm cố vấn chính trị UAE, cho hay.
“Nếu thế giới thành công trong việc tước bỏ khả năng vũ khí hóa eo biển Hormuz của Iran, giống như cách họ từng bị tước bỏ khả năng vũ khí hóa uranium, thì cuộc chiến này, dù cái giá phải trả lớn đến mức nào, vẫn là một thất bại chiến lược đối với Cộng hòa Hồi giáo”, Koteich nói thêm.
Theo Bader al-Saif, giáo sư lịch sử tại Đại học Kuwait, việc biến eo biển Hormuz thành vấn đề then chốt của cuộc chiến đã là một thành công lớn đối với Iran.
“Mọi chuyện bắt đầu từ vấn đề hạt nhân, nhưng Iran đã biến nó thành chuyện ở eo biển Hormuz”, ông nói. “Vì vậy, thay vì tập trung vào vấn đề cốt lõi, một vấn đề phụ giờ đây lại trở thành trọng tâm. Tuy nhiên, những vấn đề cốt lõi đó vẫn hiện hữu và cần phải được giải quyết dứt điểm”.
Chuyên gia Baharoon cho rằng Iran là bên duy nhất hài lòng với kết quả này, trong khi các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh vẫn sẽ phải hứng chịu hậu quả nặng nề về kinh tế nếu Tehran tiếp tục hạn chế dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz.
“Giờ đây, họ đã tái lập vị thế giống như một cảnh sát vùng Vịnh”, Baharoon nhận định. “Chúng ta thức dậy với một thỏa thuận không giảm bớt rủi ro, mà trái lại, còn khiến ta đối mặt nguy cơ lớn hơn”.
Tương lai khu vực
Ngoài ra, lệnh ngừng bắn hai tuần không đồng nghĩa với việc chấm dứt hoàn toàn tiếng súng. Phái đoàn Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ gặp trực tiếp ở Islamabad, Pakistan, vào cuối tuần này để thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, nhưng chưa có gì đảm bảo nỗ lực này sẽ thành công.
“Điều quan trọng là cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Đây chỉ là lệnh ngừng bắn tạm thời trong hai tuần, không phải một thỏa thuận”, Hamad Althunayyan, chuyên gia phân tích chính trị kiêm giáo sư tại Đại học Kuwait, cho hay. “Thời hạn này có thể được gia hạn nhưng xung đột cũng có thể tái diễn nếu vòng đàm phán đầu tiên không thành công”.
Việc ông Trump chuyển từ lời đe dọa “hủy diệt cả một nền văn minh” vào 7/4 đến chấp nhận ngừng bắn với Iran một ngày sau khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh hoài nghi về việc liệu Washington sẽ quyết tâm đến mức nào để vừa hoàn thành các mục tiêu đề ra, vừa bảo vệ các đồng minh khu vực, Mahdi Ghuloom, nhà nghiên cứu người Bahrain tại tổ chức tư vấn ORF Trung Đông, nhận định.
“Tổng thống Trump đã quyết định thỏa hiệp và với hành động đó, ông ấy rõ ràng đang gạt các đồng minh của mình tại vùng Vịnh sang một bên”, Ghuloom nói.
Theo Wall Street Journal, chắc chắn không quốc gia vùng Vịnh nào ủng hộ việc Trump đe dọa phá hủy hạ tầng năng lượng và oanh tạc khiến Iran “trở lại thời kỳ đồ đá”, bởi họ mới là bên có thể phải hứng chịu hậu quả từ đòn trả đũa của Tehran. Hôm 8/4, cảm giác nhẹ nhõm có thể thấy rõ tại Dubai, Doha và Kuwait khi họ tránh được nguy cơ các nhà máy điện và cơ sở khử mặn của mình bị Iran tấn công.
“Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công mà không tính đến lợi ích của các nước vùng Vịnh, biến chúng tôi thành những bên chịu tổn thương gián tiếp”, al-Saif cho biết thêm. “Nỗi lo sợ hiện nay là tình trạng này sẽ kéo dài sang cả thời bình và đây là điều chúng tôi không thể chấp nhận và sẽ đấu tranh để ngăn chặn”.
Giới lãnh đạo vùng Vịnh đến nay chưa công khai chỉ trích quyết định ngừng bắn của Tổng thống Trump. Arab Saudi đã ra tuyên bố nói rằng quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz phải được đảm bảo mà không kèm theo bất kỳ hạn chế nào.
Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã ca ngợi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng đối với nước này, nơi phải hứng chịu phần lớn các cuộc tấn công từ Iran trong 5 tuần qua.
“UAE đã giành thắng lợi trong một cuộc chiến mà chúng tôi đã tìm mọi cách né tránh. Chúng tôi đã vượt qua nhờ nỗ lực phòng thủ kiên định, giúp bảo vệ chủ quyền, phẩm giá và những thành tựu của đất nước”, ông tuyên bố.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông đã phối hợp với Tổng thống Trump, người mà theo ông đã khẳng định rằng sẽ đảm bảo Iran không còn là mối đe dọa về hạt nhân, tên lửa hay khủng bố đối với Mỹ, Israel, vùng Vịnh cũng như toàn bộ thế giới. Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid lại tỏ ra ít lạc quan hơn.
“Chưa bao giờ có một thảm họa chính trị nào lớn như vậy trong lịch sử của chúng ta”, ông nói. “Israel thậm chí còn không có ghế trong bàn đàm phán khi các quyết định liên quan đến lợi ích an ninh quốc gia cốt lõi được đưa ra thảo luận”.
Theo Ali Shihabi, chuyên gia phân tích tại Arab Saudi, cuộc xung đột đã khiến Iran “suy yếu trầm trọng và họ sẽ cần rất nhiều nỗ lực cũng như thời gian để tái thiết đất nước”.
Song 5 tuần qua, Tehran cũng đã cho thấy năng lực của họ trong việc tung ra các đòn trả đũa nhắm vào loạt mục tiêu khắp vùng Vịnh, gây tổn thất cho nền kinh tế khu vực, Nikolay Kozhanov, chuyên gia về Iran tại Đại học Qatar, nhận định.
“Các quốc gia còn lại ở vùng Vịnh hiện rơi vào thế không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm cách thỏa thuận với Iran”, Kozhanov nói.
Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/vung-vinh-nhe-nhom-nhung-lo-au-voi-thoa-thuan-ngung-ban-my-iran-5060451.html
Tin tức thế giới 8-4: Nghị quyết về eo biển Hormuz bị phủ quyết; Campuchia ra luật chống lừa đảo
Theo Hãng tin AFP, ngày 7-4, Nga và Trung Quốc đã phủ quyết một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về việc mở lại eo biển Hormuz.
Dự thảo nghị quyết do Bahrain soạn thảo và được Mỹ ủng hộ. Kết quả thu về 11 phiếu ủng hộ, 2 phiếu chống và 2 phiếu trắng. Ngoại trưởng Bahrain Abdullatif bin Rashid Al Zayani cho biết các quốc gia vùng Vịnh "lấy làm tiếc" về kết quả này.
Cuộc bỏ phiếu về nghị quyết diễn ra trước hạn chót 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ) mà Tổng thống Donald Trump đặt ra cho Iran, yêu cầu nước này đạt thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên ngay sát "hạn chót", ông Trump đã đồng ý hoãn tấn công Iran 2 tuần.
Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc, ông Mike Waltz, khẳng định kết quả bỏ phiếu không hạn chế quyền của Mỹ trong việc tiếp tục hành động để tự vệ và bảo vệ tập thể các đồng minh, đối tác của nước này.
Trong khi đó Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc, ông Amir Saeid Iravani, nói rằng "nếu được thông qua, dự thảo này có thể mở đường cho những cách diễn giải nguy hiểm và bị lạm dụng, nhằm biện minh cho việc sử dụng vũ lực và các hành động phi pháp vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc".
Dự thảo ban đầu đề cập đến việc có thể trao ủy quyền của Liên hợp quốc cho bất kỳ nước nào muốn sử dụng vũ lực để mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên dự thảo vấp phải sự phản đối của một số thành viên như Pháp, Nga và Trung Quốc.
Sau một số sửa đổi, phiên bản cuối cùng không còn đề cập đến việc cho phép sử dụng vũ lực, kể cả với mục đích phòng vệ. Bản dự thảo mới chỉ "khuyến khích mạnh mẽ" các quốc gia phối hợp các biện pháp mang tính phòng vệ phù hợp với tình hình để đảm bảo an toàn hàng hải, bao gồm việc hộ tống tàu thương mại, thay vì cho phép dùng vũ lực một cách rõ ràng.
Dự thảo cũng "yêu cầu" Iran ngay lập tức chấm dứt mọi cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và cản trở tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự như nước, dầu và khí đốt.
Giải thích cho việc phủ quyết, Đại sứ Nga Vasily Nebenzya cho biết "hầu như mỗi đoạn trong dự thảo đều chứa đầy những yếu tố mất cân bằng, không chính xác và mang tính đối đầu". Ông cho biết ông hiểu những lo ngại về việc di chuyển ở eo biển Hormuz, đồng thời thông báo Nga và Trung Quốc sẽ đề xuất một dự thảo nghị quyết thay thế.
Theo phóng viên TTXVN tại Phnom Penh, quyền Nguyên thủ quốc gia Campuchia Samdech Techo Hun Sen đã ra sắc lệnh hoàng gia ban hành luật chống lừa đảo trực tuyến sử dụng công nghệ cao. Theo sắc lệnh hoàng gia, luật có hiệu lực ngay lập tức.
Luật chống lừa đảo trực tuyến mới quy định các hình phạt nghiêm khắc sẽ được áp dụng đối với các đối tượng phạm tội. Các hoạt động lừa đảo trực tuyến dẫn đến một hoặc nhiều trường hợp tử vong sẽ phải đối mặt với án phạt tù từ 15-30 năm, hoặc chịu mức án tù chung thân.
Luật mới quy định những đối tượng cầm đầu các đường dây lừa đảo phải đối mặt với án tù từ 5-10 năm cùng với mức phạt tiền lên đến 1 tỉ riel (khoảng 250.000 USD).
Nếu hoạt động lừa đảo có bao gồm hành vi bạo lực, tra tấn, giam giữ trái phép, buôn người hoặc lao động cưỡng bức, hình phạt sẽ tăng lên từ 10-20 năm tù và phạt tiền lên đến 2 tỉ riel (khoảng 500.000 USD).
Trong khi đó, các đối tượng trực tiếp lừa đảo sẽ phải đối mặt với án tù từ 2-5 năm, với mức phạt tiền lên đến 500 triệu riel (khoảng 125.000 USD).
Ngày 7-4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết quân đội nước này đang tham gia các cuộc tham vấn liên quan đến eo biển Hormuz, đồng thời tiết lộ kinh nghiệm phòng thủ hàng hải của Ukraine cũng đang nhận được sự quan tâm từ các nước châu Á.
"Các quân nhân Ukraine đang tham gia tham vấn về hoạt động tiếp theo tại eo biển Hormuz. Tự do hàng hải là một giá trị toàn cầu. Chúng tôi hiểu điều đó từ kinh nghiệm bảo vệ Biển Đen", ông Zelensky nói trong bài phát biểu hằng đêm.
Nhà lãnh đạo Ukraine cũng cho biết sự quan tâm đối với công nghệ quân sự của Kiev hiện đã vượt ra ngoài phạm vi châu Âu.
"Các nhà ngoại giao của chúng tôi đã nhận được yêu cầu từ các quốc gia châu Á, và tôi đã chỉ đạo xử lý nhanh chóng", ông nói, nhưng không nêu cụ thể quốc gia nào.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 7-4, Đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết quan hệ kinh tế và thương mại Mỹ - Trung đang thể hiện sự ổn định và Tổng thống Donald Trump sẽ tìm cách duy trì trạng thái này trong cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 5.
Theo ông Greer, Mỹ vẫn tiếp cận được nguồn đất hiếm từ Trung Quốc, đồng thời duy trì mức thuế quan đáng kể đối với hàng hóa Trung Quốc.
Dù thượng đỉnh Trump - Tập đã bị hoãn do xung đột ở Iran, các cuộc tham vấn cấp bộ trưởng và chuyên viên về vấn đề đất hiếm vẫn tiếp tục được diễn ra. Bên cạnh đó, Washington đang thúc đẩy các thỏa thuận đa phương nhằm đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản.
Đại diện thương mại Greer cũng cho hay Mỹ và Trung Quốc đang thảo luận về việc thành lập một cơ chế gọi là "Hội đồng thương mại" để xác định những lĩnh vực hai bên có thể giao thương mà không vượt qua lằn ranh an ninh quốc gia. Ngoài ra, hai bên cũng cân nhắc một "Hội đồng Đầu tư", xử lý các vấn đề cụ thể liên quan đến từng dự án đầu tư.
Theo TTXVN, ngày 7-4, Bộ Tài nguyên thiên nhiên Trung Quốc thông báo nhóm thám hiểm Nam Cực thứ 42 của nước này đã hoàn thành thử nghiệm khoan băng nước nóng đầu tiên tại khu vực hồ băng ngầm (Subglacial) Kỳ Lân (Qilin), đạt độ sâu 3.413 mét.
Thành tựu này phá vỡ kỷ lục quốc tế trước đó trong thử nghiệm khoan băng nước nóng với độ sâu 2.540 mét, đồng thời đánh dấu khả năng của Trung Quốc trong việc tiến hành nghiên cứu khoan trên hơn 90% diện tích băng Nam Cực và toàn bộ băng Bắc Cực.
Được Trung Quốc đặt tên vào năm 2022, hồ băng ngầm Kỳ Lân là một trong những hồ ngầm lớn nhất được phát hiện ở Nam Cực, nằm ở vùng đất Princess Elizabeth thuộc dải băng nội địa Đông Nam Cực, cách trạm Thái Sơn (Taishan) của Trung Quốc khoảng 120km.
Nghiên cứu khoan nước nóng là một nghiên cứu khoa học tiên tiến quốc tế nhằm mục đích tìm hiểu những thay đổi môi trường cổ đại của Trái đất, dự đoán biến đổi khí hậu, khám phá ranh giới của sự sống và mở rộng kiến thức của nhân loại.
Thử nghiệm này chủ yếu nhằm mục đích chứng minh ứng dụng của hệ thống khoan nước nóng lớp băng sâu ở Nam Cực. Bằng cách khoan xuyên qua lớp băng phủ phía trên hồ băng ngầm Kỳ Lân, thử nghiệm nhằm mục đích tạo ra một con đường không bị ô nhiễm và hỗ trợ kỹ thuật quan trọng cho các quan sát tại chỗ tiếp theo về các hồ băng ngầm cùng việc thu thập nước và các mẫu đáy hồ.
Thử nghiệm này nhắm vào các tảng băng dày hơn 3.000 mét. Nó tích hợp nhiều thiết bị được thiết kế cho điều kiện vùng cực và giải quyết các thách thức kỹ thuật chính, bao gồm hoạt động ở nhiệt độ thấp, kiểm soát ô nhiễm bên ngoài và quản lý chính xác tời và ống dẫn sâu.
Việc khoan thành công chứng minh hoạt động hiệu quả, ổn định và thân thiện với môi trường, lấp đầy khoảng trống trong năng lực nghiên cứu vùng cực của Trung Quốc và thực hiện các khái niệm về "thám hiểm xanh" và công nghệ có trách nhiệm với môi trường của nước này.
